āgatya ca jagannāthaṃ cirādutkaṃṭhamānasaḥ
jaiminiruvāca
āgatya ca jagannāthaṃ cirādutkaṃṭhamānasaḥ ||
daṃḍavatpraṇanāmāsau ghanaromāṃcakaṃcukaḥ
||1||आगत्य च जगन्नाथं चिरादुत्कंठमानसः ॥
दंडवत्प्रणनामासौ घनरोमांचकंचुकः
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca ||
praṇatārtivināśāya caturvargaikahetave
||2||नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च ॥
प्रणतार्तिविनाशाय चतुर्वर्गैकहेतवे
hiraṇyagarbhapuruṣapradhānavyaktarūpiṇe ||
oṃ namo vāsudevāya śuddhajñānasvarūpiṇe
||3||हिरण्यगर्भपुरुषप्रधानव्यक्तरूपिणे ॥
ॐ नमो वासुदेवाय शुद्धज्ञानस्वरूपिणे
ityuccaranstutiṃ bhūpaḥ sānaṃdāśruvilocanaḥ ||
pradakṣiṇaṃ punaḥ kurvannanāma ca punaḥpunaḥ
||4||इत्युच्चरन्स्तुतिं भूपः सानंदाश्रुविलोचनः ॥
प्रदक्षिणं पुनः कुर्वन्ननाम च पुनःपुनः
tato'nyā devatā yā vai tatrāgacchanmudānvitāḥ ||
tuṣṭuvuḥ praṇatā devaṃ kṛtāṃjalipuṭā mudā
||5||ततोऽन्या देवता या वै तत्रागच्छन्मुदान्विताः ॥
तुष्टुवुः प्रणता देवं कृतांजलिपुटा मुदा
devā ūcuḥ
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt ||
sa bhūmiṃ sarvato vyāpya adhyatiṣṭhaddaśāṃgulam
||6||सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥
स भूमिं सर्वतो व्याप्य अध्यतिष्ठद्दशांगुलम्
yaḥ pumānparamaṃ brahma paramātmeti gīyate ||
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvaṃ puruṣa eva tat
||7||यः पुमान्परमं ब्रह्म परमात्मेति गीयते ॥
भूतं भव्यं भविष्यं च सर्वं पुरुष एव तत्
etāvānasya mahimā jyāyāneṣa pumānprabhuḥ ||
pādo'sya viśvā bhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi
||8||एतावानस्य महिमा ज्यायानेष पुमान्प्रभुः ॥
पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि
chandāṃsi jajñire tvattastvatto yajñapumānapi ||
tvatto'śvāśca vyajāyaṃta gāvo meṣādayastathā
||9||छन्दांसि जज्ञिरे त्वत्तस्त्वत्तो यज्ञपुमानपि ॥
त्वत्तोऽश्वाश्च व्यजायंत गावो मेषादयस्तथा
brāhmaṇā mukhato jātā bāhujāḥ kṣatriyāstava ||
viśastavorujā padbhyāṃ tathā śūdrāḥ samāgatāḥ
||10||ब्राह्मणा मुखतो जाता बाहुजाः क्षत्रियास्तव ॥
विशस्तवोरुजा पद्भ्यां तथा शूद्राः समागताः
manasaścaṃdramā jātaścakṣuṣaste divākaraḥ ||
karṇābhyāṃ śvasanaḥ prāṇairjihvāyā havyavāḍapi
||11||मनसश्चंद्रमा जातश्चक्षुषस्ते दिवाकरः ॥
कर्णाभ्यां श्वसनः प्राणैर्जिह्वाया हव्यवाडपि
nābhito gaganaṃ dyauśca mūrdhnaste samavarttata ||
