bhaṭṭādityamāhātmyavarṇanam
śrīnārada uvāca
tato'haṃ pārtha bhūyo'pi janānugrahakāmyayā ||
pratyakṣadevaṃ mārtaṃḍamatrānetumiyeṣa ha
||1||ततोऽहं पार्थ भूयोऽपि जनानुग्रहकाम्यया ॥
प्रत्यक्षदेवं मार्तंडमत्रानेतुमियेष ह
sarveṣāṃ prāṇināṃ yasmāduḍupo bhagavānraviḥ ||
ihāmutra ca kauṃteya viśvaddhārī ravirmataḥ
||2||सर्वेषां प्राणिनां यस्मादुडुपो भगवान्रविः ॥
इहामुत्र च कौंतेय विश्वद्धारी रविर्मतः
ye smaraṃti raviṃ bhaktyā kīrtayaṃti ca ye narāḥ ||
pūjayaṃti ca ye nityaṃ kṛtārthāste na saṃśayaḥ
||3||ये स्मरंति रविं भक्त्या कीर्तयंति च ये नराः ॥
पूजयंति च ये नित्यं कृतार्थास्ते न संशयः
sūryabhaktiparā ye ca nityaṃ tadgatamānasāḥ ||
ye smaraṃti sadā sūryaṃ na te duḥkhasya bhājinaḥ
||4||सूर्यभक्तिपरा ये च नित्यं तद्गतमानसाः ॥
ये स्मरंति सदा सूर्यं न ते दुःखस्य भाजिनः
bhavanāni manojñāni vividhābharaṇāḥ striyaḥ ||
dhanaṃ cādṛṣṭaparyaṃtaṃ sūryapūjāvidheḥ phalam
||5||भवनानि मनोज्ञानि विविधाभरणाः स्त्रियः ॥
धनं चादृष्टपर्यंतं सूर्यपूजाविधेः फलम्
durlabhā bhaktiḥ sūrye vā durlabhaṃ tasya cārcanam ||
dānaṃ ca durlabhaṃ tasmai tato homaśca durlabhaḥ
||6||दुर्लभा भक्तिः सूर्ये वा दुर्लभं तस्य चार्चनम् ॥
दानं च दुर्लभं तस्मै ततो होमश्च दुर्लभः
namaskārādisaṃyuktaṃ ravirityakṣaradvayam ||
jihvāgre vartate yasya saphalaṃ tasya jīvitam
||7||नमस्कारादिसंयुक्तं रविरित्यक्षरद्वयम् ॥
जिह्वाग्रे वर्तते यस्य सफलं तस्य जीवितम्
ityahaṃ hṛdi saṃciṃtya māhātmyaṃ ravijaṃ mahat ||
pūrṇaṃ varṣaśataṃ pārtha raviṃ bhaktyā hyatoṣayam
||8||इत्यहं हृदि संचिंत्य माहात्म्यं रविजं महत् ॥
पूर्णं वर्षशतं पार्थ रविं भक्त्या ह्यतोषयम्
japena suviśuddhena cchandasāṃ vāyubhojanaḥ ||
tataḥ khāddvitīyāṃ mūrtiṃ kṛtvā yogabalādvibhuḥ
||9||जपेन सुविशुद्धेन च्छन्दसां वायुभोजनः ॥
ततः खाद्द्वितीयां मूर्तिं कृत्वा योगबलाद्विभुः
tejasā durdṛśo bhāsvānpratyakṣaḥ samajāyata
||10||तेजसा दुर्दृशो भास्वान्प्रत्यक्षः समजायत
tamahaṃ prāṃjalirbhūtvā namaskṛtya raviṃ prabhum ||
sāmabhirvividhairdevaṃ paryatoṣayamīśvaram
||11||तमहं प्रांजलिर्भूत्वा नमस्कृत्य रविं प्रभुम् ॥
सामभिर्विविधैर्देवं पर्यतोषयमीश्वरम्
tuṣṭo māmāha varado devarṣe suciraṃ tvayā ||
tapasārādhito'smīti varaṃ vṛṇu yathepsitam
||12||तुष्टो मामाह वरदो देवर्षे सुचिरं त्वया ॥
