divyasvaprabhayā dhvāṃtaṃ bhūtānāṃ nāśayansadā
prahlāda uvāca
divyasvaprabhayā dhvāṃtaṃ bhūtānāṃ nāśayansadā ||
janayanparamānaṃdaṃ bhaktānāṃ ca bhayāpahaḥ
||1||दिव्यस्वप्रभया ध्वांतं भूतानां नाशयन्सदा ॥
जनयन्परमानंदं भक्तानां च भयापहः
patākābhirdhvajasthābhirdvārakājayavarddhanaḥ ||
divyapuṇyaprakāśena rājate girirāḍiva
||2||पताकाभिर्ध्वजस्थाभिर्द्वारकाजयवर्द्धनः ॥
दिव्यपुण्यप्रकाशेन राजते गिरिराडिव
dṛṣṭvā''layaṃ tadā viṣṇostadāyudhavibhūṣitam ||
vihāya pāduke cchatraṃ daṇḍavatpatitā bhuvi
||3||दृष्ट्वाऽऽलयं तदा विष्णोस्तदायुधविभूषितम् ॥
विहाय पादुके च्छत्रं दण्डवत्पतिता भुवि
bhūmisaṃluṭhanaṃ teṣāṃ tīrthānāmadbhutaṃ mahat ||
abhavadvipra śārdūlāḥ kṣetrādīnāṃ ca sarvaśaḥ
||4||भूमिसंलुठनं तेषां तीर्थानामद्भुतं महत् ॥
अभवद्विप्र शार्दूलाः क्षेत्रादीनां च सर्वशः
vārāṇasī kurukṣetraṃ prayāgo jāhnavī tathā ||
yamunā narmadā puṇyā puṇyā prācī sarasvatī
||5||वाराणसी कुरुक्षेत्रं प्रयागो जाह्नवी तथा ॥
यमुना नर्मदा पुण्या पुण्या प्राची सरस्वती
godāvarī mahāpuṇyā gayā tisrastu maṃgalāḥ ||
śāligrāmaṃ mahākṣetraṃ puṇyā cakranadī śubhā
||6||गोदावरी महापुण्या गया तिस्रस्तु मंगलाः ॥
शालिग्रामं महाक्षेत्रं पुण्या चक्रनदी शुभा
payoṣṇī tapatī kṛṣṇā kāveryyādyāḥ supuṇyadāḥ ||
puṣkarādīni tīrthāni sāgarāḥ parvatottamāḥ
||7||पयोष्णी तपती कृष्णा कावेर्य्याद्याः सुपुण्यदाः ॥
पुष्करादीनि तीर्थानि सागराः पर्वतोत्तमाः
ayodhyā mathurā māyā avaṃtyādyāśca muktidāḥ ||
śrīraṃgākhyamanaṃtaṃ ca prabhāsaṃ ca viśeṣataḥ
||8||अयोध्या मथुरा माया अवंत्याद्याश्च मुक्तिदाः ॥
श्रीरंगाख्यमनंतं च प्रभासं च विशेषतः
puruṣottamaṃ mahākṣetramaraṇyānyādayaḥ śubhāḥ ||
trailokye varttamānāni sarvatīrthāni sarvaśaḥ
||9||पुरुषोत्तमं महाक्षेत्रमरण्यान्यादयः शुभाः ॥
त्रैलोक्ये वर्त्तमानानि सर्वतीर्थानि सर्वशः
dṛṣṭvā kṛṣṇālayaṃ puṇyaṃ muhurmuhuḥ praharṣitāḥ ||
jaya śabdairnamaḥśabdairgarjaṃto harināmabhiḥ
||10||दृष्ट्वा कृष्णालयं पुण्यं मुहुर्मुहुः प्रहर्षिताः ॥
जय शब्दैर्नमःशब्दैर्गर्जंतो हरिनामभिः
ānaṃdāśrūṇi muṃcaṃtaḥ premṇā gadgadayā girā ||
stuvaṃti munayaḥ sarve tīrthādīni ca sarvaśaḥ
||11||आनंदाश्रूणि मुंचंतः प्रेम्णा गद्गदया गिरा ॥
स्तुवंति मुनयः सर्वे तीर्थादीनि च सर्वशः
atha saṃstuvatāṃ teṣāmanyonyaṃ muditātmanām ||
