cakāra kena vidhinā janmasnānaṃ śriyaḥ pateḥ
munaya ūcuḥ
cakāra kena vidhinā janmasnānaṃ śriyaḥ pateḥ ||
anyānapyutsavānsarvānvidhivadbrūhi no mune
||1||चकार केन विधिना जन्मस्नानं श्रियः पतेः ॥
अन्यानप्युत्सवान्सर्वान्विधिवद्ब्रूहि नो मुने
nāradena purā proktaṃ sarvaṃ te munisattama ||
sa hi veda tamaḥpāre brahma brahmasuto muniḥ
||2||नारदेन पुरा प्रोक्तं सर्वं ते मुनिसत्तम ॥
स हि वेद तमःपारे ब्रह्म ब्रह्मसुतो मुनिः
tatsarvaṃ brūhi tattvena mune krautūhalaṃ hi naḥ ||
aho bhāgyaṃ narapateriṃdradyumnasya bho mune
||3||तत्सर्वं ब्रूहि तत्त्वेन मुने क्रौतूहलं हि नः ॥
अहो भाग्यं नरपतेरिंद्रद्युम्नस्य भो मुने
tasya tāvati karmāṃte atyadbhutamidaṃ mahat ||
na śrutā hi na dṛṣṭā hi pratimā dārunirmitā
||4||तस्य तावति कर्मांते अत्यद्भुतमिदं महत् ॥
न श्रुता हि न दृष्टा हि प्रतिमा दारुनिर्मिता
sajīvatanuvatsākṣādvāraṃ dadyānmanuṣyavat ||
smāraṃsmāraṃ bhagavataścaritaṃ pāpanāśanam
||5||सजीवतनुवत्साक्षाद्वारं दद्यान्मनुष्यवत् ॥
स्मारंस्मारं भगवतश्चरितं पापनाशनम्
caritaṃ tasya nṛpaterdurlabhaṃ martyavāsinām ||
na santoṣo'sti bhagavañśṛṇvatāṃ no mahāmune
||6||चरितं तस्य नृपतेर्दुर्लभं मर्त्यवासिनाम् ॥
न सन्तोषोऽस्ति भगवञ्शृण्वतां नो महामुने
tadvadānukrameṇāsmānyātrāḥ sarvāghanāśanāḥ ||
yāsāṃ saṃdarśanādvāso vaikuṇṭha iti niścitam
||7||तद्वदानुक्रमेणास्मान्यात्राः सर्वाघनाशनाः ॥
यासां संदर्शनाद्वासो वैकुण्ठ इति निश्चितम्
yātrāmāhātmyavaktāsau yatsākṣānmadhusūdanaḥ ||
tanno vada mahābhāga jagatāṃ hitakāmyayā
||8||यात्रामाहात्म्यवक्तासौ यत्साक्षान्मधुसूदनः ॥
तन्नो वद महाभाग जगतां हितकाम्यया
jaiminiruvāca
jyeṣṭhasnānaṃ pravakṣyāmi śṛṇudhvaṃ munayo'dhunā ||
jyeṣṭhaśukladaśamyāṃ tu vrataṃ saṃkalpya vāgyataḥ
||9||ज्येष्ठस्नानं प्रवक्ष्यामि शृणुध्वं मुनयोऽधुना ॥
ज्येष्ठशुक्लदशम्यां तु व्रतं संकल्प्य वाग्यतः
prātarutthāya kurvīta paṃcatīrthavidhānataḥ ||
mārkaṃḍeya vaṭaṃ gatvā ācamya prayataḥ pumān
||10||प्रातरुत्थाय कुर्वीत पंचतीर्थविधानतः ॥
मार्कंडेय वटं गत्वा आचम्य प्रयतः पुमान्
prārthayecchaṃkaraṃ natvā kṛtāṃjalipuṭo'grataḥ
||11||प्रार्थयेच्छंकरं नत्वा कृतांजलिपुटोऽग्रतः
atitīkṣṇa mahākāya kalpāṃtadahanopama ||
bhairavāya namastubhyamanujñāṃ dātumarhasi
||12||अतितीक्ष्ण महाकाय कल्पांतदहनोपम ॥
भैरवाय नमस्तुभ्यमनुज्ञां दातुमर्हसि
tataḥ praviśya tīrthaṃ tu vaidikaiḥ paṃca vāruṇaiḥ ||
aghamarṣaṇasūktena trirāvṛttena vā dvijāḥ ||
snātvā yathāvatsnāyīta mantreṇānena cāṃtataḥ
||13||ततः प्रविश्य तीर्थं तु वैदिकैः पंच वारुणैः ॥
अघमर्षणसूक्तेन त्रिरावृत्तेन वा द्विजाः ॥
स्नात्वा यथावत्स्नायीत मन्त्रेणानेन चांततः
namaḥ śivāya śāṃtāya sarvapāpaharāya ca ||
snānaṃ karomi deveśa mama naśyatu pātakam
||14||नमः शिवाय शांताय सर्वपापहराय च ॥
स्नानं करोमि देवेश मम नश्यतु पातकम्
saṃsārasāgare magnaṃ pāpagrastamacetanam ||
trāhi māṃ bhaganetraghna tripurāre namo'stu te
||15||संसारसागरे मग्नं पापग्रस्तमचेतनम् ॥
त्राहि मां भगनेत्रघ्न त्रिपुरारे नमोऽस्तु ते
evaṃ snātvā bahirgatvā dhautavāsā sapuṇḍrakaḥ ||
devānṛṣīnpitṝṃścaiva tarpayitvā yathāvidhi
||16||एवं स्नात्वा बहिर्गत्वा धौतवासा सपुण्ड्रकः ॥
देवानृषीन्पितॄंश्चैव तर्पयित्वा यथाविधि
praviśya śaṃkarāgāraṃ spṛṣṭvā vṛṣaṇayorvṛṣam ||
mantreṇānena bho viprāḥ sarvakratuphalaṃ labhet
||17||प्रविश्य शंकरागारं स्पृष्ट्वा वृषणयोर्वृषम् ॥
मन्त्रेणानेन भो विप्राः सर्वक्रतुफलं लभेत्
dharmaścatuṣpādyajñastvaṃ svarṇaśṛṃgastrayīvapuḥ ||
gopate vāharūpastvaṃ śūlinaṃ tvāṃ namāmyaham
||18||धर्मश्चतुष्पाद्यज्ञस्त्वं स्वर्णशृंगस्त्रयीवपुः ॥
गोपते वाहरूपस्त्वं शूलिनं त्वां नमाम्यहम्
aghoramantreṇa tataḥ pūjayedvṛṣavāhanam ||
pañcabrahmabhirṛgbhistu saṃspṛśelliṃgamuttamam
||19||अघोरमन्त्रेण ततः पूजयेद्वृषवाहनम् ॥
पञ्चब्रह्मभिर्ऋग्भिस्तु संस्पृशेल्लिंगमुत्तमम्
aṃguṣṭhena spṛśelligaṃ muṣṭinā śaktimeva ca ||
pūjayitvā tu vidhivatstutvā devaṃ puradviṣam
||20||अंगुष्ठेन स्पृशेल्लिगं मुष्टिना शक्तिमेव च ॥
पूजयित्वा तु विधिवत्स्तुत्वा देवं पुरद्विषम्
daśānāmaśvamedhānāṃ phalaṃ prāpnotyanuttamam ||
mārkaṃḍeyavaṭe snātvā dṛṣṭvā devaṃ tu śaṃkaram
||21||दशानामश्वमेधानां फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥
मार्कंडेयवटे स्नात्वा दृष्ट्वा देवं तु शंकरम्
phalaṃ prāpnotyavikalaṃ rājasūyāśvamedhayoḥ ||
ante śivasya sālokyaṃ prāpya jñānaṃ tato naraḥ
||22||फलं प्राप्नोत्यविकलं राजसूयाश्वमेधयोः ॥
अन्ते शिवस्य सालोक्यं प्राप्य ज्ञानं ततो नरः
kramācca labhate muktiṃ jagannāthaprasādataḥ ||
tato maunī vrajeddevaṃ nārāyaṇamanāmayam
||23||क्रमाच्च लभते मुक्तिं जगन्नाथप्रसादतः ॥
ततो मौनी व्रजेद्देवं नारायणमनामयम्
taddakṣiṇasthitaṃ viṣṇurūpaṃ nyagrodhamuttamam ||
darśanādapi pāpānāṃ pāpasaṃhatināśanam
||24||तद्दक्षिणस्थितं विष्णुरूपं न्यग्रोधमुत्तमम् ॥
दर्शनादपि पापानां पापसंहतिनाशनम्
taṃ dṛṣṭvā praṇameddūrādbhāvayanpuruṣottamam ||
pradakṣiṇaṃ tataḥ kuryādimaṃ mantramudīrayan
||25||तं दृष्ट्वा प्रणमेद्दूराद्भावयन्पुरुषोत्तमम् ॥
प्रदक्षिणं ततः कुर्यादिमं मन्त्रमुदीरयन्
amarastvaṃ sadā kalpa viṣṇorāyatanaṃ mahat ||
nyagrodha hara me pāpaṃ viṣṇurūpa namo'stu te
||26||अमरस्त्वं सदा कल्प विष्णोरायतनं महत् ॥
न्यग्रोध हर मे पापं विष्णुरूप नमोऽस्तु ते
namo'stvavyaktarūpāya mahāpralayasthāyine ||
ekāśrayāya jagatāṃ kalpavṛkṣāya te namaḥ
||27||नमोऽस्त्वव्यक्तरूपाय महाप्रलयस्थायिने ॥
एकाश्रयाय जगतां कल्पवृक्षाय ते नमः
stuvañjapettu tadbhaktyā mūle tasya janārdanam ||
koṭijanmaśatodbhūtapāpādeva vimucyate
||28||स्तुवञ्जपेत्तु तद्भक्त्या मूले तस्य जनार्दनम् ॥
कोटिजन्मशतोद्भूतपापादेव विमुच्यते
tacchāyākramaṇenāpi niṣpāpo jāyate naraḥ ||
tataḥ suparṇaṃ praṇamedyānarūpaṃ hareḥ puraḥ
||29||तच्छायाक्रमणेनापि निष्पापो जायते नरः ॥
ततः सुपर्णं प्रणमेद्यानरूपं हरेः पुरः
sthito bhaktinato viṣṇoḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā ||
chandomaya jagaddhāmanyānarūpa trivṛdvapuḥ
||30||स्थितो भक्तिनतो विष्णोः कृतांजलिपुटो मुदा ॥
छन्दोमय जगद्धामन्यानरूप त्रिवृद्वपुः
yajñarūpa jagadvyāpinprīyamāṇāya te namaḥ ||
stutvetthaṃ garuḍaṃ pāpānmucyate'nekajanmajāt
||31||यज्ञरूप जगद्व्यापिन्प्रीयमाणाय ते नमः ॥
स्तुत्वेत्थं गरुडं पापान्मुच्यतेऽनेकजन्मजात्
vāṅmanaḥkarmaniyato gacchedevaṃ viciṃtayan ||
praviśya devatāgāraṃ kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam
||32||वाङ्मनःकर्मनियतो गच्छेदेवं विचिंतयन् ॥
प्रविश्य देवतागारं कृत्वा तं त्रिः प्रदक्षिणम्
pūjayenmantrarājena sūktena puruṣasya vā ||
dvādaśākṣaramaṃtreṇa yatra vā jāyate ruciḥ
||33||पूजयेन्मन्त्रराजेन सूक्तेन पुरुषस्य वा ॥
द्वादशाक्षरमंत्रेण यत्र वा जायते रुचिः
pūjādhikāriṇaḥ sarve brahmakṣatraviśastataḥ ||
anyeṣāṃ darśana bhaktyā tayornāmānukīrtanāt
||34||पूजाधिकारिणः सर्वे ब्रह्मक्षत्रविशस्ततः ॥
अन्येषां दर्शन भक्त्या तयोर्नामानुकीर्तनात्
paṃcopacāravidhinā pūjayetparameśvaram ||
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā idaṃ stotramudīrayet
||35||पंचोपचारविधिना पूजयेत्परमेश्वरम् ॥
कृतांजलिपुटो भूत्वा इदं स्तोत्रमुदीरयेत्
devadeva jagannātha saṃsārārṇavatāraka ||
bhaktānugrāhaka sadā rakṣa māṃ pādayornatam
||36||देवदेव जगन्नाथ संसारार्णवतारक ॥
भक्तानुग्राहक सदा रक्ष मां पादयोर्नतम्
jaya kṛṣṇa jagannātha jaya sarvāghanāśana ||
jayāśeṣajagadvaṃdya pādāṃbhoja namo'stu te
||37||जय कृष्ण जगन्नाथ जय सर्वाघनाशन ॥
जयाशेषजगद्वंद्य पादांभोज नमोऽस्तु ते
jaya brahmāṃḍakoṭīśa vedaniḥśvāsavātaka ||
aśeṣajagadādhāra paramātmannamo'stu te
||38||जय ब्रह्मांडकोटीश वेदनिःश्वासवातक ॥
अशेषजगदाधार परमात्मन्नमोऽस्तु ते
jaya brahmeṃdrarudrādi devaughapraṇatārtinut ||
jayākhilajagaddhāmannaṃtaryāminnamo'stu te
||39||जय ब्रह्मेंद्ररुद्रादि देवौघप्रणतार्तिनुत् ॥
जयाखिलजगद्धामन्नंतर्यामिन्नमोऽस्तु ते
jaya nirvyājakaruṇāpāthodhe dīnavatsala ||
dīnānāthaikaśaraṇa viśvasākṣinnamo'stu te
||40||जय निर्व्याजकरुणापाथोधे दीनवत्सल ॥
दीनानाथैकशरण विश्वसाक्षिन्नमोऽस्तु ते
saṃsārasiṃdhusalile mohāvartte sudustare ||
ṣaḍūrmikuladuṣpāre kukarmagrāhadāruṇe
||41||संसारसिंधुसलिले मोहावर्त्ते सुदुस्तरे ॥
षडूर्मिकुलदुष्पारे कुकर्मग्राहदारुणे
nirāśraye nirālaṃbe niḥsāre duḥkhaphenile ||
tava māyāguṇairbaddhamavaśaṃ patitaṃ tataḥ
||42||निराश्रये निरालंबे निःसारे दुःखफेनिले ॥
तव मायागुणैर्बद्धमवशं पतितं ततः