तपसाराधितोऽस्मीति वरं वृणु यथेप्सितम्
ityukto'haṃ lokanāthaṃ prāṃjaliḥ prāstuvaṃ vacaḥ ||
yadi tuṣṭo bhavānmahyaṃ yadi deyo varo mama
||13||इत्युक्तोऽहं लोकनाथं प्रांजलिः प्रास्तुवं वचः ॥
यदि तुष्टो भवान्मह्यं यदि देयो वरो मम
tataste kāmarūpe yā kalā nātha pravartate ||
rājavardhanarājñā yā''rādhitā ca janaiḥ purā
||14||ततस्ते कामरूपे या कला नाथ प्रवर्तते ॥
राजवर्धनराज्ञा याऽऽराधिता च जनैः पुरा
tayā ca kalayā bhāno sadātra sthātumarhasi ||
tatastatheti devena prokte tuṣṭena bhārata
||15||तया च कलया भानो सदात्र स्थातुमर्हसि ॥
ततस्तथेति देवेन प्रोक्ते तुष्टेन भारत
asthāpayamahaṃ sūryaṃ bhaṭṭādityābhidhānakam ||
bhaṭṭenasthāpitaṃ yasmānmayā tasmādravirjagau
||16||अस्थापयमहं सूर्यं भट्टादित्याभिधानकम् ॥
भट्टेनस्थापितं यस्मान्मया तस्माद्रविर्जगौ
tataḥ saṃpūjya taṃ puṣpaiḥ kṛtāveśamahaṃ ravim ||
bhaktyudrekāplutāṃgo'tha stutimetāmathācaram
||17||ततः संपूज्य तं पुष्पैः कृतावेशमहं रविम् ॥
भक्त्युद्रेकाप्लुतांगोऽथ स्तुतिमेतामथाचरम्
sarvavedarahasyaiśca nāmabhiśca śatāṣṭabhiḥ ||
saptasaptiraciṃtyātmā mahākāruṇikottamaḥ
||18||सर्ववेदरहस्यैश्च नामभिश्च शताष्टभिः ॥
सप्तसप्तिरचिंत्यात्मा महाकारुणिकोत्तमः
saṃjīvano jayo jīvo jīvanātho jagatpatiḥ ||
kālāśrayaḥ kālakartā mahāyogī mahāmatiḥ
||19||संजीवनो जयो जीवो जीवनाथो जगत्पतिः ॥
कालाश्रयः कालकर्ता महायोगी महामतिः
bhūtāṃtakaraṇo devaḥ kamalānandanandanaḥ ||
sahasrapācca varado divyakuṇḍalamaṇḍitaḥ
||20||भूतांतकरणो देवः कमलानन्दनन्दनः ॥
सहस्रपाच्च वरदो दिव्यकुण्डलमण्डितः
dharmapriyocitātmā ca savitā vāyuvāhanaḥ ||
ādityo'krodhanaḥ sūryo raśmimālī vibhāvasuḥ
||21||धर्मप्रियोचितात्मा च सविता वायुवाहनः ॥
आदित्योऽक्रोधनः सूर्यो रश्मिमाली विभावसुः
dinakṛddinahṛnmaunī suratho rathināṃvaraḥ ||
rājñīpatiḥ svarṇaretāḥ pūṣā tvaṣṭā divākaraḥ
||22||दिनकृद्दिनहृन्मौनी सुरथो रथिनांवरः ॥
राज्ञीपतिः स्वर्णरेताः पूषा त्वष्टा दिवाकरः
ākāśatilako dhātā saṃvibhāgī manoharaḥ ||
prajñaḥ prajāpatirdhanyo viṣṇuḥ śrīśo bhiṣagvaraḥ
||23||आकाशतिलको धाता संविभागी मनोहरः ॥
प्रज्ञः प्रजापतिर्धन्यो विष्णुः श्रीशो भिषग्वरः
ālokakṛllokanātho lokapālanamaskṛtaḥ ||
viditāśayaśca sunayo mahātmā bhaktavatsalaḥ
||24||आलोककृल्लोकनाथो लोकपालनमस्कृतः ॥
विदिताशयश्च सुनयो महात्मा भक्तवत्सलः
