rāmanāthaliṃgapratiṣṭhāvidhivarṇanam
ṛṣaya ūcuḥ
sarvavedārthatattvajña purāṇārṇavapāraga ||
vyāsapādāṃbujadvaṃdvanamaskārahṛtāśubha
||1||सर्ववेदार्थतत्त्वज्ञ पुराणार्णवपारग ॥
व्यासपादांबुजद्वंद्वनमस्कारहृताशुभ
purāṇārthopadeśena sarvaprāṇyupakā raka ||
tvayā hyanugṛhītāḥ sma purāṇakathanādvayam
||2||पुराणार्थोपदेशेन सर्वप्राण्युपका रक ॥
त्वया ह्यनुगृहीताः स्म पुराणकथनाद्वयम्
adhunā setumāhātmyakathanātsutarāṃ mune ||
vayaṃ kṛtārthāḥ saṃjātā vyāsaśiṣya mahāmate
||3||अधुना सेतुमाहात्म्यकथनात्सुतरां मुने ॥
वयं कृतार्थाः संजाता व्यासशिष्य महामते
yathā prātiṣṭhipalliṃgaṃ rāmo daśarathātmajaḥ ||
tacchrotuṃ vayamicchāmastvamidānīṃ vadasva naḥ
||4||यथा प्रातिष्ठिपल्लिंगं रामो दशरथात्मजः ॥
तच्छ्रोतुं वयमिच्छामस्त्वमिदानीं वदस्व नः
śrīsūta uvāca
yadarthaṃ sthāpitaṃ liṃgaṃ gandhamādanaparvate ||
rāmacandreṇa vipreṃdra tadidānīṃ bravīmi vaḥ
||5||यदर्थं स्थापितं लिंगं गन्धमादनपर्वते ॥
रामचन्द्रेण विप्रेंद्र तदिदानीं ब्रवीमि वः
hṛtabhāryo vanādrāmo rāvaṇena balīyasā ||
kapisenāyuto dhīraḥ sasaumi trirmahābalaḥ
||6||हृतभार्यो वनाद्रामो रावणेन बलीयसा ॥
कपिसेनायुतो धीरः ससौमि त्रिर्महाबलः
maheṃdraṃ girimāsādya vyalokayata vāridhim ||
tasminnapāre jaladhau kṛtvā setuṃ raghūdvahaḥ
||7||महेंद्रं गिरिमासाद्य व्यलोकयत वारिधिम् ॥
तस्मिन्नपारे जलधौ कृत्वा सेतुं रघूद्वहः
tena gatvā purīṃ laṃkāṃ rāvaṇenābhirakṣi tām ||
astaṃgate sahasrāṃśau paurṇamāsyāṃ niśāmukhe
||8||तेन गत्वा पुरीं लंकां रावणेनाभिरक्षि ताम् ॥
अस्तंगते सहस्रांशौ पौर्णमास्यां निशामुखे
rāmaḥ sasainiko viprāḥ suvelagirimāruhat ||
tataḥ saudhasthitaṃ rātrau dṛṣṭvā laṃkeśvaraṃ balī
||9||रामः ससैनिको विप्राः सुवेलगिरिमारुहत् ॥
ततः सौधस्थितं रात्रौ दृष्ट्वा लंकेश्वरं बली
sūryaputro'sya mukuṭaṃ pātayāsa bhūtale ||
rākṣaso bhagnamukuṭaḥ praviveśa gṛhodaram
||10||सूर्यपुत्रोऽस्य मुकुटं पातयास भूतले ॥
राक्षसो भग्नमुकुटः प्रविवेश गृहोदरम्
gṛhaṃ praviṣṭe laṃkeśe rāmaḥ sugrīvasaṃyutaḥ ||
sānujaḥ senayā sārddhamavaruhya girestaṭāt
||11||गृहं प्रविष्टे लंकेशे रामः सुग्रीवसंयुतः ॥
सानुजः सेनया सार्द्धमवरुह्य गिरेस्तटात्
senāṃ nyaveśayadvīro rāmo laṃkāsamīpataḥ ||
tato niveśamānāṃstānvānarānrāvaṇānugāḥ
||12||सेनां न्यवेशयद्वीरो रामो लंकासमीपतः ॥
ततो निवेशमानांस्तान्वानरान्रावणानुगाः
abhijagmurmahākāyāḥ sāyudhāḥ sahasainikāḥ ||
parvaṇaḥ pūtano jṛṃbhaḥ kharaḥ krodhavaśo hariḥ
||13||अभिजग्मुर्महाकायाः सायुधाः सहसैनिकाः ॥
पर्वणः पूतनो जृंभः खरः क्रोधवशो हरिः
prārujaścārujaścaiva prahastaścetare tathā ||
tato'bhipatatāṃ teṣāmadṛśyānāṃ durātmanām
||14||प्रारुजश्चारुजश्चैव प्रहस्तश्चेतरे तथा ॥
ततोऽभिपततां तेषामदृश्यानां दुरात्मनाम्
antardhānavadhaṃ tatra cakāra sma vibhīṣaṇaḥ ||
te dṛśyamānā balibhirharibhirdūrapātibhiḥ
||15||अन्तर्धानवधं तत्र चकार स्म विभीषणः ॥
ते दृश्यमाना बलिभिर्हरिभिर्दूरपातिभिः
nihatāḥ sarvataścaite nyapatanvai gatāsavaḥ ||
