athāṃtarikṣānniḥśreṇī ratnakāṃcananirmitā
jaiminiruvāca
athāṃtarikṣānniḥśreṇī ratnakāṃcananirmitā ||
saṃlagnā pādasaṃpīṭhe padmayonervimānagā
||1||अथांतरिक्षान्निःश्रेणी रत्नकांचननिर्मिता ॥
संलग्ना पादसंपीठे पद्मयोनेर्विमानगा
sā kṣitispṛṣṭamūlā vai vidhāturavarohaṇe ||
caturvyāyāmatāpīna sopānaśreṇisaṃyutā
||2||सा क्षितिस्पृष्टमूला वै विधातुरवरोहणे ॥
चतुर्व्यायामतापीन सोपानश्रेणिसंयुता
rathaprāsādayormadhye śakracāpa ivāṃśumān ||
āvirbabhūva sahasā sādbhutaṃ vīkṣito janaiḥ
||3||रथप्रासादयोर्मध्ये शक्रचाप इवांशुमान् ॥
आविर्बभूव सहसा साद्भुतं वीक्षितो जनैः
tato gaṃdharvarājaistu ratnavetrakarairdvijāḥ ||
eṣa paṃthāḥ prabho hyehi ityādeśitamārgakaiḥ
||4||ततो गंधर्वराजैस्तु रत्नवेत्रकरैर्द्विजाः ॥
एष पंथाः प्रभो ह्येहि इत्यादेशितमार्गकैः
durvāsaso nāradasya karayordattahastakaḥ ||
sopānairavatīrṇo'tha punānaścakṣuṣā jagat
||5||दुर्वाससो नारदस्य करयोर्दत्तहस्तकः ॥
सोपानैरवतीर्णोऽथ पुनानश्चक्षुषा जगत्
smayamāno rathāndṛṣṭvā prāsādaṃ samalaṃkṛtam ||
digaṃtavyāpinīṃ śālāṃ ratnastaṃbhopaśobhitām
||6||स्मयमानो रथान्दृष्ट्वा प्रासादं समलंकृतम् ॥
दिगंतव्यापिनीं शालां रत्नस्तंभोपशोभिताम्
śakrasyāpyadbhutakarī sarvasaṃbhārasaṃbhṛtām ||
avātaradvimānātsa devabrahmarṣirājabhiḥ
||7||शक्रस्याप्यद्भुतकरी सर्वसंभारसंभृताम् ॥
अवातरद्विमानात्स देवब्रह्मर्षिराजभिः
kirīṭadattāṃjalibhiḥ stūyamānaḥ samaṃtataḥ ||
kaṭākṣeṇānugṛhṇāti yāṃ diśaṃ sa pitāmahaḥ
||8||किरीटदत्तांजलिभिः स्तूयमानः समंततः ॥
कटाक्षेणानुगृह्णाति यां दिशं स पितामहः
tatrāṃjalīnāṃ saṃmardāḥ koṭayaḥ śirasā dhṛtāḥ ||
pādābja praṇataṃ dṛṣṭvā iṃdradyumnaṃ prajāpatiḥ
||9||तत्रांजलीनां संमर्दाः कोटयः शिरसा धृताः ॥
पादाब्ज प्रणतं दृष्ट्वा इंद्रद्युम्नं प्रजापतिः
uvāca praśrayagirā smitabhinnoṣṭhasaṃpuṭaḥ ||
aṃgulyā nirdiśandevānpitṝnbrahmarṣitāpasān
||10||उवाच प्रश्रयगिरा स्मितभिन्नोष्ठसंपुटः ॥
अंगुल्या निर्दिशन्देवान्पितॄन्ब्रह्मर्षितापसान्
siddhavidyādharānyakṣagaṃdharvāpsarasastathā ||
ekatra militānsarvānyugapanmodanirbharān
||11||सिद्धविद्याधरान्यक्षगंधर्वाप्सरसस्तथा ॥
एकत्र मिलितान्सर्वान्युगपन्मोदनिर्भरान्
paśyeṃdradyumna bhāgyaṃ te sarvalokavaśīkaram ||
tvadarthamekadā sarve māṃ puraskṛtya saṃgatāḥ
||12||पश्येंद्रद्युम्न भाग्यं ते सर्वलोकवशीकरम् ॥
त्वदर्थमेकदा सर्वे मां पुरस्कृत्य संगताः
ityuktvā prayayau śīghraṃ nārāyaṇarathaṃ tataḥ ||
praṇipatya jagannāthaṃ triḥ parītya pitāmahaḥ
||13||इत्युक्त्वा प्रययौ शीघ्रं नारायणरथं ततः ॥