māṃ samuddhara deveśa kṛpāpāṃgavilokanaiḥ ||
tatra magnaṃ suraśreṣṭha suprasādaprakāśaka
||43||मां समुद्धर देवेश कृपापांगविलोकनैः ॥
तत्र मग्नं सुरश्रेष्ठ सुप्रसादप्रकाशक
eka eva jagannātha bandhustvaṃ bhavabhīruṇām ||
bubhukṣā ca pipāsā ca prāṇasya manasaḥ smṛtau
||44||एक एव जगन्नाथ बन्धुस्त्वं भवभीरुणाम् ॥
बुभुक्षा च पिपासा च प्राणस्य मनसः स्मृतौ
śokamohau śarīrasya jarā mṛtyurvapurbhavaḥ ||
tvatsṛṣṭau tādṛśo nāsti yo dīnaparipālakaḥ
||45||शोकमोहौ शरीरस्य जरा मृत्युर्वपुर्भवः ॥
त्वत्सृष्टौ तादृशो नास्ति यो दीनपरिपालकः
avatīrṇosi lokānāmanugrahadhiyā vibho ||
pūrṇakāmasya te nātha kimanyatkāraṇaṃ kṣitau
||46||अवतीर्णोसि लोकानामनुग्रहधिया विभो ॥
पूर्णकामस्य ते नाथ किमन्यत्कारणं क्षितौ
tvatpādapadmamāsādya na ciṃtāsti jagatpate ||
yataste caraṇāṃbhojaṃ caturvargekasādhanam
||47||त्वत्पादपद्ममासाद्य न चिंतास्ति जगत्पते ॥
यतस्ते चरणांभोजं चतुर्वर्गेकसाधनम्
darśanātsarvalokānāṃ sarvavāṃchā phalapradam ||
tataḥ sīradhvajaṃ śeṣamantreṇa paripūjayet
||48||दर्शनात्सर्वलोकानां सर्ववांछा फलप्रदम् ॥
ततः सीरध्वजं शेषमन्त्रेण परिपूजयेत्
dvādaśākṣaramantreṇa nāmnā vā praṇavādinā ||
ekāgramānaso bhūtvā praṇipatya prasādayet
||49||द्वादशाक्षरमन्त्रेण नाम्ना वा प्रणवादिना ॥
एकाग्रमानसो भूत्वा प्रणिपत्य प्रसादयेत्
jaya rāma sadārāma saccidānadavigraha ||
avidyāpaṃkarahita nirmalākṛtaye namaḥ
||50||जय राम सदाराम सच्चिदानदविग्रह ॥
अविद्यापंकरहित निर्मलाकृतये नमः
jayākhilajagadbhāradhāraṇaśramavarjita ||
tāpatrayavikarṣāya halaṃ kalayase sadā
||51||जयाखिलजगद्भारधारणश्रमवर्जित ॥
तापत्रयविकर्षाय हलं कलयसे सदा
prapannadīnatrāṇāya sphuṭanetrasaroruha ||
tvameveśa parāśeṣakaluṣakṣālanaprabhuḥ
||52||प्रपन्नदीनत्राणाय स्फुटनेत्रसरोरुह ॥
त्वमेवेश पराशेषकलुषक्षालनप्रभुः
prasannakaruṇāsiṃdho dīnabandho namo'stu te ||
carācarāphaṇāgreṇa dhṛtā yena vasundharā
||53||प्रसन्नकरुणासिंधो दीनबन्धो नमोऽस्तु ते ॥
चराचराफणाग्रेण धृता येन वसुन्धरा
māmuddharāsmādduṣpārādbhavāṃbhodherapārataḥ ||
parāparāṇāṃ paramaparameśa namo'stu te
||54||मामुद्धरास्माद्दुष्पाराद्भवांभोधेरपारतः ॥
परापराणां परमपरमेश नमोऽस्तु ते
stutvaivaṃ nāgarājānaṃ balaṃ musaladhāriṇam ||
pūjayejjagatāmādikāraṇāṃ bhadralocanām
||55||स्तुत्वैवं नागराजानं बलं मुसलधारिणम् ॥
पूजयेज्जगतामादिकारणां भद्रलोचनाम्
stutvā jayāṃ tāṃ bho viprāḥ praṇipatya prasādayet ||
jaya devi mahādevi prasīda bhavatāriṇi
||56||स्तुत्वा जयां तां भो विप्राः प्रणिपत्य प्रसादयेत् ॥
जय देवि महादेवि प्रसीद भवतारिणि
sukhāraṇi śritavatāṃ jaya saṃtuṣṭikāriṇi ||
kāryaṃ kāryasvarūpāṇāṃ kāraṇānāṃ ca kāraṇam
||97||सुखारणि श्रितवतां जय संतुष्टिकारिणि ॥
कार्यं कार्यस्वरूपाणां कारणानां च कारणम्
dhāraṇāṃ dhāryamāṇānāṃ tvāmādiṃ praṇamāmyaham ||
vakṣaḥsthalasthitāṃ viṣṇoḥ śaṃbhorarddhāṃgadhāriṇīm
||58||धारणां धार्यमाणानां त्वामादिं प्रणमाम्यहम् ॥
वक्षःस्थलस्थितां विष्णोः शंभोरर्द्धांगधारिणीम्
padmayoni mukhābjasthāṃ praṇamāmi jagatpriyām ||
sṛṣṭisthitivināśādikarmaṇāṃ paramātmanaḥ
||59||पद्मयोनि मुखाब्जस्थां प्रणमामि जगत्प्रियाम् ॥
सृष्टिस्थितिविनाशादिकर्मणां परमात्मनः
tvamekā śaktiratulā tvāṃ vinā so'pi neśvaraḥ ||
tvāṃ sarvalokajananīṃ viṣṇumāyāṃ tapasvinīm
||60||त्वमेका शक्तिरतुला त्वां विना सोऽपि नेश्वरः ॥
त्वां सर्वलोकजननीं विष्णुमायां तपस्विनीम्
subhadrāṃ bhadrarūpāṃ tāṃ mūlabhūtāṃ namāmyaham ||
tataḥ sāgarasnānāya prārthayetpuruṣottamam
||61||सुभद्रां भद्ररूपां तां मूलभूतां नमाम्यहम् ॥
ततः सागरस्नानाय प्रार्थयेत्पुरुषोत्तमम्
namaste bhagavanviṣṇo jagadvyāpiṃścarācara ||
nirvighnaṃ siddhimāyātu siṃdhusnānaṃ mama prabho
||62||नमस्ते भगवन्विष्णो जगद्व्यापिंश्चराचर ॥
निर्विघ्नं सिद्धिमायातु सिंधुस्नानं मम प्रभो
namaste jagatāmīśa śaṃkhacakragadādhara ||
dehi deva mamānujñāṃ tava tīrthaniṣevaṇāt
||63||नमस्ते जगतामीश शंखचक्रगदाधर ॥
देहि देव ममानुज्ञां तव तीर्थनिषेवणात्
tato maunaṃ vrajedviṣṇuṃ ciṃtayansaritāṃ patim ||
ugrasenaṃ sthitaṃ mārge anujñāpya samāhitaḥ
||64||ततो मौनं व्रजेद्विष्णुं चिंतयन्सरितां पतिम् ॥
उग्रसेनं स्थितं मार्गे अनुज्ञाप्य समाहितः
ugrasena mahābāho valavannugravikrama ||