amṛṣyamāṇaḥ sabalo rāvaṇo niryayāvatha
||16||निहताः सर्वतश्चैते न्यपतन्वै गतासवः ॥
अमृष्यमाणः सबलो रावणो निर्ययावथ
vyūhya tānvānarānsarvānnyavārayata sāyakaiḥ ||
rāghavastvatha niryāya vyūḍhānīko daśānanam
||17||व्यूह्य तान्वानरान्सर्वान्न्यवारयत सायकैः ॥
राघवस्त्वथ निर्याय व्यूढानीको दशाननम्
pratyayudhyata vegena dvaṃdvayuddhamabhūttadā ||
yuyudhe lakṣmaṇenātha iṃdrajidrāvaṇātmajaḥ
||18||प्रत्ययुध्यत वेगेन द्वंद्वयुद्धमभूत्तदा ॥
युयुधे लक्ष्मणेनाथ इंद्रजिद्रावणात्मजः
virūpākṣeṇa sugrīvastāreyeṇāpi kharvaṭaḥ ||
pauṃḍreṇa ca nalastatra puṭeśaḥ panasena ca
||19||विरूपाक्षेण सुग्रीवस्तारेयेणापि खर्वटः ॥
पौंड्रेण च नलस्तत्र पुटेशः पनसेन च
anyepi kapayo vīrā rākṣasairdvaṃdvametya tu ||
cakruryuddhaṃ sutumulaṃ bhīrūṇāṃ bhayavarddhanam
||20||अन्येपि कपयो वीरा राक्षसैर्द्वंद्वमेत्य तु ॥
चक्रुर्युद्धं सुतुमुलं भीरूणां भयवर्द्धनम्
atha rakṣāṃsi bhinnāni vānarairbhīmavikramaiḥ ||
pradudruvū raṇādāśu laṃkāṃ rāvaṇapālitām
||21||अथ रक्षांसि भिन्नानि वानरैर्भीमविक्रमैः ॥
प्रदुद्रुवू रणादाशु लंकां रावणपालिताम्
bhagneṣu sarvasainyeṣu rāvaṇapreritena vai ||
putreṇeṃdrajitā yuddhe nāgāstrairatidāruṇaiḥ
||22||भग्नेषु सर्वसैन्येषु रावणप्रेरितेन वै ॥
पुत्रेणेंद्रजिता युद्धे नागास्त्रैरतिदारुणैः
viddhau dāśarathī viprā ubhau tau rāmalakṣmaṇau ||
mocitau vainateyena garuḍena mahātmanā
||23||विद्धौ दाशरथी विप्रा उभौ तौ रामलक्ष्मणौ ॥
मोचितौ वैनतेयेन गरुडेन महात्मना
tatra prahastastarasā samabhyetya vibhīṣaṇam ||
gadayā tāḍayāmāsa vinadya raṇakarkaśaḥ
||24||तत्र प्रहस्तस्तरसा समभ्येत्य विभीषणम् ॥
गदया ताडयामास विनद्य रणकर्कशः
sa tayābhihato dhīmāngadayā bhāmivegayā ||
nākaṃpata mahābāhurhimavāniva susthitaḥ
||25||स तयाभिहतो धीमान्गदया भामिवेगया ॥
नाकंपत महाबाहुर्हिमवानिव सुस्थितः
tataḥ pragṛhya vipulāmaṣṭaghaṃṭāṃ vibhīṣaṇaḥ ||
abhimaṃtrya mahāśaktiṃ cikṣe pāsya śiraḥ prati
||26||ततः प्रगृह्य विपुलामष्टघंटां विभीषणः ॥
अभिमंत्र्य महाशक्तिं चिक्षे पास्य शिरः प्रति
pataṃtyā sa tayā vegādrākṣaso'śaninā yathā|
hṛtottamāṃgo dadṛśe vātarugṇa iva drumaḥ
||27||पतंत्या स तया वेगाद्राक्षसोऽशनिना यथा।
हृतोत्तमांगो ददृशे वातरुग्ण इव द्रुमः
taṃ dṛṣṭvā nihataṃ saṃkhye prahastaṃ kṣaṇadācaram ||
abhidudrāva dhūmrākṣo vegena mahatā kapīn
||28||तं दृष्ट्वा निहतं संख्ये प्रहस्तं क्षणदाचरम् ॥
अभिदुद्राव धूम्राक्षो वेगेन महता कपीन्
kapisainyaṃ samālokya vidrutaṃ pavanātmajaḥ ||
dhūmrākṣamājaghānāśu śareṇa raṇamūrdhani
||29||कपिसैन्यं समालोक्य विद्रुतं पवनात्मजः ॥
धूम्राक्षमाजघानाशु शरेण रणमूर्धनि
dhūmrākṣaṃ nihataṃ dṛṣṭvā hataśeṣā niśācarāḥ ||
sarvaṃ rājñe yathāvṛttaṃ rāvaṇāya nyavedayan
||30||धूम्राक्षं निहतं दृष्ट्वा हतशेषा निशाचराः ॥
सर्वं राज्ञे यथावृत्तं रावणाय न्यवेदयन्
tataḥ śayānaṃ laṃkeśaḥ kumbhakarṇamabodhayat ||
prabuddhaṃ preṣayāmāsa yuddhāya sa ca rāvaṇaḥ