kīrtikīrtikaro nityo rociṣṇuḥ kalmaṣāpahaḥ ||
jitānando mahāvīryo haṃsaḥ saṃhārakārakaḥ
||25||कीर्तिकीर्तिकरो नित्यो रोचिष्णुः कल्मषापहः ॥
जितानन्दो महावीर्यो हंसः संहारकारकः
kṛtakṛtyaḥ susaṃgaśca bahujño vacasāṃ patiḥ ||
viśvapūjyo mṛtyuhāri ghṛṇī dharmasya kāraṇam
||26||कृतकृत्यः सुसंगश्च बहुज्ञो वचसां पतिः ॥
विश्वपूज्यो मृत्युहारि घृणी धर्मस्य कारणम्
praṇatārtiharo'roga āyuṣyamānsukhadaḥ sukhī ||
maṅgalaṃ puṇḍarīkākṣo vratī vrataphalapradaḥ
||27||प्रणतार्तिहरोऽरोग आयुष्यमान्सुखदः सुखी ॥
मङ्गलं पुण्डरीकाक्षो व्रती व्रतफलप्रदः
śuciḥ pūrṇo mokṣamārgadātā bhoktā maheśvaraḥ ||
dhanvaṃtariḥ priyābhāṣī dhanurvedavidekarāṭa
||28||शुचिः पूर्णो मोक्षमार्गदाता भोक्ता महेश्वरः ॥
धन्वंतरिः प्रियाभाषी धनुर्वेदविदेकराट
jagatpitā dhūmaketurvidhūto dhvāṃtahā guruḥ ||
gopatiśca kṛtātithyaḥ śubhācāraḥ śucipriyaḥ
||29||जगत्पिता धूमकेतुर्विधूतो ध्वांतहा गुरुः ॥
गोपतिश्च कृतातिथ्यः शुभाचारः शुचिप्रियः
sāmapriyo lokabandhurnaikarūpo yugādikṛt ||
dharmaseturlokasākṣī kheṭataṛ sarvadaḥ prabhuḥ
||30||सामप्रियो लोकबन्धुर्नैकरूपो युगादिकृत् ॥
धर्मसेतुर्लोकसाक्षी खेटतऋ सर्वदः प्रभुः
mayaivaṃ saṃstuto bhānurnāmnāmaṣṭaśatena ca ||
tuṣyatāṃ sarvalokānāṃ sarvalokapriyo vibhuḥ
||31||मयैवं संस्तुतो भानुर्नाम्नामष्टशतेन च ॥
तुष्यतां सर्वलोकानां सर्वलोकप्रियो विभुः
ityevaṃ saṃstavātprīto bhāskaro māmavocata ||
sadātra kalayā sthāsye devarṣe tvatpriyepsayā
||32||इत्येवं संस्तवात्प्रीतो भास्करो मामवोचत ॥
सदात्र कलया स्थास्ये देवर्षे त्वत्प्रियेप्सया
yo māmatra mahābhaktyā bhaṭṭādityaṃ prapūjayet ||
sahasraśaḥ kā marūpe saṃpūjyāpnoti tatphalam
||33||यो मामत्र महाभक्त्या भट्टादित्यं प्रपूजयेत् ॥
सहस्रशः का मरूपे संपूज्याप्नोति तत्फलम्
māmuddiśya ca yo vipraḥ svalpaṃ vā yadi vā bahu ||
dāsyate'trākṣayaṃ tacca grahīṣye karajaṃ yathā
||34||मामुद्दिश्य च यो विप्रः स्वल्पं वा यदि वा बहु ॥
दास्यतेऽत्राक्षयं तच्च ग्रहीष्ये करजं यथा
raktotpalaiśca kahlāraiḥ kesaraiḥ karavīrakaiḥ ||
śatatrayairmahāpdamai ravivāreṇa mānavaḥ
||35||रक्तोत्पलैश्च कह्लारैः केसरैः करवीरकैः ॥
शतत्रयैर्महाप्दमै रविवारेण मानवः
saptamyāmatha ṣaṣṭhyāṃ vā ye'rcayiṣyaṃti māmiha ||
yānyānprārthayate kāmāṃstāṃtānprāpsyati niścitam