labdhvā varaṃ suprasannātsamudrataṭamāsthitaḥ
||65||उग्रसेन महाबाहो वलवन्नुग्रविक्रम ॥
लब्ध्वा वरं सुप्रसन्नात्समुद्रतटमास्थितः
tīrtharājakṛtasnānasusaṃpūrṇaphalaprada ||
siṃdhusnānaṃ kariṣyāmi anujñāṃ dātumarhasi
||66||तीर्थराजकृतस्नानसुसंपूर्णफलप्रद ॥
सिंधुस्नानं करिष्यामि अनुज्ञां दातुमर्हसि
tato gaccheddvijaśreṣṭhāḥ svargadvāraṃ tataḥ param ||
yena devāḥ samāyāṃti kṣetre'sminpuruṣottame
||67||ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठाः स्वर्गद्वारं ततः परम् ॥
येन देवाः समायांति क्षेत्रेऽस्मिन्पुरुषोत्तमे
bhūsvarge jagadīśasya darśanāya dinedine ||
svargāvatāramārgeṇa tatrasthau vāṃ namāmyaham
||68||भूस्वर्गे जगदीशस्य दर्शनाय दिनेदिने ॥
स्वर्गावतारमार्गेण तत्रस्थौ वां नमाम्यहम्
māmapyūrdhvaṃ nayetāṃ vai sākṣiṇau karmaṇāṃ satām ||
sāgarāṃbhaḥ samutpannau śreṣṭhau sarvaguṇānvitau
||69||मामप्यूर्ध्वं नयेतां वै साक्षिणौ कर्मणां सताम् ॥
सागरांभः समुत्पन्नौ श्रेष्ठौ सर्वगुणान्वितौ
madhyena yuvayoryāmi svargadvāramapāvṛtam ||
prārthayitvā tato gacchettīrtharājasya saṃnidhim
||70||मध्येन युवयोर्यामि स्वर्गद्वारमपावृतम् ॥
प्रार्थयित्वा ततो गच्छेत्तीर्थराजस्य संनिधिम्
yaṃ dṛṣṭvā dūrataḥ pāpānmucyate mahato dhuvam ||
prakṣālitakarāṃghrika ācāṃtaḥ śuciviṣṭare
||71||यं दृष्ट्वा दूरतः पापान्मुच्यते महतो धुवम् ॥
प्रक्षालितकरांघ्रिक आचांतः शुचिविष्टरे
āsīnaḥ prāṅmukhobhūtvā likhenmaṃḍalamagrataḥ ||
caturasraṃ caturdvāraṃ catuḥsvastikakoṇakam
||72||आसीनः प्राङ्मुखोभूत्वा लिखेन्मंडलमग्रतः ॥
चतुरस्रं चतुर्द्वारं चतुःस्वस्तिककोणकम्
tanmadhye vilikhetpadmamaṣṭapatraṃ suśobhanam ||
tato'ṣṭākṣaramaṃtraṃ tu karayośca tanau nyaset
||73||तन्मध्ये विलिखेत्पद्ममष्टपत्रं सुशोभनम् ॥
ततोऽष्टाक्षरमंत्रं तु करयोश्च तनौ न्यसेत्
ṣaḍbhirvarṇaiḥ ṣaḍaṃgānāṃ nyāsaḥ prokto manīṣibhiḥ ||
śeṣau kukṣau ca pṛṣṭhe ca nyastavyau ca tataḥ punaḥ
||74||षड्भिर्वर्णैः षडंगानां न्यासः प्रोक्तो मनीषिभिः ॥
शेषौ कुक्षौ च पृष्ठे च न्यस्तव्यौ च ततः पुनः
pādayorjaṃghayorūrvoḥ sphicośca pārśvayoḥ punaḥ ||
nābhau pṛṣṭhe bāhuyugme hṛdi kaṇṭhe ca kakṣayoḥ
||75||पादयोर्जंघयोरूर्वोः स्फिचोश्च पार्श्वयोः पुनः ॥
नाभौ पृष्ठे बाहुयुग्मे हृदि कण्ठे च कक्षयोः
oṣṭhayoḥ karṇayorakṣṇorgaṃḍayornāsayostathā ||
bhruvorlalāṭe śirasi maṃtravarṇānyathākramam
||76||ओष्ठयोः कर्णयोरक्ष्णोर्गंडयोर्नासयोस्तथा ॥
भ्रुवोर्ललाटे शिरसि मंत्रवर्णान्यथाक्रमम्
vinyasya vyāpakaṃ sarvairnyāsaṃ kuryātsamāhitaḥ ||
prāṇāyāmatrayaṃ kuryānmūlena paṃcaviṃśatim
||77||विन्यस्य व्यापकं सर्वैर्न्यासं कुर्यात्समाहितः ॥
प्राणायामत्रयं कुर्यान्मूलेन पंचविंशतिम्
badhnīyātkavacaṃ divyaṃ sarvapāpāpanodanam ||
pūrve māṃ pātu goviṃdo vārijākṣastu dakṣiṇe
||78||बध्नीयात्कवचं दिव्यं सर्वपापापनोदनम् ॥
पूर्वे मां पातु गोविंदो वारिजाक्षस्तु दक्षिणे
pradyumnaḥ paścime pātu hṛṣīkeśastathottare ||
āgneyyāṃ narasiṃhastu nairṛtyāṃ madhusūdanaḥ
||79||प्रद्युम्नः पश्चिमे पातु हृषीकेशस्तथोत्तरे ॥
आग्नेय्यां नरसिंहस्तु नैर्ऋत्यां मधुसूदनः
vāyavyāṃ śrīdharaḥ pātu aiśānyāṃ ca gadādharaḥ ||
ūrdhvaṃ trivikramaḥ pātu adho vārāharūpadhṛk
||80||वायव्यां श्रीधरः पातु ऐशान्यां च गदाधरः ॥
ऊर्ध्वं त्रिविक्रमः पातु अधो वाराहरूपधृक्
sarvatra pātu māṃ devaḥ śaṃkhacakragadādharaḥ ||
nārāyaṇo manaḥ pātu caitanyaṃ garuḍadhvajaḥ
||81||सर्वत्र पातु मां देवः शंखचक्रगदाधरः ॥
नारायणो मनः पातु चैतन्यं गरुडध्वजः
pātu me buddhyahaṃkārau triguṇātmā janārdanaḥ ||
iṃdriyāṇi sadā pātu daityavarganikṛntanaḥ
||82||पातु मे बुद्ध्यहंकारौ त्रिगुणात्मा जनार्दनः ॥
इंद्रियाणि सदा पातु दैत्यवर्गनिकृन्तनः
evaṃ baddhvā ca kavacaṃ niṣpāpo jāyate pumān ||
ṣoḍaśairupacāraiśca manasā kalpitairnaraḥ
||83||एवं बद्ध्वा च कवचं निष्पापो जायते पुमान् ॥
षोडशैरुपचारैश्च मनसा कल्पितैर्नरः
puruṣottamaṃ pūjayitvā yathāvadvidhito dvijāḥ ||
āvāhya maṇḍale tasmindevadevamanāmayam
||84||पुरुषोत्तमं पूजयित्वा यथावद्विधितो द्विजाः ॥
आवाह्य मण्डले तस्मिन्देवदेवमनामयम्
pūjayitvā vidhānena yathāśaktyupabṛṃhitaiḥ ||
ātmānaṃ tīrtharājasya devadevasya ciṃtayan
||85||पूजयित्वा विधानेन यथाशक्त्युपबृंहितैः ॥
आत्मानं तीर्थराजस्य देवदेवस्य चिंतयन्
