parāvasorbrahmahatyāvimokṣaṇam
śrīsūta uvāca
bhūyo'pyahaṃ pravakṣyāmi dhanuṣkoṭestu vaibhavam ||
atyadbhutataraṃ guhyaṃ sarvalokaikapāvanam
||1||भूयोऽप्यहं प्रवक्ष्यामि धनुष्कोटेस्तु वैभवम् ॥
अत्यद्भुततरं गुह्यं सर्वलोकैकपावनम्
purā parāvasurnāma brāhmaṇo vedavittamaḥ ||
ajñānātpitaraṃ hatvā brahmahatyāmavāptavān ||
so'pi snātvā dhanuṣkoṭau taddoṣā nmumuce kṣaṇāt
||2||पुरा परावसुर्नाम ब्राह्मणो वेदवित्तमः ॥
अज्ञानात्पितरं हत्वा ब्रह्महत्यामवाप्तवान् ॥
सोऽपि स्नात्वा धनुष्कोटौ तद्दोषा न्मुमुचे क्षणात्
ṛṣaya ūcuḥ
pitaraṃ hatavānpūrvaṃ kathaṃ sūta parāvasuḥ
||3||पितरं हतवान्पूर्वं कथं सूत परावसुः
kathaṃ vā dhanuṣaḥ koṭau muktistasyāpyabhūnmune ||
etannaḥ śraddadhānānāṃ vistarādvaktumarhasi
||4||कथं वा धनुषः कोटौ मुक्तिस्तस्याप्यभून्मुने ॥
एतन्नः श्रद्दधानानां विस्तराद्वक्तुमर्हसि
śrīsūta uvāca
āsīdrājā bṛhaddyumnaścakravartī mahābalaḥ ||
dharmeṇa pālayāmāsa sāgarāṃtāṃ vasundharām
||5||आसीद्राजा बृहद्द्युम्नश्चक्रवर्ती महाबलः ॥
धर्मेण पालयामास सागरांतां वसुन्धराम्
ayajatsatrayāgena devāniṃdrapurogamān ||
yājakastasya raibhyo'bhūdvidvānparamadhārmikaḥ
||6||अयजत्सत्रयागेन देवानिंद्रपुरोगमान् ॥
याजकस्तस्य रैभ्योऽभूद्विद्वान्परमधार्मिकः
āstāṃ putrāvubhau tasyāpyarvāvasu parāvasū ||
ṣaḍaṃgavedaviduṣau śrautasmārteṣu kovidau
||7||आस्तां पुत्रावुभौ तस्याप्यर्वावसु परावसू ॥
षडंगवेदविदुषौ श्रौतस्मार्तेषु कोविदौ
kāṇāde jaiminīye ca sāṃkhye vaiyāsike tathā ||
gautame yogaśāstre ca pāṇinīye ca kovi dau
||8||काणादे जैमिनीये च सांख्ये वैयासिके तथा ॥
गौतमे योगशास्त्रे च पाणिनीये च कोवि दौ
manvādismṛtiniṣṇātau sarvaśāstraviśāradau ||
satrayāge sahāyārthaṃ bṛhaddyumnena yācitau
||9||मन्वादिस्मृतिनिष्णातौ सर्वशास्त्रविशारदौ ॥
सत्रयागे सहायार्थं बृहद्द्युम्नेन याचितौ
bhrātarau samanujñātau pitrā raibhyeṇa jagmatuḥ ||
bṛhaddyumnasya satraṃ tāvaśvināviva rūpiṇau
||10||भ्रातरौ समनुज्ञातौ पित्रा रैभ्येण जग्मतुः ॥
बृहद्द्युम्नस्य सत्रं तावश्विनाविव रूपिणौ
atiṣṭhadāśrame raibhyaḥ snuṣayā jyeṣṭhayā saha ||
tau gatvā bhrātarau tatra rājñaḥ satramanuttamam
||11||अतिष्ठदाश्रमे रैभ्यः स्नुषया ज्येष्ठया सह ॥
तौ गत्वा भ्रातरौ तत्र राज्ञः सत्रमनुत्तमम्
yāja yāmāsatuḥ satre bṛhaddyumnaṃ mahīpatim ||
nābhavatskhalanaṃ bhrātroḥ satre sāṃgeṣu karmasu
