puṣyasnānotsavaṃ vakṣye yathoktaṃ brahmaṇā purā
jaiminiruvāca
puṣyasnānotsavaṃ vakṣye yathoktaṃ brahmaṇā purā ||
puṣyarkṣeṇa ca saṃyuktā paurṇamāsī yadā bhavet
||1||पुष्यस्नानोत्सवं वक्ष्ये यथोक्तं ब्रह्मणा पुरा ॥
पुष्यर्क्षेण च संयुक्ता पौर्णमासी यदा भवेत्
pauṣe māsi tathā kuryātpuṣyasnānotsavaṃ hareḥ ||
ekādaśyāṃ prakurvīta aiśānyāmaṃkurārpaṇam
||2||पौषे मासि तथा कुर्यात्पुष्यस्नानोत्सवं हरेः ॥
एकादश्यां प्रकुर्वीत ऐशान्यामंकुरार्पणम्
tataḥ pratidinaṃ kuryātpratimāyāṃ harergṛhe ||
nṛtyagītopahāraiśca pratirātraṃ valiṃ haret
||3||ततः प्रतिदिनं कुर्यात्प्रतिमायां हरेर्गृहे ॥
नृत्यगीतोपहारैश्च प्रतिरात्रं वलिं हरेत्
caturdaśīniśāyāṃ tu kuṃbhānāmadhivāsanam ||
ekāśītipramāṇānāṃ tathā svarṇamayāñcchubhān
||4||चतुर्दशीनिशायां तु कुंभानामधिवासनम् ॥
एकाशीतिप्रमाणानां तथा स्वर्णमयाञ्च्छुभान्
gavyasarpiḥprapūrṇāṃśca sthāpayedekaviṃśatim ||
kārayetsarvatobhadraṃ maṃḍalaṃ purato hareḥ
||5||गव्यसर्पिःप्रपूर्णांश्च स्थापयेदेकविंशतिम् ॥
कारयेत्सर्वतोभद्रं मंडलं पुरतो हरेः
tanmadhye bṛhadādhāraṃ sthāpayeddarpaṇaṃ śubham ||
rātrau jāgaraṇaṃ kuryādgītanṛtyādivistaraiḥ
||6||तन्मध्ये बृहदाधारं स्थापयेद्दर्पणं शुभम् ॥
रात्रौ जागरणं कुर्याद्गीतनृत्यादिविस्तरैः
prabhāte vahnikāryaṃ ca kuryāttaddaivataṃ dvijāḥ ||
pālāśībhiḥ samidbhistu caruṇā sarpiṣā tathā
||7||प्रभाते वह्निकार्यं च कुर्यात्तद्दैवतं द्विजाः ॥
पालाशीभिः समिद्भिस्तु चरुणा सर्पिषा तथा
brahmaviṣṇuśivebhyastu pratyekaṃ tu sahasrakam ||
svaliṃgamantrairjuhuyāttadaṃte puruṣottamam
||8||ब्रह्मविष्णुशिवेभ्यस्तु प्रत्येकं तु सहस्रकम् ॥
स्वलिंगमन्त्रैर्जुहुयात्तदंते पुरुषोत्तमम्
pūjayedupacāraistairādarśaṃ pratibiṃbitam ||
tataḥ puruṣasūktena kumbhāṃstānabhimantrayet
||9||पूजयेदुपचारैस्तैरादर्शं प्रतिबिंबितम् ॥
ततः पुरुषसूक्तेन कुम्भांस्तानभिमन्त्रयेत्
tenaivācchidradhāreṇa snāpayetpuruṣottamam ||
pāvamānīyakairdevāñchrīsūktena tataḥ param
||10||तेनैवाच्छिद्रधारेण स्नापयेत्पुरुषोत्तमम् ॥
पावमानीयकैर्देवाञ्छ्रीसूक्तेन ततः परम्
sarpiḥ kuṃbhaiḥ snāpayecca gāyatryā ca tataḥ param . ||
vaiṣṇavyā gandhatoyena śrīsūktena samarcayet
||11||सर्पिः कुंभैः स्नापयेच्च गायत्र्या च ततः परम् . ॥
वैष्णव्या गन्धतोयेन श्रीसूक्तेन समर्चयेत्
sahasradhārayā devaṃ tato nirmālyamutsṛjet ||
devāṃgaṃ lepayedgandhaiścaṃdanena ca vigrahe