vīkṣya vaktrāṇi sarveṣāṃ maharṣirnārado'bravīt
||12||अथ संस्तुवतां तेषामन्योन्यं मुदितात्मनाम् ॥
वीक्ष्य वक्त्राणि सर्वेषां महर्षिर्नारदोऽब्रवीत्
śrīnārada uvāca
rāśayaḥ puṇya puṃjānāṃ kṛtā yuṣmābhiruttamāḥ ||
tajjanmanā sahasraistu yaddṛṣṭaṃ kṛṣṇamaṃdiram
||13||राशयः पुण्य पुंजानां कृता युष्माभिरुत्तमाः ॥
तज्जन्मना सहस्रैस्तु यद्दृष्टं कृष्णमंदिरम्
darśanaṃ kṛṣṇadevasya dvārakāgamane matiḥ ||
dṛḍhabhaktirmahāviṣṇornālpasya tapasaḥ phalam
||14||दर्शनं कृष्णदेवस्य द्वारकागमने मतिः ॥
दृढभक्तिर्महाविष्णोर्नाल्पस्य तपसः फलम्
dhanyā vai pūrvajāsteṣāṃ vaṃśajāḥ kṛṣṇadarśanaṃ ||
sotsavā dvārakāṃ yāṃti paśyaṃti ca haripriyām
||19||धन्या वै पूर्वजास्तेषां वंशजाः कृष्णदर्शनं ॥
सोत्सवा द्वारकां यांति पश्यंति च हरिप्रियाम्
dhanyeyaṃ gautamī gaṃgā gautamo'yaṃ mahātapāḥ ||
yatprasādena sarveṣāṃ kalyāṇaṃ samupasthitam
||16||धन्येयं गौतमी गंगा गौतमोऽयं महातपाः ॥
यत्प्रसादेन सर्वेषां कल्याणं समुपस्थितम्
yajñādhyayanadānānāṃ tapovratasamādhinām ||
saṃprāptaphalamasmābhiryuṣmābhiḥ sarvatīrthakāḥ
||17||यज्ञाध्ययनदानानां तपोव्रतसमाधिनाम् ॥
संप्राप्तफलमस्माभिर्युष्माभिः सर्वतीर्थकाः
yūyaṃ sarvāṇi tīrthāni kṣetrāṇi caiva kṛtsnaśaḥ ||
kṛṣṇājñayā sarvakālaṃ tiṣṭhadhvaṃ sarvadaivataiḥ
||18||यूयं सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि चैव कृत्स्नशः ॥
कृष्णाज्ञया सर्वकालं तिष्ठध्वं सर्वदैवतैः
vasaṃti ye'tra te dhanyā ekāhamapi pāvanāḥ ||
paśyaṃtu sumahābhāgā godāvaryyatra jāhnavī
||19||वसंति येऽत्र ते धन्या एकाहमपि पावनाः ॥
पश्यंतु सुमहाभागा गोदावर्य्यत्र जाह्नवी
iyaṃ ca śobhate puṇyā dvārakā kṛṣṇa vallabhā ||
prapaśyaṃtu mahābhāgāstathā vārāṇasīṃ śubhām
||20||इयं च शोभते पुण्या द्वारका कृष्ण वल्लभा ॥
प्रपश्यंतु महाभागास्तथा वाराणसीं शुभाम्
kṣetrāṇi kurumukhyāni paśyaṃtu dvārakāṃ prabhoḥ ||
tādṛśī mathurā kāśī māyā'dhyodhyā ca rājate
||21||क्षेत्राणि कुरुमुख्यानि पश्यंतु द्वारकां प्रभोः ॥
तादृशी मथुरा काशी मायाऽध्योध्या च राजते
avantī na ca kāṃcī ca kṣetraṃ ca puruṣottamam ||
sūryoparāgakāle'pi kurukṣetraṃ na rājate
||22||अवन्ती न च कांची च क्षेत्रं च पुरुषोत्तमम् ॥
सूर्योपरागकालेऽपि कुरुक्षेत्रं न राजते
īdṛśaṃ na gayātīrthaṃ yādṛgetatprakāśate
||23||ईदृशं न गयातीर्थं यादृगेतत्प्रकाशते
grahanakṣatratārāṇāṃ yathā sūryyo virājate ||