||12||याज यामासतुः सत्रे बृहद्द्युम्नं महीपतिम् ॥
नाभवत्स्खलनं भ्रात्रोः सत्रे सांगेषु कर्मसु
satre saṃtanyamāne'sminbṛhaddyumnasya bhūpateḥ ||
munayo bhyāgamansarve rājñāhūtā nirīkṣitum
||13||सत्रे संतन्यमानेऽस्मिन्बृहद्द्युम्नस्य भूपतेः ॥
मुनयो भ्यागमन्सर्वे राज्ञाहूता निरीक्षितुम्
vasiṣṭho gautamaścātrirjābāliratha kaśyapaḥ ||
kraturdakṣaḥ pulastyaśca pulaho nārado muniḥ
||14||वसिष्ठो गौतमश्चात्रिर्जाबालिरथ कश्यपः ॥
क्रतुर्दक्षः पुलस्त्यश्च पुलहो नारदो मुनिः
mārkaṃḍeyaḥ śatānaṃdo viśvāmitraḥ parāśaraḥ ||
bhṛguḥ kutso'tha vālmīkirvyāsadhaumyādayo'pare
||15||मार्कंडेयः शतानंदो विश्वामित्रः पराशरः ॥
भृगुः कुत्सोऽथ वाल्मीकिर्व्यासधौम्यादयोऽपरे
śiṣyaiḥ praśiṣyairbahubhirasaṃkhyātaiḥ samāvṛtāḥ ||
tānāgatānsamālokya bṛhaddyumno mahīpatiḥ
||16||शिष्यैः प्रशिष्यैर्बहुभिरसंख्यातैः समावृताः ॥
तानागतान्समालोक्य बृहद्द्युम्नो महीपतिः
arghyādinā munīnsarvānpūjayāmāsa sādaram ||
nānā digbhyaḥ samāyātāścaturaṃgabalairyutāḥ
||17||अर्घ्यादिना मुनीन्सर्वान्पूजयामास सादरम् ॥
नाना दिग्भ्यः समायाताश्चतुरंगबलैर्युताः
upadāsahitā bhūpāssatraṃ vīkṣitumādarāt ||
vaiśyāḥ śūdrāstathā varṇāścatvaro'pi samāgatāḥ
||18||उपदासहिता भूपास्सत्रं वीक्षितुमादरात् ॥
वैश्याः शूद्रास्तथा वर्णाश्चत्वरोऽपि समागताः
varṇino'tha gṛhasthāśca vānaprasthāśca bhikṣavaḥ ||
satraṃ nirīkṣituṃ tasya bṛhaddyumnasya cāyayuḥ
||19||वर्णिनोऽथ गृहस्थाश्च वानप्रस्थाश्च भिक्षवः ॥
सत्रं निरीक्षितुं तस्य बृहद्द्युम्नस्य चाययुः
tānsarvānpūjayāmāsa yathārhaṃ rājasattamaḥ ||
dadau cānnāni sarvebhyo ghṛtasūpādikāṃstathā
||20||तान्सर्वान्पूजयामास यथार्हं राजसत्तमः ॥
ददौ चान्नानि सर्वेभ्यो घृतसूपादिकांस्तथा
vastrāṇi ca suvarṇāni hāraratnānyanekaśaḥ ||
evaṃ satkārayāmāsa rājā satre samāgatān
||21||वस्त्राणि च सुवर्णानि हाररत्नान्यनेकशः ॥
एवं सत्कारयामास राजा सत्रे समागतान्
raibhyaputro tadā viprā arvāvasuparāvasū ||
adhvarādīni karmāṇi cakratuḥ skhalitaṃ vinā
||22||रैभ्यपुत्रो तदा विप्रा अर्वावसुपरावसू ॥
अध्वरादीनि कर्माणि चक्रतुः स्खलितं विना
taddṛṣṭvā munayassarve kauśalaṃ raibhyaputrayauḥ ||
ślāghaṃte saśiraḥkampaṃ vasiṣṭhapramukhāstadā
||23||तद्दृष्ट्वा मुनयस्सर्वे कौशलं रैभ्यपुत्रयौः ॥
श्लाघंते सशिरःकम्पं वसिष्ठप्रमुखास्तदा
karmāṇi kāni cittatra kārayitvā parāvasuḥ ||
tṛtīyasavanasyāṃte gṛhakṛtyaṃ nirīkṣitum