||36||सप्तम्यामथ षष्ठ्यां वा येऽर्चयिष्यंति मामिह ॥
यान्यान्प्रार्थयते कामांस्तांतान्प्राप्स्यति निश्चितम्
darśanānmama bhaktyā ca nāśo vyādhidaridrayoḥ ||
praṇāmātsvargamāpnoti śrutvā mokṣaṃ ca nityaśaḥ
||37||दर्शनान्मम भक्त्या च नाशो व्याधिदरिद्रयोः ॥
प्रणामात्स्वर्गमाप्नोति श्रुत्वा मोक्षं च नित्यशः
abhaktiṃ yaśca kartā me sa gacchenniściṃtaṃ kṣayam ||
aṣṭottaraśataṃ nāma mamāgre yattvayeritam
||38||अभक्तिं यश्च कर्ता मे स गच्छेन्निश्चिंतं क्षयम् ॥
अष्टोत्तरशतं नाम ममाग्रे यत्त्वयेरितम्
trikālamekakālaṃ vā paṭhataḥ śrṛṇuyatphalam ||
kīrtimānsubhago vidvānsusukhī priyadarśanaḥ
||39||त्रिकालमेककालं वा पठतः श्रृणुयत्फलम् ॥
कीर्तिमान्सुभगो विद्वान्सुसुखी प्रियदर्शनः
bhavedvarṣaśatāyuśca sarvarogavivarjitaḥ ||
yastvidaṃ śrṛṇuyānnityaṃ paṭhedvā prayataḥ śuciḥ
||40||भवेद्वर्षशतायुश्च सर्वरोगविवर्जितः ॥
यस्त्विदं श्रृणुयान्नित्यं पठेद्वा प्रयतः शुचिः
akṣayaṃ svalpamapyannaṃ bhavettasyopasādhitam ||
vijayī ca bhavennityaṃ tathā jātismaro bhavet
||41||अक्षयं स्वल्पमप्यन्नं भवेत्तस्योपसाधितम् ॥
विजयी च भवेन्नित्यं तथा जातिस्मरो भवेत्
tasmādetattvayā jāpyaṃ paraṃ svastyayanaṃ mahat ||
tathā mamāgre kuṃḍaṃ ca kuru snānārthamuttamam
||42||तस्मादेतत्त्वया जाप्यं परं स्वस्त्ययनं महत् ॥
तथा ममाग्रे कुंडं च कुरु स्नानार्थमुत्तमम्
kāmarūpakalā yatra tatra kuṃḍaṃ vane bhavet ||
evaṃ dattvā varānbhānustatraivāṃ taradhīyata
||43||कामरूपकला यत्र तत्र कुंडं वने भवेत् ॥
एवं दत्त्वा वरान्भानुस्तत्रैवां तरधीयत
tato bhāskaravākyena siddheśasya ca savyataḥ ||
vanamadhye mayā kuṃḍaṃ kṛtaṃ darbhaśalākayā
||44||ततो भास्करवाक्येन सिद्धेशस्य च सव्यतः ॥
वनमध्ये मया कुंडं कृतं दर्भशलाकया
kāmarūpabhavaṃ kuṃḍaṃ vṛkṣāste cāpi bhārata ||
saṃlīnāstanmahāścaryaṃ mamājāyata cetasi
||45||कामरूपभवं कुंडं वृक्षास्ते चापि भारत ॥
संलीनास्तन्महाश्चर्यं ममाजायत चेतसि
māghamāsasya śuklāyāṃ saptamyāṃ strī naro'pi vā ||
snānaṃ kuṃḍe śubhaṃ kṛtvā bhaṭṭādityaṃ prapaśyati
||46||माघमासस्य शुक्लायां सप्तम्यां स्त्री नरोऽपि वा ॥
स्नानं कुंडे शुभं कृत्वा भट्टादित्यं प्रपश्यति
tasyānaṃtaṃ bhavetpuṇyaṃ rathaṃ yaśca prapūjayet ||
rathayātrāṃ ca kurute yasminyasminnasau pathi
||47||तस्यानंतं भवेत्पुण्यं रथं यश्च प्रपूजयेत् ॥
रथयात्रां च कुरुते यस्मिन्यस्मिन्नसौ पथि