प्रणिपत्य जगन्नाथं त्रिः परीत्य पितामहः
ānaṃdasiṃdhusaṃmagnaḥ saromāṃcavapuḥ svayam ||
svamātmānaṃ nunāvātha pratyakṣaṃ svaragadgadam
||14||आनंदसिंधुसंमग्नः सरोमांचवपुः स्वयम् ॥
स्वमात्मानं नुनावाथ प्रत्यक्षं स्वरगद्गदम्
brahmovāca
namastubhyaṃ namo mahyaṃ tubhyaṃ mahyaṃ namonamaḥ ||
ahaṃ tvaṃ tvamahaṃ sarvaṃ jagadetaccarācaram
||15||नमस्तुभ्यं नमो मह्यं तुभ्यं मह्यं नमोनमः ॥
अहं त्वं त्वमहं सर्वं जगदेतच्चराचरम्
mahadādi jagatsarvaṃ māyāvilasitaṃ tava ||
adhyastaṃ tvayi viśvātmaṃstvayaiva pariṇāmitam
||16||महदादि जगत्सर्वं मायाविलसितं तव ॥
अध्यस्तं त्वयि विश्वात्मंस्त्वयैव परिणामितम्
yadetadakhilābhāsaṃ tattvadajñānasaṃbhavam ||
jñāte tvayi vilīyeta rajjusarpādibodhavat
||17||यदेतदखिलाभासं तत्त्वदज्ञानसंभवम् ॥
ज्ञाते त्वयि विलीयेत रज्जुसर्पादिबोधवत्
anirvaktavyamevedaṃ sattvātsattvavivekataḥ ||
advitīya jagadbhāsa svaprakāśa namo'stu te
||18||अनिर्वक्तव्यमेवेदं सत्त्वात्सत्त्वविवेकतः ॥
अद्वितीय जगद्भास स्वप्रकाश नमोऽस्तु ते
viṣayānaṃdamakhilaṃ sahajānaṃdarūpiṇaḥ |
aṃśaṃ tavopajīvaṃti yena jīvaṃti jaṃtavaḥ
||19||विषयानंदमखिलं सहजानंदरूपिणः ।
अंशं तवोपजीवंति येन जीवंति जंतवः
niṣprapaṃca nirākāra nirvikāra nirāśraya ||
sthūlasūkṣmāṇumahimansthaulyasūkṣmavivarjita
||20||निष्प्रपंच निराकार निर्विकार निराश्रय ॥
स्थूलसूक्ष्माणुमहिमन्स्थौल्यसूक्ष्मविवर्जित
guṇātīta guṇādhāra triguṇātmannamo'stu te
||21||गुणातीत गुणाधार त्रिगुणात्मन्नमोऽस्तु ते
tvanmāyayā mohito'haṃ sṛṣṭimātraparāyaṇaḥ ||
adyāpi na labhe śarma aṃtaryyāminnamostu te
||22||त्वन्मायया मोहितोऽहं सृष्टिमात्रपरायणः ॥
अद्यापि न लभे शर्म अंतर्य्यामिन्नमोस्तु ते
tvannābhipaṃkajājjāto nityaṃ tatraiva saṃstuvan ||
nātikramitumīśo'smi māyāṃ te ko'nya īśvaraḥ
||23||त्वन्नाभिपंकजाज्जातो नित्यं तत्रैव संस्तुवन् ॥
नातिक्रमितुमीशोऽस्मि मायां ते कोऽन्य ईश्वरः
ahaṃ yathāṃḍamadhye'sminracitaḥ sṛṣṭikarmaṇi ||
tathānulomakalitā brahmāṃḍe brahmakoṭayaḥ
||24||अहं यथांडमध्येऽस्मिन्रचितः सृष्टिकर्मणि ॥
तथानुलोमकलिता ब्रह्मांडे ब्रह्मकोटयः
sārddhatrikoṭisaṃkhyānāṃ viriṃcīnāmapi prabho ||
naiko'pi tattvato vetti yathāhaṃ tvatpuraḥ sthitaḥ
||25||सार्द्धत्रिकोटिसंख्यानां विरिंचीनामपि प्रभो ॥
नैकोऽपि तत्त्वतो वेत्ति यथाहं त्वत्पुरः स्थितः
namociṃtyamahimne te cidrūpāya namonamaḥ ||
namo devādhidevāya devadevāya te namaḥ
||26||नमोचिंत्यमहिम्ने ते चिद्रूपाय नमोनमः ॥
नमो देवाधिदेवाय देवदेवाय ते नमः
divyādivyasvarūpāya divyarūpāya te namaḥ ||