||24||कर्माणि कानि चित्तत्र कारयित्वा परावसुः ॥
तृतीयसवनस्यांते गृहकृत्यं निरीक्षितुम्
prayayau svāśramaṃ sāyaṃ vinaivārvāvasuṃ dvijāḥ ||
tasminnavasare raibhyaṃ kṛṣṇājinasamāvṛtam
||25||प्रययौ स्वाश्रमं सायं विनैवार्वावसुं द्विजाः ॥
तस्मिन्नवसरे रैभ्यं कृष्णाजिनसमावृतम्
vane caraṃtaṃ pitaraṃ dṛṣṭvā sa mṛgaśaṃkayā ||
nidrākaluṣito rātrāvaṃdhe tamasi saṃkule
||26||वने चरंतं पितरं दृष्ट्वा स मृगशंकया ॥
निद्राकलुषितो रात्रावंधे तमसि संकुले
ātmānaṃ haṃtumāyāti mṛgo'yamiti ciṃtayan ||
jaghāna pitaraṃ so'yaṃ mahāraṇye parāvasuḥ
||27||आत्मानं हंतुमायाति मृगोऽयमिति चिंतयन् ॥
जघान पितरं सोऽयं महारण्ये परावसुः
rirakṣuṇā śarīraṃ svaṃ tenākāmanayā pitā ||
rajanyāṃ hiṃsito viprā mahāpātakakāriṇā
||28||रिरक्षुणा शरीरं स्वं तेनाकामनया पिता ॥
रजन्यां हिंसितो विप्रा महापातककारिणा
aṃtikaṃ sa samāgatya vyalokayata taṃ hatam ||
jñātvā svapitaraṃ rātrau śuśoca vyathiteṃdriyaḥ
||29||अंतिकं स समागत्य व्यलोकयत तं हतम् ॥
ज्ञात्वा स्वपितरं रात्रौ शुशोच व्यथितेंद्रियः
pretakāryaṃ tataḥ kṛtvā pituḥ sarvaṃ parāvasuḥ ||
bhūyopi nṛpateḥ satraṃ parāvasurupāyayau
||30||प्रेतकार्यं ततः कृत्वा पितुः सर्वं परावसुः ॥
भूयोपि नृपतेः सत्रं परावसुरुपाययौ
svaceṣṭitaṃ tu tatsarvamanujāya tato'bravīt ||
mṛtaṃ svapitaraṃ śrutvā so'pi śokākulo'bhavat
||31||स्वचेष्टितं तु तत्सर्वमनुजाय ततोऽब्रवीत् ॥
मृतं स्वपितरं श्रुत्वा सोऽपि शोकाकुलोऽभवत्
jyeṣṭho'nujaṃ tataḥ prāha vacanaṃ dvijasattamāḥ ||
mahatsatraṃ samārabdhaṃ bṛhaddyumnasya bhūpateḥ
||32||ज्येष्ठोऽनुजं ततः प्राह वचनं द्विजसत्तमाः ॥
महत्सत्रं समारब्धं बृहद्द्युम्नस्य भूपतेः
voḍhutvaśaktirnāstyasya karmaṇo bālakasya te ||
janakaśca hato rātrau mayāpi mṛgaśaṃkayā
||33||वोढुत्वशक्तिर्नास्त्यस्य कर्मणो बालकस्य ते ॥
जनकश्च हतो रात्रौ मयापि मृगशंकया
prāyaścittaṃ ca karttavyaṃ brahmahatyā viśuddhaye ||
madarthaṃ vratacaryāṃ tvaṃ cara tāta kaniṣṭhaka
||34||प्रायश्चित्तं च कर्त्तव्यं ब्रह्महत्या विशुद्धये ॥
मदर्थं व्रतचर्यां त्वं चर तात कनिष्ठक
ekākī dhuramudvoḍhuṃ śakto'haṃ satrakarmaṇaḥ ||
arvāvasuriti prokto jyeṣṭhena sa tamabhya dhāt
||35||एकाकी धुरमुद्वोढुं शक्तोऽहं सत्रकर्मणः ॥
अर्वावसुरिति प्रोक्तो ज्येष्ठेन स तमभ्य धात्
tathā bhavatvahaṃ jyeṣṭha cariṣye vratamuttamam ||
brahmahatyāviśuddhyarthaṃ tvaṃ satradhuramāvaha
