kālanemī ruṣāviṣṭasteṣāṃ rūpaṃ na buddhavān
nārada uvāca
kālanemī ruṣāviṣṭasteṣāṃ rūpaṃ na buddhavān ||
tato nimiṃ ca daityendraṃ matvā devaṃ mahājavaḥ
||1||कालनेमी रुषाविष्टस्तेषां रूपं न बुद्धवान् ॥
ततो निमिं च दैत्येन्द्रं मत्वा देवं महाजवः
keśeṣu gṛhya taṃ vīraṃ cakarṣa ca nanāda ca ||
tato nimiruvācedaṃ kālanemiṃ mahābalam
||2||केशेषु गृह्य तं वीरं चकर्ष च ननाद च ॥
ततो निमिरुवाचेदं कालनेमिं महाबलम्
ahaṃ nimiḥ kālaneme sutaṃ matvā vadhasva mā ||
bhavatā mohitenājau devānmatvāsurāḥ svakāḥ
||3||अहं निमिः कालनेमे सुतं मत्वा वधस्व मा ॥
भवता मोहितेनाजौ देवान्मत्वासुराः स्वकाः
suraiḥ sudurjayāḥ koṭyo nihatādaśa viddhi tat ||
sarvāstravāraṇaṃ muṃca brahmamastraṃ tvarānvitaḥ
||4||सुरैः सुदुर्जयाः कोट्यो निहतादश विद्धि तत् ॥
सर्वास्त्रवारणं मुंच ब्रह्ममस्त्रं त्वरान्वितः
sa tena bodhito daityo muktvā taṃ saṃbhramākulaḥ ||
bāṇaṃ brahmāstravihitaṃ mumoca tvarayānvitaḥ
||5||स तेन बोधितो दैत्यो मुक्त्वा तं संभ्रमाकुलः ॥
बाणं ब्रह्मास्त्रविहितं मुमोच त्वरयान्वितः
brahmāstraṃ tatprajajvāla tataḥ khe sumahādbhutam ||
devānāṃ cābhavatsainyaṃ sarvameva bhayākulam
||6||ब्रह्मास्त्रं तत्प्रजज्वाल ततः खे सुमहाद्भुतम् ॥
देवानां चाभवत्सैन्यं सर्वमेव भयाकुलम्
śaṃbarāstraṃ tataḥ śāṃtaṃ brāhmapratihataṃ tadā ||
tasminpratihate hyastre bhāskaraḥ prabhuḥ
||7||शंबरास्त्रं ततः शांतं ब्राह्मप्रतिहतं तदा ॥
तस्मिन्प्रतिहते ह्यस्त्रे भास्करः प्रभुः
maheṃdrajālamāstāya cakre bhīṣaṇāṃ tanum ||
visphūrjatkarasaṃghātasamākrāṃtajagattrayaḥ
||8||महेंद्रजालमास्ताय चक्रे भीषणां तनुम् ॥
विस्फूर्जत्करसंघातसमाक्रांतजगत्त्रयः
tatāpa dānavānīkaṃ galanmajjāṅghriśoṇitam ||
cakṣūṃṣi dānavendrāṇāṃ cakārāṃdhāni sa prabhuḥ
||9||तताप दानवानीकं गलन्मज्जाङ्घ्रिशोणितम् ॥
चक्षूंषि दानवेन्द्राणां चकारांधानि स प्रभुः
gajānāmagalanmedaḥ petuścāpi rathā bhuvi ||
turaṃgamāḥ śvasaṃtaśca gharmārtā rathinopi ca
||10||गजानामगलन्मेदः पेतुश्चापि रथा भुवि ॥
तुरंगमाः श्वसंतश्च घर्मार्ता रथिनोपि च
itaścetaśca salilaṃ prārthayaṃtastṛṣāturāḥ ||
giridroṇīśca pādāṃśca giriṇāṃ gahanāni ca
||11||इतश्चेतश्च सलिलं प्रार्थयंतस्तृषातुराः ॥
गिरिद्रोणीश्च पादांश्च गिरिणां गहनानि च
teṣāṃ prārthayatāṃ śīghramanyonyaṃ ca visarpiṇām ||
dāvāgnirajvalattīvro ghoro nardagdhapādapaḥ
||12||तेषां प्रार्थयतां शीघ्रमन्योन्यं च विसर्पिणाम् ॥
