tacchrutvā devadeveśaściṃtayitvā punaḥpunaḥ
prahlāda uvāca
tacchrutvā devadeveśaściṃtayitvā punaḥpunaḥ ||
uvāca vacanaṃ tatra durvāsasamakalmaṣam
||1||तच्छ्रुत्वा देवदेवेशश्चिंतयित्वा पुनःपुनः ॥
उवाच वचनं तत्र दुर्वाससमकल्मषम्
śrībhagavānuvāca
parādhīno'smi viprendra bhaktyā krīto'smi nānyathā ||
balerādeśakārī ca daityendravaśago hyaham
||2||पराधीनोऽस्मि विप्रेन्द्र भक्त्या क्रीतोऽस्मि नान्यथा ॥
बलेरादेशकारी च दैत्येन्द्रवशगो ह्यहम्
tasmātprārthaya viprendra daityaṃ vairocaniṃ balim ||
asyādeśātkariṣyāmi yadabhīṣṭaṃ tavādhunā
||3||तस्मात्प्रार्थय विप्रेन्द्र दैत्यं वैरोचनिं बलिम् ॥
अस्यादेशात्करिष्यामि यदभीष्टं तवाधुना
tacchrutvā vacanaṃ vipro baliṃ provāca satvaram ||
yajvanāṃ tvaṃ variṣṭhaśca dātṝṇāṃ tvaṃ mato'dhikaḥ
||4||तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रो बलिं प्रोवाच सत्वरम् ॥
यज्वनां त्वं वरिष्ठश्च दातॄणां त्वं मतोऽधिकः
pārāvāraḥ kṛpāyāśca dayāṃ kuru mamopari ||
preṣayasva mahābhāga devaṃ daityavinigrahe
||5||पारावारः कृपायाश्च दयां कुरु ममोपरि ॥
प्रेषयस्व महाभाग देवं दैत्यविनिग्रहे
saṃpūrṇaniyamaḥ snātastvatprasādādbhavāmyaham ||
tacchutvā vacanaṃ daityo nātihṛṣṭamanāstadā ||
durvāsasamuvācedaṃ naitadevaṃ bhaviṣyati
||6||संपूर्णनियमः स्नातस्त्वत्प्रसादाद्भवाम्यहम् ॥
तच्छुत्वा वचनं दैत्यो नातिहृष्टमनास्तदा ॥
दुर्वाससमुवाचेदं नैतदेवं भविष्यति
anyatprārthaya viprendra yatte manasi varttate ||
taddāsyāmi na sandeho yadyapi syātsudurlabham
||7||अन्यत्प्रार्थय विप्रेन्द्र यत्ते मनसि वर्त्तते ॥
तद्दास्यामि न सन्देहो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
ātmānamapi dāsyāmi nāhaṃ tyakṣye hariṃ dvija ||
bahubhiḥ sukṛtaiḥ prāptaṃ kathaṃ tyakṣyāmi keśavam
||8||आत्मानमपि दास्यामि नाहं त्यक्ष्ये हरिं द्विज ॥
बहुभिः सुकृतैः प्राप्तं कथं त्यक्ष्यामि केशवम्
durvāsā uvāca
nātilubdhaṃ hi māṃ viddhi kimanyatprārthayāmyaham ||
rakṣa me jīvitaṃ daitya preṣayasva janārddanam
||9||नातिलुब्धं हि मां विद्धि किमन्यत्प्रार्थयाम्यहम् ॥
रक्ष मे जीवितं दैत्य प्रेषयस्व जनार्द्दनम्
baliruvāca
jānāsi tvaṃ yathā vipra hiraṇyākṣaṃ nipātitam ||
bhūtvā yajñavarāhastu dadhārorvīṃ balāddivi
||10||जानासि त्वं यथा विप्र हिरण्याक्षं निपातितम् ॥
भूत्वा यज्ञवराहस्तु दधारोर्वीं बलाद्दिवि
yathā ca daityapravaramavadhyaṃ daityadānavaiḥ ||
hatavānhiraṇyakaśipuṃ nṛsiṃhaḥ sarvagaḥ prabhuḥ
||11||यथा च दैत्यप्रवरमवध्यं दैत्यदानवैः ॥
हतवान्हिरण्यकशिपुं नृसिंहः सर्वगः प्रभुः
tathaiva vṛtraṃ namuciṃ rakṣo laṃkeśa saṃjñakam ||
jaghāna māyayā viṣṇuḥ surārthaṃ surasattamaḥ
||12||तथैव वृत्रं नमुचिं रक्षो लंकेश संज्ञकम् ॥
जघान मायया विष्णुः सुरार्थं सुरसत्तमः
prathamaṃ vāmano bhūtvā hyayācata padatrayam ||
punastrivikramo bhūtvā bhuvanāni jahāra me
