gopīsarastīrthamāhātmyavarṇanam
śrīprahlāda uvāca
iti kṛṣṇavacaḥ śrutvā gopyaḥ saṃhṛṣṭamānasāḥ ||
tasminmayasare snātvā vimuktā'śeṣabandhanāḥ
||1||इति कृष्णवचः श्रुत्वा गोप्यः संहृष्टमानसाः ॥
तस्मिन्मयसरे स्नात्वा विमुक्ताऽशेषबन्धनाः
kṛṣṇadarśanasaṃjātaparamānandasaṃplutāḥ ||
ūcuśca vacanaṃ gopyo madhuraṃ mādhavaṃ prati
||2||कृष्णदर्शनसंजातपरमानन्दसंप्लुताः ॥
ऊचुश्च वचनं गोप्यो मधुरं माधवं प्रति
gopya ūcuḥ
dhanyaḥ sa daityapravaro mayo yena kṛtaṃ saraḥ ||
yasmiṃstvaṃ devataiḥ sārddhaṃ sameṣyasi jagatpate
||3||धन्यः स दैत्यप्रवरो मयो येन कृतं सरः ॥
यस्मिंस्त्वं देवतैः सार्द्धं समेष्यसि जगत्पते
yadi tuṣṭo'si bhagavannanugrāhyā vayaṃ yadi ||
asmākamapi vārṣṇeya kārayasva sarottamam
||4||यदि तुष्टोऽसि भगवन्ननुग्राह्या वयं यदि ॥
अस्माकमपि वार्ष्णेय कारयस्व सरोत्तमम्
kīrttanānmṛtyuloke'smiṃstava saṃdarśanena hi ||
aharniśaṃ tava dhyānādyāsyāmaḥ paramāṃ gatim
||5||कीर्त्तनान्मृत्युलोकेऽस्मिंस्तव संदर्शनेन हि ॥
अहर्निशं तव ध्यानाद्यास्यामः परमां गतिम्
śrīkṛṣṇa uvāca
kariṣye vaḥ priyaṃ sādhvyo yūyaṃ mama parigrahāḥ ||
anugrāhyā mayā nityaṃ bhaktigrāhyo'smi sarvadā
||6||करिष्ये वः प्रियं साध्व्यो यूयं मम परिग्रहाः ॥
अनुग्राह्या मया नित्यं भक्तिग्राह्योऽस्मि सर्वदा
prahlāda uvāca
ityuktvā bhagavānkṛṣṇo gopīnāṃ hitakāmyayā ||
sarasaḥ sannidhau tasya sarastvanyaccakāra ha
||7||इत्युक्त्वा भगवान्कृष्णो गोपीनां हितकाम्यया ॥
सरसः सन्निधौ तस्य सरस्त्वन्यच्चकार ह
tadagādhaṃ svacchajalaṃ nalinīdalaśobhitam ||
haṃsasārasayugmaiśca cakravākaiśca śobhitam
||8||तदगाधं स्वच्छजलं नलिनीदलशोभितम् ॥
हंससारसयुग्मैश्च चक्रवाकैश्च शोभितम्
kumudotpalakahlārapadminīkhaṇḍamaṇḍitam ||
sevitaṃ dvijamukhyaiśca siddhavidyādharaistathā
||9||कुमुदोत्पलकह्लारपद्मिनीखण्डमण्डितम् ॥
सेवितं द्विजमुख्यैश्च सिद्धविद्याधरैस्तथा
sevitaṃ yadunārībhistathā yadukumārakaiḥ ||
divārātrau susaṃpūrṇaṃ sarvairjānapadairjanaiḥ
||10||सेवितं यदुनारीभिस्तथा यदुकुमारकैः ॥
दिवारात्रौ सुसंपूर्णं सर्वैर्जानपदैर्जनैः
taṃ dṛṣṭvā jalakallolaiḥ susaṃpūrṇaṃ jalāśayam ||
harṣādgopījanaṃ kṛṣṇaḥ provāca vacanaṃ tadā
||11||तं दृष्ट्वा जलकल्लोलैः सुसंपूर्णं जलाशयम् ॥
हर्षाद्गोपीजनं कृष्णः प्रोवाच वचनं तदा
paśyadhvaṃ gopikāḥ śubhraṃ saraḥ saraṃ samīpataḥ ||
svacchamiṣṭajalāpūrṇaṃ sajjanānāṃ yathā manaḥ
||12||पश्यध्वं गोपिकाः शुभ्रं सरः सरं समीपतः ॥