||31||ततः शयानं लंकेशः कुम्भकर्णमबोधयत् ॥
प्रबुद्धं प्रेषयामास युद्धाय स च रावणः
āgataṃ kumbhakarṇaṃ taṃ brahmāstreṇa tu lakṣmaṇaḥ ||
jaghāna samare kruddho gatāsurnyapatacca saḥ
||32||आगतं कुम्भकर्णं तं ब्रह्मास्त्रेण तु लक्ष्मणः ॥
जघान समरे क्रुद्धो गतासुर्न्यपतच्च सः
dūṣaṇasyānujau tatra vatravegapramāthinau ||
hanumannīlanihatau rāvaṇapratimau raṇe
||33||दूषणस्यानुजौ तत्र वत्रवेगप्रमाथिनौ ॥
हनुमन्नीलनिहतौ रावणप्रतिमौ रणे
vajradaṃṣṭraṃ samavadhīdviśvakarmasuto nalaḥ ||
akaṃpanaṃ ca nyahanatkumudo vānararṣabhaḥ
||34||वज्रदंष्ट्रं समवधीद्विश्वकर्मसुतो नलः ॥
अकंपनं च न्यहनत्कुमुदो वानरर्षभः
ṣaṣṭhyāṃ parājito rājā prāviśacca purīṃ tataḥ ||
atikāyo lakṣmaṇena hataśca triśirāstathā
||35||षष्ठ्यां पराजितो राजा प्राविशच्च पुरीं ततः ॥
अतिकायो लक्ष्मणेन हतश्च त्रिशिरास्तथा
sugrīveṇa hatau yuddhe devāṃta kanarāṃtakau ||
hanūmatā hatau yuddhe kumbhakarṇasutāvubhau
||36||सुग्रीवेण हतौ युद्धे देवांत कनरांतकौ ॥
हनूमता हतौ युद्धे कुम्भकर्णसुतावुभौ
vibhīṣaṇena nihato makarākṣaḥ kharātmajaḥ ||
tata indrajitaṃ putraṃ codayāmāsa rāvaṇaḥ
||37||विभीषणेन निहतो मकराक्षः खरात्मजः ॥
तत इन्द्रजितं पुत्रं चोदयामास रावणः
indrajinmohayitvā tau bhrātarau rāmalakṣamaṇau ||
ghoraiḥ śarairaṃgadena hatavāho divi sthitaḥ
||38||इन्द्रजिन्मोहयित्वा तौ भ्रातरौ रामलक्षमणौ ॥
घोरैः शरैरंगदेन हतवाहो दिवि स्थितः
kumudāṃgadasugrīvanalajāṃbavadādibhiḥ ||
sahitā vānarāḥ sarve nyapataṃstena ghātitāḥ
||39||कुमुदांगदसुग्रीवनलजांबवदादिभिः ॥
सहिता वानराः सर्वे न्यपतंस्तेन घातिताः
evaṃ nihatya samare sasainyau rāmalakṣmaṇau ||
aṃtardadhe tadā vyomni meghanādo mahābalaḥ
||40||एवं निहत्य समरे ससैन्यौ रामलक्ष्मणौ ॥
अंतर्दधे तदा व्योम्नि मेघनादो महाबलः
tato vibhīṣaṇo rāmamikṣvākukulabhūṣaṇam ||
uvāca prāṃjalirvākyaṃ praṇamya ca punaḥpunaḥ
||41||ततो विभीषणो राममिक्ष्वाकुकुलभूषणम् ॥
उवाच प्रांजलिर्वाक्यं प्रणम्य च पुनःपुनः
ayamaṃbho gṛhītvā tu rājarājasya śāsanāt ||
guhyako'bhyāgato rāma tvatsakāśamariṃdama
||42||अयमंभो गृहीत्वा तु राजराजस्य शासनात् ॥
गुह्यकोऽभ्यागतो राम त्वत्सकाशमरिंदम
idamaṃbhaḥ kuberaste mahārāja prayacchati ||
aṃtarhitānāṃ bhūtānāṃ darśanārthaṃ paraṃ tapa
||43||इदमंभः कुबेरस्ते महाराज प्रयच्छति ॥
अंतर्हितानां भूतानां दर्शनार्थं परं तप
anena spṛṣṭanayano bhūtānyaṃtarhitānyapi ||
bhavāndrakṣyati yasmai vā bhavānetatpradāsyati
||44||अनेन स्पृष्टनयनो भूतान्यंतर्हितान्यपि ॥
भवान्द्रक्ष्यति यस्मै वा भवानेतत्प्रदास्यति
so'pi drakṣyati bhūtāni viyattyaṃtarhitāni vai ||
tatheti rāmastadvāri pratigṛhyātha satkṛtam
||45||सोऽपि द्रक्ष्यति भूतानि वियत्त्यंतर्हितानि वै ॥
तथेति रामस्तद्वारि प्रतिगृह्याथ सत्कृतम्
cakāra netrayoḥ śaucaṃ lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |
sugrīvajāṃbavantau ca hanumānaṃgadastathā
||46||चकार नेत्रयोः शौचं लक्ष्मणश्च महाबलः ।
सुग्रीवजांबवन्तौ च हनुमानंगदस्तथा