pādābhyāṃ te dharā jātā diśaścāṣṭau śrutergatāḥ
||12||नाभितो गगनं द्यौश्च मूर्ध्नस्ते समवर्त्तत ॥
पादाभ्यां ते धरा जाता दिशश्चाष्टौ श्रुतेर्गताः
saptāsanparidhayastvatta ekaviṃśatsamicca vai ||
carācarāḥ sarvabhāvāstvatta eva hi jajñire
||13||सप्तासन्परिधयस्त्वत्त एकविंशत्समिच्च वै ॥
चराचराः सर्वभावास्त्वत्त एव हि जज्ञिरे
tvameva jagatāṃ nāthastvameva paripālakaḥ ||
ugrarūpaśca saṃhartā tvameva parameśvara
||14||त्वमेव जगतां नाथस्त्वमेव परिपालकः ॥
उग्ररूपश्च संहर्ता त्वमेव परमेश्वर
tvameva yajño yajñāṃśastvaṃ yajñeśaḥ parātparaḥ ||
śabdabrahmaparaṃ tvaṃ hi śabdabrahmāsi viśvarāṭ
||15||त्वमेव यज्ञो यज्ञांशस्त्वं यज्ञेशः परात्परः ॥
शब्दब्रह्मपरं त्वं हि शब्दब्रह्मासि विश्वराट्
svarāṭ samrāḍjagannātha virāḍasi jagatpate ||
adhaścordhvaṃ ca tiryaktvaṃ tvayā vyāptaṃ jaganmaya
||16||स्वराट् सम्राड्जगन्नाथ विराडसि जगत्पते ॥
अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्त्वं त्वया व्याप्तं जगन्मय
prāpnuvaṃti paraṃ sthānaṃ tvāṃ yajaṃtaśca yājñikāḥ ||
bhojyaṃ bhoktā havirhotā havanaṃ tvaṃ phalapradaḥ
||17||प्राप्नुवंति परं स्थानं त्वां यजंतश्च याज्ञिकाः ॥
भोज्यं भोक्ता हविर्होता हवनं त्वं फलप्रदः
samastakarmabhoktā tvaṃ sarvakarmātmakaḥ prabho ||
sarvakarmopakaraṇaṃ sarvakarmaphalapradaḥ
||18||समस्तकर्मभोक्ता त्वं सर्वकर्मात्मकः प्रभो ॥
सर्वकर्मोपकरणं सर्वकर्मफलप्रदः
karmaprerayitā tvaṃ hi dharmakāmārthasiddhidaḥ ||
tvāmṛte muktidaḥ ko'nyo hṛṣīkeśa namo'stu te
||19||कर्मप्रेरयिता त्वं हि धर्मकामार्थसिद्धिदः ॥
त्वामृते मुक्तिदः कोऽन्यो हृषीकेश नमोऽस्तु ते
namo'stvanantāya sahasramūrttaye sahasrapādākṣiśirorubāhave ||
sahasranāmne puruṣāya śāśvate sahasrakoṭīyugadhāriṇe namaḥ
||20||नमोऽस्त्वनन्ताय सहस्रमूर्त्तये सहस्रपादाक्षिशिरोरुबाहवे ॥
सहस्रनाम्ने पुरुषाय शाश्वते सहस्रकोटीयुगधारिणे नमः
vayaṃ cyutādhikārāstvāṃ prapannāḥ śaraṇaṃ prabho ||
trāhi naḥ puṃḍarīkākṣa agatīnāṃ gatirbhava
||21||वयं च्युताधिकारास्त्वां प्रपन्नाः शरणं प्रभो ॥
त्राहि नः पुंडरीकाक्ष अगतीनां गतिर्भव
saṃsārapatitasyaiko jantostvaṃ śaraṇaṃ prabho ||
tvatsṛṣṭau tvādṛśo nāsti yo dīnaparipālakaḥ
||22||संसारपतितस्यैको जन्तोस्त्वं शरणं प्रभो ॥
त्वत्सृष्टौ त्वादृशो नास्ति यो दीनपरिपालकः
dīnānāthaikaśaraṇaṃ pitā tvaṃ jagataḥ prabho ||
pātā poṣṭā tvameveśa sarvāpadvinivārakaḥ
||23||दीनानाथैकशरणं पिता त्वं जगतः प्रभो ॥