दावाग्निरज्वलत्तीव्रो घोरो नर्दग्धपादपः
toyārthinaḥ puro dṛṣṭvā toyaṃ kallo lamālitam ||
puraḥsthitamapi prāptuṃ na śekurupasāditum
||13||तोयार्थिनः पुरो दृष्ट्वा तोयं कल्लो लमालितम् ॥
पुरःस्थितमपि प्राप्तुं न शेकुरुपसादितुम्
aprāpya salilaṃ bhūmāvabhyāśe drutameva te ||
tatratatra vyadṛśyanta mṛtā daityeśvarābhuvi
||14||अप्राप्य सलिलं भूमावभ्याशे द्रुतमेव ते ॥
तत्रतत्र व्यदृश्यन्त मृता दैत्येश्वराभुवि
rathā gajāśca patitāsturaṃgāśca śramānvitāḥ ||
sthitā vamaṃto dhāvaṃto galaddrutavasāsrajaḥ
||15||रथा गजाश्च पतितास्तुरंगाश्च श्रमान्विताः ॥
स्थिता वमंतो धावंतो गलद्द्रुतवसास्रजः
dānavānāṃ koṭikoṭi vyadṛśyatamṛtaṃ tadā ||
evaṃ kṣayo jānavānāṃ tasminmahati vartite
||16||दानवानां कोटिकोटि व्यदृश्यतमृतं तदा ॥
एवं क्षयो जानवानां तस्मिन्महति वर्तिते
prakopodbhūtatāmrākṣaḥ kālanemī ruṣāturaḥ ||
babhūva kālamedhābhaḥ sphuradromaśatahradaḥ
||17||प्रकोपोद्भूतताम्राक्षः कालनेमी रुषातुरः ॥
बभूव कालमेधाभः स्फुरद्रोमशतह्रदः
gaṃbhīrāsphoṭanirhrādajagaddhṛdayakaṃpanaḥ ||
pracchādya gaganaṃ sūryaprabhāṃ sarvāṃ vyanāśayat
||18||गंभीरास्फोटनिर्ह्रादजगद्धृदयकंपनः ॥
प्रच्छाद्य गगनं सूर्यप्रभां सर्वां व्यनाशयत्
vavarṣa śītaṃ ca jalaṃ dānavendrabalaṃ prati ||
daityāstāṃ vṛṣṭimāsādya samāśvastāstataḥ kramāt
||19||ववर्ष शीतं च जलं दानवेन्द्रबलं प्रति ॥
दैत्यास्तां वृष्टिमासाद्य समाश्वस्तास्ततः क्रमात्
bījāṃkurā iva mlānāḥ prāpya vṛṣṭiṃ dharātale ||
tataḥ sa megharūpeṇa kālanemirmahāsurāḥ
||20||बीजांकुरा इव म्लानाः प्राप्य वृष्टिं धरातले ॥
ततः स मेघरूपेण कालनेमिर्महासुराः
śastravṛṣṭiṃ vavarṣogrāṃ devanīkeṣu durjayaḥ ||
tayā vṛṣṭyā pīḍyamānā daityairanyaiśca devatāḥ
||21||शस्त्रवृष्टिं ववर्षोग्रां देवनीकेषु दुर्जयः ॥
तया वृष्ट्या पीड्यमाना दैत्यैरन्यैश्च देवताः
gatiṃ kāṃcinna paśyanti gāvaḥ śītārditā iva ||
parasparaṃ vyalīyaṃta gajeṣu turageṣu ca ||
ratheṣu ca bhayatrastāstatratatra nililyire
||22||गतिं कांचिन्न पश्यन्ति गावः शीतार्दिता इव ॥
परस्परं व्यलीयंत गजेषु तुरगेषु च ॥
रथेषु च भयत्रस्तास्तत्रतत्र निलिल्यिरे
evaṃ te līyamānāśca nihatāḥ kālane minā ||
dṛśyaṃte patitā devāḥ śastrabhinnaṃgasaṃdhayaḥ
||23||एवं ते लीयमानाश्च निहताः कालने मिना ॥
दृश्यंते पतिता देवाः शस्त्रभिन्नंगसंधयः
vibhinnā bhinnamūrdhānastathā bhinnorujānavaḥ ||
