nidhicaritakathanam
śrīsūta uvāca
athātaḥ saṃpravakṣyāmi setumādhavavaibhavam ||
śṛṇudhvaṃ munayo bhaktyā puṇyaṃ pāpaharaṃ param
||1||अथातः संप्रवक्ष्यामि सेतुमाधववैभवम् ॥
शृणुध्वं मुनयो भक्त्या पुण्यं पापहरं परम्
purā puṇyanidhirnāma rājā somakulodbhavaḥ ||
madhurāṃ pālayāmāsa hālāsyeśvarabhūṣitām
||2||पुरा पुण्यनिधिर्नाम राजा सोमकुलोद्भवः ॥
मधुरां पालयामास हालास्येश्वरभूषिताम्
kadācitsa mahīpālaścaturaṃgabalānvitaḥ ||
sāṃ'taḥpuraparīvāro madhurāyāṃ nijaṃ sutam
||3||कदाचित्स महीपालश्चतुरंगबलान्वितः ॥
सांऽतःपुरपरीवारो मधुरायां निजं सुतम्
sthāpayitvā rāmasetuṃ prayayau snānakautukī ||
tatra gatvā dhanuṣkoṭau snātvā saṃkalpapūrvakam
||4||स्थापयित्वा रामसेतुं प्रययौ स्नानकौतुकी ॥
तत्र गत्वा धनुष्कोटौ स्नात्वा संकल्पपूर्वकम्
anyeṣvapi ca tīrtheṣu tatratyeṣu nṛpottamaḥ ||
sasnau rāmeśvaraṃ devaṃ siṣeve ca sabhaktikam
||5||अन्येष्वपि च तीर्थेषु तत्रत्येषु नृपोत्तमः ॥
सस्नौ रामेश्वरं देवं सिषेवे च सभक्तिकम्
evaṃ sa bahukālaṃ vai tatraiva nyavasatsukham ||
rāmasetau vasanpuṇye gandhamādanaparvate
||6||एवं स बहुकालं वै तत्रैव न्यवसत्सुखम् ॥
रामसेतौ वसन्पुण्ये गन्धमादनपर्वते
viṣṇuprītikaraṃ yajñaṃ kadācidakaronnṛpaḥ ||
yajñāvasāne rājāsau mudāvabhṛthakautukī
||7||विष्णुप्रीतिकरं यज्ञं कदाचिदकरोन्नृपः ॥
यज्ञावसाने राजासौ मुदावभृथकौतुकी
sasnau rāmadhanuṣkoṭau sadāraḥ saparicchadaḥ ||
sevitvā rāmanāthaṃ ca sa veśma prayayau dvijāḥ
||8||सस्नौ रामधनुष्कोटौ सदारः सपरिच्छदः ॥
सेवित्वा रामनाथं च स वेश्म प्रययौ द्विजाः
evaṃ nivasamāne'sminrājñi puṇyanidhau tadā ||
kadāciddhariṇā lakṣmīrvinodakalahākulā
||9||एवं निवसमानेऽस्मिन्राज्ञि पुण्यनिधौ तदा ॥
कदाचिद्धरिणा लक्ष्मीर्विनोदकलहाकुला
hariṇā samayaṃ kṛtvā nṛpabhaktiṃ parīkṣitum ||
viṣṇunā preṣitā lakṣmīrvaikuṃṭhātkamalālayā
||10||हरिणा समयं कृत्वा नृपभक्तिं परीक्षितुम् ॥
विष्णुना प्रेषिता लक्ष्मीर्वैकुंठात्कमलालया
aṣṭavarṣavayorūpā prayayau gaṃdhamādane ||
tatrāgatya dhanuṣkoṭau tasthau sā kamalālayā
||11||अष्टवर्षवयोरूपा प्रययौ गंधमादने ॥
तत्रागत्य धनुष्कोटौ तस्थौ सा कमलालया
tasminnavasare rājā yayau guṇanidhirdvijāḥ ||
snātuṃ rāmadhanuṣkoṭau sadāraḥ sahasainikaḥ
||12||तस्मिन्नवसरे राजा ययौ गुणनिधिर्द्विजाः ॥
स्नातुं रामधनुष्कोटौ सदारः सहसैनिकः
tatra gatvā sa rājā'yaṃ snātvā niyamapūrvakam ||
tulāpuruṣamukhyāni kṛtvā dānāni kṛtsnaśaḥ
||13||तत्र गत्वा स राजाऽयं स्नात्वा नियमपूर्वकम् ॥
तुलापुरुषमुख्यानि कृत्वा दानानि कृत्स्नशः
prayātukāmo bhavanaṃ kanyāṃ kāṃciddadarśa saḥ ||
atīvarūpasaṃpannāmaṣṭavarṣāṃ śucismitām
||14||प्रयातुकामो भवनं कन्यां कांचिद्ददर्श सः ॥
अतीवरूपसंपन्नामष्टवर्षां शुचिस्मिताम्
dṛṣṭvā nṛpastāṃ papraccha kanyāṃ cāruvilocanām ||
cārusmitāṃ cārudatīṃ biṃboṣṭhīṃ tanumadhyamām
||15||दृष्ट्वा नृपस्तां पप्रच्छ कन्यां चारुविलोचनाम् ॥