maiṃdadvividanīlāśca ye cānye vānarāstathā ||
te sarve rāmadattena vāriṇā śuddhacakṣuṣaḥ
||47||मैंदद्विविदनीलाश्च ये चान्ये वानरास्तथा ॥
ते सर्वे रामदत्तेन वारिणा शुद्धचक्षुषः
ākāśeṃtarhitaṃ vīramapaśyanrāvaṇā tmajam ||
tatastamabhidudrāva saumitrirdṛṣṭigocaram
||48||आकाशेंतर्हितं वीरमपश्यन्रावणा त्मजम् ॥
ततस्तमभिदुद्राव सौमित्रिर्दृष्टिगोचरम्
tato jaghāna saṃkuddho lakṣmaṇaḥ kṛtalakṣaṇaḥ ||
kuverapreṣitajalaiḥ pavitrīkṛtalocanaḥ
||49||ततो जघान संकुद्धो लक्ष्मणः कृतलक्षणः ॥
कुवेरप्रेषितजलैः पवित्रीकृतलोचनः
tataḥ samabhavadyuddhaṃ lakṣmaṇeṃdrajitormahat ||
atīva citramāścaryaṃ śakraprahlādayoriva
||50||ततः समभवद्युद्धं लक्ष्मणेंद्रजितोर्महत् ॥
अतीव चित्रमाश्चर्यं शक्रप्रह्लादयोरिव
tatastṛtīyadivase yatnena mahatā dvijāḥ ||
iṃdrajinnihato yuddhe lakṣmaṇena balīyasā
||51||ततस्तृतीयदिवसे यत्नेन महता द्विजाः ॥
इंद्रजिन्निहतो युद्धे लक्ष्मणेन बलीयसा
tato mūlabalaṃ sarvaṃ hataṃ rāmeṇa dhīmatā ||
atha kruddho daśagrīvaḥ priyaputre nipātite
||52||ततो मूलबलं सर्वं हतं रामेण धीमता ॥
अथ क्रुद्धो दशग्रीवः प्रियपुत्रे निपातिते
niryayau rathamāsthāya nagarādbahusainikaḥ ||
rāvaṇo jānakīṃ hantumudyukto viṃdhyavāritaḥ
||53||निर्ययौ रथमास्थाय नगराद्बहुसैनिकः ॥
रावणो जानकीं हन्तुमुद्युक्तो विंध्यवारितः
tato haryaśvayuktena rathenādityavarcasā ||
upatasthe raṇe rāmaṃ mātaliḥ śakrasārathiḥ
||54||ततो हर्यश्वयुक्तेन रथेनादित्यवर्चसा ॥
उपतस्थे रणे रामं मातलिः शक्रसारथिः
aindraṃ rathaṃ samāruhya rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ ||
śirāṃsi rākṣasendrasya brahmāstreṇāvadhīdraṇe
||55||ऐन्द्रं रथं समारुह्य रामो धर्मभृतां वरः ॥
शिरांसि राक्षसेन्द्रस्य ब्रह्मास्त्रेणावधीद्रणे
tato hatadaśagrīvaṃ rāmaṃ daśarathātmajam ||
āśīrbhirjayayuktābhirdevāḥ sarṣipurogamāḥ
||56||ततो हतदशग्रीवं रामं दशरथात्मजम् ॥
आशीर्भिर्जययुक्ताभिर्देवाः सर्षिपुरोगमाः
tuṣṭuvuḥ parisaṃtuṣṭāḥ siddhavidyādharāstathā ||
rāmaṃ kamalapatrākṣaṃ puṣpa varṣeravākiran
||57||तुष्टुवुः परिसंतुष्टाः सिद्धविद्याधरास्तथा ॥
रामं कमलपत्राक्षं पुष्प वर्षेरवाकिरन्
rāmastaiḥ surasaṃghātaiḥ sahitaḥ sainikairvṛtaḥ ||
sītāsaumitrisahitaḥ samāruhya ca puṣpakam
||58||रामस्तैः सुरसंघातैः सहितः सैनिकैर्वृतः ॥
सीतासौमित्रिसहितः समारुह्य च पुष्पकम्
tathābhiṣicya rājānaṃ laṃkāyāṃ ca vibhīṣaṇam ||
kapisenāvṛto rāmo gandhamādanamanvagāt
||59||तथाभिषिच्य राजानं लंकायां च विभीषणम् ॥
कपिसेनावृतो रामो गन्धमादनमन्वगात्
pariśodhya ca vaidehīṃ gaṃdhamādanaparvate ||
rāmaṃ kamalapatrākṣaṃ sthitavānara saṃvṛtam
||60||परिशोध्य च वैदेहीं गंधमादनपर्वते ॥
रामं कमलपत्राक्षं स्थितवानर संवृतम्
hatalaṃkeśvaraṃ vīraṃ sānujaṃ savibhīṣaṇam ||
sabhāryaṃ devavṛṃdaiśca sevitaṃ munipuṃgavaiḥ
||61||हतलंकेश्वरं वीरं सानुजं सविभीषणम् ॥
सभार्यं देववृंदैश्च सेवितं मुनिपुंगवैः
munayo'bhyāgatā draṣṭuṃ daṃḍakāraṇya vāsinaḥ ||
agastyaṃ te puraskṛtya tuṣṭuvurmaithilīpatim