jarāmṛtyuvihīnāya mṛtyurūpāya te namaḥ
||27||दिव्यादिव्यस्वरूपाय दिव्यरूपाय ते नमः ॥
जरामृत्युविहीनाय मृत्युरूपाय ते नमः
jvaladagnisvarūpāya mṛtyorapi ca mṛtyave ||
prapannamṛtyuna(?)śāya sahajānaṃdarūpiṇe ||
bhaktipriyāya jagatāṃ mātre pitre namo namaḥ
||28||ज्वलदग्निस्वरूपाय मृत्योरपि च मृत्यवे ॥
प्रपन्नमृत्युन(?)शाय सहजानंदरूपिणे ॥
भक्तिप्रियाय जगतां मात्रे पित्रे नमो नमः
praṇatārtivināśāya nityodyoginnamo'stu te ||
namonamaste dīnānāṃ kṛpāsahajasiṃdhave
||29||प्रणतार्तिविनाशाय नित्योद्योगिन्नमोऽस्तु ते ॥
नमोनमस्ते दीनानां कृपासहजसिंधवे
parāya pararūpāya paraṃpārāya te namaḥ ||
apārapārabhūtāya brahmarūpāya te namaḥ
||30||पराय पररूपाय परंपाराय ते नमः ॥
अपारपारभूताय ब्रह्मरूपाय ते नमः
paramārthasvarūpāya namaste parahetave ||
paraṃparā parivyāpta paratattvaparāya te
||31||परमार्थस्वरूपाय नमस्ते परहेतवे ॥
परंपरा परिव्याप्त परतत्त्वपराय ते
praṇatārtivināśāya namaḥ svātmaikabhānave ||
purā yatprārthitaṃ svāsminsṛṣṭibhārāvatāraṇe
||32||प्रणतार्तिविनाशाय नमः स्वात्मैकभानवे ॥
पुरा यत्प्रार्थितं स्वास्मिन्सृष्टिभारावतारणे
tatkuruṣva jagannātha sahajāktadarūpabhāk ||
tvayi prasanne kiṃ nātha durlabhaṃ mayi vidyate
||33||तत्कुरुष्व जगन्नाथ सहजाक्तदरूपभाक् ॥
त्वयि प्रसन्ने किं नाथ दुर्लभं मयि विद्यते
tvayaivāhaṃ pṛthaglīlābhedādbhinnaḥ kṛpāṃbudhe ||
ajñānatimiracchanne jagatkārāgṛhāṃtare
||34||त्वयैवाहं पृथग्लीलाभेदाद्भिन्नः कृपांबुधे ॥
अज्ञानतिमिरच्छन्ने जगत्कारागृहांतरे
bhrāmyanna dvāramāpnoti tvāmṛte muktihetave
||35||भ्राम्यन्न द्वारमाप्नोति त्वामृते मुक्तिहेतवे
namonamaste jagadekavandya surāsurābhyarcitapādapadma ||
namonamastāpaharaikacaṃdra namonamaḥ śarmasubodhasāṃdra
||36||नमोनमस्ते जगदेकवन्द्य सुरासुराभ्यर्चितपादपद्म ॥
नमोनमस्तापहरैकचंद्र नमोनमः शर्मसुबोधसांद्र
namo namaḥ kalpakadūrabhūta duṣprāpyakāmaprada kalpavṛkṣa ||
dīnāśaraṇyapraṇataikaduḥkhasaṃghoddhṛtau nityasubaddhapakṣa
||37||नमो नमः कल्पकदूरभूत दुष्प्राप्यकामप्रद कल्पवृक्ष ॥
दीनाशरण्यप्रणतैकदुःखसंघोद्धृतौ नित्यसुबद्धपक्ष
prasīda jagatāṃ nātha magnānāṃ duḥkhasāgare ||
kaṭākṣalīlāpātena trāyasva karuṇākara
||38||प्रसीद जगतां नाथ मग्नानां दुःखसागरे ॥
कटाक्षलीलापातेन त्रायस्व करुणाकर
stutvetthaṃ śrījagannāthaṃ vedārthaḥ sa pitāmahaḥ ||
jagāma sīriṇaṃ draṣṭumavatīrṇaṃ dharādharam
||39||स्तुत्वेत्थं श्रीजगन्नाथं वेदार्थः स पितामहः ॥
जगाम सीरिणं द्रष्टुमवतीर्णं धराधरम्
praṇamya parayā bhaktyā tuṣṭāva balinaṃ mudā ||