||12||सहस्रधारया देवं ततो निर्माल्यमुत्सृजेत् ॥
देवांगं लेपयेद्गन्धैश्चंदनेन च विग्रहे
yathāsthānaṃ yathāśobhamalaṃkārāṃśca yojayet ||
sugandhasumanomālyairbhūṣayettadanaṃtaram
||13||यथास्थानं यथाशोभमलंकारांश्च योजयेत् ॥
सुगन्धसुमनोमाल्यैर्भूषयेत्तदनंतरम्
aṣṭāyudhāni devasya cakrādīni nyasetpuraḥ ||
ratnacchatraṃ samucchritya pūjayetpuruṣottamam
||14||अष्टायुधानि देवस्य चक्रादीनि न्यसेत्पुरः ॥
रत्नच्छत्रं समुच्छ्रित्य पूजयेत्पुरुषोत्तमम्
lakṣmyā yuktaṃ punarviprā upahāraiḥ samṛddhimat ||
śaṃkheṣu pūryamāṇeṣu snigdhagaṃbhīranādiṣu
||15||लक्ष्म्या युक्तं पुनर्विप्रा उपहारैः समृद्धिमत् ॥
शंखेषु पूर्यमाणेषु स्निग्धगंभीरनादिषु
cāmarāṃdolavyagrāsu veśyāsu rucirāsu ca ||
māṃgalyagītanṛtyādyaiḥ stutipāṭheṣu bandinām
||16||चामरांदोलव्यग्रासु वेश्यासु रुचिरासु च ॥
मांगल्यगीतनृत्याद्यैः स्तुतिपाठेषु बन्दिनाम्
jayaśabdaṃ prakurvatsu dvijātiṣu muhurmuhuḥ ||
dūrvākṣatāṃjalibhistribhiḥ saṃpūjya keśavam
||17||जयशब्दं प्रकुर्वत्सु द्विजातिषु मुहुर्मुहुः ॥
दूर्वाक्षतांजलिभिस्त्रिभिः संपूज्य केशवम्
gosarpirdīpakaiḥ svarṇapātrakairatinirmalaiḥ ||
nīrājayejjagannāthaṃ karpūrayutavartibhiḥ
||18||गोसर्पिर्दीपकैः स्वर्णपात्रकैरतिनिर्मलैः ॥
नीराजयेज्जगन्नाथं कर्पूरयुतवर्तिभिः
svarṇapātrasthitaṃ cāru tāṃbūlaṃ supariṣkṛtam ||
śanaiḥśanairmukhābhyāśe pratyekaṃ vinivedayet
||19||स्वर्णपात्रस्थितं चारु तांबूलं सुपरिष्कृतम् ॥
शनैःशनैर्मुखाभ्याशे प्रत्येकं विनिवेदयेत्
ācārye dakṣiṇāṃ dadyādbrāhmaṇāṃścaiva pūjayet
||20||आचार्ये दक्षिणां दद्याद्ब्राह्मणांश्चैव पूजयेत्
puṣyasnānotsavaṃ puṇyaṃ ye paśyaṃti mudānvitāḥ ||
saṃpūrṇasarvakāmāste vrajeyurvaiṣṇavaṃ padam
||21||पुष्यस्नानोत्सवं पुण्यं ये पश्यंति मुदान्विताः ॥
संपूर्णसर्वकामास्ते व्रजेयुर्वैष्णवं पदम्
rājyabhraṣṭo labhedrājyaṃ sārvabhaumaṃ ca viṃdati ||
aputrā mṛtavatsā vā putraṃ dīrghāyuṣaṃ labhet
||22||राज्यभ्रष्टो लभेद्राज्यं सार्वभौमं च विंदति ॥
अपुत्रा मृतवत्सा वा पुत्रं दीर्घायुषं लभेत्
dāridryanāśanaṃ dhanyaṃ brahmavarcasakāraṇam ||
puṣyasnānaṃ kīrtitaṃ vaḥ śṛṇudhvaṃ cottarāyaṇam
||23||दारिद्र्यनाशनं धन्यं ब्रह्मवर्चसकारणम् ॥
पुष्यस्नानं कीर्तितं वः शृणुध्वं चोत्तरायणम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye puṣyābhiṣekavidhivarṇanaṃ nāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ || 41 ||