||36||तथा भवत्वहं ज्येष्ठ चरिष्ये व्रतमुत्तमम् ॥
ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं त्वं सत्रधुरमावह
ityuktvā sonu'jo jyeṣṭhaṃ tasmātsatrādvi niryayau ||
kārayāmāsa karmāṇi jyeṣṭhastasmingate katau
||37||इत्युक्त्वा सोनुऽजो ज्येष्ठं तस्मात्सत्राद्वि निर्ययौ ॥
कारयामास कर्माणि ज्येष्ठस्तस्मिन्गते कतौ
dvādaśābdaṃ kaniṣṭhopi brahmahatyāvrataṃ dvijāḥ ||
caritvā satrayāge'sminnājagāma punarmudā
||38||द्वादशाब्दं कनिष्ठोपि ब्रह्महत्याव्रतं द्विजाः ॥
चरित्वा सत्रयागेऽस्मिन्नाजगाम पुनर्मुदा
taṃ dṛṣṭvā bhrātaraṃ jyeṣṭho bṛhaddyumnamuvāca ha ||
ayaṃ te brahmahā satramarvāvasurupāgataḥ
||39||तं दृष्ट्वा भ्रातरं ज्येष्ठो बृहद्द्युम्नमुवाच ह ॥
अयं ते ब्रह्महा सत्रमर्वावसुरुपागतः
enamutsārayāśu tvamasmātsatrānnṛpo ttama ||
anyathā satrayāgasya phalahānirbhaviṣyati
||40||एनमुत्सारयाशु त्वमस्मात्सत्रान्नृपो त्तम ॥
अन्यथा सत्रयागस्य फलहानिर्भविष्यति
itīritaḥ sa svapreṣyairyāgāttamudavāsayat ||
udvāsyamāno rājānamarvāvasurathābravīt
||41||इतीरितः स स्वप्रेष्यैर्यागात्तमुदवासयत् ॥
उद्वास्यमानो राजानमर्वावसुरथाब्रवीत्
na mayā brahmahatyeyaṃ bṛhaddyumna kṛtānagha ||
kintu jyeṣṭhena me sā hi brahmahatyā kṛtā vibho
||42||न मया ब्रह्महत्येयं बृहद्द्युम्न कृतानघ ॥
किन्तु ज्येष्ठेन मे सा हि ब्रह्महत्या कृता विभो
brahmahatyāvrataṃ cīrṇaṃ tadarthaṃ ca mayā dhunā ||
evamuktopi rājāsau vacasā sa parāvasoḥ
||43||ब्रह्महत्याव्रतं चीर्णं तदर्थं च मया धुना ॥
एवमुक्तोपि राजासौ वचसा स परावसोः
arvāvasuṃ nijātsatrādudavāsayadāśu vai ||
dhikkṛto brāhmaṇaiścāyaṃ yayau tūṣṇīṃ vanaṃ tadā
||44||अर्वावसुं निजात्सत्रादुदवासयदाशु वै ॥
धिक्कृतो ब्राह्मणैश्चायं ययौ तूष्णीं वनं तदा
munivṛndasamākīrṇaṃ tapovanamupetya saḥ ||
arvāvasustapaścakre devairapi suduṣkaram
||45||मुनिवृन्दसमाकीर्णं तपोवनमुपेत्य सः ॥
अर्वावसुस्तपश्चक्रे देवैरपि सुदुष्करम्
tapaḥ kurvaṃstathādityamupatasthe samā hitaḥ ||
mūrtimāṃstapasā tasya mahatā'duṣṭadhīḥ svayam
||46||तपः कुर्वंस्तथादित्यमुपतस्थे समा हितः ॥
मूर्तिमांस्तपसा तस्य महताऽदुष्टधीः स्वयम्
āvirāsītsvayā dīptyā bhāsayañjagatītalam ||
karmasākṣī jagaccakṣurbhāskaro devatāgraṇīḥ
||47||आविरासीत्स्वया दीप्त्या भासयञ्जगतीतलम् ॥
कर्मसाक्षी जगच्चक्षुर्भास्करो देवताग्रणीः
āvirbabhūvurdevāśca puraskṛtya śacīpatim ||
indrādayastato devāḥ procurarvāvasuṃ dvijāḥ