nabhaḥ śiraste deveśa āpaste vigrahaḥ prabho
||40||प्रणम्य परया भक्त्या तुष्टाव बलिनं मुदा ॥
नभः शिरस्ते देवेश आपस्ते विग्रहः प्रभो
pādau kṣitirmukhaṃ vahniḥ śvasitāni samīraṇaḥ ||
manaste hyoṣadhīnāthaścakṣuṣī te divākaraḥ
||41||पादौ क्षितिर्मुखं वह्निः श्वसितानि समीरणः ॥
मनस्ते ह्योषधीनाथश्चक्षुषी ते दिवाकरः
bāhavaḥ kakubho nātha namaste jñānadarpaṇa ||
caturdaśānāṃ lokānāṃ mūlastaṃbhāya sīriṇe
||42||बाहवः ककुभो नाथ नमस्ते ज्ञानदर्पण ॥
चतुर्दशानां लोकानां मूलस्तंभाय सीरिणे
padāṃbhojaprapannānāṃ namaḥ pāpaughadāriṇe ||
anantavaktranayanaśrotrapādākṣibāhave
||43||पदांभोजप्रपन्नानां नमः पापौघदारिणे ॥
अनन्तवक्त्रनयनश्रोत्रपादाक्षिबाहवे
namo nādimahāmūlatamaḥstomaughabhānave ||
trayīmaya tridhādoṣanāśāya tryavatāriṇe
||44||नमो नादिमहामूलतमःस्तोमौघभानवे ॥
त्रयीमय त्रिधादोषनाशाय त्र्यवतारिणे
phaṇāmaṇiphaṇākāra kṣitimaṇḍaladhāriṇe ||
namaḥ kālāgnirudrāya mahārudrāya te namaḥ
||45||फणामणिफणाकार क्षितिमण्डलधारिणे ॥
नमः कालाग्निरुद्राय महारुद्राय ते नमः
bhogatalpaphaṇācchatramadhyasuptāya te namaḥ ||
mahārṇavajale vṛddha ekībhūte jagattraye
||46||भोगतल्पफणाच्छत्रमध्यसुप्ताय ते नमः ॥
महार्णवजले वृद्ध एकीभूते जगत्त्रये
tvameva śeṣo bhagavansahasraphaṇamaṃḍitaḥ ||
phaṇāmaṇigaṇavyājasaṃbhṛtākhilabhautikaḥ
||47||त्वमेव शेषो भगवन्सहस्रफणमंडितः ॥
फणामणिगणव्याजसंभृताखिलभौतिकः
tvameva nāthaḥ sarveṣāṃ sraṣṭā pālayitā vibho ||
attā dhārayitā nityaṃ madādyāstvannimittakāḥ
||48||त्वमेव नाथः सर्वेषां स्रष्टा पालयिता विभो ॥
अत्ता धारयिता नित्यं मदाद्यास्त्वन्निमित्तकाः
eṣa nārāyaṇo devo vedāṃteṣūpagīyate ||
tvatto na bhinno bhagavankāraṇādbhedabhāgasi
||49||एष नारायणो देवो वेदांतेषूपगीयते ॥
त्वत्तो न भिन्नो भगवन्कारणाद्भेदभागसि
śayyā tvaṃ śayitā hyeṣa chādyaḥ saṃchādako bhavān ||
yo vai viṣṇuḥ sa vai rāmo yo rāmaḥ kṛṣṇa eva saḥ
||50||शय्या त्वं शयिता ह्येष छाद्यः संछादको भवान् ॥
यो वै विष्णुः स वै रामो यो रामः कृष्ण एव सः
yuvayoraṃtaraṃ nāsti prasīda tvaṃ jaganmaya ||
iti stavāṃte balinaṃ praṇamya parameśvaram
||51||युवयोरंतरं नास्ति प्रसीद त्वं जगन्मय ॥
इति स्तवांते बलिनं प्रणम्य परमेश्वरम्
īśvarīṃ jagatāṃ draṣṭuṃ subhadrāsyandanaṃ yayau ||
jaya devi jaganmātaḥ prasīda parameśvari
||52||ईश्वरीं जगतां द्रष्टुं सुभद्रास्यन्दनं ययौ ॥
जय देवि जगन्मातः प्रसीद परमेश्वरि
kāryakāraṇakartrī tvaṃ sarvaśaktyai namo'stu te ||
sarvasya hṛdi saṃviṣṭe jñānamohātmike sadā