पाता पोष्टा त्वमेवेश सर्वापद्विनिवारकः
trāhi viṣṇo jagannātha trāhi naḥ parameśvara ||
tvāmṛte kamalākāṃta kaḥ śaktaḥ parirakṣaṇe
||24||त्राहि विष्णो जगन्नाथ त्राहि नः परमेश्वर ॥
त्वामृते कमलाकांत कः शक्तः परिरक्षणे
antaryāminnamaste'stu sarvatejonidhe namaḥ
||25||अन्तर्यामिन्नमस्तेऽस्तु सर्वतेजोनिधे नमः
iti stuvaṃtaste devāḥ praṇipatya punaḥpunaḥ ||
iṃdradyumnena sahitā bahirbhūya dvijottamāḥ
||26||इति स्तुवंतस्ते देवाः प्रणिपत्य पुनःपुनः ॥
इंद्रद्युम्नेन सहिता बहिर्भूय द्विजोत्तमाः
kṣetraṃ śrīnarasiṃhasya gatvā taṃ praṇipatya ca ||
namaskṛtya parāṃ bhaktiṃ kṛtvābhyarcya nṛkesarim
||27||क्षेत्रं श्रीनरसिंहस्य गत्वा तं प्रणिपत्य च ॥
नमस्कृत्य परां भक्तिं कृत्वाभ्यर्च्य नृकेसरिम्
nīlācalādreḥ śikharaṃ yatra prāsāda uttamaḥ ||
yayuste padmanidhinā sārddhaṃ saṃbhārakāraṇāt
||28||नीलाचलाद्रेः शिखरं यत्र प्रासाद उत्तमः ॥
ययुस्ते पद्मनिधिना सार्द्धं संभारकारणात्
dadṛśuste mahāprāṃśuṃ vyāptaṃ gaganamaṇḍale ||
uttiṣṭhaṃtaṃ viṃdhyagiriṃ roddhuṃ bhānorgatiṃ kimu
||29||ददृशुस्ते महाप्रांशुं व्याप्तं गगनमण्डले ॥
उत्तिष्ठंतं विंध्यगिरिं रोद्धुं भानोर्गतिं किमु
vyaśnuvānaṃ diśaḥ sarvā vicitraghaṭanojjvalam ||
bahukālavyatikrāṃtasvastibhaṃgivicitrakam
||30||व्यश्नुवानं दिशः सर्वा विचित्रघटनोज्ज्वलम् ॥
बहुकालव्यतिक्रांतस्वस्तिभंगिविचित्रकम्
tataśca ciṃtayāmāsa indradyumnaḥ sa vaiṣṇavaḥ ||
ghaṭanārthe mayā yātaḥ satyalokamitaḥ purā
||31||ततश्च चिंतयामास इन्द्रद्युम्नः स वैष्णवः ॥
घटनार्थे मया यातः सत्यलोकमितः पुरा
sucirāddṛṣṭipathagaḥ pūrṇaḥ prāsāda uttamaḥ ||
anugrahādvai devasya nātra mānuṣapauruṣam
||32||सुचिराद्दृष्टिपथगः पूर्णः प्रासाद उत्तमः ॥
अनुग्रहाद्वै देवस्य नात्र मानुषपौरुषम्
manvaṃtarasamāptiḥ kva sūryacandreṃdrarodhikā ||
tathāpi tiṣṭhate cāyaṃ prāsādo hyeṣa durlabhaḥ
||33||मन्वंतरसमाप्तिः क्व सूर्यचन्द्रेंद्ररोधिका ॥
तथापि तिष्ठते चायं प्रासादो ह्येष दुर्लभः
valmīkasadṛśā hyete prāsādā mānuṣaiḥ kṛtāḥ ||
śīryaṃti rohaṇairvṛkṣaiḥ svalpakālagatāyuṣaḥ
||34||वल्मीकसदृशा ह्येते प्रासादा मानुषैः कृताः ॥
शीर्यंति रोहणैर्वृक्षैः स्वल्पकालगतायुषः
madanukrośabuddhyā tu rakṣitaṃ bhavanaṃ hareḥ ||
tatastānsa sahāyānvai jagāda praśrayaṃ vacaḥ
||35||मदनुक्रोशबुद्ध्या तु रक्षितं भवनं हरेः ॥
ततस्तान्स सहायान्वै जगाद प्रश्रयं वचः
jānīta jagadīśasya prāsādaṃ kāritaṃ mayā ||
