pārvatīprakopavarṇanam
nārada uvāca
tato nirupamaṃ divyaṃ sarvaratnamayaṃ śubham ||
īśānanirmitaṃ sākṣātsaha devyāviśadgṛham
||1||ततो निरुपमं दिव्यं सर्वरत्नमयं शुभम् ॥
ईशाननिर्मितं साक्षात्सह देव्याविशद्गृहम्
tatrāsau maṃdaragirau saha devyā bhagākṣahā ||
prāsāde tatra codyāne reme saṃhṛṣṭamānasaḥ
||2||तत्रासौ मंदरगिरौ सह देव्या भगाक्षहा ॥
प्रासादे तत्र चोद्याने रेमे संहृष्टमानसः
etasminnaṃtare devāstārakeṇātipīḍitāḥ ||
protsāhitena cātyarthaṃ mayā kalicikīrṣuṇā
||3||एतस्मिन्नंतरे देवास्तारकेणातिपीडिताः ॥
प्रोत्साहितेन चात्यर्थं मया कलिचिकीर्षुणा
āsādya te bhavaṃ devaṃ tuṣṭuburbahudhā stavaiḥ ||
etasminnaṃtare devī prodvartayata gātrakam
||4||आसाद्य ते भवं देवं तुष्टुबुर्बहुधा स्तवैः ॥
एतस्मिन्नंतरे देवी प्रोद्वर्तयत गात्रकम्
udvartanamalenātha naraṃ cakre gajānanam ||
devānāṃ saṃstavaiḥ puṇyaiḥ kṛpayābhipariplutā
||5||उद्वर्तनमलेनाथ नरं चक्रे गजाननम् ॥
देवानां संस्तवैः पुण्यैः कृपयाभिपरिप्लुता
putretyuvāca taṃ devī tataḥ saṃhṛṣṭamānasā ||
etasminnaṃtare śarvastatrāgatya vaco'bravīt
||6||पुत्रेत्युवाच तं देवी ततः संहृष्टमानसा ॥
एतस्मिन्नंतरे शर्वस्तत्रागत्य वचोऽब्रवीत्
putrastavāyaṃ girije śrṛṇu yādṛgbhaviṣyati ||
vikrameṇa ca vīryeṇa kṛpayā sadṛśo mayā
||7||पुत्रस्तवायं गिरिजे श्रृणु यादृग्भविष्यति ॥
विक्रमेण च वीर्येण कृपया सदृशो मया
yathāhaṃ tādṛśaścāsau putraste bhavitā guṇaiḥ ||
ye ca pāpā durācārā vedāndharmaṃ dviṣaṃti ca
||8||यथाहं तादृशश्चासौ पुत्रस्ते भविता गुणैः ॥
ये च पापा दुराचारा वेदान्धर्मं द्विषंति च
teṣāmāmaraṇāṃtāni vighnānyeṣa kariṣyati ||
ye ca māṃ naiva manyaṃte viṣṇuṃ vāpi jagadgurum
||9||तेषामामरणांतानि विघ्नान्येष करिष्यति ॥
ये च मां नैव मन्यंते विष्णुं वापि जगद्गुरुम्
vighnitā vighnarājena te yāsyaṃti mahattamaḥ ||
teṣāṃ gṛheṣu kalahaḥ sadā naivopasāmyati
||10||विघ्निता विघ्नराजेन ते यास्यंति महत्तमः ॥
तेषां गृहेषु कलहः सदा नैवोपसाम्यति
putrasya tava vighnena samūlaṃ tasya naśyati ||
yeṣāṃ na pūjyāḥ pūjyaṃte krodhāsatyaparāśca ye
||11||पुत्रस्य तव विघ्नेन समूलं तस्य नश्यति ॥
येषां न पूज्याः पूज्यंते क्रोधासत्यपराश्च ये
raudrasāhasikā ye ca teṣāṃ vighnaṃ kariṣyati ||
śrutidharmāñjñātidharmānpālayaṃti gurūṃśca ye
||12||रौद्रसाहसिका ये च तेषां विघ्नं करिष्यति ॥
श्रुतिधर्माञ्ज्ञातिधर्मान्पालयंति गुरूंश्च ये
