dauvārikāya rājarṣiriṃdradyumno mahāyaśāḥ
nārada uvāca
dauvārikāya rājarṣiriṃdradyumno mahāyaśāḥ ||
sārvabhaumo vaiṣṇavāgryo dhātāraṃ draṣṭumāgataḥ
||1||दौवारिकाय राजर्षिरिंद्रद्युम्नो महायशाः ॥
सार्वभौमो वैष्णवाग्र्यो धातारं द्रष्टुमागतः
yātvayaṃ puratastasya yadi tvamanumanyase ||
ityuktastaṃ punaḥ prāha nāradaṃ maṇikodaraḥ
||2||यात्वयं पुरतस्तस्य यदि त्वमनुमन्यसे ॥
इत्युक्तस्तं पुनः प्राह नारदं मणिकोदरः
svāmiṃstvayāgato yo'sau na sāmānyo hi budhyate ||
yatra paśyasi dikpālānpitṝnmanvaṃtarādhipān
||3||स्वामिंस्त्वयागतो योऽसौ न सामान्यो हि बुध्यते ॥
यत्र पश्यसि दिक्पालान्पितॄन्मन्वंतराधिपान्
tatrāyaṃ marttyanilayastiṣṭhedapi hi pauruṣam ||
bhavāngatvā padmayoniṃ vijñāpyainaṃ praveśaya
||4||तत्रायं मर्त्त्यनिलयस्तिष्ठेदपि हि पौरुषम् ॥
भवान्गत्वा पद्मयोनिं विज्ञाप्यैनं प्रवेशय
sabhādvāragato yo'sau dikpālaiḥ saha yāsyati ||
ekāgracitto bhagavāngāyane caturānanaḥ
||5||सभाद्वारगतो योऽसौ दिक्पालैः सह यास्यति ॥
एकाग्रचित्तो भगवान्गायने चतुराननः
asmākaṃ dvāri yuktānāṃ pratīkṣyo'vasaro dhruvam ||
na krodho mayi karttavyo dāse tava pituśca te
||6||अस्माकं द्वारि युक्तानां प्रतीक्ष्योऽवसरो ध्रुवम् ॥
न क्रोधो मयि कर्त्तव्यो दासे तव पितुश्च ते
ityukto nārado gatvā brahmāṇaṃ jagatāṃ patim ||
natvā sāṣṭāṃgapatanaṃ vijñapto vasudhādhipaḥ
||7||इत्युक्तो नारदो गत्वा ब्रह्माणं जगतां पतिम् ॥
नत्वा साष्टांगपतनं विज्ञप्तो वसुधाधिपः
kaṭākṣeṇādiśatso'tha indradyumnapraveśanam ||
novāca kiṃcidbhagavāngāne dattāvadhānataḥ
||8||कटाक्षेणादिशत्सोऽथ इन्द्रद्युम्नप्रवेशनम् ॥
नोवाच किंचिद्भगवान्गाने दत्तावधानतः
divyagāyanasaṃgīte kautukāviṣṭamānasaḥ ||
jñātveṃgitaṃ nārado'tha iṃdradyumnaṃ nṛpottamam ||
praveśayāmāsa tataḥ śakrādyaiḥ sunirīkṣitaḥ
||9||दिव्यगायनसंगीते कौतुकाविष्टमानसः ॥
ज्ञात्वेंगितं नारदोऽथ इंद्रद्युम्नं नृपोत्तमम् ॥
प्रवेशयामास ततः शक्राद्यैः सुनिरीक्षितः
dṛṣṭvā pitāmahaṃ dūrātsraṣṭāraṃ jagatāṃ nṛpaḥ ||
amanyata dvijaśreṣṭhāḥ sākṣāddārumayaṃ harim
||10||दृष्ट्वा पितामहं दूरात्स्रष्टारं जगतां नृपः ॥
अमन्यत द्विजश्रेष्ठाः साक्षाद्दारुमयं हरिम्
śanaiḥ śanairyayau bhūpaḥ praṇamaṃśca kṛtāṃjaliḥ ||
stuvannamanpraṇipatansādhvasaskhalitaṃ vrajan ||
kiṃciddūre sthito bhūpo nāradasya nideśataḥ