viparyastaṃ rathāṃgaiśca patitaṃ dhvajaśaktibhiḥ
||24||विभिन्ना भिन्नमूर्धानस्तथा भिन्नोरुजानवः ॥
विपर्यस्तं रथांगैश्च पतितं ध्वजशक्तिभिः
turaṃgāṇāṃ sahasrāṇi gajānāmayutāni ca ||
raktena teṣāṃ ghoreṇa dustarā cābhavanmahī
||25||तुरंगाणां सहस्राणि गजानामयुतानि च ॥
रक्तेन तेषां घोरेण दुस्तरा चाभवन्मही
evamājau mahādaityaḥ kālanemirmahāsuraḥ ||
jaghne muhurtamātreṇa gaṃdharvāṇāṃ daśāyutam
||26||एवमाजौ महादैत्यः कालनेमिर्महासुरः ॥
जघ्ने मुहुर्तमात्रेण गंधर्वाणां दशायुतम्
yakṣāṇāṃ paṃcalakṣāṇi kiṃnarāṇāṃ tathaiva ca ||
jaghne piśācamukhyānāṃ saptalakṣāṇi nirbhayaḥ
||27||यक्षाणां पंचलक्षाणि किंनराणां तथैव च ॥
जघ्ने पिशाचमुख्यानां सप्तलक्षाणि निर्भयः
itareṣāṃ na saṃkhyāsti surajātinikāyinām ||
jaghne sa koṭiśaḥ kraddhaḥ kālanemirmadotkaṭaḥ
||28||इतरेषां न संख्यास्ति सुरजातिनिकायिनाम् ॥
जघ्ने स कोटिशः क्रद्धः कालनेमिर्मदोत्कटः
evaṃ pratibhaye bhīme tadāmara mahākṣaye ||
saṃkruddhāvaśvinau vīrau citrāstrakavacojjavalau
||29||एवं प्रतिभये भीमे तदामर महाक्षये ॥
संक्रुद्धावश्विनौ वीरौ चित्रास्त्रकवचोज्जवलौ
jaghnatustau raṇe daityamekaikaṃ ṣaṣṭibhiḥ śaraiḥ ||
nirbhidya te mahādaityaṃ sapuṃkhā viviśurmahīm
||30||जघ्नतुस्तौ रणे दैत्यमेकैकं षष्टिभिः शरैः ॥
निर्भिद्य ते महादैत्यं सपुंखा विविशुर्महीम्
tābhyāṃ bāṇaprahāraistu kiṃcitso'vāptacetanaḥ ||
jagrāha cakraṃ lakṣāraṃ tailadhautaṃ raṇe'dhikam
||31||ताभ्यां बाणप्रहारैस्तु किंचित्सोऽवाप्तचेतनः ॥
जग्राह चक्रं लक्षारं तैलधौतं रणेऽधिकम्
tena cakreṇa sośvibhyāṃ ciccheda rathakūbaram ||
jagrāhātha dhanurdaityaḥ śarāṃścāśīviṣopamān
||32||तेन चक्रेण सोश्विभ्यां चिच्छेद रथकूबरम् ॥
जग्राहाथ धनुर्दैत्यः शरांश्चाशीविषोपमान्
vavarṣa bhiṣajormūrdhni saṃchādyākāśagocaram ||
tāvapyastraiḥ smṛtaiḥ sarvāśchedaturdaityasāyakān
||33||ववर्ष भिषजोर्मूर्ध्नि संछाद्याकाशगोचरम् ॥
तावप्यस्त्रैः स्मृतैः सर्वाश्छेदतुर्दैत्यसायकान्
tacca karama tayordṛṣṭvā vismitaḥ kopamāviśat ||
jagrāha mudgaraṃ bhīma kāladaṃḍavibhīṣaṇam
||34||तच्च करम तयोर्दृष्ट्वा विस्मितः कोपमाविशत् ॥
जग्राह मुद्गरं भीम कालदंडविभीषणम्
sa tadamudbhrāmya vegena cikṣepāsya rathaṃ prati ||
taṃ tu mudgaramāyāṃtamālokyāṃbaragocare
||35||स तदमुद्भ्राम्य वेगेन चिक्षेपास्य रथं प्रति ॥
तं तु मुद्गरमायांतमालोक्यांबरगोचरे
muktvā rathāvubhau vegādāplutau tarasāśvinau ||