||48||आविर्बभूवुर्देवाश्च पुरस्कृत्य शचीपतिम् ॥
इन्द्रादयस्ततो देवाः प्रोचुरर्वावसुं द्विजाः
arvāvaso tvaṃ pravarastapasā brahma caryataḥ ||
ācāreṇa śrutenāpi vedaśāstrādiśikṣayā
||49||अर्वावसो त्वं प्रवरस्तपसा ब्रह्म चर्यतः ॥
आचारेण श्रुतेनापि वेदशास्त्रादिशिक्षया
nirākṛtovamānena tvaṃ parāvasunā bahu ||
tathāpi kṣamayā yukto na kupyati bhavānyataḥ
||50||निराकृतोवमानेन त्वं परावसुना बहु ॥
तथापि क्षमया युक्तो न कुप्यति भवान्यतः
yasmājjyeṣṭho'vadhīttātaṃ na hiṃsīstvaṃ mahāmate ||
brahmahatyāvrataṃ yasmāttadarthaṃ caritaṃ tvayā
||51||यस्माज्ज्येष्ठोऽवधीत्तातं न हिंसीस्त्वं महामते ॥
ब्रह्महत्याव्रतं यस्मात्तदर्थं चरितं त्वया
ataḥ svīkurma he tvāṃ tu parākurmaḥ parāvasum ||
uktvaivaṃ balabhinmukhyāḥ sarve ca tridivālayāḥ
||52||अतः स्वीकुर्म हे त्वां तु पराकुर्मः परावसुम् ॥
उक्त्वैवं बलभिन्मुख्याः सर्वे च त्रिदिवालयाः
taṃ te pravarayāmāsurnirāsuśca parāvasum ||
punariṃdrādayo devāḥ purodhāya divākaram
||53||तं ते प्रवरयामासुर्निरासुश्च परावसुम् ॥
पुनरिंद्रादयो देवाः पुरोधाय दिवाकरम्
arvāvasuṃ procuridaṃ varaṃ tvaṃ varayeti vai ||
sa cāpi prārthayāmāsa janakasyotthitiṃ puna.
||54||अर्वावसुं प्रोचुरिदं वरं त्वं वरयेति वै ॥
स चापि प्रार्थयामास जनकस्योत्थितिं पुन.
vadhe cāsmaraṇaṃ devānātmano janakasya vai ||
tathāstviti surāḥ procuḥ punarūcuridaṃ vacaḥ
||55||वधे चास्मरणं देवानात्मनो जनकस्य वै ॥
तथास्त्विति सुराः प्रोचुः पुनरूचुरिदं वचः
varaṃ cānyaṃ pradāsyāmo varaya tvaṃ mahāmate ||
evamuktaḥ suraiḥ soyamarvāvasurabhāṣata
||56||वरं चान्यं प्रदास्यामो वरय त्वं महामते ॥
एवमुक्तः सुरैः सोयमर्वावसुरभाषत
mama bhrāturaduṣṭatvaṃ bhavatu tridaśālayāḥ ||
arvāvasorvacaḥ śrutvā tridaśāḥ punarabruvan
||57||मम भ्रातुरदुष्टत्वं भवतु त्रिदशालयाः ॥
अर्वावसोर्वचः श्रुत्वा त्रिदशाः पुनरब्रुवन्
brāhmaṇasya piturghātānmahāndoṣaḥ parāvasoḥ ||
na hyanyakṛtapāpasya pareṇānuṣṭhitena vai
||58||ब्राह्मणस्य पितुर्घातान्महान्दोषः परावसोः ॥
न ह्यन्यकृतपापस्य परेणानुष्ठितेन वै
prāyaścittena śāṃtiḥ syānmahāpātakapaṃcake ||
piturbrāhmaṇahaṃtustu sutarāṃ nāsti niṣkṛtiḥ
||59||प्रायश्चित्तेन शांतिः स्यान्महापातकपंचके ॥
पितुर्ब्राह्मणहंतुस्तु सुतरां नास्ति निष्कृतिः
ātmanānuṣṭhitenāpi vratena na hi duṣkṛtiḥ ||
parāvasostava bhrāturato naivāsti niṣkṛtiḥ