||11||शनैः शनैर्ययौ भूपः प्रणमंश्च कृतांजलिः ॥
स्तुवन्नमन्प्रणिपतन्साध्वसस्खलितं व्रजन् ॥
किंचिद्दूरे स्थितो भूपो नारदस्य निदेशतः
tataḥ puṇyaṃ gīyamānaṃ caritaṃ siṃdhujāpateḥ ||
śṛṇvaṃścaturmukhastasthau muhrttaṃ dvijapuṃgavāḥ
||12||ततः पुण्यं गीयमानं चरितं सिंधुजापतेः ॥
शृण्वंश्चतुर्मुखस्तस्थौ मुहू्र्त्तं द्विजपुंगवाः
sāvitrīśāradābhyāṃ ca vījyamānastu pārśvayoḥ ||
śuddhadehadharairvedaiḥ stūyamānaḥ svayaṃbhuvaḥ
||13||सावित्रीशारदाभ्यां च वीज्यमानस्तु पार्श्वयोः ॥
शुद्धदेहधरैर्वेदैः स्तूयमानः स्वयंभुवः
kalākāṣṭhānimeṣādi kalpayanyugaparyayam ||
na jarājanmamaraṇaṃ rūpādipariṇāmanam
||14||कलाकाष्ठानिमेषादि कल्पयन्युगपर्ययम् ॥
न जराजन्ममरणं रूपादिपरिणामनम्
yasya lokagatānāṃ vai nādhayo vyādhayastathā ||
manvatarādayo yatra yugāvarttādayastathā
||15||यस्य लोकगतानां वै नाधयो व्याधयस्तथा ॥
मन्वतरादयो यत्र युगावर्त्तादयस्तथा
kalpāṃtādyā na vidyaṃte sa sākṣātparameśvaraḥ ||
gītāvasāne taṃ bhūpamuvāca prahasanniva
||16||कल्पांताद्या न विद्यंते स साक्षात्परमेश्वरः ॥
गीतावसाने तं भूपमुवाच प्रहसन्निव
iṃdradyumna mahāsattva sākṣāttvaṃ bhagavatpriyaḥ ||
anyasya durlabho lokaḥ satyākhyo viditastava
||17||इंद्रद्युम्न महासत्त्व साक्षात्त्वं भगवत्प्रियः ॥
अन्यस्य दुर्लभो लोकः सत्याख्यो विदितस्तव
atrāgatiṃ hi vāṃchaṃto munayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ ||
taponiṣṭhāśca tiṣṭhaṃti yāvadābhūtasaṃplavam
||18||अत्रागतिं हि वांछंतो मुनयः क्षीणकल्मषाः ॥
तपोनिष्ठाश्च तिष्ठंति यावदाभूतसंप्लवम्
caturdaśasu lokeṣu sṛṣṭānāṃ prāṇināṃ hi yat ||
caitanyādivicitrāṇi sarveṣāmāśrayo hyasau
||19||चतुर्दशसु लोकेषु सृष्टानां प्राणिनां हि यत् ॥
चैतन्यादिविचित्राणि सर्वेषामाश्रयो ह्यसौ
jānannapi hi tatkāryaṃ mānayannṛpasattamam ||
uvāca paramaprīta iṃdradyumnaṃ pitāmahaḥ
||20||जानन्नपि हि तत्कार्यं मानयन्नृपसत्तमम् ॥
उवाच परमप्रीत इंद्रद्युम्नं पितामहः
kimarthamāgatosyatra tadbrūhi hṛdayasthitam ||
mayi dṛṣṭe na duṣprāpamamṛtaṃ kinnu vāṃchitam
||21||किमर्थमागतोस्यत्र तद्ब्रूहि हृदयस्थितम् ॥
मयि दृष्टे न दुष्प्रापममृतं किन्नु वांछितम्
indradyumna uvāca
aṃtaryāminhi bhagavaṃstvadajñātaṃ kuto bhavet ||
tathāpi praśno yo nātha mayyanukrośa eva saḥ