kṛpālavo gatakrodhāsteṣāṃ vighnaṃ hariṣyati ||
sarve dharmāśca karmāṇi tathā nānāvidhāni ca
||13||कृपालवो गतक्रोधास्तेषां विघ्नं हरिष्यति ॥
सर्वे धर्माश्च कर्माणि तथा नानाविधानि च
savighnāni bhivaṣyaṃti pūjayāsya vinā śubhe ||
evaṃ śrutvā umā prāha evamastviti śaṃkaram
||14||सविघ्नानि भिवष्यंति पूजयास्य विना शुभे ॥
एवं श्रुत्वा उमा प्राह एवमस्त्विति शंकरम्
tato bṛhattanuḥ so'bhūttejasā dyotayandiśaḥ ||
tato gaṇaiḥ samaṃ śarvaḥ surāṇāṃ pradadau ca tam ||
yāvattāra kahaṃtā vo bhavettāvadayaṃ prabhuḥ
||15||ततो बृहत्तनुः सोऽभूत्तेजसा द्योतयन्दिशः ॥
ततो गणैः समं शर्वः सुराणां प्रददौ च तम् ॥
यावत्तार कहंता वो भवेत्तावदयं प्रभुः
tato vighnapatirdevaiḥ saṃstutaḥ pramatārtihā ||
cakāra teṣāṃ kṛtyāni vighnāni ditijanmanām
||16||ततो विघ्नपतिर्देवैः संस्तुतः प्रमतार्तिहा ॥
चकार तेषां कृत्यानि विघ्नानि दितिजन्मनाम्
pārvatī ca punardevī putratve parikalpya ca ||
aśokasyāṃkuraṃ vārbhiravarddhayata svādṛtaiḥ
||17||पार्वती च पुनर्देवी पुत्रत्वे परिकल्प्य च ॥
अशोकस्यांकुरं वार्भिरवर्द्धयत स्वादृतैः
saptarṣīnatha cāhūya saṃskāramaṃgalaṃ taroḥ ||
kārayāmāsa tanvaṃgī tatastāṃ munayo'bruvan
||18||सप्तर्षीनथ चाहूय संस्कारमंगलं तरोः ॥
कारयामास तन्वंगी ततस्तां मुनयोऽब्रुवन्
tvayaiva darśite mārge maryādāṃ kartumarhasi ||
kiṃ phalaṃ bhavitā devi kalpitaistaruputrakaiḥ
||19||त्वयैव दर्शिते मार्गे मर्यादां कर्तुमर्हसि ॥
किं फलं भविता देवि कल्पितैस्तरुपुत्रकैः
devyuvāca
yo vai nirudake grāme kūpaṃ kārayate budhaḥ ||
yāvattoyaṃ bhavetkūpe tāvatsvarge sa modate
||20||यो वै निरुदके ग्रामे कूपं कारयते बुधः ॥
यावत्तोयं भवेत्कूपे तावत्स्वर्गे स मोदते
daśakūpasamāvāpī daśavāpī samaṃ saraḥ ||
daśasaraḥsamā kanyā daśakanyāsamaḥ kratuḥ
||21||दशकूपसमावापी दशवापी समं सरः ॥
दशसरःसमा कन्या दशकन्यासमः क्रतुः
daśakratusamaḥ putro daśaputrasamo drumaḥ
||22||दशक्रतुसमः पुत्रो दशपुत्रसमो द्रुमः
eṣaiva mama maryādā niyatā lokabhāvinī ||
jīrṇoddhāre kṛte vāpi phalaṃ taddviguṇaṃ matam
||23||एषैव मम मर्यादा नियता लोकभाविनी ॥
जीर्णोद्धारे कृते वापि फलं तद्द्विगुणं मतम्
iti gaṇeśotpattiḥ ||
tataḥ kadācidbhagavānumayā saha maṃdare ||
maṃdire harṣajanane kaladhautamaye śubhe
||24||इति गणेशोत्पत्तिः ॥
ततः कदाचिद्भगवानुमया सह मंदरे ॥
मंदिरे हर्षजनने कलधौतमये शुभे
prakīrṇakusumāmodamahālikulakūjite ||
kiṃnarodgītasaṃgīta pratiśabditamadhyake