चारुस्मितां चारुदतीं बिंबोष्ठीं तनुमध्यमाम्
puṇyanidhiruvāca
kā tvaṃ kanye sutā kasya kuto vā tvamihāgatā ||
atrāgamena kiṃ kāryaṃ tava vatse śucismite
||16||का त्वं कन्ये सुता कस्य कुतो वा त्वमिहागता ॥
अत्रागमेन किं कार्यं तव वत्से शुचिस्मिते
evaṃ nṛpastāṃ papraccha kanyāmutpalaloca nām ||
evaṃ pṛṣṭā tadā kanyā nṛpaṃ tamavadadvijāḥ
||17||एवं नृपस्तां पप्रच्छ कन्यामुत्पललोच नाम् ॥
एवं पृष्टा तदा कन्या नृपं तमवदद्विजाः
na me mātā pitā nāsti na ca me bāṃdhavāstathā ||
anāthāhaṃ mahārāja bhaviṣyāmi ca te sutā
||18||न मे माता पिता नास्ति न च मे बांधवास्तथा ॥
अनाथाहं महाराज भविष्यामि च ते सुता
tvadgṛhe'haṃ nivatsyāmi tāta tvāṃ paśyatīsadā ||
haṭhātkṛṣyati yo vā māṃ grahīṣyati kareṇa tam
||19||त्वद्गृहेऽहं निवत्स्यामि तात त्वां पश्यतीसदा ॥
हठात्कृष्यति यो वा मां ग्रहीष्यति करेण तम्
yadi śāsiṣyase bhūpa tadāhaṃ tava maṃdire ||
vatsyāmi te sutā bhūtvā pitarguṇanidhe ciram
||20||यदि शासिष्यसे भूप तदाहं तव मंदिरे ॥
वत्स्यामि ते सुता भूत्वा पितर्गुणनिधे चिरम्
evamuktastadā prāha kanyāṃ guṇanidhirnṛpaḥ ||
ahaṃ sarvaṃ kariṣyāmi tvaduktaṃ kanyake śubhe
||21||एवमुक्तस्तदा प्राह कन्यां गुणनिधिर्नृपः ॥
अहं सर्वं करिष्यामि त्वदुक्तं कन्यके शुभे
mamāpi duhitā nāsti putro'styekaḥ kulodvahaḥ ||
tava yasminrucirbhadre tvāṃ tasmai pradadāmyaham
||22||ममापि दुहिता नास्ति पुत्रोऽस्त्येकः कुलोद्वहः ॥
तव यस्मिन्रुचिर्भद्रे त्वां तस्मै प्रददाम्यहम्
āgaccha madgṛhaṃ kanye mama cāṃtaḥpure vasa ||
madbhāryāyāḥ sutā bhūtvā yathākāmamaniṃdite
||23||आगच्छ मद्गृहं कन्ये मम चांतःपुरे वस ॥
मद्भार्यायाः सुता भूत्वा यथाकाममनिंदिते
ityuktā sā nṛpeṇātha kanyā kamalalocanā ||
tathā stviti nṛpaṃ procya tena sākaṃ yayau gṛham
||24||इत्युक्ता सा नृपेणाथ कन्या कमललोचना ॥
तथा स्त्विति नृपं प्रोच्य तेन साकं ययौ गृहम्
rājā svabhāryāhaste tāṃ pradadau kanyakāṃ śubhām ||
abravīcca svakāṃ bhāryāṃ rājā vindhyāvaliṃ tadā
||25||राजा स्वभार्याहस्ते तां प्रददौ कन्यकां शुभाम् ॥
अब्रवीच्च स्वकां भार्यां राजा विन्ध्यावलिं तदा
āvayoḥ kanyakā ceyaṃ rājñi viṃdhyāvale śubhe ||
rakṣemāṃ sarvathā tvaṃ vai puruṣāṃtarataḥ priye
||26||आवयोः कन्यका चेयं राज्ञि विंध्यावले शुभे ॥
रक्षेमां सर्वथा त्वं वै पुरुषांतरतः प्रिये
itīritā nṛpeṇāsau bhāryā viṃdhyā valistadā ||
omityuktvātha tāṃ kanyāṃ putrīṃ jagrāha pāṇinā
||27||इतीरिता नृपेणासौ भार्या विंध्या वलिस्तदा ॥
ओमित्युक्त्वाथ तां कन्यां पुत्रीं जग्राह पाणिना
poṣitā pālitā rājñā sutavatkanyakā ca sā ||
nyavātsītsusukhaṃ rājño bhavane lālitā sadā
||28||पोषिता पालिता राज्ञा सुतवत्कन्यका च सा ॥
न्यवात्सीत्सुसुखं राज्ञो भवने लालिता सदा
atha viṣṇurjagannātho lakṣmīmanveṣṭumādarāt ||
ārūḍhavinatānando vaikuṃṭhānniryayau dvijāḥ
||29||अथ विष्णुर्जगन्नाथो लक्ष्मीमन्वेष्टुमादरात् ॥
आरूढविनतानन्दो वैकुंठान्निर्ययौ द्विजाः