||22||अंतर्यामिन्हि भगवंस्त्वदज्ञातं कुतो भवेत् ॥
तथापि प्रश्नो यो नाथ मय्यनुक्रोश एव सः
mūrdhnyādhāya tavānujñāṃ kathitaṃ tava sūnunā ||
iṣṭāḥ sahasraṃ kratavastadaṃte dārudehabhṛt
||23||मूर्ध्न्याधाय तवानुज्ञां कथितं तव सूनुना ॥
इष्टाः सहस्रं क्रतवस्तदंते दारुदेहभृत्
āvirbabhūva bhagavānbhūtabhavyabhavatprabhuḥ ||
tvadanugrahasaṃpattivaśādevāvalokayan
||24||आविर्बभूव भगवान्भूतभव्यभवत्प्रभुः ॥
त्वदनुग्रहसंपत्तिवशादेवावलोकयन्
tādṛśaṃ puṃḍarīkākṣaṃ yena tvallokamāgataḥ ||
yasyārabdho mayā deva prāsādastatra cetsvayam
||25||तादृशं पुंडरीकाक्षं येन त्वल्लोकमागतः ॥
यस्यारब्धो मया देव प्रासादस्तत्र चेत्स्वयम्
gatvā devaṃ jagannāthaṃ sthāpayiṣyasi cetprabho ||
tvadanugrahastu saphalo bhavenme lokabhāvana
||26||गत्वा देवं जगन्नाथं स्थापयिष्यसि चेत्प्रभो ॥
त्वदनुग्रहस्तु सफलो भवेन्मे लोकभावन
etadarthaṃ jagatsvāminnāradena sahādhunā ||
tvatpādapadmayugalaṃ draṣṭuṃ tvallokamāgataḥ
||27||एतदर्थं जगत्स्वामिन्नारदेन सहाधुना ॥
त्वत्पादपद्मयुगलं द्रष्टुं त्वल्लोकमागतः
prasīda māṃ kuruṣvedaṃ jagannāthastvameva hi ||
tvameva sa jagannātho na bhedo yuvayorvibho
||28||प्रसीद मां कुरुष्वेदं जगन्नाथस्त्वमेव हि ॥
त्वमेव स जगन्नाथो न भेदो युवयोर्विभो
sthāpyaḥ sthāpayitā cāsi vedyo vedayitā bhavān
||29||स्थाप्यः स्थापयिता चासि वेद्यो वेदयिता भवान्
jaiminiruvāca
evaṃ vijñāpanāṃte tu durvāsā sa mahāmuniḥ ||
praṇamya sāṣṭāṃgapātaṃ kṛtāṃjalirupasthitaḥ ||
provāca vinayānnīco dhātāraṃ jagatāṃ gurum
||30||एवं विज्ञापनांते तु दुर्वासा स महामुनिः ॥
प्रणम्य साष्टांगपातं कृतांजलिरुपस्थितः ॥
प्रोवाच विनयान्नीचो धातारं जगतां गुरुम्
vibho dvārapraveśe'tra dauvārikanivāritāḥ ||
lokapālāḥ sapitarastathā manvaṃtarādhipāḥ
||31||विभो द्वारप्रवेशेऽत्र दौवारिकनिवारिताः ॥
लोकपालाः सपितरस्तथा मन्वंतराधिपाः
tiṣṭhaṃti dīnajanavatsucirāllokabhāvana ||
tadājñāpaya paśyaṃtu tava pādasaroruham
||32||तिष्ठंति दीनजनवत्सुचिराल्लोकभावन ॥
तदाज्ञापय पश्यंतु तव पादसरोरुहम्
tacchrutvā devadevastu tadā durvāsaso vacaḥ ||
prahasya vacanaṃ prāha naiṣāṃ prastāva eva hi
||33||तच्छ्रुत्वा देवदेवस्तु तदा दुर्वाससो वचः ॥
प्रहस्य वचनं प्राह नैषां प्रस्ताव एव हि
iṃdradyumnena sparddhaṃte kiṃ tu mohavaśānugāḥ ||
jīvanmukto'yaṃ nṛpatiḥ kṣīṇakarmāghasaṃhatiḥ