||25||प्रकीर्णकुसुमामोदमहालिकुलकूजिते ॥
किंनरोद्गीतसंगीत प्रतिशब्दितमध्यके
krīḍāmayūrairhasaiśca śrutaiścaivābhinādite ||
mauktikairvividha ratnairvinirmitagavākṣake
||26||क्रीडामयूरैर्हसैश्च श्रुतैश्चैवाभिनादिते ॥
मौक्तिकैर्विविध रत्नैर्विनिर्मितगवाक्षके
tatra puṇyakathābhiśca krīḍato rubhayostayoḥ ||
prādurabhūnmahāñchabdaḥ pūritāṃbaragocaraḥ
||27||तत्र पुण्यकथाभिश्च क्रीडतो रुभयोस्तयोः ॥
प्रादुरभून्महाञ्छब्दः पूरितांबरगोचरः
taṃ śrutvā kautukāddevī kimetaditi śaṃkaram ||
paryapṛcchacchubhatanūrharaṃ vismayapūrvakam
||28||तं श्रुत्वा कौतुकाद्देवी किमेतदिति शंकरम् ॥
पर्यपृच्छच्छुभतनूर्हरं विस्मयपूर्वकम्
tāmāha devīṃ giriśo dṛṣṭapūrvāstu te tvayā ||
ete gaṇā me krīḍaṃti śaile'smiṃstvatpriyāḥ śubhe
||29||तामाह देवीं गिरिशो दृष्टपूर्वास्तु ते त्वया ॥
एते गणा मे क्रीडंति शैलेऽस्मिंस्त्वत्प्रियाः शुभे
tapasā brahmacaryeṇa kleśena kṣetrasādhanaiḥ ||
yairahaṃ toṣitaḥ pṛthvyāṃ ta ete manujottamāḥ
||30||तपसा ब्रह्मचर्येण क्लेशेन क्षेत्रसाधनैः ॥
यैरहं तोषितः पृथ्व्यां त एते मनुजोत्तमाः
matsamīpamanuprāptā mama lokaṃ varānane ||
carācarasya jagataḥ sṛṣṭisaṃhāraṇakṣamāḥ
||31||मत्समीपमनुप्राप्ता मम लोकं वरानने ॥
चराचरस्य जगतः सृष्टिसंहारणक्षमाः
vinaitānnaiva me prītirnaibhirvirahito rame ||
ete ahamahaṃ caite tānetānpasya pārvati
||32||विनैतान्नैव मे प्रीतिर्नैभिर्विरहितो रमे ॥
एते अहमहं चैते तानेतान्पस्य पार्वति
ityuktā vismitā devī dadṛśe tāngavākṣake ||
sthitā padmapalāśākṣī mahādevena bhāṣitā
||33||इत्युक्ता विस्मिता देवी ददृशे तान्गवाक्षके ॥
स्थिता पद्मपलाशाक्षी महादेवेन भाषिता
kecitkṛśā hrasvadīrghāḥ kecitsthūlamahodarāḥ ||
vyāghrebhameṣājamukhā nānāprāṇimahāmukhāḥ
||34||केचित्कृशा ह्रस्वदीर्घाः केचित्स्थूलमहोदराः ॥
व्याघ्रेभमेषाजमुखा नानाप्राणिमहामुखाः
vyāghracarmaparīdhānā nagnā jvālāmukhāḥ pare ||
gokarṇā gajakarṇāśca bahupādamukhekṣaṇāḥ
||35||व्याघ्रचर्मपरीधाना नग्ना ज्वालामुखाः परे ॥
गोकर्णा गजकर्णाश्च बहुपादमुखेक्षणाः
vicitravāhanāścaiva nānāyudhadharāstathā ||
gītavāditratattvajñāḥ sattvagītarasapriyāḥ
||36||विचित्रवाहनाश्चैव नानायुधधरास्तथा ॥
गीतवादित्रतत्त्वज्ञाः सत्त्वगीतरसप्रियाः
tāndṛṣṭvā pārvatī prāha katisaṃkhyābhidhāstvamī
||37||तान्दृष्ट्वा पार्वती प्राह कतिसंख्याभिधास्त्वमी
śrīśaṃkara uvāca
asaṃkhye yāstvamī devī asaṃkhyeyābhidhāstathā ||