||60||आत्मनानुष्ठितेनापि व्रतेन न हि दुष्कृतिः ॥
परावसोस्तव भ्रातुरतो नैवास्ति निष्कृतिः
ato'smābhiraduṣṭatvamasmai dātuṃ na śakyate ||
arvāvasuḥ punaḥprāha devāniṃdrapurogamān
||61||अतोऽस्माभिरदुष्टत्वमस्मै दातुं न शक्यते ॥
अर्वावसुः पुनःप्राह देवानिंद्रपुरोगमान्
tathāpi yuṣmanmāhātmyātprasādādbhavatāṃ tathā ||
piturbrāhmaṇahaṃturme bhrātustridaśasattamāḥ
||62||तथापि युष्मन्माहात्म्यात्प्रसादाद्भवतां तथा ॥
पितुर्ब्राह्मणहंतुर्मे भ्रातुस्त्रिदशसत्तमाः
yathā syānniṣkṛtirbrūta tathaiva kṛpayā yutāḥ ||
evamarvāvasoḥ śrutvā vacaste tridaśālayāḥ
||63||यथा स्यान्निष्कृतिर्ब्रूत तथैव कृपया युताः ॥
एवमर्वावसोः श्रुत्वा वचस्ते त्रिदशालयाः
dhyātvā tu suciraṃ kālaṃ viniścityedamabuvan ||
upāyaṃ te pravakṣyāmastatpātakanivāraṇam
||64||ध्यात्वा तु सुचिरं कालं विनिश्चित्येदमबुवन् ॥
उपायं ते प्रवक्ष्यामस्तत्पातकनिवारणम्
dakṣiṇāṃbunidhau puṇye rāmasetau vimuktide ||
dhanuṣkoṭiriti khyātaṃ tīrthamasti vimuktidam
||65||दक्षिणांबुनिधौ पुण्ये रामसेतौ विमुक्तिदे ॥
धनुष्कोटिरिति ख्यातं तीर्थमस्ति विमुक्तिदम्
brahmahatyāsurāpānasvarṇasteyavināśanam ||
gurutalpagasaṃsargadoṣāṇāmapi nāśanam
||66||ब्रह्महत्यासुरापानस्वर्णस्तेयविनाशनम् ॥
गुरुतल्पगसंसर्गदोषाणामपि नाशनम्
akāmenāpi yaḥ snāyādapavargaphalapradam ||
duḥsvapnanāśanaṃ dhanyaṃ narakakleśanāśanam
||67||अकामेनापि यः स्नायादपवर्गफलप्रदम् ॥
दुःस्वप्ननाशनं धन्यं नरकक्लेशनाशनम्
kailāsādipadaprāptikāraṇaṃ paramārthadam ||
sarvakāmamidaṃ puṃsāmṛṇadāridryanāśanam
||68||कैलासादिपदप्राप्तिकारणं परमार्थदम् ॥
सर्वकाममिदं पुंसामृणदारिद्र्यनाशनम्
dhanuṣkoṭirdhanu ṣkoṭirdhanuṣkoṭiritīraṇāt ||
svargāpavargadaṃ puṃsāṃ mahāpuṇyaphalapradam
||69||धनुष्कोटिर्धनु ष्कोटिर्धनुष्कोटिरितीरणात् ॥
स्वर्गापवर्गदं पुंसां महापुण्यफलप्रदम्
tatra gatvā tava bhrātā snāyādyadi parāvasuḥ ||
tatkṣaṇādeva te jyeṣṭho mucyate brahmahatyayā
||70||तत्र गत्वा तव भ्राता स्नायाद्यदि परावसुः ॥
तत्क्षणादेव ते ज्येष्ठो मुच्यते ब्रह्महत्यया
idaṃ rahasyaṃ sumahatprāyaścittamudīritam ||
uktvetyarvāvasuṃ devāḥ prayayuḥ svapurīṃ prati
||71||इदं रहस्यं सुमहत्प्रायश्चित्तमुदीरितम् ॥
उक्त्वेत्यर्वावसुं देवाः प्रययुः स्वपुरीं प्रति
tata arvāvasurjyeṣṭhaṃ samādāya parāvasum ||
rāmacandradhanuṣkoṭiṃ prayayau muktidāyinīm
||72||तत अर्वावसुर्ज्येष्ठं समादाय परावसुम् ॥