evaṃ baddhāṃjalipuṭamimaṃ mantramudīrayet ||
sudarśana namaste'stu koṭisūryasamaprabha
||86||एवं बद्धांजलिपुटमिमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥
सुदर्शन नमस्तेऽस्तु कोटिसूर्यसमप्रभ
ajñānatimirāṃdhasya viṣṇormārgaṃ pradarśaya ||
evaṃ saṃprārthya bho viprāstīrtharājajalāṃtike
||87||अज्ञानतिमिरांधस्य विष्णोर्मार्गं प्रदर्शय ॥
एवं संप्रार्थ्य भो विप्रास्तीर्थराजजलांतिके
jānubhyāmavaniṃ gatvā praṇamedbhaktibhāvitaḥ ||
tīrtharāja namastubhyaṃ jalarūpāya viṣṇave
||88||जानुभ्यामवनिं गत्वा प्रणमेद्भक्तिभावितः ॥
तीर्थराज नमस्तुभ्यं जलरूपाय विष्णवे
jīvanāya ca jaṃtūnāṃ paraṃ nirvāṇahetave
||89||जीवनाय च जंतूनां परं निर्वाणहेतवे
agniśca te yonirilā ca dehe retodhā viṣṇoramṛtasya nābhiḥ ||
upaimi te rūpamananyahetumānaṃdasaṃpannamapranupraviśya
||90||अग्निश्च ते योनिरिला च देहे रेतोधा विष्णोरमृतस्य नाभिः ॥
उपैमि ते रूपमनन्यहेतुमानंदसंपन्नमप्रनुप्रविश्य
iti mantraṃ paṭhanviprāḥ praviśejjalamadhyataḥ ||
āvāhayettīrtharājaṃ bhāvayañjagatāṃpatim
||91||इति मन्त्रं पठन्विप्राः प्रविशेज्जलमध्यतः ॥
आवाहयेत्तीर्थराजं भावयञ्जगतांपतिम्
jalādhīśaṃ kṛtasnānaphaladāne'taḥ sthitam ||
aghamarṣaṇasūktena nārāyaṇayutena ca
||92||जलाधीशं कृतस्नानफलदानेऽतः स्थितम् ॥
अघमर्षणसूक्तेन नारायणयुतेन च
trirāvṛttena kurvīta pañcavāruṇakena ca ||
sakṛdāvāhanādīni ṣaḍaṃgānyabhiṣecane
||93||त्रिरावृत्तेन कुर्वीत पञ्चवारुणकेन च ॥
सकृदावाहनादीनि षडंगान्यभिषेचने
āvāhanaṃ pura proktaṃ sannidhānamathocyate ||
snāturiṣṭaphalaprāptau sānnidhyaparikalpanam
||94||आवाहनं पुर प्रोक्तं सन्निधानमथोच्यते ॥
स्नातुरिष्टफलप्राप्तौ सान्निध्यपरिकल्पनम्
antaḥśuddhyarthamācāmetpītvā tadabhimaṃtritam ||
bāhyāvayavaśuddhyarthaṃ mārjayetkuśavāriṇā
||95||अन्तःशुद्ध्यर्थमाचामेत्पीत्वा तदभिमंत्रितम् ॥
बाह्यावयवशुद्ध्यर्थं मार्जयेत्कुशवारिणा
aṃtarbahirviśuddhyarthaṃ mantrapūtena vāriṇā ||
trīnaṃjalīnmūrdhni siṃcetsiṃdhau nāṃtarjale japaḥ
||96||अंतर्बहिर्विशुद्ध्यर्थं मन्त्रपूतेन वारिणा ॥
त्रीनंजलीन्मूर्ध्नि सिंचेत्सिंधौ नांतर्जले जपः
triḥ snānāyātsvakṛtāghāni koṭijanmakṛtāni ca ||
plāvitāni jale tasminbhāvayannaghanāśanam
||97||त्रिः स्नानायात्स्वकृताघानि कोटिजन्मकृतानि च ॥
प्लावितानि जले तस्मिन्भावयन्नघनाशनम्
utthāyācamya vidhivatprārthayenmantramuccaran ||
tvamagnirjagatāṃ nātha retodhāḥ kāmadīpanaḥ
||98||उत्थायाचम्य विधिवत्प्रार्थयेन्मन्त्रमुच्चरन् ॥
त्वमग्निर्जगतां नाथ रेतोधाः कामदीपनः
pradhānaṃ sarvabhūtānāṃ jīvānāṃ prabhuravyaya ||
amṛtasyāraṇistvaṃ hi devayonirapāṃpate
||99||प्रधानं सर्वभूतानां जीवानां प्रभुरव्यय ॥
अमृतस्यारणिस्त्वं हि देवयोनिरपांपते
vṛjinaṃ hara me sarvaṃ tīrtharāja namostu te ||
janmakoṭisahasreṣu yatpāpaṃ pūrvamarjitam
||100||वृजिनं हर मे सर्वं तीर्थराज नमोस्तु ते ॥
जन्मकोटिसहस्रेषु यत्पापं पूर्वमर्जितम्
tadaśeṣaṃ layaṃ yātu dehi me brahma śāśvatam ||
snātvāpi ca tatastīramuttīryācamya vāgyataḥ
||101||तदशेषं लयं यातु देहि मे ब्रह्म शाश्वतम् ॥
स्नात्वापि च ततस्तीरमुत्तीर्याचम्य वाग्यतः
dhārayedvāsasī śukle puṃḍrakānujjvalākṛtīn ||
śaṃkhacakragadāpadmatilakāni ca bhaktitaḥ
||2||धारयेद्वाससी शुक्ले पुंड्रकानुज्ज्वलाकृतीन् ॥
शंखचक्रगदापद्मतिलकानि च भक्तितः
devānpitṝnyathānyāyaṃ ciṃtayanbhagavaddhiyā ||
tarppayedvidhivadviprāḥ samyagavyagramānasaḥ
||3||देवान्पितॄन्यथान्यायं चिंतयन्भगवद्धिया ॥
तर्प्पयेद्विधिवद्विप्राः सम्यगव्यग्रमानसः
tataḥ pūrvavadālikhya maṇḍalaṃ cottarāmukhaḥ ||
pūjayenmūlamantreṇa mantrairebhiśca bhaktitaḥ
||4||ततः पूर्ववदालिख्य मण्डलं चोत्तरामुखः ॥
पूजयेन्मूलमन्त्रेण मन्त्रैरेभिश्च भक्तितः
nārāyaṇaṃ caturbāhuṃ śaṃkhacakragadādharam ||
dharāramābhyāṃ sahitaṃ kevalaṃ vā dvijottamāḥ ||
dhyātvāṃtaryāgasaṃtuṣṭaṃ bahirāvāhayettataḥ
||5||नारायणं चतुर्बाहुं शंखचक्रगदाधरम् ॥
धरारमाभ्यां सहितं केवलं वा द्विजोत्तमाः ॥
ध्यात्वांतर्यागसंतुष्टं बहिरावाहयेत्ततः
āgaccha paramānaṃda jagadvyāpiñjaganmaya ||
anugrahāya deveśa maṇḍale sannidhiṃ kuru
||6||आगच्छ परमानंद जगद्व्यापिञ्जगन्मय ॥
अनुग्रहाय देवेश मण्डले सन्निधिं कुरु
carācaramidaṃ sarvaṃ jagadatra pratiṣṭhitam ||