jagadāpūritaṃ sarvametairbhīmairmahābalaiḥ
||38||असंख्ये यास्त्वमी देवी असंख्येयाभिधास्तथा ॥
जगदापूरितं सर्वमेतैर्भीमैर्महाबलैः
siddhakṣetreṣu rathyāsu jīrṇodyāneṣu veśmasu ||
dānavānāṃ śarīreṣu bāleṣūnmattakeṣu ca
||39||सिद्धक्षेत्रेषु रथ्यासु जीर्णोद्यानेषु वेश्मसु ॥
दानवानां शरीरेषु बालेषून्मत्तकेषु च
ete viśati muditā nānāhāravihāriṇaḥ ||
ūṣmapāḥ phenapāścaiva dhūmrapā madhupāyinaḥ ||
madāhārāḥ sarvabhakṣyāstathānye cāpyabhojanāḥ
||40||एते विशति मुदिता नानाहारविहारिणः ॥
ऊष्मपाः फेनपाश्चैव धूम्रपा मधुपायिनः ॥
मदाहाराः सर्वभक्ष्यास्तथान्ये चाप्यभोजनाः
gītanṛtyopahārāśca nānāvādyaravapriyāḥ ||
anaṃtatvādamīṣāṃ ca vaktuṃ śakyā na vai guṇāḥ
||41||गीतनृत्योपहाराश्च नानावाद्यरवप्रियाः ॥
अनंतत्वादमीषां च वक्तुं शक्या न वै गुणाः
śrīdevyuvāca
manaḥśilena kalkena ya eṣa cchuritānanaḥ ||
tejasā bhāskarākāro rūpeṇa sadṛśastava
||42||मनःशिलेन कल्केन य एष च्छुरिताननः ॥
तेजसा भास्कराकारो रूपेण सदृशस्तव
ākarṇyākarṇya te deva gaṇairgītānmahāguṇān ||
muhurnṛtyati hāsyaṃ ca vidadhāti muhurmuhuḥ
||43||आकर्ण्याकर्ण्य ते देव गणैर्गीतान्महागुणान् ॥
मुहुर्नृत्यति हास्यं च विदधाति मुहुर्मुहुः
sadāśivaśivetyevaṃ vihvalo vakti yo muhuḥ ||
dhanyo'mīdṛśī yasya bhaktistvayi maheśvare
||44||सदाशिवशिवेत्येवं विह्वलो वक्ति यो मुहुः ॥
धन्योऽमीदृशी यस्य भक्तिस्त्वयि महेश्वरे
enaṃ vijñātumicchāmi kiṃnāmāsau gaṇastava ||
śrīśaṃkara uvāca ||
sa eṣa vīraka devī sadā medrisute priyaḥ
||45||एनं विज्ञातुमिच्छामि किंनामासौ गणस्तव ॥
श्रीशंकर उवाच ॥
स एष वीरक देवी सदा मेद्रिसुते प्रियः
nānāścaryaguṇādhāraḥ pratīhāro matoṃ'bike ||
devyuvāca ||
īdṛśasya sutasyāpi mamo'kaṃṭhā purāṃtaka
||46||नानाश्चर्यगुणाधारः प्रतीहारो मतोंऽबिके ॥
देव्युवाच ॥
ईदृशस्य सुतस्यापि ममोऽकंठा पुरांतक
kadāhamīdṛśaṃ putraṃ lapsyāmyānaṃdadāyakam ||
śarva uvāca ||
eṣa eva sutastestu yāvadīdṛkparo bhavet
||47||कदाहमीदृशं पुत्रं लप्स्याम्यानंददायकम् ॥
शर्व उवाच ॥
एष एव सुतस्तेस्तु यावदीदृक्परो भवेत्
ityuktā vijayāṃ prāha śīghramānaya vīrakam ||
vijayā ca tato gatvā vīrakaṃ vākyamabravīt
||48||इत्युक्ता विजयां प्राह शीघ्रमानय वीरकम् ॥
विजया च ततो गत्वा वीरकं वाक्यमब्रवीत्
ehi vīraka te devī girijā toṣitā śubhā ||
tvamamāhvayati sā devī bhavasyānumate svayam
||49||एहि वीरक ते देवी गिरिजा तोषिता शुभा ॥