||62||मुनयोऽभ्यागता द्रष्टुं दंडकारण्य वासिनः ॥
अगस्त्यं ते पुरस्कृत्य तुष्टुवुर्मैथिलीपतिम्
munaya ūcuḥ
namaste rāmacaṃdrāya lokānugrahakāriṇe ||
arāvaṇaṃ jagatkartumavatīrṇāya bhūtale
||63||नमस्ते रामचंद्राय लोकानुग्रहकारिणे ॥
अरावणं जगत्कर्तुमवतीर्णाय भूतले
tāṭikādehasaṃhartre gādhijādhvararakṣiṇe ||
namaste jitamārīca suvāhuprāṇahāriṇe
||64||ताटिकादेहसंहर्त्रे गाधिजाध्वररक्षिणे ॥
नमस्ते जितमारीच सुवाहुप्राणहारिणे
ahalyāmuktisaṃdāyipādapaṃkajareṇave ||
namaste harakodaṇḍalīlābhañjanakāriṇe
||65||अहल्यामुक्तिसंदायिपादपंकजरेणवे ॥
नमस्ते हरकोदण्डलीलाभञ्जनकारिणे
namaste maithilīpāṇigrahaṇotsavaśāline ||
namaste reṇukāputraparājayavidhāyine
||66||नमस्ते मैथिलीपाणिग्रहणोत्सवशालिने ॥
नमस्ते रेणुकापुत्रपराजयविधायिने
sahalakṣmaṇasītābhyāṃ kaikeyyāstu varadvayāt ||
satyaṃ pitṛvacaḥ kartuṃ namo vanamupe yuṣe
||67||सहलक्ष्मणसीताभ्यां कैकेय्यास्तु वरद्वयात् ॥
सत्यं पितृवचः कर्तुं नमो वनमुपे युषे
bharataprārthanādattapādukāyugulāya te ||
namaste śarabhaṃgasya svargaprāptyaikahetave
||68||भरतप्रार्थनादत्तपादुकायुगुलाय ते ॥
नमस्ते शरभंगस्य स्वर्गप्राप्त्यैकहेतवे
namo virādhasaṃhartre gṛdharājasa khāya te ||
māyāmṛgamahākrūramārīcāṃgavidāriṇe
||69||नमो विराधसंहर्त्रे गृधराजस खाय ते ॥
मायामृगमहाक्रूरमारीचांगविदारिणे
sītāpahārilokeśayuddhatyaktakalevaram ||
jaṭāyuṣaṃ tu saṃdahya tatkaivalyapradāyine
||70||सीतापहारिलोकेशयुद्धत्यक्तकलेवरम् ॥
जटायुषं तु संदह्य तत्कैवल्यप्रदायिने
namaḥ kabaṃdhasaṃhartre śavarīpūjitāṃghraye ||
prāptasugrīvasakhyāya kṛtavālivadhāya te
||71||नमः कबंधसंहर्त्रे शवरीपूजितांघ्रये ॥
प्राप्तसुग्रीवसख्याय कृतवालिवधाय ते
namaḥ kṛtavate setuṃ samudre varuṇālaye ||
sarvarākṣasasaṃhartre rāvaṇaprāṇahāriṇe
||72||नमः कृतवते सेतुं समुद्रे वरुणालये ॥
सर्वराक्षससंहर्त्रे रावणप्राणहारिणे
saṃsārāṃbudhisaṃtārapotapādāṃbujāya te ||
namo bhaktārtisaṃhartre saccidānaṃdarūpiṇe
||73||संसारांबुधिसंतारपोतपादांबुजाय ते ॥
नमो भक्तार्तिसंहर्त्रे सच्चिदानंदरूपिणे
namaste rāma bhadrāya jagatāmṛddhihetave ||
rāmādipuṇyanāmāni japatāṃ pāpahāriṇe
||74||नमस्ते राम भद्राय जगतामृद्धिहेतवे ॥
रामादिपुण्यनामानि जपतां पापहारिणे
namaste sarvalokānāṃ sṛṣṭisthityaṃtakāriṇe ||
namaste karuṇāmūrte bhaktarakṣaṇadīkṣita
||785||नमस्ते सर्वलोकानां सृष्टिस्थित्यंतकारिणे ॥
नमस्ते करुणामूर्ते भक्तरक्षणदीक्षित
sasītāya namastubhyaṃ vibhīṣaṇasukhaprada ||
laṃkeśvaravadhādrāma pālitaṃ hi jagattvayā
||76||ससीताय नमस्तुभ्यं विभीषणसुखप्रद ॥
लंकेश्वरवधाद्राम पालितं हि जगत्त्वया
rakṣarakṣa jagannātha pāhya smāñjānakīpate ||
stutvaivaṃ munayaḥ sarve tūṣṇīṃ tasthurdvijottamāḥ
||77||रक्षरक्ष जगन्नाथ पाह्य स्माञ्जानकीपते ॥
स्तुत्वैवं मुनयः सर्वे तूष्णीं तस्थुर्द्विजोत्तमाः
śrīsūta uvāca
ya idaṃ rāmacandrasya stotraṃ munibhirīritam ||
trisaṃdhyaṃ paṭhate bhaktyā bhuktiṃ muktiṃ ca viṃdati
