bhīmeśvaramāhātmyavarṇanam
evaṃ tatra sthite tīre devyārādhanatatpare ||
saptaliṃgārcanarate bhīmanandananandane
||1||एवं तत्र स्थिते तीरे देव्याराधनतत्परे ॥
सप्तलिंगार्चनरते भीमनन्दननन्दने
tataḥ kālena kenāpi pāṃḍavā dyūtanirjitāḥ ||
tatrājagmuśca kramatastīrthasnānakṛte bhuvam
||2||ततः कालेन केनापि पांडवा द्यूतनिर्जिताः ॥
तत्राजग्मुश्च क्रमतस्तीर्थस्नानकृते भुवम्
prāgeva caṃḍikāṃ devīṃ kṣetrādīśānataḥ sthitām ||
āsedurmārgakhinnāste draupadīpaṃcamāstadā
||3||प्रागेव चंडिकां देवीं क्षेत्रादीशानतः स्थिताम् ॥
आसेदुर्मार्गखिन्नास्ते द्रौपदीपंचमास्तदा
tatraiva copaviṣṭo'bhūttadānīṃ caṃḍikāgaṇaḥ ||
barbarīkaśca tānvīrānsamāyātānapaśyata
||4||तत्रैव चोपविष्टोऽभूत्तदानीं चंडिकागणः ॥
बर्बरीकश्च तान्वीरान्समायातानपश्यत
paraṃ nāsau veda pāṇḍūnpāṇḍavāstaṃ ca no viduḥ ||
ājanma yasmānnaivābhūtpāṇḍūnāṃ cāsya saṃgamaḥ
||5||परं नासौ वेद पाण्डून्पाण्डवास्तं च नो विदुः ॥
आजन्म यस्मान्नैवाभूत्पाण्डूनां चास्य संगमः
tataḥ praviśya vai tasmindevīmāsādya pāṃḍavāḥ ||
piṃḍakādyaṃ tatra muktvā tṛṣā praikṣi jalaṃ tadā
||6||ततः प्रविश्य वै तस्मिन्देवीमासाद्य पांडवाः ॥
पिंडकाद्यं तत्र मुक्त्वा तृषा प्रैक्षि जलं तदा
tato bhīmaḥ kuṇḍamadhyaṃ jalaṃ pātuṃ viveśa ha ||
praviśaṃtaṃ ca taṃ prāha yudhiṣṭhira idaṃ vacaḥ
||7||ततो भीमः कुण्डमध्यं जलं पातुं विवेश ह ॥
प्रविशंतं च तं प्राह युधिष्ठिर इदं वचः
uddhṛtya bhīma toyaṃ tvaṃ pādau prakṣālya bho bahiḥ ||
tataḥ pibā'nyathā doṣo mahāṃstvāmupapatsyate
||8||उद्धृत्य भीम तोयं त्वं पादौ प्रक्षाल्य भो बहिः ॥
ततः पिबाऽन्यथा दोषो महांस्त्वामुपपत्स्यते
etadrājño vaco bhīmastṛṣā vyākulalocanaḥ ||
aśrutvaiva viveśāsau kuṇḍamadhye jalecchayā
||9||एतद्राज्ञो वचो भीमस्तृषा व्याकुललोचनः ॥
अश्रुत्वैव विवेशासौ कुण्डमध्ये जलेच्छया
sa ca dṛṣṭvā jalaṃ pātuṃ tatraiva kṛtaniścayaḥ ||
mukhaṃ hastau ca caraṇau kṣālayāmāsa śuddhaye
||10||स च दृष्ट्वा जलं पातुं तत्रैव कृतनिश्चयः ॥
मुखं हस्तौ च चरणौ क्षालयामास शुद्धये
yataḥ pītaṃ jalaṃ puṃsāmaprakṣālya ca yadbhavet ||
pretāḥ piśācāstadrūpaṃ saṃkramya prapibaṃti tat
||11||यतः पीतं जलं पुंसामप्रक्षाल्य च यद्भवेत् ॥
प्रेताः पिशाचास्तद्रूपं संक्रम्य प्रपिबंति तत्