त्वममाह्वयति सा देवी भवस्यानुमते स्वयम्
ityuktaḥ saṃbhramayuto mukhaṃ saṃmārjya pāṇinā ||
devyāḥ samīpamāgacchajjayayā'nugataḥ śanaiḥ
||50||इत्युक्तः संभ्रमयुतो मुखं संमार्ज्य पाणिना ॥
देव्याः समीपमागच्छज्जययाऽनुगतः शनैः
taṃ dṛṣṭvā girijā prāha girāmadhuravarṇayā ||
ehyehi putra dattastvaṃ bhavena mama putrakaḥ
||51||तं दृष्ट्वा गिरिजा प्राह गिरामधुरवर्णया ॥
एह्येहि पुत्र दत्तस्त्वं भवेन मम पुत्रकः
ityukto daṃḍavaddevīṃ praṇamyāvasthitaḥ puraḥ ||
mātā tatastamāliṃgya kṛtvotsaṃge ca vīrakam
||52||इत्युक्तो दंडवद्देवीं प्रणम्यावस्थितः पुरः ॥
माता ततस्तमालिंग्य कृत्वोत्संगे च वीरकम्
cucuṃba ca kapole taṃ gātrāṇi ca pramārjayat ||
bhūṣayāmāsa divyaistaṃ svayaṃ nānāvibhūṣaṇaiḥ
||53||चुचुंब च कपोले तं गात्राणि च प्रमार्जयत् ॥
भूषयामास दिव्यैस्तं स्वयं नानाविभूषणैः
evaṃ saṃkalpya taṃ putraṃ lālayitvā umāciram ||
uvāca putra krīḍeti gaccha sārdhaṃ gaṇairiti
||54||एवं संकल्प्य तं पुत्रं लालयित्वा उमाचिरम् ॥
उवाच पुत्र क्रीडेति गच्छ सार्धं गणैरिति
tataścikrīḍa madhye sa gaṇānāṃ pārvatīsutaḥ ||
muhurmuhuḥ svamanasi stuvanbhaktiṃ sa śāṃkarīm
||55||ततश्चिक्रीड मध्ये स गणानां पार्वतीसुतः ॥
मुहुर्मुहुः स्वमनसि स्तुवन्भक्तिं स शांकरीम्
praṇamya sarvabhūtāni prārthayāmyasmi duṣkaram ||
bhaktyā bhajadhvamīśānaṃ yasyā bhakteridaṃ phalam
||56||प्रणम्य सर्वभूतानि प्रार्थयाम्यस्मि दुष्करम् ॥
भक्त्या भजध्वमीशानं यस्या भक्तेरिदं फलम्
krīḍituṃ vīrake yāte tato devī ca pārvatī ||
nānākathābhiscikrīḍa punareva jaṭābhṛtā
||57||क्रीडितुं वीरके याते ततो देवी च पार्वती ॥
नानाकथाभिस्चिक्रीड पुनरेव जटाभृता
tato girisutākaṇṭhe kṣiptabāhurmaheśvaraḥ ||
tapasastu viśeṣārthaṃ narma devīṃ kilābravīt
||58||ततो गिरिसुताकण्ठे क्षिप्तबाहुर्महेश्वरः ॥
तपसस्तु विशेषार्थं नर्म देवीं किलाब्रवीत्
sa hi gauratanuḥ śarvo viśeṣācchaśiśobhitaḥ ||
raṃjitā ca vibhāvaryā devī nīlotpalacchaviḥ
||59||स हि गौरतनुः शर्वो विशेषाच्छशिशोभितः ॥
रंजिता च विभावर्या देवी नीलोत्पलच्छविः
śarva uvāca
śarīre mama tanvaṃgī site bhāsyasitadyutiḥ ||
bhujaṃgīvāsitā śubhre saṃśliṣṭā candane tarau
||60||शरीरे मम तन्वंगी सिते भास्यसितद्युतिः ॥
भुजंगीवासिता शुभ्रे संश्लिष्टा चन्दने तरौ
caṃdrajyotsnābhisaṃpṛktā tāmasī rajanī yathā ||
rajanī vā site pakṣe dṛṣṭidoṣaṃ dadāsi me
||61||चंद्रज्योत्स्नाभिसंपृक्ता तामसी रजनी यथा ॥
रजनी वा सिते पक्षे दृष्टिदोषं ददासि मे