ye ca paśyaṃti lokāste dhanyāḥ sarve na saṃśayaḥ ||
putradhānyadhanairyuktā nīrujastejasā'nvitāḥ
||48||ये च पश्यंति लोकास्ते धन्याः सर्वे न संशयः ॥
पुत्रधान्यधनैर्युक्ता नीरुजस्तेजसाऽन्विताः
bhaviṣyaṃti narāste ye kārayaṃti rathotsavam ||
gaṃgādisarvatīrtheṣu yatphalaṃ kīrtitaṃ budhaiḥ
||49||भविष्यंति नरास्ते ये कारयंति रथोत्सवम् ॥
गंगादिसर्वतीर्थेषु यत्फलं कीर्तितं बुधैः
bhaṭṭādityasya kuṃḍe ca tatphalaṃ saptamīdine ||
tatra kuṃḍe ca yaḥ snātvā sūryārghyaṃ prayacchati ||
kapilā gośatasyāsau dattasya phalamaśnute
||50||भट्टादित्यस्य कुंडे च तत्फलं सप्तमीदिने ॥
तत्र कुंडे च यः स्नात्वा सूर्यार्घ्यं प्रयच्छति ॥
कपिला गोशतस्यासौ दत्तस्य फलमश्नुते
arjura uvāca
vāsudevādayaḥ sarve vadaṃtyevaṃ mahāmune
||51||वासुदेवादयः सर्वे वदंत्येवं महामुने
bhāskarārghaṃ vinā pātaḥ kṛtaṃ sarvaṃ ca niṣphalam ||
tasyāhaṃ śrotumicchāmi vidhiṃ vidhividāṃ vara
||52||भास्करार्घं विना पातः कृतं सर्वं च निष्फलम् ॥
तस्याहं श्रोतुमिच्छामि विधिं विधिविदां वर
nārada uvāca
yathā brahmādayo devā yacchaṃtyarghaṃ mahātmane ||
bhāskarāya śrṛṇu tvaṃ taṃ vidhiṃ sarvāghanāśanam
||53||यथा ब्रह्मादयो देवा यच्छंत्यर्घं महात्मने ॥
भास्कराय श्रृणु त्वं तं विधिं सर्वाघनाशनम्
prathamaṃ tāvatpratyuṣe udite sūrye śucirbhūtvā gomayakṛtamaṃḍalasyopari raktacaṃdanena maṃḍalakaṃ kṛtvā tatastāmrapātre raktacaṃdanodakaśvetacaṃdanādidravyaiḥ prapūraṇaṃ kṛtvā tanmadhye hemākṣatadūrvādadhisarpīṣi parikṣipya sthāpayet
||54||प्रथमं तावत्प्रत्युषे उदिते सूर्ये शुचिर्भूत्वा गोमयकृतमंडलस्योपरि रक्तचंदनेन मंडलकं कृत्वा ततस्ताम्रपात्रे रक्तचंदनोदकश्वेतचंदनादिद्रव्यैः प्रपूरणं कृत्वा तन्मध्ये हेमाक्षतदूर्वादधिसर्पीषि परिक्षिप्य स्थापयेत्
svaśarīramālabhet anena maṃtreṇa ||
oṃkhakholkāya namaḥ ||
saptavārānuccārya sthātavyam ||
tena śuddhirupasaṃjāyate dehasyārcārhatā bhavati ||
paścādāsanasthaṃ devaṃ savitāraṃ maṃḍalamadhye dvādaśātmakaṃ surādibhiḥ saṃpūjyamānaṃ dhyātvā pūrvoktamarghapātraṃ śirasi kṛtvā bhūmau jānunī nipātya sūryābhimukhastadgatamanābhūtvārghamaṃtramudāharet ||
taducyate sūryavaktrādvinirgatamiti
||55||स्वशरीरमालभेत् अनेन मंत्रेण ॥
ॐखखोल्काय नमः ॥
सप्तवारानुच्चार्य स्थातव्यम् ॥
तेन शुद्धिरुपसंजायते देहस्यार्चार्हता भवति ॥