स्वच्छमिष्टजलापूर्णं सज्जनानां यथा मनः
kāraṇādbhavatīnāṃ ca yasmātkṛtamidaṃ saraḥ ||
bhavatīnāṃ tathā nāmnā khyātametadbhaviṣyati
||13||कारणाद्भवतीनां च यस्मात्कृतमिदं सरः ॥
भवतीनां तथा नाम्ना ख्यातमेतद्भविष्यति
gorvācāvācakaḥ śabdo bhavatībhirmayā saha ||
gopracāreti vai nāmnāṃ khyātiṃ loke gamiṣyati
||14||गोर्वाचावाचकः शब्दो भवतीभिर्मया सह ॥
गोप्रचारेति वै नाम्नां ख्यातिं लोके गमिष्यति
yuṣmākaṃ priyakāmārthaṃ yasmātkṛtamidaṃ saraḥ ||
tasmādgopīsara iti khyātiṃ loke gamiṣyati
||15||युष्माकं प्रियकामार्थं यस्मात्कृतमिदं सरः ॥
तस्माद्गोपीसर इति ख्यातिं लोके गमिष्यति
gopya ūcuḥ
anugrāhyā yadi vayamasmannāmnā kṛtaṃ saraḥ ||
anyatkimapi vārṣṇeya prārthayāmo vadasva naḥ
||16||अनुग्राह्या यदि वयमस्मन्नाम्ना कृतं सरः ॥
अन्यत्किमपि वार्ष्णेय प्रार्थयामो वदस्व नः
śrīkṛṣṇa uvāca
prārthyatāṃ yadabhipretaṃ yadvo manasi vartate ||
bhaktyā samāgatā yūyaṃ nāstyadeyaṃ tato mayā
||17||प्रार्थ्यतां यदभिप्रेतं यद्वो मनसि वर्तते ॥
भक्त्या समागता यूयं नास्त्यदेयं ततो मया
gopya ūcuḥ
yadi tuṣṭo'si bhagavanyadi deyo varo hi naḥ ||
tasmāttvayā sadā kṛṣṇa narayānena mādhava
||18||यदि तुष्टोऽसि भगवन्यदि देयो वरो हि नः ॥
तस्मात्त्वया सदा कृष्ण नरयानेन माधव
atrāgatya nabhasye'sminsnātavyaṃ niyamena hi ||
yatra tvaṃ tatra devāśca yajñāstīrthāni keśava
||19||अत्रागत्य नभस्येऽस्मिन्स्नातव्यं नियमेन हि ॥
यत्र त्वं तत्र देवाश्च यज्ञास्तीर्थानि केशव
yatra tvaṃ tatra dānāni vratāni niyamāśca ye ||
oṃkāraśca vaṣaṭkāraḥ svāhākāraḥ svadhā tathā
||20||यत्र त्वं तत्र दानानि व्रतानि नियमाश्च ये ॥
ओंकारश्च वषट्कारः स्वाहाकारः स्वधा तथा
bhūrbhuvaḥsvarmaharlloko janaḥ satyaṃ tapastathā ||
tvanmayaṃ hi jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam
||21||भूर्भुवःस्वर्महर्ल्लोको जनः सत्यं तपस्तथा ॥
त्वन्मयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्
tasmāttvayi jagannāthe hyatra snāte janārdane ||
snātamatra tribhuvanaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ
||22||तस्मात्त्वयि जगन्नाथे ह्यत्र स्नाते जनार्दने ॥
स्नातमत्र त्रिभुवनं भविष्यति न संशयः
trailokyapāvanī gaṃgā tava pādajalaṃ hi tat ||
lakṣmīrvakṣaḥsthalasthāne mukhe devī sarasvatī
||23||त्रैलोक्यपावनी गंगा तव पादजलं हि तत् ॥
लक्ष्मीर्वक्षःस्थलस्थाने मुखे देवी सरस्वती
sarvabhūtamayaścātra tatastvaṃ jagadīśvara ||
yaddadāsi manuṣyāṇāṃ bhaviṣyāṇāṃ kalau yuge ||