ityuktā girijā tena kaṇṭhaṃ śarvādvimucya sā ||
uvāca koparaktākṣī bhṛkuṭīvikṛtānanā
||62||इत्युक्ता गिरिजा तेन कण्ठं शर्वाद्विमुच्य सा ॥
उवाच कोपरक्ताक्षी भृकुटीविकृतानना
svakṛtena janaḥ sarvo janena paribhūyate ||
avaśyamarthī prāpnoti khaṇḍanāṃ śaśikhaṃḍabhṛt
||63||स्वकृतेन जनः सर्वो जनेन परिभूयते ॥
अवश्यमर्थी प्राप्नोति खण्डनां शशिखंडभृत्
tapobhirdīptacaritairyattvāṃ prārthitavatyaham ||
tasya me niyamasyaivamavamānaḥ padepade
||64||तपोभिर्दीप्तचरितैर्यत्त्वां प्रार्थितवत्यहम् ॥
तस्य मे नियमस्यैवमवमानः पदेपदे
naivāhaṃ kuṭilā śarva viṣamā na ca dhūrjaṭe ||
svadoṣaistvaṃ gataḥ kṣāṃtiṃ tathā doṣākaraśriyaḥ
||65||नैवाहं कुटिला शर्व विषमा न च धूर्जटे ॥
स्वदोषैस्त्वं गतः क्षांतिं तथा दोषाकरश्रियः
nāhaṃ muṣṇāmi nayane netrahaṃtā bhavānbhava ||
bhagastatte vijānāti tathaivedaṃ jagattrayamā
||66||नाहं मुष्णामि नयने नेत्रहंता भवान्भव ॥
भगस्तत्ते विजानाति तथैवेदं जगत्त्रयमा
mūrdhni śūlaṃ janayase svairdoṣairmāmadikṣipan ||
yattvaṃ māmāha kṛṣṇeti mahākālo'si viśrutaḥ
||67||मूर्ध्नि शूलं जनयसे स्वैर्दोषैर्मामदिक्षिपन् ॥
यत्त्वं मामाह कृष्णेति महाकालोऽसि विश्रुतः
yāsyāmyahaṃ parityaktumātmānaṃ tapasā girim ||
jīvaṃtyā nāsti me kṛtyaṃ dhūrtena paribhūtayā
||68||यास्याम्यहं परित्यक्तुमात्मानं तपसा गिरिम् ॥
जीवंत्या नास्ति मे कृत्यं धूर्तेन परिभूतया
niśamya tasyā vacanaṃ kopatīkṣṇākṣaraṃ bhavaḥ ||
uvācātha ca saṃbhrāṃto durjñeyacarito haraḥ
||69||निशम्य तस्या वचनं कोपतीक्ष्णाक्षरं भवः ॥
उवाचाथ च संभ्रांतो दुर्ज्ञेयचरितो हरः
na tattvajñāsi girije nāhaṃ niṃdāparastava ||
cāṭūktibuddhyā kṛtavāṃsta vāhaṃ narmakīrtanam
||70||न तत्त्वज्ञासि गिरिजे नाहं निंदापरस्तव ॥
चाटूक्तिबुद्ध्या कृतवांस्त वाहं नर्मकीर्तनम्
vikalpaḥ svacchacitteti girijaiṣā mama priyā ||
prāyeṇa bhūtiliptānāmanyathā ciṃtitā hṛdi
||71||विकल्पः स्वच्छचित्तेति गिरिजैषा मम प्रिया ॥
प्रायेण भूतिलिप्तानामन्यथा चिंतिता हृदि
asmādṛśānāṃ kṛṣṇāṃgi pravartaṃte'nyathā giraḥ ||
yadyevaṃ kupitā bhīru na te vakṣyāmyahaṃ punaḥ
||72||अस्मादृशानां कृष्णांगि प्रवर्तंतेऽन्यथा गिरः ॥
यद्येवं कुपिता भीरु न ते वक्ष्याम्यहं पुनः
narmavādī bhaviṣyāmi jahi kopaṃ sucismite ||
śirasā praṇataste'haṃ racitaste mayāñjaliḥ
||73||नर्मवादी भविष्यामि जहि कोपं सुचिस्मिते ॥
शिरसा प्रणतस्तेऽहं रचितस्ते मयाञ्जलिः