sakṣetratīrtharājānāṃ dvārakārko virājate
||24||ग्रहनक्षत्रताराणां यथा सूर्य्यो विराजते ॥
सक्षेत्रतीर्थराजानां द्वारकार्को विराजते
prahlāda uvāca
niśamya nāradenoktaṃ prahṛṣṭāśca tathā dvijāḥ ||
kṣetrāṇi sarvatīrthāni puraskṛtya ca gautamam
||25||निशम्य नारदेनोक्तं प्रहृष्टाश्च तथा द्विजाः ॥
क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि पुरस्कृत्य च गौतमम्
vihāya gautamīṃ tatra prayayurhyagratogrataḥ ||
prahṛṣṭā gautamī tatra praṇamya tvaritā yayau
||26||विहाय गौतमीं तत्र प्रययुर्ह्यग्रतोग्रतः ॥
प्रहृष्टा गौतमी तत्र प्रणम्य त्वरिता ययौ
gītavādyaiśca nṛtyaiśca patākābhiḥ samaṃtataḥ ||
prayayuḥ stotrapāṭhaiśca sarve te dvārakāśraye
||27||गीतवाद्यैश्च नृत्यैश्च पताकाभिः समंततः ॥
प्रययुः स्तोत्रपाठैश्च सर्वे ते द्वारकाश्रये
sa tīrthānyagrataḥ kṛtvā madhye kṛtvā tu śobhanam ||
prayāgaṃ tīrtharājaṃ ca prahṛṣṭaṃ kṣetradarśanāt
||28||स तीर्थान्यग्रतः कृत्वा मध्ये कृत्वा तु शोभनम् ॥
प्रयागं तीर्थराजं च प्रहृष्टं क्षेत्रदर्शनात्
tataḥ paścātsaritsnānaṃ cakāra ṛṣisattamaḥ ||
jāhnavī gautamī revā yamunāprāksarasvatī
||29||ततः पश्चात्सरित्स्नानं चकार ऋषिसत्तमः ॥
जाह्नवी गौतमी रेवा यमुनाप्राक्सरस्वती
sarayūrgaṃḍakī tāpī payoṣṇī yamunā tathā ||
kṛṣṇā bhīmarathī gaṃgā kāverī cāghanāśinī
||30||सरयूर्गंडकी तापी पयोष्णी यमुना तथा ॥
कृष्णा भीमरथी गंगा कावेरी चाघनाशिनी
maṃdākinī mahāpuṇyā puṇyā bhogavatī nadī ||
vrajaṃti yugapatsarvāḥ paśyaṃtyo dvārakāṃ purīm
||31||मंदाकिनी महापुण्या पुण्या भोगवती नदी ॥
व्रजंति युगपत्सर्वाः पश्यंत्यो द्वारकां पुरीम्
tataste sāgarāḥ sapta svaiḥsvaistīrthaiḥ samanvitāḥ ||
tataḥ paścādaraṇyānyāśramaiḥ puṇyaiyutāni ca
||32||ततस्ते सागराः सप्त स्वैःस्वैस्तीर्थैः समन्विताः ॥
ततः पश्चादरण्यान्याश्रमैः पुण्यैयुतानि च
tatastu parvatā ramyā mervādyāstu suśobhanāḥ ||
nṛtyaṃto gāyamānāśca stavādyaistu maharṣibhiḥ
||33||ततस्तु पर्वता रम्या मेर्वाद्यास्तु सुशोभनाः ॥
नृत्यंतो गायमानाश्च स्तवाद्यैस्तु महर्षिभिः
tataśca ṛṣayo devāḥ samaṃtāddhṛṣṭamānasāḥ ||
gāyaṃto nṛtyamānāśca garjaṃto harināmabhiḥ
||34||ततश्च ऋषयो देवाः समंताद्धृष्टमानसाः ॥
गायंतो नृत्यमानाश्च गर्जंतो हरिनामभिः
vāditraninadairuccairjayaśabdaiḥ praharṣitāḥ ||
prāptāste gomatītīraṃ sarvayajñasamanvitāḥ ||