||78||य इदं रामचन्द्रस्य स्तोत्रं मुनिभिरीरितम् ॥
त्रिसंध्यं पठते भक्त्या भुक्तिं मुक्तिं च विंदति
prayāṇakāle paṭhato n bhītirupajāyate ||
etatstotrasya paṭhanādbhūtavetālakādayaḥ
||79||प्रयाणकाले पठतो न् भीतिरुपजायते ॥
एतत्स्तोत्रस्य पठनाद्भूतवेतालकादयः
naśyaṃti rogā naśyaṃti naśyate pāpasaṃcayaḥ ||
putrakāmo labhetputraṃ kanyā viṃdati satpatim
||80||नश्यंति रोगा नश्यंति नश्यते पापसंचयः ॥
पुत्रकामो लभेत्पुत्रं कन्या विंदति सत्पतिम्
mokṣakāmo labhenmokṣaṃ dhanakāmo dhanaṃ labhet ||
sarvānkāmānavāpnoti paṭhanbhaktyā tvimaṃ stavam
||81||मोक्षकामो लभेन्मोक्षं धनकामो धनं लभेत् ॥
सर्वान्कामानवाप्नोति पठन्भक्त्या त्विमं स्तवम्
tato rāmo munīnprāha praṇamya ca kṛtāṃjaliḥ ||
ahaṃ viśuddhaye prāpyaḥ sakalairapi mānavaiḥ
||82||ततो रामो मुनीन्प्राह प्रणम्य च कृतांजलिः ॥
अहं विशुद्धये प्राप्यः सकलैरपि मानवैः
maddṛṣṭigocaro janturnityamokṣasya bhājanam ||
tathāpi munayo nityaṃ bhaktiyuktena cetasā
||83||मद्दृष्टिगोचरो जन्तुर्नित्यमोक्षस्य भाजनम् ॥
तथापि मुनयो नित्यं भक्तियुक्तेन चेतसा
svātmalābhena saṃtuṣṭānsādhūnbhūtasuhṛttamān ||
nirahaṃkāriṇaḥ śāṃtānnamasyāmyūrdhvaretasaḥ
||84||स्वात्मलाभेन संतुष्टान्साधून्भूतसुहृत्तमान् ॥
निरहंकारिणः शांतान्नमस्याम्यूर्ध्वरेतसः
yasmādbrahmaṇyadevo'hamato viprānbhaje sadā ||
yuṣmānpṛcchāmyahaṃ kiṃcittadvadadhvaṃ vicārya tu
||85||यस्माद्ब्रह्मण्यदेवोऽहमतो विप्रान्भजे सदा ॥
युष्मान्पृच्छाम्यहं किंचित्तद्वदध्वं विचार्य तु
rāvaṇasya vadhādviprā yatpāpaṃ mama vartate ||
tasya me niṣkṛtiṃ brūta paulastyavadhajasya hi ||
yatkṛtvā tena pāpe na mucye'haṃ munipuṃgavāḥ
||86||रावणस्य वधाद्विप्रा यत्पापं मम वर्तते ॥
तस्य मे निष्कृतिं ब्रूत पौलस्त्यवधजस्य हि ॥
यत्कृत्वा तेन पापे न मुच्येऽहं मुनिपुंगवाः
munaya ūcuḥ
satyavrata jagannātha jagadrakṣādhuraṃdhara
||87||सत्यव्रत जगन्नाथ जगद्रक्षाधुरंधर
sarvalokopakārārthaṃ kuru rāma śivārcanam ||
gandhamādanaśṛṃge'sminmahāpuṇye vimuktide
||88||सर्वलोकोपकारार्थं कुरु राम शिवार्चनम् ॥
गन्धमादनशृंगेऽस्मिन्महापुण्ये विमुक्तिदे
śivaliṃgapratiṣṭhāṃ tvaṃ lokasaṃgrahakāmyayā ||
kuru rāma daśagrīvavadhadoṣāpanuttaye
||89||शिवलिंगप्रतिष्ठां त्वं लोकसंग्रहकाम्यया ॥
कुरु राम दशग्रीववधदोषापनुत्तये
liṃgasthāpanajaṃ puṇyaṃ caturvaktro'pi bhāṣitum ||
na śaknoti tato vaktuṃ kiṃ punarmanujeśvara
||9||लिंगस्थापनजं पुण्यं चतुर्वक्त्रोऽपि भाषितुम् ॥
न शक्नोति ततो वक्तुं किं पुनर्मनुजेश्वर
yattvayā sthāpyate ligaṃ gandhamādanaparvate ||
asya saṃdarśanaṃ puṃsāṃ kāśīliṃgāvalokanāt
||91||यत्त्वया स्थाप्यते लिगं गन्धमादनपर्वते ॥
अस्य संदर्शनं पुंसां काशीलिंगावलोकनात्
adhikaṃ koṭiguṇitaṃ phalavatsyānna saṃśayaḥ ||
tava nāmnā tvidaṃ liṃgaṃ loke khyātiṃ samaśnutām
||92||अधिकं कोटिगुणितं फलवत्स्यान्न संशयः ॥
तव नाम्ना त्विदं लिंगं लोके ख्यातिं समश्नुताम्
nāśakaṃ puṇyapāpākhyakāṣṭhānāṃ dahanopamam ||