पश्चादासनस्थं देवं सवितारं मंडलमध्ये द्वादशात्मकं सुरादिभिः संपूज्यमानं ध्यात्वा पूर्वोक्तमर्घपात्रं शिरसि कृत्वा भूमौ जानुनी निपात्य सूर्याभिमुखस्तद्गतमनाभूत्वार्घमंत्रमुदाहरेत् ॥
तदुच्यते सूर्यवक्त्राद्विनिर्गतमिति
yasyoccāraṇaśabdena rathaṃ saṃsthāpya bhāskaraḥ ||
pratigṛhṇāti caivārghyaṃ varamiṣṭaṃ ca yacchati
||56||यस्योच्चारणशब्देन रथं संस्थाप्य भास्करः ॥
प्रतिगृह्णाति चैवार्घ्यं वरमिष्टं च यच्छति
oṃyasyāhuḥ sapta cchaṃdāṃsi rathe tiṣṭhaṃti vājinaḥ ||
aruṇaḥ sārathiryasya rathavāho'grataḥ sthitaḥ
||57||ॐयस्याहुः सप्त च्छंदांसि रथे तिष्ठंति वाजिनः ॥
अरुणः सारथिर्यस्य रथवाहोऽग्रतः स्थितः
jayā ca vijayā caiva jayaṃtī pāpanāśanī ||
iḍā ca piṃgalā caiva vahaṃto'śvamukhāstathā
||58||जया च विजया चैव जयंती पापनाशनी ॥
इडा च पिंगला चैव वहंतोऽश्वमुखास्तथा
ḍiṃḍiśca śeṣanāgaśca gaṇādhyakṣastathaiva ca ||
skaṃdarevaṃtatārkṣyāśca tathā kalmāṣapakṣiṇau
||59||डिंडिश्च शेषनागश्च गणाध्यक्षस्तथैव च ॥
स्कंदरेवंततार्क्ष्याश्च तथा कल्माषपक्षिणौ
rājñī ca nikṣubhā devī lalitā caiva saṃjñikā ||
tathā yajñabhujo devā ye cānye parikīrtitāḥ
||60||राज्ञी च निक्षुभा देवी ललिता चैव संज्ञिका ॥
तथा यज्ञभुजो देवा ये चान्ये परिकीर्तिताः
ebhiḥ parivṛto yo'sāvadharottaravāsibhiḥ ||
tamahaṃ lokakartāramāhvayāmi tamopaham
||61||एभिः परिवृतो योऽसावधरोत्तरवासिभिः ॥
तमहं लोककर्तारमाह्वयामि तमोपहम्
ammayo bhagavānbhānuramuṃ yajñaṃ pravartayan ||
idamarghyaṃ ca pādyaṃ ca pragṛhāṇa namonamaḥ
||62||अम्मयो भगवान्भानुरमुं यज्ञं प्रवर्तयन् ॥
इदमर्घ्यं च पाद्यं च प्रगृहाण नमोनमः
āvāhanam ||
sahasrakiraṇa varada jīvanarūpa te namaḥ ||
iti sāṃnidhyakaraṇam ||
oṃvaṣaṭ ityuccārya sūryasya caraṇayugalaṃ paśyan bhuvi padmyāṃ pātrīṃ nirvāpayet pādyaṃ taducyate ||
evaṃ pādyaṃ dattvā baddhāṃjaliḥ susvāgatamiti kuryāt ||
svāgataṃ bhagavannehi mama prasādaṃ vidhāya āsyatām ||
iha gṛhāṇa pūjāṃ ca prasādaṃ ca dhiyā kuru ||
tiṣṭha tvaṃ tāvadatraiva yāvatpūjāṃ karomyaham
||63||आवाहनम् ॥
सहस्रकिरण वरद जीवनरूप ते नमः ॥
इति सांनिध्यकरणम् ॥
ॐवषट् इत्युच्चार्य सूर्यस्य चरणयुगलं पश्यन् भुवि पद्म्यां पात्रीं निर्वापयेत् पाद्यं तदुच्यते ॥
एवं पाद्यं दत्त्वा बद्धांजलिः सुस्वागतमिति कुर्यात् ॥
स्वागतं भगवन्नेहि मम प्रसादं विधाय आस्यताम् ॥