vinirgatya sa vaikuṃṭhā dvilaṃghitaviyatpathaḥ ||
babhrāma ca bahūndeśāllam̐kṣmīṃ tatra na dṛṣṭavān
||30||विनिर्गत्य स वैकुंठा द्विलंघितवियत्पथः ॥
बभ्राम च बहून्देशाल्लँक्ष्मीं तत्र न दृष्टवान्
rāmasetumathāgacchadgaṃdhamādanaparvate ||
anviṣya sarvato rāmasetuṃ babhrāma ceṃdi rām
||31||रामसेतुमथागच्छद्गंधमादनपर्वते ॥
अन्विष्य सर्वतो रामसेतुं बभ्राम चेंदि राम्
etasminneva kāle sā puṣpāvacayakautukāt ||
sakhībhiḥ kanyakāyāsīdbhavanodyānapādapān
||32||एतस्मिन्नेव काले सा पुष्पावचयकौतुकात् ॥
सखीभिः कन्यकायासीद्भवनोद्यानपादपान्
puṣpāṇyavacinoti sma sakhībhiḥ saha kānane ||
tatrāgatya tato viṣṇurviprarūpadharo dvijāḥ
||33||पुष्पाण्यवचिनोति स्म सखीभिः सह कानने ॥
तत्रागत्य ततो विष्णुर्विप्ररूपधरो द्विजाः
gaṃgāṃbho vidadhatskaṃdhe vahañchatraṃ karaṃṇa ca ||
gaṃgāsnāyidvijasyeva racayanveṣamātmanaḥ
||34||गंगांभो विदधत्स्कंधे वहञ्छत्रं करंण च ॥
गंगास्नायिद्विजस्येव रचयन्वेषमात्मनः
dhārayandakṣiṇe pāṇau kuśāgraṃthipavitrakam ||
bhasmoddhūlitasarvāṃgastripuṇḍrāvaliśobhitaḥ
||35||धारयन्दक्षिणे पाणौ कुशाग्रंथिपवित्रकम् ॥
भस्मोद्धूलितसर्वांगस्त्रिपुण्ड्रावलिशोभितः
prajapañchivanāmāni dhṛtarudrākṣa mālikaḥ ||
sottarīyaḥ śucirviprāḥ samāyāto janārdanaḥ
||36||प्रजपञ्छिवनामानि धृतरुद्राक्ष मालिकः ॥
सोत्तरीयः शुचिर्विप्राः समायातो जनार्दनः
tamāgataṃ dvijaṃ dṛṣṭvā stabdhā'tiṣṭhata kanyakā ||
apaśyadaṣṭavarṣāṃ tāṃ vallabhāṃ puṣpa hāriṇīm
||37||तमागतं द्विजं दृष्ट्वा स्तब्धाऽतिष्ठत कन्यका ॥
अपश्यदष्टवर्षां तां वल्लभां पुष्प हारिणीम्
dṛṣṭvā sa tvarayā vipraḥ kanyāṃ madhurabhāṣiṇīm ||
haṭhātkṛtya kareṇāsau jagrāha garuḍadhvajaḥ
||38||दृष्ट्वा स त्वरया विप्रः कन्यां मधुरभाषिणीम् ॥
हठात्कृत्य करेणासौ जग्राह गरुडध्वजः
tadā cukrośa sā kanyā sakhībhiḥ saha kānane ||
tamākrośaṃ samākarṇya rājā sa tu samāgataḥ
||39||तदा चुक्रोश सा कन्या सखीभिः सह कानने ॥
तमाक्रोशं समाकर्ण्य राजा स तु समागतः
prayayau bhavanodyānaṃ vṛtaḥ katipayairbhaṭaiḥ ||
gatvā papraccha tāṃ kanyāṃ tatsakhīrapi bhūpatiḥ
||40||प्रययौ भवनोद्यानं वृतः कतिपयैर्भटैः ॥
गत्वा पप्रच्छ तां कन्यां तत्सखीरपि भूपतिः
kimarthamadhunā kruṣṭaṃ sakhībhiḥ saha kanyake ||
tvayā tu bhavanodyāne tatra kāraṇamucyatām
||41||किमर्थमधुना क्रुष्टं सखीभिः सह कन्यके ॥
त्वया तु भवनोद्याने तत्र कारणमुच्यताम्
kena tvaṃ paribhūtāsi haṭhātkṛṣya sute mama ||
iti pṛṣṭā tamācaṣṭa kanyā guṇanidhiṃ nṛpam ||
bāṣpapūrṇānanā khinnā ruṣitā bhṛśakātarā
||42||केन त्वं परिभूतासि हठात्कृष्य सुते मम ॥
इति पृष्टा तमाचष्ट कन्या गुणनिधिं नृपम् ॥
बाष्पपूर्णानना खिन्ना रुषिता भृशकातरा
kanyovāca
ayaṃ vipro haṭhātkṛtya jagṛhe pāṃḍyanātha mām
||43||अयं विप्रो हठात्कृत्य जगृहे पांड्यनाथ माम्
tātātra vṛkṣamūle'sau sa tiṣṭhatyakutobhayaḥ ||
tadākarṇya vacastasyā rājā guṇanidhiḥ sudhīḥ
||44||तातात्र वृक्षमूलेऽसौ स तिष्ठत्यकुतोभयः ॥