tadantasthastvameveśa āsanaṃ kalpayāmi te
||7||चराचरमिदं सर्वं जगदत्र प्रतिष्ठितम् ॥
तदन्तस्थस्त्वमेवेश आसनं कल्पयामि ते
yasya pādāṃbuje dhaute dharmeṇa brahmarūpiṇā ||
punāti tadbhavā gaṃgā jagatpādyaṃ dadāmyaham
||8||यस्य पादांबुजे धौते धर्मेण ब्रह्मरूपिणा ॥
पुनाति तद्भवा गंगा जगत्पाद्यं ददाम्यहम्
anarghyaratnaghaṭitacūḍāmaṇikarotkaraiḥ ||
brahmādayaḥ pādapadmaṃ ciṃtayaṃti dine dine ||
anarghyāyajagaddhāmne arghyametaddadāmyaham
||9||अनर्घ्यरत्नघटितचूडामणिकरोत्करैः ॥
ब्रह्मादयः पादपद्मं चिंतयंति दिने दिने ॥
अनर्घ्यायजगद्धाम्ने अर्घ्यमेतद्ददाम्यहम्
ācāṃtastīrtharājo vai yenāgastyasvarūpiṇā ||
tasmai suvāsitaṃ vāri dadāmyācamanīyakam
||110||आचांतस्तीर्थराजो वै येनागस्त्यस्वरूपिणा ॥
तस्मै सुवासितं वारि ददाम्याचमनीयकम्
yaḥ prāpya madhusaṃparkaṃ cakarṣa jalarūpiṇam ||
aśeṣāghavikarṣāya madhuparkaṃ dadāmyaham
||11||यः प्राप्य मधुसंपर्कं चकर्ष जलरूपिणम् ॥
अशेषाघविकर्षाय मधुपर्कं ददाम्यहम्
yaḥ kroḍarūpamāsthāya pralayārṇavaviplutām ||
ujjahāra dharāmetāṃ snapayāmi tamaṃbhasā
||12||यः क्रोडरूपमास्थाय प्रलयार्णवविप्लुताम् ॥
उज्जहार धरामेतां स्नपयामि तमंभसा
brahmāṃḍakoṭayo yasya viśvarūpasya saṃvṛtiḥ ||
ācchādanāya sarveṣāṃ pradade vāsasī śubhe
||13||ब्रह्मांडकोटयो यस्य विश्वरूपस्य संवृतिः ॥
आच्छादनाय सर्वेषां प्रददे वाससी शुभे
vinā yenānuṣṭhito'pi yajñaḥ syādakṛto dhruvaḥ ||
tasmai yajñeśvarāyedamupavītaṃ prakalpaye
||14||विना येनानुष्ठितोऽपि यज्ञः स्यादकृतो ध्रुवः ॥
तस्मै यज्ञेश्वरायेदमुपवीतं प्रकल्पये
yadaṃgasaṃgamāsāya śobhaṃte bhūṣaṇāni vai ||
viśvālaṃkṛtaye tasmai bhūṣaṇāni prakalpaye
||15||यदंगसंगमासाय शोभंते भूषणानि वै ॥
विश्वालंकृतये तस्मै भूषणानि प्रकल्पये
yadaṃgasaṃsparśimarutsaṃgānmalayajā drumāḥ ||
sugaṃdharasasaṃpannāstasmai gaṃdhānulepanam
||16||यदंगसंस्पर्शिमरुत्संगान्मलयजा द्रुमाः ॥
सुगंधरससंपन्नास्तस्मै गंधानुलेपनम्
yasya saṃcitanādeva saumanasyaṃ hatāṃhasām ||
tasmai sumanasāṃ mālāṃ sugaṃdhāṃ parikalpaye
||17||यस्य संचितनादेव सौमनस्यं हतांहसाम् ॥
तस्मै सुमनसां मालां सुगंधां परिकल्पये
yaṃ citte sthiramādāya bhavāgniparidhūpanam ||
jahāti tasmai pradade sugaṃdhaṃ dhūpamuttamam
||18||यं चित्ते स्थिरमादाय भवाग्निपरिधूपनम् ॥
जहाति तस्मै प्रददे सुगंधं धूपमुत्तमम्
svatejasākhilamidaṃ dīpitaṃ yasya bhāsataḥ ||
tasmai dīpapradīptāya dīpametaṃ dadāmyaham
||19||स्वतेजसाखिलमिदं दीपितं यस्य भासतः ॥
तस्मै दीपप्रदीप्ताय दीपमेतं ददाम्यहम्
carācaraṃ jagatsarvamatti yo yaśca bhāvayet ||
anena ca punaḥ puṣṭau tasmādannaṃ nivedaye
||120||चराचरं जगत्सर्वमत्ति यो यश्च भावयेत् ॥
अनेन च पुनः पुष्टौ तस्मादन्नं निवेदये
yadīyamukharāgeṇa sahajāvāsitena ca ||
mohitāḥ surasuṃdaryastasmai tāṃbūlamuttamam
||21||यदीयमुखरागेण सहजावासितेन च ॥
मोहिताः सुरसुंदर्यस्तस्मै तांबूलमुत्तमम्
pradakṣiṇaprakamaṇādbhavāṃgaṇavivarttanam ||
haṃti yaḥ karuṇāṃbhodhistaṃ namāmi jagadgurum
||22||प्रदक्षिणप्रकमणाद्भवांगणविवर्त्तनम् ॥
हंति यः करुणांभोधिस्तं नमामि जगद्गुरुम्
maṃtrāstu kathitā hyeta upacāraiḥ pṛthakpṛthak ||
āvāhya ciṃtayeddevaṃ bahiḥsaṃsthitamātmanaḥ
||23||मंत्रास्तु कथिता ह्येत उपचारैः पृथक्पृथक् ॥
आवाह्य चिंतयेद्देवं बहिःसंस्थितमात्मनः
ratnasihāsanaṃ dattvā tatrāsīnaṃ viciṃtayet ||
pādapadmadvaye dadyātpādyaṃ śyāmākapaṃkajaiḥ
||24||रत्नसिहासनं दत्त्वा तत्रासीनं विचिंतयेत् ॥
पादपद्मद्वये दद्यात्पाद्यं श्यामाकपंकजैः
dūrvāparājitābhyāṃ ca saṃskṛtaṃ mūlamaṃtraṇāt ||
sauvarṇe rājate vāpi tāmre vā śaṃkha eva vā
||25||दूर्वापराजिताभ्यां च संस्कृतं मूलमंत्रणात् ॥
सौवर्णे राजते वापि ताम्रे वा शंख एव वा
arghyaṃ saṃskṛtya vidhivadvāricaṃdanapuṣpakaiḥ ||
yavadūrvākuśāgraiśca phalasiddhārthakaistilaiḥ
||26||अर्घ्यं संस्कृत्य विधिवद्वारिचंदनपुष्पकैः ॥
यवदूर्वाकुशाग्रैश्च फलसिद्धार्थकैस्तिलैः
dūrvākuśāgrairdevasya mūrdhni siṃcettadagrataḥ ||
sāvaśeṣaṃ kṣipedbhūmāveṣo'rghavidhirīritaḥ
||27||दूर्वाकुशाग्रैर्देवस्य मूर्ध्नि सिंचेत्तदग्रतः ॥
सावशेषं क्षिपेद्भूमावेषोऽर्घविधिरीरितः
jātīphalairvā kaṃkolairlavaṃgaiḥ saṃskṛtaṃ jalam ||
dadyādācamanārthaṃ tu madhuparkaṃ tato dadet
||28||जातीफलैर्वा कंकोलैर्लवंगैः संस्कृतं जलम् ॥
