jyeṣṭhapaṃcakavratavarṇanam
jaiminiruvāca
atra vaḥ kathayiṣyāmi vrataṃ sāṃvatsaraṃ param ||
saṃvatsarasyādidine paurṇamāsyāṃ tu phālgune
||1||अत्र वः कथयिष्यामि व्रतं सांवत्सरं परम् ॥
संवत्सरस्यादिदिने पौर्णमास्यां तु फाल्गुने
anādidevasya harermūrttayo dvādaśaiva yāḥ ||
viṣṇvādināmaprathitāḥ pratimāsaṃ prapūjayet
||2||अनादिदेवस्य हरेर्मूर्त्तयो द्वादशैव याः ॥
विष्ण्वादिनामप्रथिताः प्रतिमासं प्रपूजयेत्
ekaikāṃ mūrtimetāsāṃ māseṣu dvādaśasvapi ||
pratyahaṃ pūjayetpuṣpaiḥ phalairdvādaśabhistathā
||3||एकैकां मूर्तिमेतासां मासेषु द्वादशस्वपि ॥
प्रत्यहं पूजयेत्पुष्पैः फलैर्द्वादशभिस्तथा
aśoko mallikā caiva pāṭalaṃ ca kadaṃbakam ||
karavīraṃ jātipuṣpaṃ mālatīśatapatrakam
||4||अशोको मल्लिका चैव पाटलं च कदंबकम् ॥
करवीरं जातिपुष्पं मालतीशतपत्रकम्
utpalaṃ caiva vāsaṃtī kuṃdaṃ punnāgakaṃ tathā ||
etāni kramaśo dadyātkusumāni harermudā
||5||उत्पलं चैव वासंती कुंदं पुन्नागकं तथा ॥
एतानि क्रमशो दद्यात्कुसुमानि हरेर्मुदा
dāḍimaṃ nārikelaṃ ca āmraṃ ca panasaṃ tathā ||
kharjūraṃ tṛṇarājaṃ ca prācīnāmalakaṃ tathā
||6||दाडिमं नारिकेलं च आम्रं च पनसं तथा ॥
खर्जूरं तृणराजं च प्राचीनामलकं तथा
śrīphalaṃ nāgaraṃgaṃ ca kramukaṃ karamaṅgakam ||
jātīphalaṃ ca kramaśaḥ phalānyetāni vai dadet
||7||श्रीफलं नागरंगं च क्रमुकं करमङ्गकम् ॥
जातीफलं च क्रमशः फलान्येतानि वै ददेत्
bhakṣyabhojyāni coṣyāṇi lehyāni madhurāṇi ca ||
āsanādyupacārāṃśca dattvā stutvā jagadgurum
||8||भक्ष्यभोज्यानि चोष्याणि लेह्यानि मधुराणि च ॥
आसनाद्युपचारांश्च दत्त्वा स्तुत्वा जगद्गुरुम्
sarvavyāpiñjagannātha bhūtabhavyabhavatprabho ||
trāhi māṃ puṃḍarīkākṣa viṣṇo saṃsārasāgarāt
||9||सर्वव्यापिञ्जगन्नाथ भूतभव्यभवत्प्रभो ॥
त्राहि मां पुंडरीकाक्ष विष्णो संसारसागरात्
ekārṇavajale raudre nirālaṃbe purā madhum ||
avadhīrviśvarakṣārtha madhusūdana rakṣa mām
||10||एकार्णवजले रौद्रे निरालंबे पुरा मधुम् ॥
अवधीर्विश्वरक्षार्थ मधुसूदन रक्ष माम्
trīnvikramānkramitvā yo hatvā daityabalaṃ mahat ||
trailokyaṃ pālayāmāsa trivikrama namostu te
||11||त्रीन्विक्रमान्क्रमित्वा यो हत्वा दैत्यबलं महत् ॥
त्रैलोक्यं पालयामास त्रिविक्रम नमोस्तु ते
kṛtvā vāmanakaṃ rūpamṛgyajuḥsāmagarbhakam ||
mohayitvādbhutaṃ rūpaṃ tasmai māyāvine namaḥ
||12||कृत्वा वामनकं रूपमृग्यजुःसामगर्भकम् ॥
मोहयित्वाद्भुतं रूपं तस्मै मायाविने नमः
yaḥ śriyaṃ dhārayennityaṃ hṛdi bhaktebhya eva ca ||
dadātyapi śriyaṃ tasmai śrīdharāya namo'stu te
||13||यः श्रियं धारयेन्नित्यं हृदि भक्तेभ्य एव च ॥
ददात्यपि श्रियं तस्मै श्रीधराय नमोऽस्तु ते