evaṃ prakṣālayāne ca pādau tatra vṛkodare ||
uparisthastadā prāha satyaṃ suhṛdayo vacaḥ
||12||एवं प्रक्षालयाने च पादौ तत्र वृकोदरे ॥
उपरिस्थस्तदा प्राह सत्यं सुहृदयो वचः
durmate bhoḥ kimetattvaṃ kuruṣe pāpaniścayaḥ ||
devīkuṇḍe kṣālayasi mukhaṃ pādau karau ca yat
||13||दुर्मते भोः किमेतत्त्वं कुरुषे पापनिश्चयः ॥
देवीकुण्डे क्षालयसि मुखं पादौ करौ च यत्
yato devī sadānena jalena snāpyate mayā ||
datra prakṣipaṃstoyaṃ malapāpānna bibhyasi
||14||यतो देवी सदानेन जलेन स्नाप्यते मया ॥
दत्र प्रक्षिपंस्तोयं मलपापान्न बिभ्यसि
malāktatoyaṃ yannāma aspṛśyaṃ tannarairapi ||
kuto devaiśca tatpāpaṃ spṛśyate tattvato vada
||15||मलाक्ततोयं यन्नाम अस्पृश्यं तन्नरैरपि ॥
कुतो देवैश्च तत्पापं स्पृश्यते तत्त्वतो वद
śīghraṃ ca tvaṃ niḥsarāsmātkuṇḍādbhūtvā bahiḥ piba ||
yadyevaṃ pāpa mūḍho'si tīrtheṣu bhramase kutaḥ
||16||शीघ्रं च त्वं निःसरास्मात्कुण्डाद्भूत्वा बहिः पिब ॥
यद्येवं पाप मूढोऽसि तीर्थेषु भ्रमसे कुतः
bhīma uvāca
kimetadbhāṣase krūra paruṣaṃ rākṣasādhama ||
yatastoyāni jaṃtūnāmupabho gārthameva hi
||17||किमेतद्भाषसे क्रूर परुषं राक्षसाधम ॥
यतस्तोयानि जंतूनामुपभो गार्थमेव हि
tīrtheṣu kāryaṃ snānaṃ cetyuktaṃ munivarairapi ||
aṃgaprakṣālanaṃ snānamuktaṃ māṃ niṃdase kutaḥ
||18||तीर्थेषु कार्यं स्नानं चेत्युक्तं मुनिवरैरपि ॥
अंगप्रक्षालनं स्नानमुक्तं मां निंदसे कुतः
yadi na kriyate pānamaṃgaprakṣālanaṃ tathā ||
tatkimarthaṃ pūrtadharmāḥ kriyante dharmaśālibhiḥ
||19||यदि न क्रियते पानमंगप्रक्षालनं तथा ॥
तत्किमर्थं पूर्तधर्माः क्रियन्ते धर्मशालिभिः
suhṛdaya uvāca
snātavyaṃ tīrthamukhyeṣu satyametanna saṃśayaḥ ||
careṣu kiṃ tu saṃviśya sthāvareṣu bahiḥ sthitaḥ
||20||स्नातव्यं तीर्थमुख्येषु सत्यमेतन्न संशयः ॥
चरेषु किं तु संविश्य स्थावरेषु बहिः स्थितः
sthāvareṣvapi saṃviśya tanna snānaṃ vidhīyate ||
na yatra devasnānārthaṃ bhaktaiḥ saṃgṛhyate jalam
||21||स्थावरेष्वपि संविश्य तन्न स्नानं विधीयते ॥
न यत्र देवस्नानार्थं भक्तैः संगृह्यते जलम्
yacca hastaśatādūrdhvaṃ sarastatra vidhīyate ||
saṃveśe'pi kramaścāyaṃ pādau prakṣālya yadbahiḥ
||22||यच्च हस्तशतादूर्ध्वं सरस्तत्र विधीयते ॥
संवेशेऽपि क्रमश्चायं पादौ प्रक्षाल्य यद्बहिः