दद्यादाचमनार्थं तु मधुपर्कं ततो ददेत्
madhusarpiryutaṃ gavyaṃ dadhi kāṃsye hi nirmale ||
pātre sthitaṃ ca pihitaṃ pātreṇānyena tādṛśā ||
susaṃskṛtaṃ phalayutaṃ snapane jalamucyate
||29||मधुसर्पिर्युतं गव्यं दधि कांस्ये हि निर्मले ॥
पात्रे स्थितं च पिहितं पात्रेणान्येन तादृशा ॥
सुसंस्कृतं फलयुतं स्नपने जलमुच्यते
paṭṭakauśeyakāpāsanirmite vāsasī śubhe ||
yathāśakti pradeye ca vittaśāṭhyaṃ na kārayet
||130||पट्टकौशेयकापासनिर्मिते वाससी शुभे ॥
यथाशक्ति प्रदेये च वित्तशाठ्यं न कारयेत्
hārakeyūramukuṭagraiveyādikabhūṣaṇam ||
yathāśakti yathāsthānaṃ devasyāṃge niveśayet
||31||हारकेयूरमुकुटग्रैवेयादिकभूषणम् ॥
यथाशक्ति यथास्थानं देवस्यांगे निवेशयेत्
upavītaṃ harerdadyātpaṭṭasūtravinirmitam ||
kārpāsamathavā viprā gaṃdhacaṃdanasaṃskṛtam
||32||उपवीतं हरेर्दद्यात्पट्टसूत्रविनिर्मितम् ॥
कार्पासमथवा विप्रा गंधचंदनसंस्कृतम्
caṃdracaṃdanakastūrīkuṃkumairanulepanam
||33||चंद्रचंदनकस्तूरीकुंकुमैरनुलेपनम्
tulasīdalamālāṃ ca jātīpaṃkajacaṃpakaiḥ ||
aśokacchurapunnāganāgakesarakesaraiḥ
||34||तुलसीदलमालां च जातीपंकजचंपकैः ॥
अशोकच्छुरपुन्नागनागकेसरकेसरैः
anyaiḥ sugaṃdhaiḥ kusumairmālā mālyamathāpi vā ||
muktakāni ca puṣpāṇi dadyāddevasya mūrddhani
||35||अन्यैः सुगंधैः कुसुमैर्माला माल्यमथापि वा ॥
मुक्तकानि च पुष्पाणि दद्याद्देवस्य मूर्द्धनि
mālā sā prapadīnātu mālyaṃ kaṃṭhorusaṃmitam ||
garbhakaṃ keśamadhye tu mūrdhni puṣpāṃjaliṃ kṣipet
||36||माला सा प्रपदीनातु माल्यं कंठोरुसंमितम् ॥
गर्भकं केशमध्ये तु मूर्ध्नि पुष्पांजलिं क्षिपेत्
saguggulvagurūśīrasitājyamadhucaṃdanaiḥ ||
dhūpaṃ dadyātsugaṃdhāḍhyaṃ dīpaṃ gosarpiṣā śubham ||
karpūragarbhayā vartyā tilatailena vā dadet
||37||सगुग्गुल्वगुरूशीरसिताज्यमधुचंदनैः ॥
धूपं दद्यात्सुगंधाढ्यं दीपं गोसर्पिषा शुभम् ॥
कर्पूरगर्भया वर्त्या तिलतैलेन वा ददेत्
akhaṃḍitasamuddhautaṃ śālitaṃḍulanirmitam ||
supakvamannaṃ surabhi sarpiṣā ca suvāsitam
||38||अखंडितसमुद्धौतं शालितंडुलनिर्मितम् ॥
सुपक्वमन्नं सुरभि सर्पिषा च सुवासितम्
saurabheyadadhikṣīrapakvaraṃbhāsitāyutam ||
nānāvyaṃjanasaṃkīrṇaṃ sopadaṃśaṃ sapūpakam
||39||सौरभेयदधिक्षीरपक्वरंभासितायुतम् ॥
नानाव्यंजनसंकीर्णं सोपदंशं सपूपकम्
nānāphalayutaṃ hṛdyaṃ sugaṃdhaṃ surasaṃ navam ||
naivedyaṃ devadevasya prasthādūnaṃ na śasyate
||140||नानाफलयुतं हृद्यं सुगंधं सुरसं नवम् ॥
नैवेद्यं देवदेवस्य प्रस्थादूनं न शस्यते
dhūpe dīpe ca naivedye snāne'rghe madhuparkake ||
vastre yajñopavīte ca dadyādācamanīyakam
||41||धूपे दीपे च नैवेद्ये स्नानेऽर्घे मधुपर्कके ॥
वस्त्रे यज्ञोपवीते च दद्यादाचमनीयकम्
anyatra kevalaṃ vāri saṃskṛtaṃ tvaupacārikam|
naivedyāṃte tvācamanaṃ dadyācca karaghṛṣṭikam
||42||अन्यत्र केवलं वारि संस्कृतं त्वौपचारिकम्।
नैवेद्यांते त्वाचमनं दद्याच्च करघृष्टिकम्
sagaṃdhacaṃdanaṃ viprāstāṃbūlaṃ ca dadettataḥ ||
sakarpūralavaṃgailājātīkramukasaṃyutam
||43||सगंधचंदनं विप्रास्तांबूलं च ददेत्ततः ॥
सकर्पूरलवंगैलाजातीक्रमुकसंयुतम्
aṣṭottaraśataṃ japtvā mūlamaṃtramananyadhīḥ ||
stutvā pradakṣiṇaṃ kṛtvā prārthayetpuruṣottamam
||44||अष्टोत्तरशतं जप्त्वा मूलमंत्रमनन्यधीः ॥
स्तुत्वा प्रदक्षिणं कृत्वा प्रार्थयेत्पुरुषोत्तमम्
devadeva jagannātha sarvatīrthapravarttaka ||
sarvatīrthamayaścāsi sarvadevamaya prabho
||45||देवदेव जगन्नाथ सर्वतीर्थप्रवर्त्तक ॥
सर्वतीर्थमयश्चासि सर्वदेवमय प्रभो
tvatprasādānmayā tīrtharāje snānaṃ hi yatkṛtam ||
tadastu saphalaṃ deva yathoktaphalado bhava
||46||त्वत्प्रसादान्मया तीर्थराजे स्नानं हि यत्कृतम् ॥
तदस्तु सफलं देव यथोक्तफलदो भव
siṃdhurājastvaṃ ca vibho dravarūpo'syasaṃśayam ||
pāpālaye nimagnaṃ māṃ paritrāhi namo'stu te
||47||सिंधुराजस्त्वं च विभो द्रवरूपोऽस्यसंशयम् ॥
पापालये निमग्नं मां परित्राहि नमोऽस्तु ते
itthaṃ prapūjya deveśaṃ nārāyaṇamanāmayam ||
tīrtharājakṛtasnānaḥ sarvatīrthaphalaṃ labhet
||48||इत्थं प्रपूज्य देवेशं नारायणमनामयम् ॥
तीर्थराजकृतस्नानः सर्वतीर्थफलं लभेत्
gavāṃ koṭipradānena kratukoṭikṛtena ca ||
koṭibrāhmaṇabhojyena mahādānaiśca koṭiśaḥ ||
yatpuṇyaṃ karmiṇāṃ proktaṃ tadanena hi labhyate
||49||गवां कोटिप्रदानेन क्रतुकोटिकृतेन च ॥
कोटिब्राह्मणभोज्येन महादानैश्च कोटिशः ॥