रामचन्द्रधनुष्कोटिं प्रययौ मुक्तिदायिनीम्
setau saṃkalpamuktvā tu niyamena parāvasuḥ ||
saha bhrātrā dhanuṣkoṭau sasnau pātakaśuddhaye
||73||सेतौ संकल्पमुक्त्वा तु नियमेन परावसुः ॥
सह भ्रात्रा धनुष्कोटौ सस्नौ पातकशुद्धये
snātvotthitaṃ dhanuṣkoṭau taṃ provācāśarīriṇī ||
parāvaso vinaṣṭā te piturbrāhmaṇaghātajā
||74||स्नात्वोत्थितं धनुष्कोटौ तं प्रोवाचाशरीरिणी ॥
परावसो विनष्टा ते पितुर्ब्राह्मणघातजा
brahmahatyā mahā ghorā narakakleśakāriṇī ||
ityuktvā virarāmātha sāpi vāgaśarīriṇī
||75||ब्रह्महत्या महा घोरा नरकक्लेशकारिणी ॥
इत्युक्त्वा विररामाथ सापि वागशरीरिणी
parāvasustadā viprāḥ kaniṣṭhena samanvitaḥ ||
rāmacandradhanuṣkoṭiṃ praṇamya ca sabhaktikam
||76||परावसुस्तदा विप्राः कनिष्ठेन समन्वितः ॥
रामचन्द्रधनुष्कोटिं प्रणम्य च सभक्तिकम्
rāmanāthaṃ mahādevaṃ natvā bhaktipuraḥsaram ||
vimuktapātako viprāḥ prayayau piturāśramam
||77||रामनाथं महादेवं नत्वा भक्तिपुरःसरम् ॥
विमुक्तपातको विप्राः प्रययौ पितुराश्रमम्
mṛtvotthitastadā raibhyo dṛṣṭvā putrau samāgatau ||
saṃtuṣṭahṛdayo hyāste putrābhyāṃ svāśrame tadā
||78||मृत्वोत्थितस्तदा रैभ्यो दृष्ट्वा पुत्रौ समागतौ ॥
संतुष्टहृदयो ह्यास्ते पुत्राभ्यां स्वाश्रमे तदा
rāmacandradhanuṣkoṭau snānena hatapātakam ||
enaṃ parāvasuṃ sarve svīcakrurmunayastadā
||79||रामचन्द्रधनुष्कोटौ स्नानेन हतपातकम् ॥
एनं परावसुं सर्वे स्वीचक्रुर्मुनयस्तदा
evaṃ parāvasoruktaṃ brahmahatyāvimokṣaṇam ||
snānamātrāddhanuṣkoṭau yuṣmākaṃ munipuṃgavāḥ
||80||एवं परावसोरुक्तं ब्रह्महत्याविमोक्षणम् ॥
स्नानमात्राद्धनुष्कोटौ युष्माकं मुनिपुंगवाः
surā pānādayo viprā naśyaṃtyevātra majjanāt ||
satyaṃsatyaṃ punaḥ satyamuddhṛtya bhujamucyate
||91||सुरा पानादयो विप्रा नश्यंत्येवात्र मज्जनात् ॥
सत्यंसत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते
mahāpātakasaṃghāśca naśyeyurmajjanādiha ||
ya imaṃ paṭhate'dhyāyaṃ brahmahatyāvimokṣaṇam
||82||महापातकसंघाश्च नश्येयुर्मज्जनादिह ॥
य इमं पठतेऽध्यायं ब्रह्महत्याविमोक्षणम्
brahmahatyā vinaśyeta tatkṣaṇānnāsti saṃśayaḥ ||
surāpānādayo'pyasya śāṃtiṃ gaccheyuraṃjasā
||83||ब्रह्महत्या विनश्येत तत्क्षणान्नास्ति संशयः ॥
सुरापानादयोऽप्यस्य शांतिं गच्छेयुरंजसा
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye dhanuṣkoṭipraśaṃsāyāṃ parāvasorbrahmahatyāvimo kṣaṇaṃnāma trayastriṃśo'dhyāyaḥ || 33 ||