tau rathau sa tu niṣpiṣya mudgaro'calasaṃnibhaḥ
||36||मुक्त्वा रथावुभौ वेगादाप्लुतौ तरसाश्विनौ ॥
तौ रथौ स तु निष्पिष्य मुद्गरोऽचलसंनिभः
dārayāmāsa dharaṇīṃ hemajālapariṣkṛtaḥ ||
tasya karmātha taddṛṣṭvā bhiṣajau citrayodhinau
||37||दारयामास धरणीं हेमजालपरिष्कृतः ॥
तस्य कर्माथ तद्दृष्ट्वा भिषजौ चित्रयोधिनौ
vajrāstraṃ ca prakurvāṇau dānaveṃdramayudhyatām ||
ghoravajraprahāraistu dānavaḥ sa parikṣataḥ
||38||वज्रास्त्रं च प्रकुर्वाणौ दानवेंद्रमयुध्यताम् ॥
घोरवज्रप्रहारैस्तु दानवः स परिक्षतः
ratho dhvajo dhanuścaiva chatraṃ ca kavacaṃ tathā ||
kṣaṇena śatadhā bhūtaṃ sarvasainyasya paśyataḥ
||39||रथो ध्वजो धनुश्चैव छत्रं च कवचं तथा ॥
क्षणेन शतधा भूतं सर्वसैन्यस्य पश्यतः
taddṛṣṭvā dukaraṃ karma so'śvibhyāṃ bhīmavikramaḥ ||
nārāyaṇāstraṃ balavānmumoca raṇamūrdhani
||40||तद्दृष्ट्वा दुकरं कर्म सोऽश्विभ्यां भीमविक्रमः ॥
नारायणास्त्रं बलवान्मुमोच रणमूर्धनि
tataḥ śaśāma vajrāstraṃ kālanemistato ruṣā ||
jīvagrāhaṃ grāhayitumaśvinau tau pracakrame
||41||ततः शशाम वज्रास्त्रं कालनेमिस्ततो रुषा ॥
जीवग्राहं ग्राहयितुमश्विनौ तौ प्रचक्रमे
tāvabhiprāyamālakṣya saṃtyajya samarāṃgaṇam ||
padātī vepamānāṃgau pradrutau vāsavoyataḥ
||42||तावभिप्रायमालक्ष्य संत्यज्य समरांगणम् ॥
पदाती वेपमानांगौ प्रद्रुतौ वासवोयतः
tayoranugato daityaḥ kālanemirnadanmuhuḥ ||
prāpyeṃdrasya balaṃ krūro daityānīkapadānugaḥ
||43||तयोरनुगतो दैत्यः कालनेमिर्नदन्मुहुः ॥
प्राप्येंद्रस्य बलं क्रूरो दैत्यानीकपदानुगः
sa kāla iva kalpāṃte yadā vāsavamādrutaḥ ||
taṃ dṛṣṭvā sarvabhūtāni viviśurvihvalāni tu
||44||स काल इव कल्पांते यदा वासवमाद्रुतः ॥
तं दृष्ट्वा सर्वभूतानि विविशुर्विह्वलानि तु
hāhārāvaṃ prakurvāṇāstadā devāśca menire ||
parājayaṃ maheṃdrasya sarvalokakṣayāvaham
||45||हाहारावं प्रकुर्वाणास्तदा देवाश्च मेनिरे ॥
पराजयं महेंद्रस्य सर्वलोकक्षयावहम्
celuḥ śikhariṇo mukhyāḥ peturulkā nabhastalāt ||
jagarjurjaladā dikṣu saṃbhūtaśca mahāravaḥ
||46||चेलुः शिखरिणो मुख्याः पेतुरुल्का नभस्तलात् ॥
जगर्जुर्जलदा दिक्षु संभूतश्च महारवः
tāṃ bhūtāvikṛtiṃ dṛṣṭvā devāḥ seṃdrā bhayāvahāḥ ||
manasā śaraṇaṃ jagmurvāsudevaṃ jagatpatim
||47||तां भूताविकृतिं दृष्ट्वा देवाः सेंद्रा भयावहाः ॥
मनसा शरणं जग्मुर्वासुदेवं जगत्पतिम्
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca ||
jagaddhitāya kṛṣṇāya goviṃdāya namonamaḥ