यत्पुण्यं कर्मिणां प्रोक्तं तदनेन हि लभ्यते
dhyānaṃ dānaṃ tapo jāpyaṃ śrāddhaṃ ca surapūjanam ||
siṃdhurāje kṛtaṃ sarvaṃ koṭikoṭiguṇaṃ bhavet
||150||ध्यानं दानं तपो जाप्यं श्राद्धं च सुरपूजनम् ॥
सिंधुराजे कृतं सर्वं कोटिकोटिगुणं भवेत्
api naḥ sa kule kaścitsiṃdhusnāyī bhaviṣyati ||
devebhyaśca pitṛbhyaśca dāsyate ca tilodakam
||51||अपि नः स कुले कश्चित्सिंधुस्नायी भविष्यति ॥
देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च दास्यते च तिलोदकम्
kraṃdaṃti sarvapāpāni saṃbhrāṃtāḥ sarvapātakāḥ ||
aniṣṭāni palāyante siṃdhusnānodyatasya vai
||52||क्रंदंति सर्वपापानि संभ्रांताः सर्वपातकाः ॥
अनिष्टानि पलायन्ते सिंधुस्नानोद्यतस्य वै
anyatīrthe kṛtaṃ pāpaṃ siṃdhutīre vinaśyati ||
siṃdhutīre kṛtaṃ pāpaṃ sidhusnāne vinaśyati
||53||अन्यतीर्थे कृतं पापं सिंधुतीरे विनश्यति ॥
सिंधुतीरे कृतं पापं सिधुस्नाने विनश्यति
siṃdhusnānarataṃ nityaṃ dṛṣṭvaiva yamakiṅkarāḥ ||
diśo daśa palāyante siṃhaṃ dṛṣṭvā yathā mṛgāḥ
||54||सिंधुस्नानरतं नित्यं दृष्ट्वैव यमकिङ्कराः ॥
दिशो दश पलायन्ते सिंहं दृष्ट्वा यथा मृगाः
yamo'pi bhītastaṃ dṛṣṭvā praṇipatya prapūjya ca ||
na śaknoti tadā sthātuṃ tasyāgre puṇyakarmiṇaḥ
||55||यमोऽपि भीतस्तं दृष्ट्वा प्रणिपत्य प्रपूज्य च ॥
न शक्नोति तदा स्थातुं तस्याग्रे पुण्यकर्मिणः
vāṃchaṃti devatā nityaṃ mānuṣyaṃ prāpnuyāmahe ||
samyakchu(chru?)ddhatanvo bhūtvā siṃdhusnānaṃ labhemahi
||56||वांछंति देवता नित्यं मानुष्यं प्राप्नुयामहे ॥
सम्यक्छु(छ्रु?)द्धतन्वो भूत्वा सिंधुस्नानं लभेमहि
merumandaramātro'pi rāśiḥ pāpasya karmaṇaḥ ||
siṃdhusnānena dagdhaḥ syāttūlarāśirivānalāt
||57||मेरुमन्दरमात्रोऽपि राशिः पापस्य कर्मणः ॥
सिंधुस्नानेन दग्धः स्यात्तूलराशिरिवानलात्
apsu nārāyaṇaṃ devaṃ snānakāle smaretsadā ||
sākṣādviṣṇusvarūpe'tra siṃdhau caiva viśeṣataḥ
||58||अप्सु नारायणं देवं स्नानकाले स्मरेत्सदा ॥
साक्षाद्विष्णुस्वरूपेऽत्र सिंधौ चैव विशेषतः
brahmaghno vā surāpo vā goghno vā pañcapātakī ||
sarve te niṣkṛtiṃ yāṃti siṃdhusnānānna saṃśayaḥ
||59||ब्रह्मघ्नो वा सुरापो वा गोघ्नो वा पञ्चपातकी ॥
सर्वे ते निष्कृतिं यांति सिंधुस्नानान्न संशयः
kapilākoṭidānācca sindhusnānaṃ viśiṣyate ||
sakṛtsiṃdhvavagāhena kulakoṭiṃ samuddharet
||160||कपिलाकोटिदानाच्च सिन्धुस्नानं विशिष्यते ॥
सकृत्सिंध्ववगाहेन कुलकोटिं समुद्धरेत्
sarvatīrtheṣu yatpuṇyaṃ sarveṣvāyataneṣu ca ||
tatphalaṃ labhate sarvaṃ sindhusnānānna saṃśayaḥ
||61||सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वेष्वायतनेषु च ॥
तत्फलं लभते सर्वं सिन्धुस्नानान्न संशयः
ya icchetsaphalaṃ janma jīvitaṃ śrutameva vā ||
sa pitṝṃstarpayetsiṃdhumabhigamya surāṃstathā
||62||य इच्छेत्सफलं जन्म जीवितं श्रुतमेव वा ॥
स पितॄंस्तर्पयेत्सिंधुमभिगम्य सुरांस्तथा
catvāraḥ sulabhā vedāḥ saṣaḍaṃga padakramāḥ ||
sulabhāni kurukṣetre dānāni vividhāni ca
||63||चत्वारः सुलभा वेदाः सषडंग पदक्रमाः ॥
सुलभानि कुरुक्षेत्रे दानानि विविधानि च
cāṃdrāyaṇāni kṛcchrāṇi tapāṃsi sulabhānyapi ||
agniṣṭomādayo yajñāḥ sulabhā bahudakṣiṇāḥ
||64||चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तपांसि सुलभान्यपि ॥
अग्निष्टोमादयो यज्ञाः सुलभा बहुदक्षिणाः
sindhutoyaiśca salilairdurlabhaṃ pitṛtarpaṇam ||
māsaṃ tarpaṇamātreṇa piṃḍānāṃ pātanena ca
||65||सिन्धुतोयैश्च सलिलैर्दुर्लभं पितृतर्पणम् ॥
मासं तर्पणमात्रेण पिंडानां पातनेन च
sindhau vai pitaraḥ sarve vimānānsūryavarcasaḥ ||
sindhutarpaṇasaṃtuṣṭāḥ śrāddhapiṃḍasutarpitāḥ ||
āruhya sahasā yāṃti brahmalokaṃ sanātanam
||66||सिन्धौ वै पितरः सर्वे विमानान्सूर्यवर्चसः ॥
सिन्धुतर्पणसंतुष्टाः श्राद्धपिंडसुतर्पिताः ॥
आरुह्य सहसा यांति ब्रह्मलोकं सनातनम्
ādyaṃtayorjagannāthaṃ pūjayitvā yathāvidhi ||
tīrtharāje'bhiṣicya svaṃ naraḥ syānmuktibhājanam
||67||आद्यंतयोर्जगन्नाथं पूजयित्वा यथाविधि ॥
तीर्थराजेऽभिषिच्य स्वं नरः स्यान्मुक्तिभाजनम्
tatastīrthavisargaṃ ca kṛtvā śuddhamanāḥ pumān ||
rāmaṃ kṛṣṇaṃ subhadrāṃ ca natvā rūpaṃ vicintayet
||168||ततस्तीर्थविसर्गं च कृत्वा शुद्धमनाः पुमान् ॥
रामं कृष्णं सुभद्रां च नत्वा रूपं विचिन्तयेत्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye triṃśo'dhyāyaḥ || 30 ||