तदाकर्ण्य वचस्तस्या राजा गुणनिधिः सुधीः
jagrāha tarasā vipramavidvāṃstadbalaṃ haṭhāt ||
rāmanāthālayaṃ nītvā nigṛhya ca haṭhāttadā
||45||जग्राह तरसा विप्रमविद्वांस्तद्बलं हठात् ॥
रामनाथालयं नीत्वा निगृह्य च हठात्तदा
baddhvā nigaḍapāśābhyā mānayanmaṃḍapaṃ ca tam ||
ātmaputrīṃ samāśvāsya śuddhāṃtamanayannṛpaḥ
||46||बद्ध्वा निगडपाशाभ्या मानयन्मंडपं च तम् ॥
आत्मपुत्रीं समाश्वास्य शुद्धांतमनयन्नृपः
svayaṃ ca prayayau ramyaṃ bhavanaṃ nṛpapuṃgavaḥ ||
tato rātrau svapanrājā svapne vipraṃ dadarśa tam
||47||स्वयं च प्रययौ रम्यं भवनं नृपपुंगवः ॥
ततो रात्रौ स्वपन्राजा स्वप्ने विप्रं ददर्श तम्
śaṃkhacakragadāpadmavanamālāvibhūṣitam ||
kaustubhālaṃkṛtoraskaṃ pītāṃbaradharaṃ harim
||48||शंखचक्रगदापद्मवनमालाविभूषितम् ॥
कौस्तुभालंकृतोरस्कं पीतांबरधरं हरिम्
kālameghacchaviṃ kāṃtaṃ garuḍopari saṃsthitam ||
cārusmitaṃ cārudaṃtaṃ lasanmakarakuṇḍalam
||49||कालमेघच्छविं कांतं गरुडोपरि संस्थितम् ॥
चारुस्मितं चारुदंतं लसन्मकरकुण्डलम्
viṣvaksenaprabhṛtibhiḥ kiṃkarairupasevitam ||
śeṣaparyaṃkaśayanaṃ nāradādi munistutam
||50||विष्वक्सेनप्रभृतिभिः किंकरैरुपसेवितम् ॥
शेषपर्यंकशयनं नारदादि मुनिस्तुतम्
dadarśa ca svakāṃ kanyāṃ vikāsikamalasthitām ||
dhṛtapaṃkajahastāṃ tāṃ nīlakuñcitamūrdhajām
||51||ददर्श च स्वकां कन्यां विकासिकमलस्थिताम् ॥
धृतपंकजहस्तां तां नीलकुञ्चितमूर्धजाम्
viṣṇuvakṣasthalrāvāsāṃ samunnatapayodharām ||
diggajairabhiṣiktāṃgīṃ śyāmāṃ pītāṃbarāvṛtām
||52||विष्णुवक्षस्थल्रावासां समुन्नतपयोधराम् ॥
दिग्गजैरभिषिक्तांगीं श्यामां पीतांबरावृताम्
svarṇapaṃkajasaṃklṛptamālālaṃkṛtamūrdhajām ||
divyābharaṇaśobhāḍhyāṃ cāruhā ravibhūṣitām
||53||स्वर्णपंकजसंक्लृप्तमालालंकृतमूर्धजाम् ॥
दिव्याभरणशोभाढ्यां चारुहा रविभूषिताम्
anargharatnasaṃklṛptanāsābharaṇaśobhitām ||
suvarṇaniṣkābharaṇāṃ kāṃcīnūpurarājitām
||54||अनर्घरत्नसंक्लृप्तनासाभरणशोभिताम् ॥
सुवर्णनिष्काभरणां कांचीनूपुरराजिताम्
mahālakṣmīṃ dadarśāsau rājā rātrau svakāṃ sutām ||
evaṃ dṛṣṭvā nṛpaḥ svapne vipraṃ taṃ svasutāmapi
||55||महालक्ष्मीं ददर्शासौ राजा रात्रौ स्वकां सुताम् ॥
एवं दृष्ट्वा नृपः स्वप्ने विप्रं तं स्वसुतामपि
utthitaḥ sahasā talpātkanyāgṛhamavāpa ca ||
tathaiva dṛṣṭavānkanyāṃ yathā svapne dadarśa tām
||56||उत्थितः सहसा तल्पात्कन्यागृहमवाप च ॥
तथैव दृष्टवान्कन्यां यथा स्वप्ने ददर्श ताम्
athodite savitari kanyāmādāya bhūmipaḥ ||
rāmanāthālayaṃ prāpa brāhmaṇaṃ nyastavānyataḥ
||57||अथोदिते सवितरि कन्यामादाय भूमिपः ॥
रामनाथालयं प्राप ब्राह्मणं न्यस्तवान्यतः
sa maṃḍapavare vipraṃ dadarśa harirūpiṇam ||
yathā dadarśa svapne taṃ vanamālādicihnitam ||
viṣṇuṃ vijñāya tuṣṭāva nṛpatirharimīśvaram
||58||स मंडपवरे विप्रं ददर्श हरिरूपिणम् ॥
यथा ददर्श स्वप्ने तं वनमालादिचिह्नितम् ॥
विष्णुं विज्ञाय तुष्टाव नृपतिर्हरिमीश्वरम्
puṇyanidhiruvāca
namaste kamalākāṃta prasīda garuḍadhvaja