||48||नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च ॥
जगद्धिताय कृष्णाय गोविंदाय नमोनमः
sa no rakṣatu goviṃdo bhayārtāste jaguḥ surāḥ ||
surāṇāṃ ciṃtitaṃ jñātvā bhagavāngaruḍadhvajaḥ
||49||स नो रक्षतु गोविंदो भयार्तास्ते जगुः सुराः ॥
सुराणां चिंतितं ज्ञात्वा भगवान्गरुडध्वजः
vibudhyaiva ca paryaṃkādyoganidrāṃ vihāya saḥ ||
lakṣmīkarayugāṃbhojalālitāṃghrisaroruhaḥ
||50||विबुध्यैव च पर्यंकाद्योगनिद्रां विहाय सः ॥
लक्ष्मीकरयुगांभोजलालितांघ्रिसरोरुहः
śāradaṃbaranīrābjakāṃtidehacchaviḥ prabhuḥ ||
kaustubhodbhāsihṛdayaḥ kāṃtakeyūrabhāskaraḥ
||51||शारदंबरनीराब्जकांतिदेहच्छविः प्रभुः ॥
कौस्तुभोद्भासिहृदयः कांतकेयूरभास्करः
vimṛśya surasaṃkṣobhaṃ vainateyamātāhvayat ||
āhūte'visthitetasmingaruḍe duḥkhite bhṛśam
||52||विमृश्य सुरसंक्षोभं वैनतेयमाताह्वयत् ॥
आहूतेऽविस्थितेतस्मिन्गरुडे दुःखिते भृशम्
divyanānāstratīkṣṇārcirāruhyāgātsurāhavam ||
tatrāpaśyata deveṃdraṃ bhayabhītamabhidrutam
||53||दिव्यनानास्त्रतीक्ष्णार्चिरारुह्यागात्सुराहवम् ॥
तत्रापश्यत देवेंद्रं भयभीतमभिद्रुतम्
dānaveṃdrairnavāṃbhodasacchāyaiḥ sarvathotkaṭaiḥ ||
yathā hi puruṣaṃ ghorairabhāgyairarthakāṃkṣibhiḥ
||54||दानवेंद्रैर्नवांभोदसच्छायैः सर्वथोत्कटैः ॥
यथा हि पुरुषं घोरैरभाग्यैरर्थकांक्षिभिः
tattrāṇāyāvrajadviṣṇuḥ stūyamāno muhuḥ suraiḥ ||
abhāgyebhyaḥ paritrātuṃ sukṛtaṃ nirmalaṃ yathā
||55||तत्त्राणायाव्रजद्विष्णुः स्तूयमानो मुहुः सुरैः ॥
अभाग्येभ्यः परित्रातुं सुकृतं निर्मलं यथा
athāpaśyata daityeṃdro viyati dyutimaṃḍalam ||
sphuraṃtamudayācchīghraṃ kāṃtaṃ sūryaśataṃ yathā
||56||अथापश्यत दैत्येंद्रो वियति द्युतिमंडलम् ॥
स्फुरंतमुदयाच्छीघ्रं कांतं सूर्यशतं यथा
prabhavaṃ jñātumicchaṃto dānavāstasya tejasaḥ ||
garuḍaṃ tamathā paśyankalpāṃtānalabhairavam
||57||प्रभवं ज्ञातुमिच्छंतो दानवास्तस्य तेजसः ॥
गरुडं तमथा पश्यन्कल्पांतानलभैरवम्
tatra sthitaṃ caturbāhuṃ hariṃ cānupamadyutim ||
tamālokyāsureṃdrāstu harṣasaṃpūrṇamānasāḥ
||58||तत्र स्थितं चतुर्बाहुं हरिं चानुपमद्युतिम् ॥
तमालोक्यासुरेंद्रास्तु हर्षसंपूर्णमानसाः
ayaṃ sa devaḥ sarveṣāṃ śaraṇaṃ keśavo'rihā ||
asmiñjite jitāḥ sarvā devatā nātra saṃśayaḥ
||59||अयं स देवः सर्वेषां शरणं केशवोऽरिहा ॥
अस्मिञ्जिते जिताः सर्वा देवता नात्र संशयः
enamāśritya lokeśā yajñabhāgabhujo'marāḥ ||