idaṃ rāmeśvaraṃ liṃgaṃ khyātaṃ loke bhaviṣyati
||93||नाशकं पुण्यपापाख्यकाष्ठानां दहनोपमम् ॥
इदं रामेश्वरं लिंगं ख्यातं लोके भविष्यति
mā vilaṃbaṃ kuruṣvāto liṃgasthāpanakarmaṇi ||
rāmacaṃdra mahābhāga karuṇāpūrṇavigraha
||94||मा विलंबं कुरुष्वातो लिंगस्थापनकर्मणि ॥
रामचंद्र महाभाग करुणापूर्णविग्रह
śrīsūta uvāca
iti śrutvā vaco rāmo munīnāṃ taṃ munīśvarāḥ ||
puṇyakālaṃ vicāryātha dvimuhūrtaṃ jagatpatiḥ
||95||इति श्रुत्वा वचो रामो मुनीनां तं मुनीश्वराः ॥
पुण्यकालं विचार्याथ द्विमुहूर्तं जगत्पतिः
kailāsaṃ preṣayāmāsa hanumantaṃ śivālayam ||
śivaliṃgaṃ samānetuṃ sthāpanārthaṃ raghūdvahaḥ
||96||कैलासं प्रेषयामास हनुमन्तं शिवालयम् ॥
शिवलिंगं समानेतुं स्थापनार्थं रघूद्वहः
rāma uvāca
hanūmannaṃjanīsūno vāyuputra mahābala ||
kailāsaṃ tvarito gatvā liṃgamānaya mā ciram
||97||हनूमन्नंजनीसूनो वायुपुत्र महाबल ॥
कैलासं त्वरितो गत्वा लिंगमानय मा चिरम्
ityājñaptassa rāmeṇa bhujāvāsphālya vīryavān ||
muhūrtadvitayaṃ jñātvā puṇyakālaṃ kapīśvaraḥ
||98||इत्याज्ञप्तस्स रामेण भुजावास्फाल्य वीर्यवान् ॥
मुहूर्तद्वितयं ज्ञात्वा पुण्यकालं कपीश्वरः
paśyatāṃ sarvadevānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām ||
utpapāta mahāvegaścālayangaṃdhamādanam
||99||पश्यतां सर्वदेवानामृषीणां च महात्मनाम् ॥
उत्पपात महावेगश्चालयन्गंधमादनम्
laṃghayansa viyanmārgaṃ kailāsaṃ parvataṃ yayau ||
na dadarśa mahādevaṃ liṃgarūpadharaṃ kapiḥ
||100||लंघयन्स वियन्मार्गं कैलासं पर्वतं ययौ ॥
न ददर्श महादेवं लिंगरूपधरं कपिः
kailāse parvate tasminpuṇye śaṃkarapālite ||
āṃjaneyastapastepe liṃgaprāptyarthamādarāt
||1||कैलासे पर्वते तस्मिन्पुण्ये शंकरपालिते ॥
आंजनेयस्तपस्तेपे लिंगप्राप्त्यर्थमादरात्
prāgagreṣu samāsīnaḥ kuśeṣu munipuṃgavāḥ ||
ūrdhvabāhurnirālambo nirucchvāso jiteṃdriyaḥ
||2||प्रागग्रेषु समासीनः कुशेषु मुनिपुंगवाः ॥
ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बो निरुच्छ्वासो जितेंद्रियः
prasādayanmahādevaṃ liṃgaṃ lebhe sa mārutiḥ ||
etasminnaṃtare viprā munibhistattvadarśibhiḥ
||3||प्रसादयन्महादेवं लिंगं लेभे स मारुतिः ॥
एतस्मिन्नंतरे विप्रा मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
anāgataṃ hanūmaṃtaṃ kālaṃ svalpāvaśeṣitam ||
jñātvā prakathitaṃ tatra rāmaṃ prati mahāmatim
||4||अनागतं हनूमंतं कालं स्वल्पावशेषितम् ॥
ज्ञात्वा प्रकथितं तत्र रामं प्रति महामतिम्
rāmarāma mahābāho kālo hyatyeti sāṃpratam ||
jānakyā yatkṛtaṃ liṃgaṃ saikataṃ līlayā vibho
||5||रामराम महाबाहो कालो ह्यत्येति सांप्रतम् ॥
जानक्या यत्कृतं लिंगं सैकतं लीलया विभो
talliṃgaṃ sthāpayasvādya mahāliṃgamanuttamam ||
śrutvaitadvacanaṃ rāmo jānakyā saha satvaram
||6||तल्लिंगं स्थापयस्वाद्य महालिंगमनुत्तमम् ॥
श्रुत्वैतद्वचनं रामो जानक्या सह सत्वरम्
munibhiḥ sahitaḥ prītyā kṛtakautukamaṃgalaḥ ||
jyeṣṭhe māse site pakṣe daśamyāṃ budhahastayoḥ
||7||मुनिभिः सहितः प्रीत्या कृतकौतुकमंगलः ॥
ज्येष्ठे मासे सिते पक्षे दशम्यां बुधहस्तयोः