||53||कार्यकारणकर्त्री त्वं सर्वशक्त्यै नमोऽस्तु ते ॥
सर्वस्य हृदि संविष्टे ज्ञानमोहात्मिके सदा
kaivalyamuktide bhadre tvāṃ namāmi surāraṇim ||
devi tvaṃ viṣṇumāyāsi mohayantī carācaram
||54||कैवल्यमुक्तिदे भद्रे त्वां नमामि सुरारणिम् ॥
देवि त्वं विष्णुमायासि मोहयन्ती चराचरम्
hṛtpadmāsanasaṃsthāsi viṣṇubhāvānusāriṇī ||
tvameva lakṣmīrgaurī ca śacī kātyāyanī tathā
||55||हृत्पद्मासनसंस्थासि विष्णुभावानुसारिणी ॥
त्वमेव लक्ष्मीर्गौरी च शची कात्यायनी तथा
yacca kiṃcitkvacidvastu sadasadvākhilātmike ||
tasya sarvasya śaktistvaṃ stotuṃ tvāṃ kastu śaktimān
||56||यच्च किंचित्क्वचिद्वस्तु सदसद्वाखिलात्मिके ॥
तस्य सर्वस्य शक्तिस्त्वं स्तोतुं त्वां कस्तु शक्तिमान्
jaya bhadre subhadre tvaṃ sarveṣāṃ bhadradāyini ||
bhadrābhadrasvarūpe tvaṃ bhadrakāli namo'stu te
||57||जय भद्रे सुभद्रे त्वं सर्वेषां भद्रदायिनि ॥
भद्राभद्रस्वरूपे त्वं भद्रकालि नमोऽस्तु ते
tvaṃ mātā jagatāṃ devi pitā nārāyaṇo hi saḥ ||
strīrūpaṃ tvaṃ sarvameva puṃrūpo jagadīśvaraḥ
||58||त्वं माता जगतां देवि पिता नारायणो हि सः ॥
स्त्रीरूपं त्वं सर्वमेव पुंरूपो जगदीश्वरः
yuvayorna hi bhedo'sti nāstyanyatparameva hi ||
yathā vayaṃ niyuktā hi tvayā vai viṣṇumāyayā
||59||युवयोर्न हि भेदोऽस्ति नास्त्यन्यत्परमेव हि ॥
यथा वयं नियुक्ता हि त्वया वै विष्णुमायया
nideśakāriṇo nityaṃ bhramāmaḥ parameśvari ||
vṛttiḥ pravṛttiḥ paramā kṣudhā nidrā tvameva ca
||60||निदेशकारिणो नित्यं भ्रमामः परमेश्वरि ॥
वृत्तिः प्रवृत्तिः परमा क्षुधा निद्रा त्वमेव च
āśā tvamāśāpūrṇā ca sarvāśā paripūrikā ||
muktihetustvameveśi baṃdhahetustvameha hi
||61||आशा त्वमाशापूर्णा च सर्वाशा परिपूरिका ॥
मुक्तिहेतुस्त्वमेवेशि बंधहेतुस्त्वमेह हि
sarvajñānaprade nitye bhaktānāṃ kalpavallarī ||
trāhi pādābjanamraṃ māṃ kṛpāpāṃgavilokanaiḥ
||62||सर्वज्ञानप्रदे नित्ये भक्तानां कल्पवल्लरी ॥
त्राहि पादाब्जनम्रं मां कृपापांगविलोकनैः
stutvetthaṃ bhadrarūpāṃ tāṃ tatsamīpasthitaṃ rathe ||
cakraṃ sudarśanaṃ viṣṇoścaturthaṃ vapurāsthitam
||63||स्तुत्वेत्थं भद्ररूपां तां तत्समीपस्थितं रथे ॥
चक्रं सुदर्शनं विष्णोश्चतुर्थं वपुरास्थितम्
praṇamya parayā bhaktyā imāṃ stutimudāharat ||
sudarśana mahājvāla koṭisūryasamaprabha
||64||प्रणम्य परया भक्त्या इमां स्तुतिमुदाहरत् ॥
सुदर्शन महाज्वाल कोटिसूर्यसमप्रभ
ajñānatimirāṃdhānāṃ vaikuṇṭhādhvapradarśakaḥ ||
namaste nityavilasadvaiṣṇavasvaniketana
||65||अज्ञानतिमिरांधानां वैकुण्ठाध्वप्रदर्शकः ॥
नमस्ते नित्यविलसद्वैष्णवस्वनिकेतन