tataḥ snānaṃ prakartavyamanyathā doṣa ucyate ||
kiṃ na śrutastvayā proktaḥ ślokaḥ padmabhuvā purā
||23||ततः स्नानं प्रकर्तव्यमन्यथा दोष उच्यते ॥
किं न श्रुतस्त्वया प्रोक्तः श्लोकः पद्मभुवा पुरा
malaṃ mūtraṃ purīṣaṃ ca śleṣma niṣṭhīnāśru ca ||
gaṃḍūṣāścaiva muñcati ye te brahmahaṇaiḥ samāḥ
||24||मलं मूत्रं पुरीषं च श्लेष्म निष्ठीनाश्रु च ॥
गंडूषाश्चैव मुञ्चति ये ते ब्रह्महणैः समाः
tasmānniḥsara śīghraṃ tvaṃ yadyevamajitendriyaḥ ||
tatkimarthaṃ durācāra tīrtheṣvaṭasi bāliśa
||25||तस्मान्निःसर शीघ्रं त्वं यद्येवमजितेन्द्रियः ॥
तत्किमर्थं दुराचार तीर्थेष्वटसि बालिश
yasya hastau ca pādau ca manaścaiva susaṃyatam ||
nirvikārāḥ kriyāḥ sarvāḥ sa hi tīrthaphalaṃ labhet
||26||यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् ॥
निर्विकाराः क्रियाः सर्वाः स हि तीर्थफलं लभेत्
bhīma uvāca
adharmo vāpi dharmo'stu nirgaṃtuṃ naiva śaknuyām ||
kṣudhā tṛṣā mayā nityaṃ vārituṃ naiva śakyate
||27||अधर्मो वापि धर्मोऽस्तु निर्गंतुं नैव शक्नुयाम् ॥
क्षुधा तृषा मया नित्यं वारितुं नैव शक्यते
suhṛdaya uvāca
jīvitārthe bhavānkasmātpāpaṃ prakurute vada ||
kiṃ na śrutastvayā ślokaḥ śibinā yaḥ samīritaḥ
||28||जीवितार्थे भवान्कस्मात्पापं प्रकुरुते वद ॥
किं न श्रुतस्त्वया श्लोकः शिबिना यः समीरितः
muhūrtamapi jīveta naraḥ śuklena karmaṇā ||
na kalpamapi jīveta lokadvayavirodhinā
||29||मुहूर्तमपि जीवेत नरः शुक्लेन कर्मणा ॥
न कल्पमपि जीवेत लोकद्वयविरोधिना
bhīma uvāca
kākāraveṇa te mahyaṃ karṇau badhiratāṃ gatau ||
pāsyāmyeva jalaṃ cātra kāmaṃ vilapa śuṣya vā
||30||काकारवेण ते मह्यं कर्णौ बधिरतां गतौ ॥
पास्याम्येव जलं चात्र कामं विलप शुष्य वा
suhṛdaya uvāca
kṣatriyāṇāṃ kule jātastvahaṃ dharmābhirakṣiṇām ||
tasmātte pātakaṃ kartuṃ na dāsyāmi kathaṃcana
||31||क्षत्रियाणां कुले जातस्त्वहं धर्माभिरक्षिणाम् ॥
तस्मात्ते पातकं कर्तुं न दास्यामि कथंचन
tadvarākātha śīghraṃ tvamasmātkuṃḍādviniḥsara
||32||तद्वराकाथ शीघ्रं त्वमस्मात्कुंडाद्विनिःसर
iṣṭakāśakalaiḥ śīghraṃ cūrṇayiṣye'nyathā śiraḥ ||
ityuktvā ceṣṭakāṃ gṛhya mumoca śirasaḥ prati
||33||इष्टकाशकलैः शीघ्रं चूर्णयिष्येऽन्यथा शिरः ॥
इत्युक्त्वा चेष्टकां गृह्य मुमोच शिरसः प्रति