||59||नमस्ते कमलाकांत प्रसीद गरुडध्वज
śārṅgapāṇe namastubhyamaparādhaṃ kṣamasva me ||
namaste puṇḍarīkākṣa cakrapāṇe śriyaḥpate
||60||शार्ङ्गपाणे नमस्तुभ्यमपराधं क्षमस्व मे ॥
नमस्ते पुण्डरीकाक्ष चक्रपाणे श्रियःपते
kaustubhālaṃkṛtāṃkāya namaḥ śrīvatsalakṣmaṇe ||
namaste brahmaputrāya daityasaṃghavidāriṇe
||61||कौस्तुभालंकृतांकाय नमः श्रीवत्सलक्ष्मणे ॥
नमस्ते ब्रह्मपुत्राय दैत्यसंघविदारिणे
aśeṣabhuvanāvāsanābhipaṃkajaśāline ||
madhukaiṭabhasaṃhartre rāvaṇāṃtakarāya te
||62||अशेषभुवनावासनाभिपंकजशालिने ॥
मधुकैटभसंहर्त्रे रावणांतकराय ते
prahrādarakṣiṇe tubhyaṃ dharitrīpataye namaḥ ||
nirguṇāyāprameyāya viṣṇave buddhisākṣiṇe
||63||प्रह्रादरक्षिणे तुभ्यं धरित्रीपतये नमः ॥
निर्गुणायाप्रमेयाय विष्णवे बुद्धिसाक्षिणे
namaste śrīnivāsāya jaga ddhātre parātmane ||
nārāyaṇāya devāya kṛṣṇāya madhuvidviṣe
||64||नमस्ते श्रीनिवासाय जग द्धात्रे परात्मने ॥
नारायणाय देवाय कृष्णाय मधुविद्विषे
namaḥ paṃkajanābhāya namaḥ paṃkajacakṣuṣe ||
namaḥ paṃkajahastāyāḥ pataye paṃkajāṃghraye
||65||नमः पंकजनाभाय नमः पंकजचक्षुषे ॥
नमः पंकजहस्तायाः पतये पंकजांघ्रये
bhūyobhūyo jagannātha namaḥ paṃkajamāline ||
dayāmūrtte namastubhyamaparādhaṃ kṣamasva me
||66||भूयोभूयो जगन्नाथ नमः पंकजमालिने ॥
दयामूर्त्ते नमस्तुभ्यमपराधं क्षमस्व मे
mayā nigaḍapāśābhyāṃ yaḥ kṛto madhusūdana ||
anayastvatsvarūpamaviditvā kṛtaḥ prabho
||67||मया निगडपाशाभ्यां यः कृतो मधुसूदन ॥
अनयस्त्वत्स्वरूपमविदित्वा कृतः प्रभो
ato madaparādho'yaṃ kṣaṃtavyo madhusūdana ||
evaṃ stutvā mahāviṣṇuṃ rājā puṇyanidhirdvijāḥ
||68||अतो मदपराधोऽयं क्षंतव्यो मधुसूदन ॥
एवं स्तुत्वा महाविष्णुं राजा पुण्यनिधिर्द्विजाः
lakṣmīṃ tuṣṭāva jananīṃ sarveṣāṃ prāṇināṃ mudā ||
namo devi jagaddhātri viṣṇuvakṣasthalālaye
||69||लक्ष्मीं तुष्टाव जननीं सर्वेषां प्राणिनां मुदा ॥
नमो देवि जगद्धात्रि विष्णुवक्षस्थलालये
namobdhisaṃbhave tubhyaṃ mahālakṣmi haripriye ||
siddhyai puṣṭyai svadhāyai ca svāhāyai satataṃ namaḥ
||70||नमोब्धिसंभवे तुभ्यं महालक्ष्मि हरिप्रिये ॥
सिद्ध्यै पुष्ट्यै स्वधायै च स्वाहायै सततं नमः
saṃdhyāyai ca prabhāyai ca dhātryai bhūtyai namonamaḥ ||
śraddhāyai caiva medhāyai sarasvatyai namonamaḥ
||71||संध्यायै च प्रभायै च धात्र्यै भूत्यै नमोनमः ॥
श्रद्धायै चैव मेधायै सरस्वत्यै नमोनमः
yajñavidye mahāvidye guhyavidyetiśobhane ||
ātmavidye ca deveśi muktide sarvadehinām
||72||यज्ञविद्ये महाविद्ये गुह्यविद्येतिशोभने ॥
आत्मविद्ये च देवेशि मुक्तिदे सर्वदेहिनाम्
trayīrūpe jaganmātarjagadrakṣāvidhāyini ||
rakṣa māṃ tvaṃ kṛpādṛṣṭyā sṛṣṭisthityaṃtakāriṇi
||73||त्रयीरूपे जगन्मातर्जगद्रक्षाविधायिनि ॥
रक्ष मां त्वं कृपादृष्ट्या सृष्टिस्थित्यंतकारिणि
bhūyobhūyo namastubhyaṃ brahmamātre maheśvari ||
iti stutvā mahālakṣmīṃ prārthayāmāsa mādhavam
||74||भूयोभूयो नमस्तुभ्यं ब्रह्ममात्रे महेश्वरि ॥