ityuktvā te samāgamya sarva eva tatastataḥ
||60||एनमाश्रित्य लोकेशा यज्ञभागभुजोऽमराः ॥
इत्युक्त्वा ते समागम्य सर्व एव ततस्ततः
taṃ jaghnurvividhaiḥ śastraiḥ parivārya samaṃtataḥ ||
kālanemiprabhṛtayo daśa daityamahārathāḥ
||61||तं जघ्नुर्विविधैः शस्त्रैः परिवार्य समंततः ॥
कालनेमिप्रभृतयो दश दैत्यमहारथाः
ṣaṣṭyā vivyādhabāṇānāṃ kālanemirjanārdanam ||
nimiḥ śatena bāṇānāṃ mathano'śītibhiḥ śaraiḥ
||62||षष्ट्या विव्याधबाणानां कालनेमिर्जनार्दनम् ॥
निमिः शतेन बाणानां मथनोऽशीतिभिः शरैः
jaṃbhakaścaiva saptatyā śuṃbho daśabhireva ca ||
śeṣā daitye śvarāḥ sava viṣṇumekaikaśaḥ śaraiḥ
||63||जंभकश्चैव सप्तत्या शुंभो दशभिरेव च ॥
शेषा दैत्ये श्वराः सव विष्णुमेकैकशः शरैः
daśabhirdaśabhiḥ śalyairjaghnuḥ sagaruḍaṃ raṇe ||
teṣāmamṛṣyattatkarma viṣṇurdānavasūdanaḥ
||64||दशभिर्दशभिः शल्यैर्जघ्नुः सगरुडं रणे ॥
तेषाममृष्यत्तत्कर्म विष्णुर्दानवसूदनः
ekaikaṃ dānavaṃ jaghne ṣaḍbhiḥ paḍbhirajihnagaiḥ ||
ākarṇakṛṣṭairbhūyaśca kālanemistribhiḥ śaraiḥ
||65||एकैकं दानवं जघ्ने षड्भिः पड्भिरजिह्नगैः ॥
आकर्णकृष्टैर्भूयश्च कालनेमिस्त्रिभिः शरैः
viṣṇuṃ vivyādha hṛdaye roṣādraktavilocanaḥ ||
tasyāśobhaṃta te bāṇā hṛdaye taptakāṃcanāḥ
||66||विष्णुं विव्याध हृदये रोषाद्रक्तविलोचनः ॥
तस्याशोभंत ते बाणा हृदये तप्तकांचनाः
mayūkhā iva saṃdīptāḥ kaustubhasya sphurattviṣaḥ ||
tairbāṇaiḥ kiṃcidāyasto harirjagrāha mudgaram
||67||मयूखा इव संदीप्ताः कौस्तुभस्य स्फुरत्त्विषः ॥
तैर्बाणैः किंचिदायस्तो हरिर्जग्राह मुद्गरम्
sa tamudgrāhya vegena dānavāya mumoca vai ||
dānavendrastamaprāptaṃ viyatyeva śataiḥ śaraiḥ
||68||स तमुद्ग्राह्य वेगेन दानवाय मुमोच वै ॥
दानवेन्द्रस्तमप्राप्तं वियत्येव शतैः शरैः
ciccheda tilaśaḥ kruddho darśayanpāṇilāghavam ||
tato viṣṇuḥ prakupitaḥ prāsaṃ jagrāha bhairavam
||69||चिच्छेद तिलशः क्रुद्धो दर्शयन्पाणिलाघवम् ॥
ततो विष्णुः प्रकुपितः प्रासं जग्राह भैरवम्
tena daityasya hṛdayaṃ tāḍayāmāsa vegataḥ ||
kṣaṇena labdhasaṃjñastu kālanemirmahāsuraḥ
||70||तेन दैत्यस्य हृदयं ताडयामास वेगतः ॥
क्षणेन लब्धसंज्ञस्तु कालनेमिर्महासुरः
śaktiṃ jagrāha tīkṣṇāgrāṃ hemaghaṃṭāṭṭahāsinīm ||
tayā vāmaṃ bhujaṃ viṣṇorbibheda ditinaṃdanaḥ
||71||शक्तिं जग्राह तीक्ष्णाग्रां हेमघंटाट्टहासिनीम् ॥
तया वामं भुजं विष्णोर्बिभेद दितिनंदनः
bhinnaṃ śaktyā bhujaṃ tasya srutaśoṇitamābabhau ||