||34||इंद्रद्युम्नेन स्पर्द्धंते किं तु मोहवशानुगाः ॥
जीवन्मुक्तोऽयं नृपतिः क्षीणकर्माघसंहतिः
matsaṃtateḥ paṃcamo'yaṃ vaiṣṇavo viṣṇutatparaḥ ||
ete hi sukhabhogāya karmaṇā prāptapauruṣāḥ
||35||मत्संततेः पंचमोऽयं वैष्णवो विष्णुतत्परः ॥
एते हि सुखभोगाय कर्मणा प्राप्तपौरुषाः
atrāgatiṃ prārthayaṃtastapastaptvā hi devatāḥ ||
mamānugrahata ete āyātā madupāsane
||36||अत्रागतिं प्रार्थयंतस्तपस्तप्त्वा हि देवताः ॥
ममानुग्रहत एते आयाता मदुपासने
tathāpi tvadanujñātā āyāṃtu mama darśane ||
tataḥ praviṣṭāste devā durvāsovacanena vai
||37||तथापि त्वदनुज्ञाता आयांतु मम दर्शने ॥
ततः प्रविष्टास्ते देवा दुर्वासोवचनेन वै
dūrātpraṇemurbrahmāṇaṃ gāyanānāṃ samīpataḥ ||
iṃdradyumnaṃ narapatiṃ saṃlapaṃtaṃ kṛtāṃjalim
||38||दूरात्प्रणेमुर्ब्रह्माणं गायनानां समीपतः ॥
इंद्रद्युम्नं नरपतिं संलपंतं कृतांजलिम्
tām̐llokapālānpraṇatānkaṭākṣeṇa jagatprabhuḥ ||
anujagrāha kathayanniṃdradyumnaṃ sasādaram
||39||ताँल्लोकपालान्प्रणतान्कटाक्षेण जगत्प्रभुः ॥
अनुजग्राह कथयन्निंद्रद्युम्नं ससादरम्
rājankṛtastvayā satyaṃ prāsādo bhagavatsthitau ||
nāyaṃ kālastathā rājyaṃ na vā tvatsaṃtatirnṛpa
||40||राजन्कृतस्त्वया सत्यं प्रासादो भगवत्स्थितौ ॥
नायं कालस्तथा राज्यं न वा त्वत्संततिर्नृप
gītagānāvasarato bhūyānkālo gatastava ||
manvaṃtaro hi divyānāṃ yugānāmekasaptatiḥ
||41||गीतगानावसरतो भूयान्कालो गतस्तव ॥
मन्वंतरो हि दिव्यानां युगानामेकसप्ततिः
tava vaṃśo'pi vicchinnaḥ koṭiśaḥ kṣitipā gatāḥ ||
devoṃ'timaśca prāsādo dvayamatrāvaśiṣyate
||42||तव वंशोऽपि विच्छिन्नः कोटिशः क्षितिपा गताः ॥
देवोंऽतिमश्च प्रासादो द्वयमत्रावशिष्यते
dvitīyasya manorādiyugaṃ svārociṣasya tu ||
mamāṃtike'tra vasatomṛtyurvā na jarā tathā
||43||द्वितीयस्य मनोरादियुगं स्वारोचिषस्य तु ॥
ममांतिकेऽत्र वसतोमृत्युर्वा न जरा तथा
viparyayamṛtūnāṃ vā na kālapariṇāmatā ||
tadgaccha bhūmau rājeṃdra devaṃ prāsādameva ca
||44||विपर्ययमृतूनां वा न कालपरिणामता ॥
तद्गच्छ भूमौ राजेंद्र देवं प्रासादमेव च
ātmasaṃbaṃdhinaṃ kṛtvā punarāyāhi vegavān ||
athavāhaṃ prayāsyāmi tavānupadameva hi
||45||आत्मसंबंधिनं कृत्वा पुनरायाहि वेगवान् ॥
अथवाहं प्रयास्यामि तवानुपदमेव हि
tvamagrato dharāṃ gatvā yāvatsaṃbhāramṛddhimat ||
kariṣyasi mahābhāga tāvadeva vrajāmyaham