tadvadasva mahābāho kṛpāṃ kṛtvā jagatpate
||24||सर्वभूतमयश्चात्र ततस्त्वं जगदीश्वर ॥
यद्ददासि मनुष्याणां भविष्याणां कलौ युगे ॥
तद्वदस्व महाबाहो कृपां कृत्वा जगत्पते
yātrāyāmāgatānāṃ ca atha ṣaṇmāsavāsinām ||
sadaivātra sthitānāṃ ca yatphalaṃ tadvadasva naḥ
||25||यात्रायामागतानां च अथ षण्मासवासिनाम् ॥
सदैवात्र स्थितानां च यत्फलं तद्वदस्व नः
śrīkṛṣṇa uvāca
yatphalaṃ hi manuṣyāṇāṃ snātānāṃ gopikāsare ||
tacchṛṇudhvamasaṃdigdhaṃ prasanne mayi gopikāḥ
||26||यत्फलं हि मनुष्याणां स्नातानां गोपिकासरे ॥
तच्छृणुध्वमसंदिग्धं प्रसन्ने मयि गोपिकाः
sopaskarāṃ savatsāṃ ca vastrālaṃkārabhūṣitām ||
yathoktadakṣiṇopetāṃ brāhmaṇāya kuṭuṃbine
||27||सोपस्करां सवत्सां च वस्त्रालंकारभूषिताम् ॥
यथोक्तदक्षिणोपेतां ब्राह्मणाय कुटुंबिने
sadācārāya śuddhāya daridrāyānukāriṇe ||
gāṃ dattvā phalamāpnoti snānamātreṇa tatphalam
||28||सदाचाराय शुद्धाय दरिद्रायानुकारिणे ॥
गां दत्त्वा फलमाप्नोति स्नानमात्रेण तत्फलम्
yāvatpadāni manujaḥ kṛṣṇena saha gacchati ||
kulāni devyastāvaṃti vasaṃti harimandire
||29||यावत्पदानि मनुजः कृष्णेन सह गच्छति ॥
कुलानि देव्यस्तावंति वसंति हरिमन्दिरे
kṛṣṇena saha gacchanti gītavāditranisvanaiḥ ||
stuvanto vividhaiḥ stotrairgoviṃdaṃ gopikāsare
||30||कृष्णेन सह गच्छन्ति गीतवादित्रनिस्वनैः ॥
स्तुवन्तो विविधैः स्तोत्रैर्गोविंदं गोपिकासरे
na māturjaṭhare teṣāṃ yātanā jāyate nṛṇām ||
sarvānkāmānavāpyāṃte vaiṣṇavaṃ lokamāpnuyuḥ
||31||न मातुर्जठरे तेषां यातना जायते नृणाम् ॥
सर्वान्कामानवाप्यांते वैष्णवं लोकमाप्नुयुः
arghyaṃ dattvā vidhānena snānaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ ||
maṃtreṇānena vai sādhvyaḥ śraddhayā parayā yutaḥ
||32||अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन स्नानं कुर्याद्विचक्षणः ॥
मंत्रेणानेन वै साध्व्यः श्रद्धया परया युतः
namaste goparūpāya viṣṇave paramātmane ||
gopracāre jagannātha gṛhāṇārghyaṃ namo'stu te
||33||नमस्ते गोपरूपाय विष्णवे परमात्मने ॥
गोप्रचारे जगन्नाथ गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते
arghyaṃ dattvā vidhānena mṛdamālipya pāṇinā ||
snāyācchraddhāsamāyuktastarpayetpitṛdevatāḥ
||34||अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन मृदमालिप्य पाणिना ॥
स्नायाच्छ्रद्धासमायुक्तस्तर्पयेत्पितृदेवताः
śrāddhaṃ kuryyāttato bhaktyā ekacittaḥ samāhitaḥ ||
yathoktadakṣiṇā dadyādrajataṃ rukmameva ca