इति स्तुत्वा महालक्ष्मीं प्रार्थयामास माधवम्
yadajñānānmayā viṣṇo tvayi doṣaḥ kṛto'dhunā ||
pāde nigaḍabaṃdhena sa drohaḥ kṣamyatāṃ tvayā
||76||यदज्ञानान्मया विष्णो त्वयि दोषः कृतोऽधुना ॥
पादे निगडबंधेन स द्रोहः क्षम्यतां त्वया
lokāste śiśavaḥ sarve tvaṃ pitā jagatāṃ hare ||
sutā'parādhaḥ pitṛbhiḥ kṣaṃtavyo madhusūdana
||76||लोकास्ते शिशवः सर्वे त्वं पिता जगतां हरे ॥
सुताऽपराधः पितृभिः क्षंतव्यो मधुसूदन
aparādhināṃ ca daityānāṃ svarūpamapi dattavān ||
bhavānviṣṇo mamāpīmamaparādhaṃ kṣamasva vai
||77||अपराधिनां च दैत्यानां स्वरूपमपि दत्तवान् ॥
भवान्विष्णो ममापीममपराधं क्षमस्व वै
jighāṃsayāpi bhagavannāgatāṃ pūtanāṃ purā ||
anayastvatpadāṃbhojaṃ tanmāṃ rakṣa kṛpānidhe ||
lakṣmīkāṃta kṛpādṛṣṭiṃ mayi pātaya keśava
||78||जिघांसयापि भगवन्नागतां पूतनां पुरा ॥
अनयस्त्वत्पदांभोजं तन्मां रक्ष कृपानिधे ॥
लक्ष्मीकांत कृपादृष्टिं मयि पातय केशव
śrīsūta uvāca
iti saṃprārthito viṣṇu rājñā tena dvijottamāḥ ||
prāha gaṃbhīrayā vācā nṛpaṃ puṇyanidhiṃ tataḥ
||79||इति संप्रार्थितो विष्णु राज्ञा तेन द्विजोत्तमाः ॥
प्राह गंभीरया वाचा नृपं पुण्यनिधिं ततः
viṣṇuruvāca
rājanna bhīstvayā kāryā madbaṃdhananimittajā
||80||राजन्न भीस्त्वया कार्या मद्बंधननिमित्तजा
bhaktavaśyatvamadhunā tava pratihitaṃ mayā ||
mama prītikaraṃ yajñamakarodyadbhavāniha
||91||भक्तवश्यत्वमधुना तव प्रतिहितं मया ॥
मम प्रीतिकरं यज्ञमकरोद्यद्भवानिह
atastvaṃ mama bhaktosi rājanpuṇyanidhe'dhunā ||
tenāhaṃ tava vaśyo'smi bhaktipāśena yaṃtritaḥ
||82||अतस्त्वं मम भक्तोसि राजन्पुण्यनिधेऽधुना ॥
तेनाहं तव वश्योऽस्मि भक्तिपाशेन यंत्रितः
bhaktāparādhaṃ satataṃ kṣamāmyahamariṃ dama ||
tvadbhaktiṃ jñātukāmena mayā saṃpreritā tviyam
||83||भक्तापराधं सततं क्षमाम्यहमरिं दम ॥
त्वद्भक्तिं ज्ञातुकामेन मया संप्रेरिता त्वियम्
lakṣmīrmama priyā rājaṃstvayāsaṃrakṣitā'dhunā ||
tenāhaṃ tava tuṣṭo'smi matsvarūpā tviyaṃ sadā
||84||लक्ष्मीर्मम प्रिया राजंस्त्वयासंरक्षिताऽधुना ॥
तेनाहं तव तुष्टोऽस्मि मत्स्वरूपा त्वियं सदा
asyāṃ yo bhaktimāṃlloke sa madbhakto'bhidhīyate ||
asyāṃ yo vimukho rājansa maddveṣī smṛtaḥ sadā
||85||अस्यां यो भक्तिमांल्लोके स मद्भक्तोऽभिधीयते ॥
अस्यां यो विमुखो राजन्स मद्द्वेषी स्मृतः सदा
tvamimāṃ bhaktisaṃ yukto yasmātpūjitavānasi ||
matpūjāpi kṛtā tasmānmadabhinnā tviyaṃ yataḥ
||86||त्वमिमां भक्तिसं युक्तो यस्मात्पूजितवानसि ॥
मत्पूजापि कृता तस्मान्मदभिन्ना त्वियं यतः
atastvayā nāparādhaḥ kṛto mayi nareśvara ||
kiṃ tu pūjaiva vihitā tāṃ tvayārcayatā mama
||97||अतस्त्वया नापराधः कृतो मयि नरेश्वर ॥
किं तु पूजैव विहिता तां त्वयार्चयता मम
tvayā madbhāryayā sākaṃ saṃketo'kāri yatpurā ||
tatsaṃketābhigutyarthaṃ māṃ yadbaṃdhitavānasi
||88||त्वया मद्भार्यया साकं संकेतोऽकारि यत्पुरा ॥
तत्संकेताभिगुत्यर्थं मां यद्बंधितवानसि
tena prītosmi te rājam̐llakṣmīḥ saṃrakṣitā'dhunā ||