||13||प्रथमं वामनो भूत्वा ह्ययाचत पदत्रयम् ॥
पुनस्त्रिविक्रमो भूत्वा भुवनानि जहार मे
mayā puṇyavaśādviṣṇuryadi prāptaḥ kathañcana ||
nāhaṃ tyakṣye jagannāthaṃ māyāvāmanakaṃ prabhum
||14||मया पुण्यवशाद्विष्णुर्यदि प्राप्तः कथञ्चन ॥
नाहं त्यक्ष्ये जगन्नाथं मायावामनकं प्रभुम्
durvāsā uvāca
nāhaṃ bhokṣye vinā snānaṃ gomatyudadhisaṃgame ||
yadi na preṣyasi hariṃ tatastyakṣye kalevaram
||15||नाहं भोक्ष्ये विना स्नानं गोमत्युदधिसंगमे ॥
यदि न प्रेष्यसि हरिं ततस्त्यक्ष्ये कलेवरम्
baliruvāca
yadbhāvyaṃ tadbhavatu te yajjānāsi tathā kuru ||
brahmarudrendranamitaṃ nāhaṃ tyakṣye padadvayam
||16||यद्भाव्यं तद्भवतु ते यज्जानासि तथा कुरु ॥
ब्रह्मरुद्रेन्द्रनमितं नाहं त्यक्ष्ये पदद्वयम्
tadā vivadamānau tau dṛṣṭvā sa jagadīśvaraḥ ||
brahmaṇyadevaḥ kṛpayā brāhmaṇaṃ tamuvāca ha
||17||तदा विवदमानौ तौ दृष्ट्वा स जगदीश्वरः ॥
ब्रह्मण्यदेवः कृपया ब्राह्मणं तमुवाच ह
svastho bhava dvijaśreṣṭha snāpayiṣye na saṃśayaḥ ||
hatvā daityagaṇānsarvāngomatyudadhisaṃgame
||18||स्वस्थो भव द्विजश्रेष्ठ स्नापयिष्ये न संशयः ॥
हत्वा दैत्यगणान्सर्वान्गोमत्युदधिसंगमे
prahlāda uvāca
śrutvā bhagavato vākyaṃ brāhmaṇaṃ prati daityarāṭ ||
dṛḍhaṃ jagrāha caraṇau patitvā pādayostadā
||19||श्रुत्वा भगवतो वाक्यं ब्राह्मणं प्रति दैत्यराट् ॥
दृढं जग्राह चरणौ पतित्वा पादयोस्तदा
tataḥ samṛddhimagamatpādau dattvā baleḥ prabhuḥ ||
śaṃkhacakragadāpāṇirviṣṇurdurvāsasā'nvitaḥ
||20||ततः समृद्धिमगमत्पादौ दत्त्वा बलेः प्रभुः ॥
शंखचक्रगदापाणिर्विष्णुर्दुर्वाससाऽन्वितः
prasthitau tau tadā dṛṣṭvā durvāsasajanārddanau ||
anantaḥ puruṣo 'gacchanmuśalī ca halāyudhaḥ
||21||प्रस्थितौ तौ तदा दृष्ट्वा दुर्वाससजनार्द्दनौ ॥
अनन्तः पुरुषो ऽगच्छन्मुशली च हलायुधः
muśalī cāgrato'gacchattato viṣṇustrivikramaḥ ||
tayoranvagamadviprā durvāsā bhūtalādbahiḥ
||22||मुशली चाग्रतोऽगच्छत्ततो विष्णुस्त्रिविक्रमः ॥
तयोरन्वगमद्विप्रा दुर्वासा भूतलाद्बहिः
bhittvā rasātalaṃ sarve samuttasthustvarānvitāḥ ||
āvirbabhūvustatraiva gomatyudadhisaṃgame
||23||भित्त्वा रसातलं सर्वे समुत्तस्थुस्त्वरान्विताः ॥
आविर्बभूवुस्तत्रैव गोमत्युदधिसंगमे
sannaddhau dṛḍhadhanvānau saṃkarṣaṇajanārdanau ||
ūcatustau tadā vipraṃ kuru snānaṃ yadṛcchayā
||24||सन्नद्धौ दृढधन्वानौ संकर्षणजनार्दनौ ॥
ऊचतुस्तौ तदा विप्रं कुरु स्नानं यदृच्छया
tayostu vacanaṃ śrutvā snānaṃ cakre tvarānvitaḥ ||
snātvā cāvaśyakaṃ karma kartumārabhata dvijaḥ
||25||तयोस्तु वचनं श्रुत्वा स्नानं चक्रे त्वरान्वितः ॥
स्नात्वा चावश्यकं कर्म कर्तुमारभत द्विजः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe caturthe dvārakāmāhātmye cakratīrthe kṛṣṇabalarāmadurvāsasasamāgamapūrvakaṃ durvāsasaḥ snānādyāhnikavidhividhāna- varṇanaṃnāmaikonaviṃśatitamo'dhyāyaḥ || 19 ||