vavaṃdire mahāpuṇyāḥ sarve te hṛṣṭamānasāḥ
||35||वादित्रनिनदैरुच्चैर्जयशब्दैः प्रहर्षिताः ॥
प्राप्तास्ते गोमतीतीरं सर्वयज्ञसमन्विताः ॥
ववंदिरे महापुण्याः सर्वे ते हृष्टमानसाः
śrīnārada uvāca
he bhāgīrathi he reve yamune śṛṇu gautami ||
śreṣṭhā śrīgomatīdevī vikhyātā bhuvanatraye
||36||हे भागीरथि हे रेवे यमुने शृणु गौतमि ॥
श्रेष्ठा श्रीगोमतीदेवी विख्याता भुवनत्रये
yasyāḥ sakṛjjalasnānaṃ sparddhate brahmavidyayā ||
tena vai gomatī seyaṃ sarvatīrthottamottamā ||
brahmajñānena mucyaṃte prayāgamaraṇena vā ||
snānamātreṇa gomatyāṃ mucyate pūrvajaiḥ saha
||37||यस्याः सकृज्जलस्नानं स्पर्द्धते ब्रह्मविद्यया ॥
तेन वै गोमती सेयं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमा ॥
ब्रह्मज्ञानेन मुच्यंते प्रयागमरणेन वा ॥
स्नानमात्रेण गोमत्यां मुच्यते पूर्वजैः सह
prahlāda uvāca
niśamya tāni tīrthāni māhātmyaṃ mahadadbhutam ||
gomatyāḥ śraddhayā snātvā utsavairagrato yayuḥ
||38||निशम्य तानि तीर्थानि माहात्म्यं महदद्भुतम् ॥
गोमत्याः श्रद्धया स्नात्वा उत्सवैरग्रतो ययुः
tataḥ kṣetrāṇi tīrthāni saritaḥ sāgarādayaḥ ||
dadṛśurdvārakāṃ ramyāmāgatā dvāramaṇḍape
||39||ततः क्षेत्राणि तीर्थानि सरितः सागरादयः ॥
ददृशुर्द्वारकां रम्यामागता द्वारमण्डपे
sthitāṃ siṃhāsane divye maṇikāṃcanabhūṣite ||
sundarāṃ śukla varṇāṃ ca rudrādityasamaprabhām
||40||स्थितां सिंहासने दिव्ये मणिकांचनभूषिते ॥
सुन्दरां शुक्ल वर्णां च रुद्रादित्यसमप्रभाम्
divyavastrāṃ sugaṃdhāḍhyāṃ ratnābharaṇabhūṣitām ||
kirīṭakuṇḍalairdivyaiḥ śobhitāṃ kaṃkaṇādibhiḥ
||41||दिव्यवस्त्रां सुगंधाढ्यां रत्नाभरणभूषिताम् ॥
किरीटकुण्डलैर्दिव्यैः शोभितां कंकणादिभिः
varadābhayahastāṃ ca śaṃkhacakragadāyudhām ||
śvetātapatraśobhāḍhyāṃ cāmaravyajanādibhiḥ
||42||वरदाभयहस्तां च शंखचक्रगदायुधाम् ॥
श्वेतातपत्रशोभाढ्यां चामरव्यजनादिभिः
saṃstavaiḥ stūyamānāṃ ca gītavādyādiharṣitām ||
mahāsiṃhāsanasthāṃ tu dṛṣṭvā dvāravatīṃ purīm ||
praṇemuryugapatsarve sarvāṇi ca subhaktitaḥ
||43||संस्तवैः स्तूयमानां च गीतवाद्यादिहर्षिताम् ॥
महासिंहासनस्थां तु दृष्ट्वा द्वारवतीं पुरीम् ॥
प्रणेमुर्युगपत्सर्वे सर्वाणि च सुभक्तितः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe caturthe dvārakāmāhātmye mūrtimatīdvāravatīdarśanavarṇanaṃnāmaikatriṃśattamo'dhyāyaḥ || 31 ||