iṃdriyāṇāmadhiṣṭhātā yaḥ sarveṣāṃ sadā prabhuḥ ||
sukhaikaheturbhaktānāṃ hṛṣīkeśa namo'stu te
||14||इंद्रियाणामधिष्ठाता यः सर्वेषां सदा प्रभुः ॥
सुखैकहेतुर्भक्तानां हृषीकेश नमोऽस्तु ते
yannābhipadmasaṃbhūtaṃ jagadetaccarācaram ||
vidhāturāsanaṃ nityaṃ padmanābha namo'stu te
||15||यन्नाभिपद्मसंभूतं जगदेतच्चराचरम् ॥
विधातुरासनं नित्यं पद्मनाभ नमोऽस्तु ते
yasyaitattriguṇairbaddhaṃ jagadetaccarācaram ||
dāmnā baddhaḥ sa gopyā tu dāmodara namo'stu te
||16||यस्यैतत्त्रिगुणैर्बद्धं जगदेतच्चराचरम् ॥
दाम्ना बद्धः स गोप्या तु दामोदर नमोऽस्तु ते
trailokyaviplavakaraṃ hatavānkeśidānavam ||
īśitā sarvasaukhyānāṃ trāhi keśava māṃ prabho
||17||त्रैलोक्यविप्लवकरं हतवान्केशिदानवम् ॥
ईशिता सर्वसौख्यानां त्राहि केशव मां प्रभो
sraṣṭā sasarja bhūtāni jagatāmādikāraṇam ||
aciṃtyamahimanviṣṇo nārāyaṇa namo'stu te
||18||स्रष्टा ससर्ज भूतानि जगतामादिकारणम् ॥
अचिंत्यमहिमन्विष्णो नारायण नमोऽस्तु ते
māyayā yasya viśvaṃ vai mohitaṃ yadanādyayā ||
sarvadharmasvarūpāya mādhavāya namo namaḥ
||19||मायया यस्य विश्वं वै मोहितं यदनाद्यया ॥
सर्वधर्मस्वरूपाय माधवाय नमो नमः
jñānināṃ jñānagamyastvamagatīnāṃ gatipradaḥ ||
saṃpūrṇamastu goviṃda tvatprasādādvrataṃ mama
||20||ज्ञानिनां ज्ञानगम्यस्त्वमगतीनां गतिप्रदः ॥
संपूर्णमस्तु गोविंद त्वत्प्रसादाद्व्रतं मम
pratimāsaṃ pūjanāṃte maṃtrairetaiḥ kṛtāṃjaliḥ ||
prārthayetparayā bhaktyā bhajanāṃtaṃ janārdanam
||21||प्रतिमासं पूजनांते मंत्रैरेतैः कृतांजलिः ॥
प्रार्थयेत्परया भक्त्या भजनांतं जनार्दनम्
evaṃ saṃvatsaraṃ nītvā vrataṃ vai mūrtipaṃjaram ||
saṃpūrṇaphalasiddhyarthaṃ pratiṣṭhāvidhimācaret
||22||एवं संवत्सरं नीत्वा व्रतं वै मूर्तिपंजरम् ॥
संपूर्णफलसिद्ध्यर्थं प्रतिष्ठाविधिमाचरेत्
suvarṇanirmitā viṣṇormūrtayo dvādaśaiva tu ||
yathāśakti kṛtāḥ sthāpyāḥ kuṃbheṣu dvādaśasvapi
||23||सुवर्णनिर्मिता विष्णोर्मूर्तयो द्वादशैव तु ॥
यथाशक्ति कृताः स्थाप्याः कुंभेषु द्वादशस्वपि
āmrapātrācchāditeṣu sākṣātteṣu pṛthakpṛthak ||
śvetavastrāvanaddheṣu gaṃdhapallavavāriṣu
||24||आम्रपात्राच्छादितेषु साक्षात्तेषु पृथक्पृथक् ॥
श्वेतवस्त्रावनद्धेषु गंधपल्लववारिषु
aṣṭadikṣu caturdikṣu sarvatobhadramaṃḍale ||
sthāpanīyāśca te kuṃbhāsteṣu pūjyāśca mūrtayaḥ
||25||अष्टदिक्षु चतुर्दिक्षु सर्वतोभद्रमंडले ॥
स्थापनीयाश्च ते कुंभास्तेषु पूज्याश्च मूर्तयः
dvādaśākṣaramaṃtreṇa upacāraiḥ pṛthakpṛthak ||
paṃcāmṛtaiśca snapanaṃ sarveṣāmādito dvijāḥ
||26||द्वादशाक्षरमंत्रेण उपचारैः पृथक्पृथक् ॥
पंचामृतैश्च स्नपनं सर्वेषामादितो द्विजाः
gītavāditranṛtyādyaistathā brāhmaṇapūjanaiḥ ||