avāryavīryaṃ yadrūpaṃ viṣṇostatpraṇamāmyaham ||
praṇamya stutvā devānsa rathebhyaḥ parivṛtya ca
||66||अवार्यवीर्यं यद्रूपं विष्णोस्तत्प्रणमाम्यहम् ॥
प्रणम्य स्तुत्वा देवान्स रथेभ्यः परिवृत्य च
indradyumnanāradābhyāmādiṣṭapadapaddhatiḥ ||
nīlācalamathārohatprāsādaṃ draṣṭumutsukaḥ
||67||इन्द्रद्युम्ननारदाभ्यामादिष्टपदपद्धतिः ॥
नीलाचलमथारोहत्प्रासादं द्रष्टुमुत्सुकः
tataḥ sa gatvā prāsādasamīpaṃ daivataiḥ saha ||
dadarśa śālāṃ-rucirāṃ svacittābhimatā dvijāḥ
||68||ततः स गत्वा प्रासादसमीपं दैवतैः सह ॥
ददर्श शालां-रुचिरां स्वचित्ताभिमता द्विजाः
tanmadhye sthāpayāmāsa daivatoragabhūpatīn ||
brahmarṣīnyogino viprānvaiṣṇavāṃśca tapasvinaḥ
||69||तन्मध्ये स्थापयामास दैवतोरगभूपतीन् ॥
ब्रह्मर्षीन्योगिनो विप्रान्वैष्णवांश्च तपस्विनः
divyasiṃhāsanavare nṛpeṇa pratipādite ||
sa pādapīṭhe bhagavānupaviṣṭaḥ svayaṃ vibhuḥ
||70||दिव्यसिंहासनवरे नृपेण प्रतिपादिते ॥
स पादपीठे भगवानुपविष्टः स्वयं विभुः
śāṃtikaṃ pauṣṭikaṃ kartuṃ bhāradvājaṃ mahāmunim ||
pitāmahājñayā bhūpo varayāmāsa ṛddhimat
||71||शांतिकं पौष्टिकं कर्तुं भारद्वाजं महामुनिम् ॥
पितामहाज्ञया भूपो वरयामास ऋद्धिमत्
pratiṣṭhāyāṃ tu ye devā balipūjāvidhau matāḥ ||
homeṣu ca tathā te vai dhyānarūpamupāśritāḥ
||72||प्रतिष्ठायां तु ये देवा बलिपूजाविधौ मताः ॥
होमेषु च तथा ते वै ध्यानरूपमुपाश्रिताः
ājñayā padmayonestu caturdigbhāgamāśritāḥ ||
supūjitā gaṃdhapuṣpamālālaṃkārabhūṣaṇaiḥ
||73||आज्ञया पद्मयोनेस्तु चतुर्दिग्भागमाश्रिताः ॥
सुपूजिता गंधपुष्पमालालंकारभूषणैः
tataḥ karma pravavṛte bhāradvājena dhīmatā ||
pratyakṣaṃ devadevasya sarveṣāṃ ca divaukasām
||74||ततः कर्म प्रववृते भारद्वाजेन धीमता ॥
प्रत्यक्षं देवदेवस्य सर्वेषां च दिवौकसाम्
trailokyavāsināṃ pūjāṃ cakāra nṛpatirmudā ||
sāṃgopāṃgaṃ samabhyarcya jagatsraṣṭāramagrataḥ
||75||त्रैलोक्यवासिनां पूजां चकार नृपतिर्मुदा ॥
सांगोपांगं समभ्यर्च्य जगत्स्रष्टारमग्रतः
tataḥ saṃpūjitāḥ sarve tena trailokyavāsinaḥ ||
paśyanto'vasthitaṃ madhye sākṣādbrahmāṇamavyayam
||76||ततः संपूजिताः सर्वे तेन त्रैलोक्यवासिनः ॥
पश्यन्तोऽवस्थितं मध्ये साक्षाद्ब्रह्माणमव्ययम्
vapuṣmaṃtaṃ jagannāthaṃ pratyakṣaṃ brahmarūpiṇam ||
indradyumnaprasādena jīvanmuktatvamāpnuvan
||77||वपुष्मंतं जगन्नाथं प्रत्यक्षं ब्रह्मरूपिणम् ॥
इन्द्रद्युम्नप्रसादेन जीवन्मुक्तत्वमाप्नुवन्
kalevaraṃ bhagavataḥ prāsādaṃ sumanoharam ||
pratiṣṭhāya bharadvājaḥ samucchritamahādhvajam
||78||कलेवरं भगवतः प्रासादं सुमनोहरम् ॥
प्रतिष्ठाय भरद्वाजः समुच्छ्रितमहाध्वजम्