bhīmaśca vaṃcayitvā tāmutplutya bahirāvrajat ||
bhartsayaṃtau tataścobhāvanyonyaṃ bhīmavikramau
||34||भीमश्च वंचयित्वा तामुत्प्लुत्य बहिराव्रजत् ॥
भर्त्सयंतौ ततश्चोभावन्योन्यं भीमविक्रमौ
yuyudhāte pralaṃbābhyāṃ bāhubhyāṃ yuddhapāragau ||
vyūḍhoraskau dīrghabhujau niyuddhakuśalāvubhau
||35||युयुधाते प्रलंबाभ्यां बाहुभ्यां युद्धपारगौ ॥
व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ
muṣṭibhiḥ pārṣṇighātaiśca jānubhiścābhijaghnatuḥ ||
tato muhūrtātkauravyaḥ paryahīyata pāṃḍavaḥ
||36||मुष्टिभिः पार्ष्णिघातैश्च जानुभिश्चाभिजघ्नतुः ॥
ततो मुहूर्तात्कौरव्यः पर्यहीयत पांडवः
hīyamānastato bhīma udyato'bhūtpunaḥ punaḥ ||
ahīyata tato'pyaṃga vavṛdhe barbarīkakaḥ
||37||हीयमानस्ततो भीम उद्यतोऽभूत्पुनः पुनः ॥
अहीयत ततोऽप्यंग ववृधे बर्बरीककः
tato bhīmaṃ samutpāṭya barbarīko balādiva ||
niṣpipeṣa tataḥ kruddhastadadbhutamivābhavat
||38||ततो भीमं समुत्पाट्य बर्बरीको बलादिव ॥
निष्पिपेष ततः क्रुद्धस्तदद्भुतमिवाभवत्
mūrchitaṃ caivamādāya visphurantaṃ punaḥpunaḥ ||
sāgarāya pracalitaḥ kṣeptuṃ tatra mahāṃbhasi
||39||मूर्छितं चैवमादाय विस्फुरन्तं पुनःपुनः ॥
सागराय प्रचलितः क्षेप्तुं तत्र महांभसि
dadṛśuḥ pāṃḍavā naitaddevyā nayanayaṃtritāḥ
||40||ददृशुः पांडवा नैतद्देव्या नयनयंत्रिताः
tathā gṛhīte kuruvīramukhye vīreṇa tenādbhutavikrameṇa ||
āścaryamāsīddivi devatānāṃ devībhirākāśatale nirīkṣya tam
||41||तथा गृहीते कुरुवीरमुख्ये वीरेण तेनाद्भुतविक्रमेण ॥
आश्चर्यमासीद्दिवि देवतानां देवीभिराकाशतले निरीक्ष्य तम्
sāgarasya tatastīre barbarīkaṃ gataṃ tadā ||
nirīkṣya bhagavānrudro viyatsthaḥ samabhāṣata
||42||सागरस्य ततस्तीरे बर्बरीकं गतं तदा ॥
निरीक्ष्य भगवान्रुद्रो वियत्स्थः समभाषत
bhobho rākṣasaśārdūla barbarīka mahābala ||
muṃcainaṃ bharataśreṣṭhaṃ bhīmaṃ tava pitāmaham
||43||भोभो राक्षसशार्दूल बर्बरीक महाबल ॥
मुंचैनं भरतश्रेष्ठं भीमं तव पितामहम्
ayaṃ hi tīrthayātrāyāṃ vicaranbhrātṛbhiryutaḥ ||
kṛṣṇayā cāpyadastīrthaṃ snātumevābhyupāyayau
||44||अयं हि तीर्थयात्रायां विचरन्भ्रातृभिर्युतः ॥
कृष्णया चाप्यदस्तीर्थं स्नातुमेवाभ्युपाययौ
sammānaṃ sarvathā tasmādarhaḥ kauravanaṃdanaḥ ||
apāpo vā sapāpo vā pūjya eva pitāmahaḥ