āvirbabhūva bhagavāndārurūpavapuḥ svayam ||
tadāṃtarikṣagā vāṇī māmuvācāśarīriṇī
||36||जानीत जगदीशस्य प्रासादं कारितं मया ॥
आविर्बभूव भगवान्दारुरूपवपुः स्वयम् ॥
तदांतरिक्षगा वाणी मामुवाचाशरीरिणी
sahasrapāṇisaṃmitaṃ nīlādreḥ śikharopari ||
prāsādaṃ kārayasveti sthitaye jagadīśituḥ
||37||सहस्रपाणिसंमितं नीलाद्रेः शिखरोपरि ॥
प्रासादं कारयस्वेति स्थितये जगदीशितुः
etatpratiṣṭhānavidhau svayamatrāgamiṣyati ||
padmayoniḥ svayaṃ sārddhaṃ siddhabrahmarṣidaivataiḥ
||38||एतत्प्रतिष्ठानविधौ स्वयमत्रागमिष्यति ॥
पद्मयोनिः स्वयं सार्द्धं सिद्धब्रह्मर्षिदैवतैः
tadatra kriyate ko vā saṃbhāro jñāyate katham ||
ityuktavaṃtaṃ te procurdevā bhagnādhikāriṇaḥ
||39||तदत्र क्रियते को वा संभारो ज्ञायते कथम् ॥
इत्युक्तवंतं ते प्रोचुर्देवा भग्नाधिकारिणः
devā ūcuḥ
na jānīmo vayamapi tadasmākaṃ gururguruḥ ||
idānīṃ na vaśe'smākaṃ sa hi svargaparo hitaḥ
||40||न जानीमो वयमपि तदस्माकं गुरुर्गुरुः ॥
इदानीं न वशेऽस्माकं स हि स्वर्गपरो हितः
padmanidhiruvāca
svāminvidheranujñānādāgato'smi tvayā saha ||
kartavyaṃ kiṃ mayā cātra kiṃ vā vastu pratīkṣyate
||41||स्वामिन्विधेरनुज्ञानादागतोऽस्मि त्वया सह ॥
कर्तव्यं किं मया चात्र किं वा वस्तु प्रतीक्ष्यते
jaiminiruvāca
iti hyālapyamānānāṃ nāradaḥ purataḥ sthitaḥ ||
brahmaṇā preṣitaḥ pūrvaṃ sarvaśāstraviśāradaḥ
||42||इति ह्यालप्यमानानां नारदः पुरतः स्थितः ॥
ब्रह्मणा प्रेषितः पूर्वं सर्वशास्त्रविशारदः
sarvasaṃbhāravastūni yathāśāstraṃ mune kuru ||
saṃpādayiṣyati tava śāsanātpadmako nidhiḥ
||43||सर्वसंभारवस्तूनि यथाशास्त्रं मुने कुरु ॥
संपादयिष्यति तव शासनात्पद्मको निधिः
taṃ dṛṣṭvā te mudā yuktā uttasthurbrahmaṇaḥ sutam ||
ṣaḍarghyapūjayā tasya pūjāṃ cakre nṛpottamaḥ
||44||तं दृष्ट्वा ते मुदा युक्ता उत्तस्थुर्ब्रह्मणः सुतम् ॥
षडर्घ्यपूजया तस्य पूजां चक्रे नृपोत्तमः
praṇemuste'pi taṃ devā manuṣyākāradhāriṇaḥ ||
ūce tamiṃdradyumno'pi pratiṣṭhāvidhivastuni
||45||प्रणेमुस्तेऽपि तं देवा मनुष्याकारधारिणः ॥
ऊचे तमिंद्रद्युम्नोऽपि प्रतिष्ठाविधिवस्तुनि
nāhaṃ vedmi muniśreṣṭha cirāttyaktaḥ purodhasā ||
ādeśaya kramādbrahmansaṃpādyaṃ yadyadeva hi
||46||नाहं वेद्मि मुनिश्रेष्ठ चिरात्त्यक्तः पुरोधसा ॥
आदेशय क्रमाद्ब्रह्मन्संपाद्यं यद्यदेव हि
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye jaiminiṛṣisaṃvāde caturviṃśo'dhyāyaḥ || 24 ||