vastrayugmairdvādaśabhiśchatropānadyugaistathā
||27||गीतवादित्रनृत्याद्यैस्तथा ब्राह्मणपूजनैः ॥
वस्त्रयुग्मैर्द्वादशभिश्छत्रोपानद्युगैस्तथा
vyajanairudakuṃbhaiśca śayanīyaiḥ sapīṭhakaiḥ ||
gaṃdhairmālyaiḥ sutāṃbūlairmudrikākuṃḍalaistathā
||28||व्यजनैरुदकुंभैश्च शयनीयैः सपीठकैः ॥
गंधैर्माल्यैः सुतांबूलैर्मुद्रिकाकुंडलैस्तथा
pradīpāḥ sarpiṣā jvālyā dvādaśadvādaśa kramāt ||
nītvā triyāmāmitthaṃ vai prabhāte vahnikarma ca
||29||प्रदीपाः सर्पिषा ज्वाल्या द्वादशद्वादश क्रमात् ॥
नीत्वा त्रियामामित्थं वै प्रभाते वह्निकर्म च
samidājyacarūṇāṃ vai pratidevaṃ śatatrayam ||
aṣṭottarasahasraṃ tu tilairvyāhṛtibhistataḥ
||30||समिदाज्यचरूणां वै प्रतिदेवं शतत्रयम् ॥
अष्टोत्तरसहस्रं तु तिलैर्व्याहृतिभिस्ततः
homāṃte prāśanaṃ kṛtvā dadyādācāryadakṣiṇām ||
kapilā dhenavo deyāḥ sālaṃkārāśca dvādaśa
||31||होमांते प्राशनं कृत्वा दद्यादाचार्यदक्षिणाम् ॥
कपिला धेनवो देयाः सालंकाराश्च द्वादश
śataṃ catuścatvāriṃśadbrāhmaṇānbhojayettataḥ ||
taddevavṛṃdaṃ saghaṭaṃ savitānaṃ sacāmaram
||32||शतं चतुश्चत्वारिंशद्ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः ॥
तद्देववृंदं सघटं सवितानं सचामरम्
sarvopacārasahitamācāryāya nivedayet ||
vratarājamimaṃ kṛtvā sarvānkāmānavāpnuyāt
||33||सर्वोपचारसहितमाचार्याय निवेदयेत् ॥
व्रतराजमिमं कृत्वा सर्वान्कामानवाप्नुयात्
guṃḍicādyāstu yā yātrā viṣṇordvādaśa kīrtitāḥ ||
tāsāṃ darśanajaṃ puṇyaṃ vratenānena labhyate
||34||गुंडिचाद्यास्तु या यात्रा विष्णोर्द्वादश कीर्तिताः ॥
तासां दर्शनजं पुण्यं व्रतेनानेन लभ्यते
aiṃdraṃ padaṃ sārvabhaumaṃ cakravartitvameva ca ||
aṣṭaiśvaryamavāpnoti devadevaprasādataḥ
||35||ऐंद्रं पदं सार्वभौमं चक्रवर्तित्वमेव च ॥
अष्टैश्वर्यमवाप्नोति देवदेवप्रसादतः
etanmahāpuṇyatamaṃ nāradaḥ kṛtavānvratam ||
kṛtvā dvādaśa varṣāṇi jīvanmukto'bhavanmuniḥ
||36||एतन्महापुण्यतमं नारदः कृतवान्व्रतम् ॥
कृत्वा द्वादश वर्षाणि जीवन्मुक्तोऽभवन्मुनिः
anye ca vaiṣṇavā ye vai cakruste bahuśaḥ purā ||
vrataṃ nātaḥ parataraṃ bhagavatprītikārakam
||37||अन्ये च वैष्णवा ये वै चक्रुस्ते बहुशः पुरा ॥
व्रतं नातः परतरं भगवत्प्रीतिकारकम्
dharmyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ brāhmaṇyaṃ vaṃśavarddhanam ||
bhavaṃto'pi yatātmānaḥ kurvaṃti vratamuttamam
||38||धर्म्यं यशस्यमायुष्यं ब्राह्मण्यं वंशवर्द्धनम् ॥
भवंतोऽपि यतात्मानः कुर्वंति व्रतमुत्तमम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye jyeṣṭhapaṃcakavratavarṇanaṃnāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ || 44 ||