vyajñāpayatatpratiṣṭhāyai jīvasyātha pitāmaham ||
samuttasthau tato brahmā kṛtasvastyayanaḥ svayam
||79||व्यज्ञापयतत्प्रतिष्ठायै जीवस्याथ पितामहम् ॥
समुत्तस्थौ ततो ब्रह्मा कृतस्वस्त्ययनः स्वयम्
ṛṣibhirnāradādyaiśca vidvadbhirbrāhmaṇaistathā ||
rājabhiḥ kṣatriyairnāgaiḥ sahitaḥ paramarṣibhiḥ
||80||ऋषिभिर्नारदाद्यैश्च विद्वद्भिर्ब्राह्मणैस्तथा ॥
राजभिः क्षत्रियैर्नागैः सहितः परमर्षिभिः
gandharvairgāyamāneṣu divyagāneṣu susvaram ||
māṃgalyocitarāgeṣu nṛtyantīṣvapsaraḥsu ca
||81||गन्धर्वैर्गायमानेषु दिव्यगानेषु सुस्वरम् ॥
मांगल्योचितरागेषु नृत्यन्तीष्वप्सरःसु च
śākuneṣu ca sūkteṣu paṭhyamāneṣu ca dvijaiḥ ||
śaṃkhakāhālamurajabherīvāditravaiṇave
||82||शाकुनेषु च सूक्तेषु पठ्यमानेषु च द्विजैः ॥
शंखकाहालमुरजभेरीवादित्रवैणवे
śabde pramūrcchati tataḥ sarve te syandanopari ||
gatvāvatārayāmāsū rathātsopānavartmani
||83||शब्दे प्रमूर्च्छति ततः सर्वे ते स्यन्दनोपरि ॥
गत्वावतारयामासू रथात्सोपानवर्त्मनि
sāvadhānāḥ samādhisthā bhaktyā saṃyamitātmakāḥ ||
pārśvayorbhujayormūrdhni pādayornyastapāṇayaḥ
||84||सावधानाः समाधिस्था भक्त्या संयमितात्मकाः ॥
पार्श्वयोर्भुजयोर्मूर्ध्नि पादयोर्न्यस्तपाणयः
śanaiḥ śanaiḥ salīlaṃ te nārāyaṇamanāmayam ||
vāsaṃ vāsaṃ tūlikāsu ninyuḥ prāsādasannidhim
||85||शनैः शनैः सलीलं ते नारायणमनामयम् ॥
वासं वासं तूलिकासु निन्युः प्रासादसन्निधिम्
uparyupari saṃtānavṛṣṭipūtpatitāsu ca ||
jaya kṛṣṇa jagannātha jaya sarvā'ghanāśana
||86||उपर्युपरि संतानवृष्टिपूत्पतितासु च ॥
जय कृष्ण जगन्नाथ जय सर्वाऽघनाशन
jaya līlādārutano jaya vāṃchāphalaprada ||
jaya saṃsārasaṃmagnalīloddhāra jayāvyaya
||87||जय लीलादारुतनो जय वांछाफलप्रद ॥
जय संसारसंमग्नलीलोद्धार जयाव्यय
jayānukaṃpāpāthodhe jaya dīnaparāyaṇa ||
jayācyuta jayānanta jayeśāna namo'stu te
||88||जयानुकंपापाथोधे जय दीनपरायण ॥
जयाच्युत जयानन्त जयेशान नमोऽस्तु ते
ebhiḥ stavaiḥ stūyamāno brahmaṇā ca svayaṃbhuvā ||
tuṣṭāva sa mudā yukto nāradaścopavīṇayan
||89||एभिः स्तवैः स्तूयमानो ब्रह्मणा च स्वयंभुवा ॥
तुष्टाव स मुदा युक्तो नारदश्चोपवीणयन्
ratnacchatrayuge mūrdhni dhāryamāṇe'tha pṛṣṭhataḥ ||
śaśinā bhāsvatā bhaktyā divyadhūpena dhūpitā
||90||रत्नच्छत्रयुगे मूर्ध्नि धार्यमाणेऽथ पृष्ठतः ॥
शशिना भास्वता भक्त्या दिव्यधूपेन धूपिता
śreṇīkṛtā hyubhayataḥ pārśvayoścāmaragrahāḥ ||
salīlāṃdolanavyagrā yauvanālaṃkṛtāstathā
||91||श्रेणीकृता ह्युभयतः पार्श्वयोश्चामरग्रहाः ॥
सलीलांदोलनव्यग्रा यौवनालंकृतास्तथा