||45||सम्मानं सर्वथा तस्मादर्हः कौरवनंदनः ॥
अपापो वा सपापो वा पूज्य एव पितामहः
sūta uvāca
iti rudravacaḥ śrutvā sahasā taṃ vimucya saḥ ||
nyapatatpādayorhā dhikkaṣṭaṃ kaṣṭaṃ ca prāha saḥ
||46||इति रुद्रवचः श्रुत्वा सहसा तं विमुच्य सः ॥
न्यपतत्पादयोर्हा धिक्कष्टं कष्टं च प्राह सः
kṣamyatāṃ kṣamyatāṃ ceti punaḥ punaravocata ||
śiraśca tāḍayansvīyaṃ ruroda ca muhurmuhuḥ
||47||क्षम्यतां क्षम्यतां चेति पुनः पुनरवोचत ॥
शिरश्च ताडयन्स्वीयं रुरोद च मुहुर्मुहुः
taṃ tathā pariśocaṃtaṃ muhyamānaṃ muhurmuhuḥ ||
bhīmasenaḥ samāliṃgya āghrāya ca vaco'bravīt
||48||तं तथा परिशोचंतं मुह्यमानं मुहुर्मुहुः ॥
भीमसेनः समालिंग्य आघ्राय च वचोऽब्रवीत्
vayaṃ tvāṃ naiva jānīmastvaṃ cāsmāñjanmakālataḥ ||
atra vāsaśca te putra bhaimeḥ kṛṣṇācca saṃśrutaḥ
||49||वयं त्वां नैव जानीमस्त्वं चास्माञ्जन्मकालतः ॥
अत्र वासश्च ते पुत्र भैमेः कृष्णाच्च संश्रुतः
paraṃ no vismṛtaṃ sarvaṃ nānāduḥkhaiḥ pramuhyatām ||
duḥkhitānāṃ yataḥ sarvā smṛtirluptā bhavetsphuṭam
||50||परं नो विस्मृतं सर्वं नानादुःखैः प्रमुह्यताम् ॥
दुःखितानां यतः सर्वा स्मृतिर्लुप्ता भवेत्स्फुटम्
tadasmākamidaṃ duḥkhaṃ sarvakālavidhānataḥ ||
mā śocastvaṃ ca tanaya na te doṣo'sti cāṇvapi
||51||तदस्माकमिदं दुःखं सर्वकालविधानतः ॥
मा शोचस्त्वं च तनय न ते दोषोऽस्ति चाण्वपि
yataḥ sarvaḥ kṣatriyasya daṃḍyo vipathisaṃsthi taḥ ||
ātmāpidaṃḍyaḥ sādhūnāṃ pravṛttaḥ kupathādyadi
||52||यतः सर्वः क्षत्रियस्य दंड्यो विपथिसंस्थि तः ॥
आत्मापिदंड्यः साधूनां प्रवृत्तः कुपथाद्यदि
pitṛmātṛsuhṛdbhrātṛputrādīnāṃ kimucyate ||
atīva mama harṣo'yaṃ dhanyohaṃ pūrvajāśca me
||53||पितृमातृसुहृद्भ्रातृपुत्रादीनां किमुच्यते ॥
अतीव मम हर्षोऽयं धन्योहं पूर्वजाश्च मे
yasya tvīdṛśakaḥ pautro dharmajño dharmapālakaḥ ||
varārhastvaṃ praśaṃsārho bhavānyeṣāṃ satāṃ tathā
||54||यस्य त्वीदृशकः पौत्रो धर्मज्ञो धर्मपालकः ॥
वरार्हस्त्वं प्रशंसार्हो भवान्येषां सतां तथा
tasmācchokaṃ vihāyemaṃ svastho bhavi tumarhasi
||55||तस्माच्छोकं विहायेमं स्वस्थो भवि तुमर्हसि
barbarīka uvāca
pāpaṃ māṃ tātatāta tvaṃ brahmaghnādapi kutsitam ||
apraśasyaṃ nārhasīha draṣṭuṃ spraṣṭumapi prabho
||56||पापं मां ताततात त्वं ब्रह्मघ्नादपि कुत्सितम् ॥