||46||त्वमग्रतो धरां गत्वा यावत्संभारमृद्धिमत् ॥
करिष्यसि महाभाग तावदेव व्रजाम्यहम्
ityājñāpyeṃdradyumnaṃ taṃ bhagavānsa pitāmahaḥ ||
devānpuraḥsthitānāha vinayānatakaṃdharān
||47||इत्याज्ञाप्येंद्रद्युम्नं तं भगवान्स पितामहः ॥
देवान्पुरःस्थितानाह विनयानतकंधरान्
baddhāṃjalīnsādhvasāṃstāṃstatpādanyastavīkṣaṇān ||
uvāca bhagavānsnigdhagaṃbhīravacasā dvijāḥ
||48||बद्धांजलीन्साध्वसांस्तांस्तत्पादन्यस्तवीक्षणान् ॥
उवाच भगवान्स्निग्धगंभीरवचसा द्विजाः
kimarthamāgatāḥ sarve yugapattu divaukasaḥ ||
yatkāryaṃ vo mayā kāryaṃ vijñāpayata mā ciram
||49||किमर्थमागताः सर्वे युगपत्तु दिवौकसः ॥
यत्कार्यं वो मया कार्यं विज्ञापयत मा चिरम्
jaiminiruvāca
iti śrutvā vaco dhātustridaśā vigatajvarāḥ ||
pratyūcurharṣitāḥ sarve bhagavaṃtaṃ pitāmaham
||50||इति श्रुत्वा वचो धातुस्त्रिदशा विगतज्वराः ॥
प्रत्यूचुर्हर्षिताः सर्वे भगवंतं पितामहम्
devā ūcuḥ
upāsitaḥ purāsmābhiryo nīlādrau maṇīmayaḥ ||
antarhitaḥ kathaṃ deva idānīṃ dārudehadhṛk
||51||उपासितः पुरास्माभिर्यो नीलाद्रौ मणीमयः ॥
अन्तर्हितः कथं देव इदानीं दारुदेहधृक्
āvirbhūtaḥ kratoraṃta indradyumnasya bhūpateḥ ||
etasya kāraṇaṃ jñātuṃ bhavataḥ pādapaṃkajam
||52||आविर्भूतः क्रतोरंत इन्द्रद्युम्नस्य भूपतेः ॥
एतस्य कारणं ज्ञातुं भवतः पादपंकजम्
ārādhitumihāyātāḥ prasīda kathayasva tat ||
ityukte tridaśairdevo bhagavānpaṃkajāsanaḥ
||53||आराधितुमिहायाताः प्रसीद कथयस्व तत् ॥
इत्युक्ते त्रिदशैर्देवो भगवान्पंकजासनः
rahasyametadbho devāḥ kasyacinnoditaṃ purā ||
sarve samuditā yasmādapṛcchata cirāgatāḥ
||54||रहस्यमेतद्भो देवाः कस्यचिन्नोदितं पुरा ॥
सर्वे समुदिता यस्मादपृच्छत चिरागताः
tato vaḥ kathayiṣyāmi surāṇāṃ guhyamuttamam ||
pūrve parārddhe bho devāḥ kṣetraṃ śrīpuruṣottamam
||55||ततो वः कथयिष्यामि सुराणां गुह्यमुत्तमम् ॥
पूर्वे परार्द्धे भो देवाः क्षेत्रं श्रीपुरुषोत्तमम्
nīlāśmavapurāsthāya na tatyāja janārdanaḥ ||
sāṃprataṃ me dvitīyaṃ tu parārddhaṃ samupasthitam
||56||नीलाश्मवपुरास्थाय न तत्याज जनार्दनः ॥
सांप्रतं मे द्वितीयं तु परार्द्धं समुपस्थितम्
manuḥ svāyambhuvo nāma śvetavārāhakalpake ||
pravarttate'yaṃ kālo vai prātarādyadinasya ca
||57||मनुः स्वायम्भुवो नाम श्वेतवाराहकल्पके ॥
प्रवर्त्ततेऽयं कालो वै प्रातराद्यदिनस्य च
