अध्यायः ७२
ब्रह्मोवाच:
हिमवत्पर्वते श्रेष्ठे नानारत्नविचित्रिते । नानावृक्षलताकीर्णे नानाद्विजनिषेविते
॥१॥नदीनदसरःकूपतडागादिभिर् आवृते । देवगन्धर्वयक्षादिसिद्धचारणसेविते
॥२॥शुभमारुतसम्पन्ने हर्षोत्कर्षैककारणे । मेरुमन्दरकैलासमैनाकादिनगैर् वृते
॥३॥वसिष्ठागस्त्यपौलस्त्यलोमशादिभिर् आवृते । महोत्सवे वर्तमाने विवाहः समजायत
॥४॥तत्र वेदी रत्नमयी शोभिता स्वर्णभूषिता । वज्रमाणिक्यवैदूर्यतन्मयस्तम्भशोभिता
॥५॥जयालक्ष्मीशुभाक्षान्तिकीर्तिपुष्ट्यादिसंवृता । मेरुमन्दरकैलासरैवतैः परिशोभितैः
॥६॥पूजितो लोकनाथेन विष्णुना प्रभविष्णुना । मैनाकः पर्वतश्रेष्ठो रेजेऽतीव हिरण्मयः
॥७॥ऋषयो लोकपालाश् च आदित्याः समरुद्गणाः । विवाहे वेदिकां चक्रुर् देवदेवस्य शूलिनः
॥८॥विश्वकर्मा स्वयं त्वष्टा वेदीं चक्रे सतोरणाम् । सुरभी नन्दिनी नन्दा सुनन्दा कामदोहिनी
॥९॥आभिस् तु शोभितेशान्या विवाहः समजायत । समुद्राः सरितो नागा ओषध्यो लोकमातरः
॥१०॥सवनस्पतिबीजाश् च सर्वे तत्र समाययुः । भुवः कर्म इला चक्रे ओषध्यस् त्व् अन्नकर्म च
॥११॥वरुणः पानकर्माणि दानकर्म धनाधिपः । अग्निश् चकार तत्रान्नं यच् चेष्टं लोकनाथयोः
॥१२॥तत्र तत्र पृथक् पूजां चक्रे विष्णुः सनातनः । वेदाश् च सरहस्या वै गायन्ति च हसन्ति
॥१३॥नृत्यन्त्य् अप्सरसः सर्वा जगुर् गन्धर्वकिन्नराः । लाजाधृक् चापि मैनाको बभूव मुनिसत्तम
॥१४॥पुण्याहवाचनं वृत्तम् अन्तर्वेश्मनि नारद । वेदिकायाम् उपाविष्टौ दम्पती सुरसत्तमौ
॥१५॥प्रतिष्ठाप्याग्निं विधिवद् अश्मानं चापि पुत्रक । हुत्वा लाजांश् च विधिवत् प्रदक्षिणम् अथाकरोत्
॥१६॥अश्मनः स्पर्शहेतोश् च देव्यङ्गुष्ठं करेऽस्पृशत् । विष्णुना प्रेरितः शम्भुर् दक्षिणस्य पदस्य च
॥१७॥ताम् अदर्शम् अहं तत्र होमं कुर्वन् हरान्तिके । दृष्टेऽङ्गुष्ठे दुष्टबुद्ध्या वीर्यं सुस्राव मे तदा
॥१८॥लज्जया कलुषीभूतः स्कन्नं वीर्यम् अचूर्णयम् । मद्वीर्याच् चूर्णितात् सूक्ष्माद् वालखिल्यास् तु जज्ञिरे
॥१९॥ततो महान् अभूत् तत्र हाहाकारः सुरोदितः । लज्जया परिभूतोऽहं निर्गतस् तु तदासनात्
॥२०॥पश्यत्सु देवसङ्घेषु तूष्णीम्भूतेषु नारद । गच्छन्तं मां महादेवो दृष्ट्वा नन्दिनम् अब्रवीत्
॥२१॥शिव उवाच:
ब्रह्माणम् आह्वयस्वेह गतपापं करोम्य् अहम् । कृतापराधेऽपि जने सन्तः सकृपमानसाः । मोहयन्त्य् अपि विद्वांसं विषयाणाम् इयं स्थितिः
॥२२॥ब्रह्मोवाच:
एवम् उक्त्वा स भगवान् उमया सहितः शिवः । ममानुकम्पया चैव लोकानां हितकाम्यया
॥२३॥एतच् चकार लोकेशः शृणु नारद यत्नतः । पापिनां पापमोक्षाय भूमिर् आपो भविष्यति
॥२४॥तयोश् च सारसर्वस्वम् आहरिष्यामि पावनम् । एवं निश्चित्य भगवांस् तयोः सारं समाहरत्
॥२५॥भूमिं कमण्डलुं कृत्वा तत्रापः सन्निवेश्य च । पावमान्यादिभिः सूक्तैर् अभिमन्त्र्य च यत्नतः
॥२६॥त्रिजगत्पावनीं शक्तिं तत्र सस्मार पापहा । माम् उवाच स लोकेशो गृहाणेमं कमण्डलुम्
॥२७॥आपो वै मातरो देव्यो भूमिर् माता तथापरा । स्थित्युत्पत्तिविनाशानां हेतुत्वम् उभयोः स्थितम्
॥२८॥अत्र प्रतिष्ठितो धर्मो ह्य् अत्र यज्ञः सनातनः । अत्र भुक्तिश् च मुक्तिश् च स्थावरं जङ्गमं तथा
॥२९॥स्मरणान् मानसं पापं वचनाद् वाचिकं तथा । स्नानपानाभिषेकाच् च प्रणश्यत्य् अपि कायिकम्
॥३०॥एतद् एवामृतं लोके नैतस्मात् पावनं परम् । मयाभिमन्त्रितं ब्रह्मन् गृहाणेमं कमण्डलुम्
॥३१॥अत्रत्यं वारि यः कश्चित् स्मरेद् अपि पठेद् अपि । स सर्वकामान् आप्नोति गृहाणेमं कमण्डलुम्
॥३२॥भूतेभ्यश् चापि पञ्चभ्य आपो भूतं महोदितम् । तासाम् उत्कृष्टम् एतस्माद् गृहाणेमं कमण्डलुम्
॥३३॥अत्र यद् वारि शोभिष्ठं पुण्यं पावनम् एव च । स्पृष्ट्वा स्मृत्वा च दृष्ट्वा च ब्रह्मन् पापाद् विमोक्ष्यसे
॥३४॥एवम् उक्त्वा महादेवः प्रादान् मम कमण्डलुम् । ततः सुरगणाः सर्वे भक्त्या प्रोचुः सुरेश्वरम् । आह्लादश् च महांस् तत्र जयशब्दो व्यवर्तत
॥३५॥देवोत्सवे मातुर् अजः पदाग्रं । समीक्ष्य पापात् पतितत्वम् आप । प्रादात् कृपालुः स्मरणात् पवित्रां । गङ्गां पिता पुण्यकमण्डलुस्थाम्
॥३८॥स्रोतः तथा उपयोगनियमः:SARIT. Based on the SARIT digital edition, edited by Peter Schreiner and Renate Söhnen; base e-text: the Tübingen Purāṇa Project; TEI editing and conversion: Richard Mahoney. Copyright 2014–2018 SARIT. Converted from IAST to Devanāgarī and segmented into chapter, stanza, and prose items for this reader. Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0).