अप्रशस्यं नार्हसीह द्रष्टुं स्प्रष्टुमपि प्रभो
sarveṣāmeva pāpānāṃ niṣkṛtiḥ procyate budhaiḥ ||
pitrorabhaktasya punarniṣkṛtirnaiva vidyate
||57||सर्वेषामेव पापानां निष्कृतिः प्रोच्यते बुधैः ॥
पित्रोरभक्तस्य पुनर्निष्कृतिर्नैव विद्यते
tadyena dehena mayā tātatāto'bhipīḍitaḥ ||
tattvameva samutsrakṣye mahīsāgarasaṃgame
||58||तद्येन देहेन मया ताततातोऽभिपीडितः ॥
तत्त्वमेव समुत्स्रक्ष्ये महीसागरसंगमे
maivaṃ bhaveyamanyeṣu api janmasu pātakī ||
na māmasmādabhiprāyādarhaḥ ko'pi nivartitum
||59||मैवं भवेयमन्येषु अपि जन्मसु पातकी ॥
न मामस्मादभिप्रायादर्हः कोऽपि निवर्तितुम्
yatoṃ'śena vilupyeta prāyaścittānnivārakaḥ ||
evamuktvā samutplutya yayau caivārṇavaṃ balī
||60||यतोंऽशेन विलुप्येत प्रायश्चित्तान्निवारकः ॥
एवमुक्त्वा समुत्प्लुत्य ययौ चैवार्णवं बली
samudro'pi cakaṃpe ca kathamenaṃ nihanmyaham ||
tataḥ siddhāṃbikāyāśca devyastatra caturdaśa
||61||समुद्रोऽपि चकंपे च कथमेनं निहन्म्यहम् ॥
ततः सिद्धांबिकायाश्च देव्यस्तत्र चतुर्दश
samāliṃgya ca saṃsthāpya rudreṇa sahitā jaguḥ ||
ajñātavihite pāpe nāsti vīreṃdra kalmaṣam
||62||समालिंग्य च संस्थाप्य रुद्रेण सहिता जगुः ॥
अज्ञातविहिते पापे नास्ति वीरेंद्र कल्मषम्
śāstreṣūktamidaṃ vākyaṃ nānyathā kartumarhasi ||
amuṃ ca pṛṣṭhalagnaṃ tvaṃ paśya bhoḥ svaṃ pitāmaham
||63||शास्त्रेषूक्तमिदं वाक्यं नान्यथा कर्तुमर्हसि ॥
अमुं च पृष्ठलग्नं त्वं पश्य भोः स्वं पितामहम्
putraputreti bhāṣaṃtamanu tvā maraṇonmukham ||
adhunā cetsvakaṃ dehaṃ vīra tvaṃ parityakṣyasi
||64||पुत्रपुत्रेति भाषंतमनु त्वा मरणोन्मुखम् ॥
अधुना चेत्स्वकं देहं वीर त्वं परित्यक्ष्यसि
tatastyakṣyati bhīmo'pi pātakaṃ tanmahattava ||
evaṃ jñātvā dhāraya tvaṃ svaśarīraṃ mahāmate
||65||ततस्त्यक्ष्यति भीमोऽपि पातकं तन्महत्तव ॥
एवं ज्ञात्वा धारय त्वं स्वशरीरं महामते
atha cettyaktukāmastvaṃ tatrāpi vacanaṃ śṛṇu ||
svalpenaiva ca kālena kṛṣṇāddevakinaṃdanāt
||66||अथ चेत्त्यक्तुकामस्त्वं तत्रापि वचनं शृणु ॥
स्वल्पेनैव च कालेन कृष्णाद्देवकिनंदनात्
dehapātastava proktastaṃ pratīkṣa yadīccha si ||
yato viṣṇukarādvatsa dehapāto viśiṣyate
||67||देहपातस्तव प्रोक्तस्तं प्रतीक्ष यदीच्छ सि ॥
यतो विष्णुकराद्वत्स देहपातो विशिष्यते