garānaṃde vyatīpāte kanyā candre vṛṣe ravau ||
daśayoge mahāpuṇye gandhamādanaparvate
||8||गरानंदे व्यतीपाते कन्या चन्द्रे वृषे रवौ ॥
दशयोगे महापुण्ये गन्धमादनपर्वते
setumadhye mahādevaṃ liṃgarūpadharaṃ haram ||
īśānaṃ kṛttivasanaṃ gaṃgācaṃdrakalādharam
||9||सेतुमध्ये महादेवं लिंगरूपधरं हरम् ॥
ईशानं कृत्तिवसनं गंगाचंद्रकलाधरम्
rāmo vai sthāpayāmāsa śivaliṃgamanuttamam ||
liṃgasthaṃ pūjayāmāsa rāghavaḥ sāṃbamīśvaram
||110||रामो वै स्थापयामास शिवलिंगमनुत्तमम् ॥
लिंगस्थं पूजयामास राघवः सांबमीश्वरम्
liṃgasthaḥ sa mahādevaḥ pārvatyā saha śaṃkaraḥ ||
pratyakṣameva bhagavāndattavānvaramuttamam
||11||लिंगस्थः स महादेवः पार्वत्या सह शंकरः ॥
प्रत्यक्षमेव भगवान्दत्तवान्वरमुत्तमम्
sarvalokaśaraṇyāya rāghavāya mahātmane ||
tvayātra sthāpitaṃ liṃgaṃ ye paśyaṃti raghūdvaha
||12||सर्वलोकशरण्याय राघवाय महात्मने ॥
त्वयात्र स्थापितं लिंगं ये पश्यंति रघूद्वह
mahāpātakayuktāśca teṣāṃ pāpaṃ praṇaśyati ||
sarvāṇyapi hi pāpāni dhanuṣkoṭau nimajjanāt
||13||महापातकयुक्ताश्च तेषां पापं प्रणश्यति ॥
सर्वाण्यपि हि पापानि धनुष्कोटौ निमज्जनात्
darśanādrāmaliṃgasya pātakāni mahāṃtyapi ||
vilayaṃ yāṃti rājeṃdra rāmacandra na saṃśayaḥ
||14||दर्शनाद्रामलिंगस्य पातकानि महांत्यपि ॥
विलयं यांति राजेंद्र रामचन्द्र न संशयः
prādādevaṃ hi rāmāya varaṃ devoṃ'bikāpatiḥ ||
tadagre naṃdikeśaṃ ca sthāpayāmāsa rāghavaḥ
||15||प्रादादेवं हि रामाय वरं देवोंऽबिकापतिः ॥
तदग्रे नंदिकेशं च स्थापयामास राघवः
īśvarasyābhiṣekārthaṃ dhanuṣkoṭyātha rāghavaḥ ||
ekaṃ kūpaṃ dharāṃ bhittvā janayāmāsa vai dvijāḥ
||16||ईश्वरस्याभिषेकार्थं धनुष्कोट्याथ राघवः ॥
एकं कूपं धरां भित्त्वा जनयामास वै द्विजाः
tasmājjalamupādāya snāpayāmāsa śaṃkaram ||
koṭitīrthamiti proktaṃ tattīrthaṃ puṇyamuttamam
||17||तस्माज्जलमुपादाय स्नापयामास शंकरम् ॥
कोटितीर्थमिति प्रोक्तं तत्तीर्थं पुण्यमुत्तमम्
uktaṃ tadvaibhavaṃ pūrvamasmābhirmunipuṃgavāḥ ||
devāśca munayo nāgā gandharvāpsa rasāṃ gaṇāḥ ||
sarvepi vānarā liṃgamekaikaṃ cakrurādarāt
||18||उक्तं तद्वैभवं पूर्वमस्माभिर्मुनिपुंगवाः ॥
देवाश्च मुनयो नागा गन्धर्वाप्स रसां गणाः ॥
सर्वेपि वानरा लिंगमेकैकं चक्रुरादरात्
śrīsūta uvāca
evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā yathā rāmeṇa dhīmata
||59||एवं वः कथितं विप्रा यथा रामेण धीमत
sthāpitaṃ śivaliṃgaṃ vai bhuktimuktipradāyakam ||
imāṃ liṃgapratiṣṭhāṃ yaḥ śṛṇoti paṭhate'thavā
||120||स्थापितं शिवलिंगं वै भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥
इमां लिंगप्रतिष्ठां यः शृणोति पठतेऽथवा
sa rāmeśvaraliṃgasya sevāphalamavāpnuyāt ||
sāyujyaṃ ca samāpnoti rāmanāthasya vaibhavāt
||121||स रामेश्वरलिंगस्य सेवाफलमवाप्नुयात् ॥
सायुज्यं च समाप्नोति रामनाथस्य वैभवात्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye rāmanāthaliṃgapratiṣṭhāvidhivarṇanaṃnāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ || 44 ||