इह गृहाण पूजां च प्रसादं च धिया कुरु ॥
तिष्ठ त्वं तावदत्रैव यावत्पूजां करोम्यहम्
evaṃ vijñāpanaṃ dadyādanena maṃtreṇa kamalāsanam ||
tatkamalāsanaṃ kamalanaṃdana upāviśati ||
āsana upaviṣṭasya śeṣāṃ pūjāṃ niyojayet anena vidhānena ||
oṃsomamūrtikṣīrodapataye namaḥ ||
iti kṣīrādisnapanam ||
oṃbhāskarāya nīrava sine namaḥ ||
iti jalasnānam ||
tato vāsoyugaṃ śubhraṃ dadyāt anena maṃtreṇa ||
idaṃ vāsoyugaṃ sūrya gṛhāṇa kṛpayā mama ||
kaṭibhūṣaṇamekaṃ te dvitīyaṃ cāṃgaprāvaraṇam
||64||एवं विज्ञापनं दद्यादनेन मंत्रेण कमलासनम् ॥
तत्कमलासनं कमलनंदन उपाविशति ॥
आसन उपविष्टस्य शेषां पूजां नियोजयेत् अनेन विधानेन ॥
ॐसोममूर्तिक्षीरोदपतये नमः ॥
इति क्षीरादिस्नपनम् ॥
ॐभास्कराय नीरव सिने नमः ॥
इति जलस्नानम् ॥
ततो वासोयुगं शुभ्रं दद्यात् अनेन मंत्रेण ॥
इदं वासोयुगं सूर्य गृहाण कृपया मम ॥
कटिभूषणमेकं ते द्वितीयं चांगप्रावरणम्
tato yajñopavītaṃ dadyāt anena maṃtreṇa ||
sūtrataṃtumayaṃ śuddhaṃ pavitramidamuttamam ||
yajñopavītaṃ deveśa pragṛhāṇa namo'stu te
||65||ततो यज्ञोपवीतं दद्यात् अनेन मंत्रेण ॥
सूत्रतंतुमयं शुद्धं पवित्रमिदमुत्तमम् ॥
यज्ञोपवीतं देवेश प्रगृहाण नमोऽस्तु ते
tato yathāśakti śvetamukuṭamudrikādibhūṣaṇāni dadyāt anena maṃtreṇa ||
mukuṭo ratnanaddho'yaṃ mudrikāṃ bhūṣaṇāni ca ||
alaṃkāraṃ gṛhaṇemaṃ mayā bhaktyā samarpitam
||66||ततो यथाशक्ति श्वेतमुकुटमुद्रिकादिभूषणानि दद्यात् अनेन मंत्रेण ॥
मुकुटो रत्ननद्धोऽयं मुद्रिकां भूषणानि च ॥
अलंकारं गृहणेमं मया भक्त्या समर्पितम्
evamalaṃkāraṃ nivedya paścātkeśarakuṃkumakarpūraraktacaṃdanamiśramanulepanaṃ dadyāt
||67||एवमलंकारं निवेद्य पश्चात्केशरकुंकुमकर्पूररक्तचंदनमिश्रमनुलेपनं दद्यात्
oṃtavātipriya vṛkṣāṇāṃ raso'yaṃ tigmadīdhite ||
sa tavaivocitaḥ svāmingṛhāṇa kṛpayā mama
||68||ॐतवातिप्रिय वृक्षाणां रसोऽयं तिग्मदीधिते ॥
स तवैवोचितः स्वामिन्गृहाण कृपया मम
tataścaṃpakajapākaravīrakarṇakakesarakokanadādibhiḥ pūjāṃ kuryāt
||69||ततश्चंपकजपाकरवीरकर्णककेसरकोकनदादिभिः पूजां कुर्यात्
oṃvanaspatiraso divyo gaṃdhāḍhyo gaṃdha uttamaḥ ||
āhāraḥ sarvadevānāṃ dhūpo'yaṃ pratigṛhyatām
||70||ॐवनस्पतिरसो दिव्यो गंधाढ्यो गंध उत्तमः ॥
आहारः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम्
śallakīdhūpamaṃtraḥ ||
tataḥ pāyasādiniṣpannaṃ naivedyaṃ nivedayedanena maṃtreṇa ||