dārumūrtirayaṃ devo bhuvanānāṃ hi madhyame ||
mamāyuṣaḥ pramāṇaṃ tu sthāsyate mānayanprabhuḥ
||58||दारुमूर्तिरयं देवो भुवनानां हि मध्यमे ॥
ममायुषः प्रमाणं तु स्थास्यते मानयन्प्रभुः
mamātmā eṣa bhagavānahametanmayaḥ surāḥ ||
nāvayorvidyate kiṃcidasminsthāvarajaṃgame
||59||ममात्मा एष भगवानहमेतन्मयः सुराः ॥
नावयोर्विद्यते किंचिदस्मिन्स्थावरजंगमे
kṣīrodārṇavamadhye hi śvetadvīpe hi talpake ||
yaḥ śete yoganidrāṃ tāṃ mānayanpuruṣottamaḥ
||60||क्षीरोदार्णवमध्ये हि श्वेतद्वीपे हि तल्पके ॥
यः शेते योगनिद्रां तां मानयन्पुरुषोत्तमः
sa mūlaṃ jagatāmādistasya romāṇi yāni vai ||
tāni kalpadrumākhyāni śaṃkhacakrāṃkitāni vai
||61||स मूलं जगतामादिस्तस्य रोमाणि यानि वै ॥
तानि कल्पद्रुमाख्यानि शंखचक्रांकितानि वै
tanmadhyastho hyayaṃ vṛkṣaścaitanyādhiṣṭhitaḥ surāḥ ||
svayamutpatitaḥ siṃdhoḥ salile satyapūruṣaḥ
||62||तन्मध्यस्थो ह्ययं वृक्षश्चैतन्याधिष्ठितः सुराः ॥
स्वयमुत्पतितः सिंधोः सलिले सत्यपूरुषः
bhogānbhoktuṃ trilokasthāndāruvarṣmā janārdanaḥ ||
anekajanmasāhasrairbhaktiyogena bhāvitaḥ
||63||भोगान्भोक्तुं त्रिलोकस्थान्दारुवर्ष्मा जनार्दनः ॥
अनेकजन्मसाहस्रैर्भक्तियोगेन भावितः
ghorasaṃsāranāśāya mayā pūrvaṃ prayācitaḥ ||
punaḥ punaḥ sṛṣṭilīnapālanodvignacetasā
||64||घोरसंसारनाशाय मया पूर्वं प्रयाचितः ॥
पुनः पुनः सृष्टिलीनपालनोद्विग्नचेतसा
aśeṣakarmanāśāya jagatāṃ sarvamuktaye ||
dhāraṇādhyānayogānāṃ duṣkarāṇāṃ vināpi saḥ
||65||अशेषकर्मनाशाय जगतां सर्वमुक्तये ॥
धारणाध्यानयोगानां दुष्कराणां विनापि सः
mokṣāya bhagavānāvirbabhūva puruṣottamaḥ ||
pracchannaṃ vapuretasya kṣetraṃ nāsya vicārayet
||66||मोक्षाय भगवानाविर्बभूव पुरुषोत्तमः ॥
प्रच्छन्नं वपुरेतस्य क्षेत्रं नास्य विचारयेत्
dharmigrāhapramāṇena yādṛgdṛṣṭaḥ sa eva saḥ ||
caturvargaprado devo yo yathā taṃ vibhāvayet
||67||धर्मिग्राहप्रमाणेन यादृग्दृष्टः स एव सः ॥
चतुर्वर्गप्रदो देवो यो यथा तं विभावयेत्
taddarśanaparikṣīṇapāpasaṃghāḥ kramādbhuvi ||
bhavanti nirmalātmānaḥ puruṣā muktibhājanam
||68||तद्दर्शनपरिक्षीणपापसंघाः क्रमाद्भुवि ॥
भवन्ति निर्मलात्मानः पुरुषा मुक्तिभाजनम्
jaiminiruvāca
etacchrutvā tu te devāḥ padmayonervacomṛtam ||
hṛṣṭāḥ saṃciṃtayāmāsuḥ prahṛṣṭenāṃtarātmanā
||69||एतच्छ्रुत्वा तु ते देवाः पद्मयोनेर्वचोमृतम् ॥