evaṃ ca sahitāḥ sarve kautūhalasamanvitāḥ ||
sudarśanaṃ subhadrāṃ ca balabhadramanaiṣiṣuḥ
||92||एवं च सहिताः सर्वे कौतूहलसमन्विताः ॥
सुदर्शनं सुभद्रां च बलभद्रमनैषिषुः
prāsādadvāri racite ratnastaṃbhe'tha maṇḍape ||
vāsayitvābhiṣekāya saṃmukhādarśamaṇḍale
||93||प्रासादद्वारि रचिते रत्नस्तंभेऽथ मण्डपे ॥
वासयित्वाभिषेकाय संमुखादर्शमण्डले
adhivāsitai ratnakuṃbhaistīrthavāryupasaṃbhṛtaiḥ ||
sūktābhyāṃ śrīpuruṣayorabhiṣekaṃ pitāmahaḥ ||
cakāra bhagavām̐llokasaṃgrahārthaṃ dvijottamāḥ
||94||अधिवासितै रत्नकुंभैस्तीर्थवार्युपसंभृतैः ॥
सूक्ताभ्यां श्रीपुरुषयोरभिषेकं पितामहः ॥
चकार भगवाँल्लोकसंग्रहार्थं द्विजोत्तमाः
tato hyalaṃkṛtāndevāngaṃdhamālyopaśobhitān ||
nīrājayitvā bhagavānsa svayaṃ lokabhāvanaḥ ||
ratnasiṃhāsane ramye sthāpayāmāsa mantrataḥ
||95||ततो ह्यलंकृतान्देवान्गंधमाल्योपशोभितान् ॥
नीराजयित्वा भगवान्स स्वयं लोकभावनः ॥
रत्नसिंहासने रम्ये स्थापयामास मन्त्रतः
brahmovāca
aśeṣajagadādhāra sarvalokapratiṣṭhita ||
supratiṣṭhākhilavyāpinprāsāde susthiro bhava
||96||अशेषजगदाधार सर्वलोकप्रतिष्ठित ॥
सुप्रतिष्ठाखिलव्यापिन्प्रासादे सुस्थिरो भव
tvayi pratiṣṭhite nātha vayaṃ sarve pratiṣṭhitāḥ ||
tvadājñayā pratiṣṭheyaṃ pūrṇā''stāṃ tvatprasādataḥ
||97||त्वयि प्रतिष्ठिते नाथ वयं सर्वे प्रतिष्ठिताः ॥
त्वदाज्ञया प्रतिष्ठेयं पूर्णाऽऽस्तां त्वत्प्रसादतः
sthāpayitvā jagannāthaṃ spṛṣṭvā tasya hṛdaṃbujam ||
ānuṣṭubhaṃ maṃtrarājaṃ sahasraṃ sa jajāpa ha
||98||स्थापयित्वा जगन्नाथं स्पृष्ट्वा तस्य हृदंबुजम् ॥
आनुष्टुभं मंत्रराजं सहस्रं स जजाप ह
vaiśākhasyāmale pakṣe aṣṭamyāṃ puṣyayogataḥ ||
kṛtā pratiṣṭhā bho viprāḥ śobhane guruvāsare
||99||वैशाखस्यामले पक्षे अष्टम्यां पुष्ययोगतः ॥
कृता प्रतिष्ठा भो विप्राः शोभने गुरुवासरे
taddinaṃ sumahatpuṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam ||
snānaṃ dānaṃ tapo homaḥ sarvamakṣayyamaśnute
||100||तद्दिनं सुमहत्पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥
स्नानं दानं तपो होमः सर्वमक्षय्यमश्नुते
tasmindine ye paśyaṃti mānavā bhaktibhāvitāḥ ||
kṛṣṇaṃ rāmaṃ subhadrāṃ ca muktibhājo na saṃśayaḥ
||101||तस्मिन्दिने ये पश्यंति मानवा भक्तिभाविताः ॥
कृष्णं रामं सुभद्रां च मुक्तिभाजो न संशयः
śuklāṣṭamī yā vaiśākhe gurupuṣyayutā yadā ||
tasyāmabhyarcanaṃ viṣṇoḥ koṭijanmāghanāśanam
||102||शुक्लाष्टमी या वैशाखे गुरुपुष्ययुता यदा ॥
तस्यामभ्यर्चनं विष्णोः कोटिजन्माघनाशनम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye saptaviṃśo'dhyāyaḥ || 27 ||