naivedyamamṛtaṃ sarvabhūtānāṃ prāṇavardhanam ||
pūrṇapātre mayā dattaṃ pratigṛhṇa prasīda me
||71||शल्लकीधूपमंत्रः ॥
ततः पायसादिनिष्पन्नं नैवेद्यं निवेदयेदनेन मंत्रेण ॥
नैवेद्यममृतं सर्वभूतानां प्राणवर्धनम् ॥
पूर्णपात्रे मया दत्तं प्रतिगृह्ण प्रसीद मे
tataḥ śaucodakatāṃbūladīpārārtikaśītalikāpunaḥ pūjādi nivedya yathāśaktyā stutvā sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ vā kṣamasveti procya visarjayet ||
tato bhūyo namasya hemavastropavītālaṃkārān brāhmaṇāya nivedya nirmālyaṃ saṃhṛtyāṃbhasi nikṣipet
||72||ततः शौचोदकतांबूलदीपारार्तिकशीतलिकापुनः पूजादि निवेद्य यथाशक्त्या स्तुत्वा सुकृतं दुष्कृतं वा क्षमस्वेति प्रोच्य विसर्जयेत् ॥
ततो भूयो नमस्य हेमवस्त्रोपवीतालंकारान् ब्राह्मणाय निवेद्य निर्माल्यं संहृत्यांभसि निक्षिपेत्
ityarghyadānavidhiḥ ||
ya evaṃ bhāskarāyārghyaṃ mūrtau maṃḍalake'pi vā ||
nityaṃ nivedayetprātaḥ syādraverātmavatpriyaḥ
||73||इत्यर्घ्यदानविधिः ॥
य एवं भास्करायार्घ्यं मूर्तौ मंडलकेऽपि वा ॥
नित्यं निवेदयेत्प्रातः स्याद्रवेरात्मवत्प्रियः
anena vidhinā karṇo bhāskarārghyaṃ prayacchati ||
tataḥ sūryasya pārthāsāvātmavadvallabho mataḥ
||74||अनेन विधिना कर्णो भास्करार्घ्यं प्रयच्छति ॥
ततः सूर्यस्य पार्थासावात्मवद्वल्लभो मतः
aśaktaścennityamekamarghyaṃ dadyāddivākṛte ||
tato'tra rathasaptamyāṃ kuṃḍe deyaḥ prayatnataḥ
||75||अशक्तश्चेन्नित्यमेकमर्घ्यं दद्याद्दिवाकृते ॥
ततोऽत्र रथसप्तम्यां कुंडे देयः प्रयत्नतः
aśvamedhaphalaṃ prāpya sūryaloka mavāpnuyāt ||
tasmātsarvaprayatnena dātavyo'rgho'tra bhārata
||76||अश्वमेधफलं प्राप्य सूर्यलोक मवाप्नुयात् ॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दातव्योऽर्घोऽत्र भारत
evaṃvidhastvasau devo bhaṭṭādityo'tra tiṣṭhati ||
bhūyānato'pi bahuśaḥ pāpahā dharmavardhanaḥ
||77||एवंविधस्त्वसौ देवो भट्टादित्योऽत्र तिष्ठति ॥
भूयानतोऽपि बहुशः पापहा धर्मवर्धनः
divyamaṣṭavidhaṃ cātra sadyaḥ pratyayakārakam ||
pāpānāṃ copabhuktaṃ hi yathā pārtha halāhalam
||78||दिव्यमष्टविधं चात्र सद्यः प्रत्ययकारकम् ॥
पापानां चोपभुक्तं हि यथा पार्थ हलाहलम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe sāgarasaṃgame bhaṭṭādityamāhātmyavarṇanaṃnāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ || 43 ||