matsvarūpā ca sā lakṣmīrjaganmātā trayīmayī
||89||तेन प्रीतोस्मि ते राजँल्लक्ष्मीः संरक्षिताऽधुना ॥
मत्स्वरूपा च सा लक्ष्मीर्जगन्माता त्रयीमयी
tadrakṣāṃ kurvatā bhūpa tvayā yadbaṃdhanaṃ mama ||
tatpriyaṃ mama rājeṃdra mā bhayaṃ kriyatāṃ tvayā
||90||तद्रक्षां कुर्वता भूप त्वया यद्बंधनं मम ॥
तत्प्रियं मम राजेंद्र मा भयं क्रियतां त्वया
iyaṃ lakṣmīstava sutā satyameva na saṃśayaḥ ||
itīrite'tha hariṇā lakṣmīḥ provāca bhūpatim
||91||इयं लक्ष्मीस्तव सुता सत्यमेव न संशयः ॥
इतीरितेऽथ हरिणा लक्ष्मीः प्रोवाच भूपतिम्
lakṣmīruvāca
rājanprītāsmi te cāhaṃ rakṣitā yadgṛhe tvayā ||
tvadbhaktiśodhanārthaṃ vā ahaṃ viṣṇurubhāvapi
||92||राजन्प्रीतास्मि ते चाहं रक्षिता यद्गृहे त्वया ॥
त्वद्भक्तिशोधनार्थं वा अहं विष्णुरुभावपि
vinoda kalahavyājādāgatāviha bhūpate ||
tava yogena bhaktyā ca tuṣṭāvāvāṃ paraṃtapa
||93||विनोद कलहव्याजादागताविह भूपते ॥
तव योगेन भक्त्या च तुष्टावावां परंतप
āvayoḥ kṛpayā rājansukhaṃ te bhavatātsadā ||
sarvabhūmaṃḍalaiśvaryaṃ sadā te bhavatu dhruvam
||94||आवयोः कृपया राजन्सुखं ते भवतात्सदा ॥
सर्वभूमंडलैश्वर्यं सदा ते भवतु ध्रुवम्
āvayoḥ pādayugale bhaktirbhavatu te dhruvā ||
dehāṃte mama sāyujyaṃ punarāvṛttivarjitam
||95||आवयोः पादयुगले भक्तिर्भवतु ते ध्रुवा ॥
देहांते मम सायुज्यं पुनरावृत्तिवर्जितम्
nityaṃ bhavatu te rājanmā bhūtte pāpadhīstathā ||
sadā dharme bhava dhīrviṣṇubhaktiyutā tava
||96||नित्यं भवतु ते राजन्मा भूत्ते पापधीस्तथा ॥
सदा धर्मे भव धीर्विष्णुभक्तियुता तव
evamuktvā nṛpaṃ lakṣmīrviṣṇorvakṣasthalaṃ yayau ||
atha viṣṇuruvācedaṃ rājānaṃ dvija puṃgavāḥ
||97||एवमुक्त्वा नृपं लक्ष्मीर्विष्णोर्वक्षस्थलं ययौ ॥
अथ विष्णुरुवाचेदं राजानं द्विज पुंगवाः
yathā tvayātra baddhohaṃ nigaḍena nṛpotama ||
tadrūpeṇaiva vatsyāmi setumādhavasaṃjñitaḥ
||98||यथा त्वयात्र बद्धोहं निगडेन नृपोतम ॥
तद्रूपेणैव वत्स्यामि सेतुमाधवसंज्ञितः
mayaiva kāritaḥ setustadrakṣārthamahaṃ nṛpa ||
bhūtarākṣasasaṃghebhyo bhayānāmupaśāṃtaye
||99||मयैव कारितः सेतुस्तद्रक्षार्थमहं नृप ॥
भूतराक्षससंघेभ्यो भयानामुपशांतये
brahmāpi seturakṣārthaṃ vasatyatradivāniśam ||
śaṃkaro rāmanāthākhyo nityaṃ setau vasatyatha
||100||ब्रह्मापि सेतुरक्षार्थं वसत्यत्रदिवानिशम् ॥
शंकरो रामनाथाख्यो नित्यं सेतौ वसत्यथ
iṃdrādilokapālāśca vasaṃtyatramudānvitāḥ ||
ato'hamatravatsyāmi setumādhavasaṃjñayā
||1||इंद्रादिलोकपालाश्च वसंत्यत्रमुदान्विताः ॥
अतोऽहमत्रवत्स्यामि सेतुमाधवसंज्ञया
setusaṃrakṣaṇārthaṃ vai sarvopadravaśāṃtaye ||
sarveṣāmiṣṭasiddhyarthaṃ sarvapāpopaśāṃtaye
||2||सेतुसंरक्षणार्थं वै सर्वोपद्रवशांतये ॥
सर्वेषामिष्टसिद्ध्यर्थं सर्वपापोपशांतये
tvayā nigaḍabaddhaṃ māṃ sevate ye'tra mānavāḥ ||
te yāṃti mama sāyujyaṃ sarvābhīṣṭaṃ tathā nṛpa
||3||त्वया निगडबद्धं मां सेवते येऽत्र मानवाः ॥
ते यांति मम सायुज्यं सर्वाभीष्टं तथा नृप