dīnenāpyapamānena niṃditā nami vikriyām ||
varamasmi vinamro'pi na tvaṃ devi guṇānvitā
||74||दीनेनाप्यपमानेन निंदिता नमि विक्रियाम् ॥
वरमस्मि विनम्रोऽपि न त्वं देवि गुणान्विता
ityanekaiścāṭuvākyaiḥ sūktairdevena bodhitā ||
kopaṃ tīvraṃ na tatyāja satī marmaṇi ghaṭṭitā
||75||इत्यनेकैश्चाटुवाक्यैः सूक्तैर्देवेन बोधिता ॥
कोपं तीव्रं न तत्याज सती मर्मणि घट्टिता
avaṣṭabdhāvatha kṣiptvā pādau śaṃkarapāṇinā ||
viparyastālakā vegādgantumaicchata śailajā
||76||अवष्टब्धावथ क्षिप्त्वा पादौ शंकरपाणिना ॥
विपर्यस्तालका वेगाद्गन्तुमैच्छत शैलजा
tasyāṃ vrajantyāṃ kopena punarāha purāṃtakaḥ ||
satyaṃ sarvairavayavaiḥ suteti sadṛśī pituḥ
||77||तस्यां व्रजन्त्यां कोपेन पुनराह पुरांतकः ॥
सत्यं सर्वैरवयवैः सुतेति सदृशी पितुः
himācalasya śrṛṃgaistairmeghamālākulairmanaḥ ||
tathā duravāgāhyo'sau hṛdayebhyastavāśayaḥ
||78||हिमाचलस्य श्रृंगैस्तैर्मेघमालाकुलैर्मनः ॥
तथा दुरवागाह्योऽसौ हृदयेभ्यस्तवाशयः
kāṭhinyaṃ kaṣṭamasmiṃste vanebhyo bahudhā gatam ||
kuṭilatvaṃ nadībhyaste duḥsevyatvaṃ himādapi
||79||काठिन्यं कष्टमस्मिंस्ते वनेभ्यो बहुधा गतम् ॥
कुटिलत्वं नदीभ्यस्ते दुःसेव्यत्वं हिमादपि
saṃkrāṃtaṃ sarvamevaitattava devī himācalāt ||
ityuktā sā punaḥ prāha giriśaṃ sailajā tadā
||80||संक्रांतं सर्वमेवैतत्तव देवी हिमाचलात् ॥
इत्युक्ता सा पुनः प्राह गिरिशं सैलजा तदा
kopakaṃpitadhūmrāsyā prasphuraddaśanacchadā ||
mā śarvātmopamānena niṃda tvaṃ guṇino janān
||81||कोपकंपितधूम्रास्या प्रस्फुरद्दशनच्छदा ॥
मा शर्वात्मोपमानेन निंद त्वं गुणिनो जनान्
tavāpi duṣṭasaṃparkātsaṃkrāṃtaṃ sarvamevahi ||
vyālebhyo'nekajihvatvaṃ bhasmanaḥ snehavandhyatā
||82||तवापि दुष्टसंपर्कात्संक्रांतं सर्वमेवहि ॥
व्यालेभ्योऽनेकजिह्वत्वं भस्मनः स्नेहवन्ध्यता
hṛtkāluṣyaṃ śaśāṃkātte durbodhatvaṃ vṛṣādapi ||
athavā bahunoktena alaṃ vācā śrameṇa me
||83||हृत्कालुष्यं शशांकात्ते दुर्बोधत्वं वृषादपि ॥
अथवा बहुनोक्तेन अलं वाचा श्रमेण मे
śmaśānavāsa āsīstvaṃ nagnatvānna tava trapā ||
nirghṛṇatvaṃ kapālitvādevaṃ kaḥ śaknuyāttavaṃ
||84||श्मशानवास आसीस्त्वं नग्नत्वान्न तव त्रपा ॥
निर्घृणत्वं कपालित्वादेवं कः शक्नुयात्तवं
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśī tisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśvaramāhātmye pārvatīprakopavarṇanaṃnāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ || 27 ||