हृष्टाः संचिंतयामासुः प्रहृष्टेनांतरात्मना
acirasthāyi devatvaṃ vihāyaitadbhuvaṃ gatāḥ ||
asminkṣetravare devamārādhyāmaḥ susaṃyatāḥ
||70||अचिरस्थायि देवत्वं विहायैतद्भुवं गताः ॥
अस्मिन्क्षेत्रवरे देवमाराध्यामः सुसंयताः
harṣapraphullavadanānsurāndṛṣṭvā pitāmaha ||
indradyumnānugrahāya yaḥ prakāśaṃ gataḥ prabhuḥ
||71||हर्षप्रफुल्लवदनान्सुरान्दृष्ट्वा पितामह ॥
इन्द्रद्युम्नानुग्रहाय यः प्रकाशं गतः प्रभुः
yātā'tra pratimā tvasya svayameva vadiṣyati ||
varānpradāsyati bahūnbhagavānbhaktavatsalaḥ
||72||याताऽत्र प्रतिमा त्वस्य स्वयमेव वदिष्यति ॥
वरान्प्रदास्यति बहून्भगवान्भक्तवत्सलः
prāsādamindradyumnasya pratiṣṭhāpayituṃ vibhum ||
ahaṃ cāpi gamiṣyāmi yūyaṃ tatra prayāta vai
||73||प्रासादमिन्द्रद्युम्नस्य प्रतिष्ठापयितुं विभुम् ॥
अहं चापि गमिष्यामि यूयं तत्र प्रयात वै
indradyumno'grato yātu pratiṣṭhāvastusaṃbhṛtau ||
sahāyāstatra bhavata yūyaṃ kṣīṇādhikāriṇaḥ
||74||इन्द्रद्युम्नोऽग्रतो यातु प्रतिष्ठावस्तुसंभृतौ ॥
सहायास्तत्र भवत यूयं क्षीणाधिकारिणः
manvantaraṃ vyatītaṃ vai prathamaṃ sāṃprataṃ surāḥ ||
indradyumnena sahitāstatra gatvā surottamāḥ
||75||मन्वन्तरं व्यतीतं वै प्रथमं सांप्रतं सुराः ॥
इन्द्रद्युम्नेन सहितास्तत्र गत्वा सुरोत्तमाः
prāsādapratimānāṃ ca vidhartā svāmyamasya vai ||
tasmātsaṃbhṛtasaṃbhāraḥ sasahāyo'dhunā hyasau
||76||प्रासादप्रतिमानां च विधर्ता स्वाम्यमस्य वै ॥
तस्मात्संभृतसंभारः ससहायोऽधुना ह्यसौ
asya saṃtatisaṃbandhasmaraṇādapi bhūtale ||
madājñayā padmanidhiḥ saha yāsyati bhūtalam
||77||अस्य संततिसंबन्धस्मरणादपि भूतले ॥
मदाज्ञया पद्मनिधिः सह यास्यति भूतलम्
pratiṣṭhāyai bhagavataḥ saṃyatau sarvavastunaḥ ||
indradyumno'pi hṛṣṭātmā dṛṣṭvā brāhmīṃ śriyaṃ dvijāḥ
||78||प्रतिष्ठायै भगवतः संयतौ सर्ववस्तुनः ॥
इन्द्रद्युम्नोऽपि हृष्टात्मा दृष्ट्वा ब्राह्मीं श्रियं द्विजाः
mahadāścaryasaṃpannaḥ praṇipatya jagadgurum ||
tadājñāṃ śirasā dhṛtvā devaiḥ kṣīṇādhikāribhiḥ
||79||महदाश्चर्यसंपन्नः प्रणिपत्य जगद्गुरुम् ॥
तदाज्ञां शिरसा धृत्वा देवैः क्षीणाधिकारिभिः
ājagāma bhuvaṃ viprā vidhinā cānumoditāḥ
||80||आजगाम भुवं विप्रा विधिना चानुमोदिताः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye jaiminiṛṣisaṃvāde trayoviṃśo'dhyāyaḥ || 23 ||