dvijakṛtadvārakāyātrāvidhivarṇanam
prahlāda uvāca
sāvitrīṃ ca bhavānīṃ ca durgāṃ caiva sarasvatīm ||
yo'rcayettulasīpatraiḥ sarvakāmasamanvitaḥ
||1||सावित्रीं च भवानीं च दुर्गां चैव सरस्वतीम् ॥
योऽर्चयेत्तुलसीपत्रैः सर्वकामसमन्वितः
gṛhītvā tulasīpatraṃ bhaktyā viṣṇuṃ samarcayet ||
arcitaṃ tena sakalaṃ sadevāsuramānuṣam
||2||गृहीत्वा तुलसीपत्रं भक्त्या विष्णुं समर्चयेत् ॥
अर्चितं तेन सकलं सदेवासुरमानुषम्
caturddaśyāṃ maheśānaṃ paurṇamāsyāṃ pitāmaham ||
ye'rcayanti ca saptamyāṃ tulasyā ca gaṇādhipam
||3||चतुर्द्दश्यां महेशानं पौर्णमास्यां पितामहम् ॥
येऽर्चयन्ति च सप्तम्यां तुलस्या च गणाधिपम्
śaṃkhodakaṃ tīrthavarādvariṣṭhaṃ pādodakaṃ tīrthavarādvariṣṭham ||
naivedyaśeṣaṃ kratukoṭitulyaṃ nirmālyaśeṣaṃ vratadānatulyam
||4||शंखोदकं तीर्थवराद्वरिष्ठं पादोदकं तीर्थवराद्वरिष्ठम् ॥
नैवेद्यशेषं क्रतुकोटितुल्यं निर्माल्यशेषं व्रतदानतुल्यम्
mukundāśanaśeṣaṃ tu yo bhunakti dinedine ||
sikthesikthe bhavetpuṇyaṃ cāndrāyaṇaśatādhikam
||5||मुकुन्दाशनशेषं तु यो भुनक्ति दिनेदिने ॥
सिक्थेसिक्थे भवेत्पुण्यं चान्द्रायणशताधिकम्
naivedyaśeṣaṃ tulasīvimiśraṃ viśeṣataḥ pādajalena viṣṇoḥ ||
yo'śnāti nityaṃ puruṣo murāreḥ prāpnoti yajñāyutakoṭipuṇyam
||6||नैवेद्यशेषं तुलसीविमिश्रं विशेषतः पादजलेन विष्णोः ॥
योऽश्नाति नित्यं पुरुषो मुरारेः प्राप्नोति यज्ञायुतकोटिपुण्यम्
yaḥ śrāddhakāle haribhuktaśeṣaṃ dadāti bhaktyā pitṛdevatānām ||
tenaiva piṃḍātsutilairvimiśrādākalpakoṭiṃ pitaraḥ sutṛptāḥ
||7||यः श्राद्धकाले हरिभुक्तशेषं ददाति भक्त्या पितृदेवतानाम् ॥
तेनैव पिंडात्सुतिलैर्विमिश्रादाकल्पकोटिं पितरः सुतृप्ताः
snānārcanakriyākāle ghaṃṭāvādyaṃ karoti yaḥ ||
purato vāsudevasya gavāṃ koṭiphalaṃ labhet
||8||स्नानार्चनक्रियाकाले घंटावाद्यं करोति यः ॥
पुरतो वासुदेवस्य गवां कोटिफलं लभेत्
sarvavādyamayī ghaṃṭā keśavasya sadā priyā ||
vādanāllabhate puṇyaṃ yajñakoṭiphalaṃ naraḥ
||9||सर्ववाद्यमयी घंटा केशवस्य सदा प्रिया ॥
वादनाल्लभते पुण्यं यज्ञकोटिफलं नरः
vāditrāṇāmabhāve tu pūjākāle ca sarvadā ||
ghaṃṭāvādyaṃ naraiḥ kāryyaṃ sarvavādyamayī yataḥ
||10||वादित्राणामभावे तु पूजाकाले च सर्वदा ॥
घंटावाद्यं नरैः कार्य्यं सर्ववाद्यमयी यतः
tulasīkāṣṭhasaṃbhūtaṃ candanaṃ yacchate hareḥ ||
nirddahetpātakaṃ sarvaṃ pūrvajanmaśatārjitam
||11||तुलसीकाष्ठसंभूतं चन्दनं यच्छते हरेः ॥
निर्द्दहेत्पातकं सर्वं पूर्वजन्मशतार्जितम्
dadāti pitṛ piṃḍeṣu tulasīkāṣṭhacandanam ||
pitṝṇāṃ jāyate tṛptirgayāśrāddhena vai tathā
||12||ददाति पितृ पिंडेषु तुलसीकाष्ठचन्दनम् ॥
पितॄणां जायते तृप्तिर्गयाश्राद्धेन वै तथा
sarveṣāmeva devānāṃ tulasīkāṣṭhacandanam ||
pitṝṇāṃ ca viśeṣeṇa sadā'bhīṣṭaṃ hareḥ kalau
||13||सर्वेषामेव देवानां तुलसीकाष्ठचन्दनम् ॥
पितॄणां च विशेषेण सदाऽभीष्टं हरेः कलौ
harerbhāgavatā bhūtvā tulasīkāṣṭhacandanam ||
nārpayati sadā viṣṇorna te bhāgavatāḥ kalau