||35||श्राद्धं कुर्य्यात्ततो भक्त्या एकचित्तः समाहितः ॥
यथोक्तदक्षिणा दद्याद्रजतं रुक्ममेव च
viśeṣataḥ pradātavyaṃ tāṃbūlaṃ kajjalaṃ tathā ||
dukūlāni ca deyāni tathā kausuṃbhakāni ca
||36||विशेषतः प्रदातव्यं तांबूलं कज्जलं तथा ॥
दुकूलानि च देयानि तथा कौसुंभकानि च
daṃpatyorvāsasī caiva bhūṣaṇāni svaśaktitaḥ ||
gāvo deyā dvijātibhyo vṛṣabhāśca dhuraṃdharāḥ ||
dīnāṃdhakṛpaṇānāṃ ca dānaṃ deyaṃ svaśaktitaḥ
||37||दंपत्योर्वाससी चैव भूषणानि स्वशक्तितः ॥
गावो देया द्विजातिभ्यो वृषभाश्च धुरंधराः ॥
दीनांधकृपणानां च दानं देयं स्वशक्तितः
evaṃ kṛtvā naraḥ samyaguttamāṃ gatimāpnuyāt ||
prayāṃti paramaṃ lokaṃ pitarastrikulodbhavāḥ
||38||एवं कृत्वा नरः सम्यगुत्तमां गतिमाप्नुयात् ॥
प्रयांति परमं लोकं पितरस्त्रिकुलोद्भवाः
labhate putrakāmastu putrāniṣṭānmanoramān
||39||लभते पुत्रकामस्तु पुत्रानिष्टान्मनोरमान्
yaṃ yaṃ kāmayate kāmaṃ svargamokṣādikaṃ naraḥ ||
tatsarvaṃ samavāpnoti yaḥ snāti gopikāsare
||40||यं यं कामयते कामं स्वर्गमोक्षादिकं नरः ॥
तत्सर्वं समवाप्नोति यः स्नाति गोपिकासरे
yāvallokā bhaviṣyaṃti tāvatsthāsyati vai saraḥ ||
yāvatsaro yaśastāvadbhavatīnāṃ bhaviṣyati
||41||यावल्लोका भविष्यंति तावत्स्थास्यति वै सरः ॥
यावत्सरो यशस्तावद्भवतीनां भविष्यति
yāvatkīrtirmanuṣyeṣu tāvatsvarge mahīyate ||
vimuktāḥ sakalātpāpādyāsyaṃti paramāṃ gatim
||42||यावत्कीर्तिर्मनुष्येषु तावत्स्वर्गे महीयते ॥
विमुक्ताः सकलात्पापाद्यास्यंति परमां गतिम्
tatpuṇyaṃ gopīsara idaṃ jalaiḥ pūrṇaṃ sadaiva hi ||
avagāhyaṃ mayā gopyo nabhasye niyamena hi
||43||तत्पुण्यं गोपीसर इदं जलैः पूर्णं सदैव हि ॥
अवगाह्यं मया गोप्यो नभस्ये नियमेन हि
bhavatyaḥ patibhāvena brahmabhāvena vā punaḥ ||
ciṃtayaṃtyaḥ paraṃ māṃ hi parāgatimavāpsyatha
||44||भवत्यः पतिभावेन ब्रह्मभावेन वा पुनः ॥
चिंतयंत्यः परं मां हि परागतिमवाप्स्यथ
prahlāda uvāca
anujñātā bhagavatā tatastā gopakanyakāḥ ||
namaskṛtya ca goviṃdaṃ yayuḥ sarvā yathāgatā
||45||अनुज्ञाता भगवता ततस्ता गोपकन्यकाः ॥
नमस्कृत्य च गोविंदं ययुः सर्वा यथागता
bhagavānapi goviṃda uddhavena samanvitaḥ ||
visṛjya gopikāḥ kṛṣṇaḥ svakaṃ maṃdiramāviśat
||46||भगवानपि गोविंद उद्धवेन समन्वितः ॥
विसृज्य गोपिकाः कृष्णः स्वकं मंदिरमाविशत्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe caturthe dvārakāmāhātmye gopīsarastīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma trayodaśo'dhyāyaḥ || 13 ||