mama lakṣmyāstava tathā caritaṃ ye paṭhaṃti vai ||
na te yāsyaṃti dāridryaṃ kiṃ tvaiśvaryaṃ vrajaṃti te
||4||मम लक्ष्म्यास्तव तथा चरितं ये पठंति वै ॥
न ते यास्यंति दारिद्र्यं किं त्वैश्वर्यं व्रजंति ते
tvatkṛtaṃ yadidaṃ stotraṃ mama lakṣmyā viśāṃpate ||
ye paṭhaṃti ca śṛṇvaṃti likhaṃti ca mudānvitāḥ
||5||त्वत्कृतं यदिदं स्तोत्रं मम लक्ष्म्या विशांपते ॥
ये पठंति च शृण्वंति लिखंति च मुदान्विताः
na teṣāṃ punarāvṛttirmama lokātkadācana ||
ityuktvā sa haristatra nṛpaṃ puṇyanidhiṃ tadā
||6||न तेषां पुनरावृत्तिर्मम लोकात्कदाचन ॥
इत्युक्त्वा स हरिस्तत्र नृपं पुण्यनिधिं तदा
tatraiva pūrṇarūpeṇa saṃni dhatte sma sarvadā ||
nṛpaḥ puṇyanidhirviprāḥ setumādhavarūpiṇam
||7||तत्रैव पूर्णरूपेण संनि धत्ते स्म सर्वदा ॥
नृपः पुण्यनिधिर्विप्राः सेतुमाधवरूपिणम्
viṣṇuṃ praṇamya bhaktyā tu mahāpūjāṃ vidhāya ca ||
sevitvā rāmanāthaṃ ca svameva bhavanaṃ yayau
||8||विष्णुं प्रणम्य भक्त्या तु महापूजां विधाय च ॥
सेवित्वा रामनाथं च स्वमेव भवनं ययौ
yāvajjīvamasau tatra setau nyavasaduttame ||
madhurāyāṃ nijaṃ putraṃ sthāpayāmāsa pālakam
||9||यावज्जीवमसौ तत्र सेतौ न्यवसदुत्तमे ॥
मधुरायां निजं पुत्रं स्थापयामास पालकम्
tatraiva nivasanrājā dehāṃte muktimāptavān ||
viṃdhyāvaliśca tatpatnī tamevānumamāra sā ||
pativratā patiprāṇā prayayau sāpi sadgatim
||110||तत्रैव निवसन्राजा देहांते मुक्तिमाप्तवान् ॥
विंध्यावलिश्च तत्पत्नी तमेवानुममार सा ॥
पतिव्रता पतिप्राणा प्रययौ सापि सद्गतिम्
śrīsūta uvāca
yetra bhaktiyutā nityaṃ sevaṃte setumādhavam
||11||येत्र भक्तियुता नित्यं सेवंते सेतुमाधवम्
na teṣāṃ punarāvṛttiḥ kailāsājjātu jāyate ||
setumādhavasevā ye na kurvaṃtyatra mānavāḥ
||12||न तेषां पुनरावृत्तिः कैलासाज्जातु जायते ॥
सेतुमाधवसेवा ये न कुर्वंत्यत्र मानवाः
na teṣāṃ rāmanāthasya sevā phalavatī bhavet ||
gṛhītvā saikataṃ setorgaṃgāyāṃ nikṣipedyadi
||13||न तेषां रामनाथस्य सेवा फलवती भवेत् ॥
गृहीत्वा सैकतं सेतोर्गंगायां निक्षिपेद्यदि
vibhajya mādhavapure vaikuṃṭhe sa vasennaraḥ ||
gaṃgāṃ jigamiṣurviprāḥ setumādhavasannidhau
||14||विभज्य माधवपुरे वैकुंठे स वसेन्नरः ॥
गंगां जिगमिषुर्विप्राः सेतुमाधवसन्निधौ
saṃkalpya gaṃgāṃ nirgacchetsā yātrā saphalā bhavet ||
ānīya gaṃgāsalilaṃ rāmeśamabhi ṣicya ca
||15||संकल्प्य गंगां निर्गच्छेत्सा यात्रा सफला भवेत् ॥
आनीय गंगासलिलं रामेशमभि षिच्य च
setau nikṣipya tadbhāraṃ brahma prāpnotyasaṃśayaḥ ||
iti vaḥ kathitaṃ viprāḥ setumādhavavaibhavam
||16||सेतौ निक्षिप्य तद्भारं ब्रह्म प्राप्नोत्यसंशयः ॥
इति वः कथितं विप्राः सेतुमाधववैभवम्
etatpaṭhanvā śṛṇvanvā vaikuṃṭhe labhate gatim
||117||एतत्पठन्वा शृण्वन्वा वैकुंठे लभते गतिम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīya brahmakhaṇḍe setumāhātmye setumādhavapraśaṃsāyāṃ puṇya nidhicaritakathanaṃnāma paṃcāśattamo'dhyāyaḥ || 50 ||