||14||हरेर्भागवता भूत्वा तुलसीकाष्ठचन्दनम् ॥
नार्पयति सदा विष्णोर्न ते भागवताः कलौ
śarīraṃ dahyate yasya tulasīkāṣṭhavahninā ||
nīyamāno yamenāpi viṣṇulokaṃ sa gacchati
||15||शरीरं दह्यते यस्य तुलसीकाष्ठवह्निना ॥
नीयमानो यमेनापि विष्णुलोकं स गच्छति
yadyekaṃ tulasīkāṣṭhaṃ madhye kāṣṭhasya yasya hi ||
dāhakāle bhavenmuktaḥ pāpakoṭiśatāyutaiḥ
||16||यद्येकं तुलसीकाष्ठं मध्ये काष्ठस्य यस्य हि ॥
दाहकाले भवेन्मुक्तः पापकोटिशतायुतैः
dahyamānaṃ naraṃ dṛṣṭvā tulasīkāṣṭhavahninā ||
janmakoṭisahasraistu toṣitastairjanārdanaḥ
||17||दह्यमानं नरं दृष्ट्वा तुलसीकाष्ठवह्निना ॥
जन्मकोटिसहस्रैस्तु तोषितस्तैर्जनार्दनः
dahyamānaṃ naraṃ sarve tulasīkāṣṭhavahninā ||
vimānasthāḥ suragaṇāḥ kṣipaṃti kusumāṃjalīn
||18||दह्यमानं नरं सर्वे तुलसीकाष्ठवह्निना ॥
विमानस्थाः सुरगणाः क्षिपंति कुसुमांजलीन्
nṛtyaṃtyo'psaraso hṛṣṭā gītaṃ gāyanti susvaram ||
jvalate yatra daityendra tulasīkāṣṭhapāvakaḥ
||19||नृत्यंत्योऽप्सरसो हृष्टा गीतं गायन्ति सुस्वरम् ॥
ज्वलते यत्र दैत्येन्द्र तुलसीकाष्ठपावकः
kurute vīkṣaṇaṃ viṣṇuḥ santuṣṭaḥ saha śaṃbhunā
||20||कुरुते वीक्षणं विष्णुः सन्तुष्टः सह शंभुना
gṛhītvā taṃ kare śauriḥ puruṣaṃ svayamagrataḥ ||
mārjate tasya pāpāni paśyatāṃ tridivaukasām ||
mahotsavaṃ ca kṛtvā tu jayaśabdapuraḥsaram
||21||गृहीत्वा तं करे शौरिः पुरुषं स्वयमग्रतः ॥
मार्जते तस्य पापानि पश्यतां त्रिदिवौकसाम् ॥
महोत्सवं च कृत्वा तु जयशब्दपुरःसरम्
sūta uvāca
prahlādenoditaṃ śrutvā māhātmyaṃ dvārakābhavam ||
prahṛṣṭā ṛṣayaḥ sarve tathā daityeśvaro baliḥ
||22||प्रह्लादेनोदितं श्रुत्वा माहात्म्यं द्वारकाभवम् ॥
प्रहृष्टा ऋषयः सर्वे तथा दैत्येश्वरो बलिः
tataḥ sarve'bhinandyainaṃ prahlādaṃ daityapuṅgavam ||
udyuktā dvārakāṃ gatvā draṣṭuṃ kṛṣṇamukhāmbujam
||23||ततः सर्वेऽभिनन्द्यैनं प्रह्लादं दैत्यपुङ्गवम् ॥
उद्युक्ता द्वारकां गत्वा द्रष्टुं कृष्णमुखाम्बुजम्
tataste balinā sārdhaṃ munayaḥ saṃśitavratāḥ ||
āgatya dvārakāṃ snātvā gomatyāṃ vidhipūrvakam
||24||ततस्ते बलिना सार्धं मुनयः संशितव्रताः ॥
आगत्य द्वारकां स्नात्वा गोमत्यां विधिपूर्वकम्
kṛṣṇaṃ dṛṣṭvā samabhyarcya kṛtvā yātrāṃ yathāvidhi ||
dattvā dānāni bahuśaḥ kṛtakṛtyāstato'bhavan
||25||कृष्णं दृष्ट्वा समभ्यर्च्य कृत्वा यात्रां यथाविधि ॥
दत्त्वा दानानि बहुशः कृतकृत्यास्ततोऽभवन्
jagmuḥ svīyāni sthānāni baliḥ pātālamāyayau ||
prahlādaṃ ca praṇamyāśu mene svasya kṛtārthatām
||26||जग्मुः स्वीयानि स्थानानि बलिः पातालमाययौ ॥
प्रह्लादं च प्रणम्याशु मेने स्वस्य कृतार्थताम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe caturthe dvārakāmāhātmye dvārakāmāhātmyaśravaṇādiphalaśrutivarṇanapuraḥsaratulasīpatrakāṣṭhamahimavarṇanapūrvakaṃ prahlādadvijasaṃvāda samāptyanaṃtaraṃ balinā saha dvijakṛtadvārakāyātrāvidhivarṇanaṃnāma tricatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ || 43 ||