tasmātpratīkṣa taṃ kālamasmākaṃ prārthitena ca ||
evamukto nivavṛte barbarīko'pi durmanāḥ
||68||तस्मात्प्रतीक्ष तं कालमस्माकं प्रार्थितेन च ॥
एवमुक्तो निववृते बर्बरीकोऽपि दुर्मनाः
rudraṃ devīśca cāmuṃḍāṃ sopālaṃbhaṃ vaco'bravīt ||
tvameva devi jānāsi rakṣyate śārṅgadhanvinā
||69||रुद्रं देवीश्च चामुंडां सोपालंभं वचोऽब्रवीत् ॥
त्वमेव देवि जानासि रक्ष्यते शार्ङ्गधन्विना
pāṃḍavā bhūmilābhārthe tatte kasmādupekṣitam ||
tvayā ca samupāgatya rakṣito'yaṃ vṛkodaraḥ
||70||पांडवा भूमिलाभार्थे तत्ते कस्मादुपेक्षितम् ॥
त्वया च समुपागत्य रक्षितोऽयं वृकोदरः
devyuvāca
ahaṃ ca rakṣayiṣyāmi svabhaktaṃ kṛṣṇamṛtyutaḥ ||
yasmācca caṃḍikākṛtye kṛto'nena mahāraṇaḥ ||
tasmāccaṃḍilanāmnāyaṃ viśvapūjyo bhaviṣyati
||71||अहं च रक्षयिष्यामि स्वभक्तं कृष्णमृत्युतः ॥
यस्माच्च चंडिकाकृत्ये कृतोऽनेन महारणः ॥
तस्माच्चंडिलनाम्नायं विश्वपूज्यो भविष्यति
evamuktvā gatāḥ sarve devā devyastvadṛśyatām ||
bhīmo'pi taṃ samādāya pāṃḍubhyaḥ sarvamūcivān
||72||एवमुक्त्वा गताः सर्वे देवा देव्यस्त्वदृश्यताम् ॥
भीमोऽपि तं समादाय पांडुभ्यः सर्वमूचिवान्
vismitāḥ pāṃḍavāstaṃ ca pūjayitvā punaḥ punaḥ ||
yathoktavidhinā cakrustīrthasnānamataṃdritāḥ
||73||विस्मिताः पांडवास्तं च पूजयित्वा पुनः पुनः ॥
यथोक्तविधिना चक्रुस्तीर्थस्नानमतंद्रिताः
bhīmopi yatra rudreṇa mokṣitastatra suprabham ||
liṃgaṃ saṃsthāpayāmāsa bhīmeśvaramiti śrutam
||74||भीमोपि यत्र रुद्रेण मोक्षितस्तत्र सुप्रभम् ॥
लिंगं संस्थापयामास भीमेश्वरमिति श्रुतम्
jyeṣṭhamāse kṛṣṇapakṣe caturdaśyāmupoṣitaḥ ||
rātrau saṃpūjya bhīmeśaṃ janmapāpādvimucyate
||75||ज्येष्ठमासे कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामुपोषितः ॥
रात्रौ संपूज्य भीमेशं जन्मपापाद्विमुच्यते
yathaiva liṃgāni supūjitāni saptātra mukhyāni mahāphalāni ||
bhīmeśvaraṃ liṃgamidaṃ tathaiva samastapāpāpaharaṃ supūjyam
||76||यथैव लिंगानि सुपूजितानि सप्तात्र मुख्यानि महाफलानि ॥
भीमेश्वरं लिंगमिदं तथैव समस्तपापापहरं सुपूज्यम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bhīmeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma catuḥṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ || 64 ||