nīle balā hake vidyudvidyotaṃtī yathā muhuḥ
||72||भिन्नं शक्त्या भुजं तस्य स्रुतशोणितमाबभौ ॥
नीले बला हके विद्युद्विद्योतंती यथा मुहुः
tato viṣṇuḥ prakupito jagrāha vipulaṃ dhanuḥ ||
saptadaśa ca nārācāṃstīkṣṇāgrānmarmabhedinaḥ
||73||ततो विष्णुः प्रकुपितो जग्राह विपुलं धनुः ॥
सप्तदश च नाराचांस्तीक्ष्णाग्रान्मर्मभेदिनः
daityasya hṛdayaṃ ṣaḍbhirvivyādha ca śaraistribhiḥ ||
caturbhiḥ sārathiṃ cāsya dhvajaṃ caikena patriṇā
||74||दैत्यस्य हृदयं षड्भिर्विव्याध च शरैस्त्रिभिः ॥
चतुर्भिः सारथिं चास्य ध्वजं चैकेन पत्रिणा
dvābhyāṃ dhanurjyādhanuṣī bhujaṃ caikena patriṇā ||
sa viddho hṛdaye gāḍhaṃ doṣairmūḍho yathā naraḥ
||75||द्वाभ्यां धनुर्ज्याधनुषी भुजं चैकेन पत्रिणा ॥
स विद्धो हृदये गाढं दोषैर्मूढो यथा नरः
srutaraktāruṇaḥ prāṃśuḥ pīḍācalitamānasaḥ ||
cakaṃpe māruteneva coditaḥ kiṃśukadrumaḥ
||76||स्रुतरक्तारुणः प्रांशुः पीडाचलितमानसः ॥
चकंपे मारुतेनेव चोदितः किंशुकद्रुमः
tataḥ kaṃpitamālakṣya gadāṃ jagrāha keśavaḥ ||
tāṃ ca vegena cikṣepa kālanemivadhaṃ prati
||77||ततः कंपितमालक्ष्य गदां जग्राह केशवः ॥
तां च वेगेन चिक्षेप कालनेमिवधं प्रति
sā papāta śirasyugrā sahasā kālaneminaḥ ||
saṃcūrṇitottamāṃ gastu niṣpiṣṭamukuṭosuraḥ
||78||सा पपात शिरस्युग्रा सहसा कालनेमिनः ॥
संचूर्णितोत्तमां गस्तु निष्पिष्टमुकुटोसुरः
srutaraktaugharaṃdhraśca srutadhāturivācalaḥ ||
papāta sve rathe bhagno visaṃjñaḥ śiṣṭajīvanaḥ
||79||स्रुतरक्तौघरंध्रश्च स्रुतधातुरिवाचलः ॥
पपात स्वे रथे भग्नो विसंज्ञः शिष्टजीवनः
patitasya rathopasthe dānavasyācyuto'rihā ||
smitapūrvamuvācedaṃ vākyaṃ cakrāyudhaḥ prabhuḥ
||80||पतितस्य रथोपस्थे दानवस्याच्युतोऽरिहा ॥
स्मितपूर्वमुवाचेदं वाक्यं चक्रायुधः प्रभुः
gacchāsura vimukto'si sāṃprataṃ jīva nirvṛtaḥ ||
tataḥ svalpena kālena ahameva tavāṃtakaḥ
||81||गच्छासुर विमुक्तोऽसि सांप्रतं जीव निर्वृतः ॥
ततः स्वल्पेन कालेन अहमेव तवांतकः
evaṃ vacastasya niśamya viṣṇoḥ sarveśvarasyātha rathaṃ nimeṣāt ||
nināya dūraṃ kila kālanemino bhītastadā sārathirlokanāthāt
||82||एवं वचस्तस्य निशम्य विष्णोः सर्वेश्वरस्याथ रथं निमेषात् ॥
निनाय दूरं किल कालनेमिनो भीतस्तदा सारथिर्लोकनाथात्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe devāsurāsaṃgrāme kālanemikṛtayuddhasaṃmarde viṣṇunā saha kālanemiyuddhavarṇanaṃnāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ || 19 ||