pārvatījanmavarṇanam
nārada uvāca
evaṃ viprakṛtā devā maheṃdrasahitāstadā ||
yayuḥ svāyaṃbhuvaṃ dāma markarūpamupāśritāḥ
||1||एवं विप्रकृता देवा महेंद्रसहितास्तदा ॥
ययुः स्वायंभुवं दाम मर्करूपमुपाश्रिताः
tataśca vismito brahmā prāha tānsurapuṃgavān ||
svarūpeṇeha tiṣṭhadhvaṃ nātra vastārakādbhayam
||2||ततश्च विस्मितो ब्रह्मा प्राह तान्सुरपुंगवान् ॥
स्वरूपेणेह तिष्ठध्वं नात्र वस्तारकाद्भयम्
tato devāḥ svarūpasthāḥ pramlānavadanāṃbujāḥ ||
tuṣṭuvuḥ praṇatāḥ sarve pitaraṃ putrakā yathā
||3||ततो देवाः स्वरूपस्थाः प्रम्लानवदनांबुजाः ॥
तुष्टुवुः प्रणताः सर्वे पितरं पुत्रका यथा
namo jagatprasūtyai te hetave pālakāya ca ||
saṃhartre ca namastubhyaṃ tisro'vasthāstava prabho
||4||नमो जगत्प्रसूत्यै ते हेतवे पालकाय च ॥
संहर्त्रे च नमस्तुभ्यं तिस्रोऽवस्थास्तव प्रभो
tvamapaḥ prathamaṃ sṛṣṭvā tāsu vīryamavāsṛjaḥ ||
tadaṇḍamabhavaddhaimaṃ yasmillokāścarācarāḥ
||5||त्वमपः प्रथमं सृष्ट्वा तासु वीर्यमवासृजः ॥
तदण्डमभवद्धैमं यस्मिल्लोकाश्चराचराः
vedeṣvāhurvirāḍrūpaṃ tvāmekarūpamīdṛśam ||
pātālaṃ pādamūlaṃ ca pārṣṇipāde rasātalam
||6||वेदेष्वाहुर्विराड्रूपं त्वामेकरूपमीदृशम् ॥
पातालं पादमूलं च पार्ष्णिपादे रसातलम्
mahātalaṃ cāsya gulphau jaṃghe cāpi talātalam ||
sutalaṃ jānunī cāsya ūrū ca vitalātale
||7||महातलं चास्य गुल्फौ जंघे चापि तलातलम् ॥
सुतलं जानुनी चास्य ऊरू च वितलातले
mahītalaṃ ca jaghanaṃ nābhiścāsya nabhastalam ||
jyotiḥ padamuraḥ sthānaṃ svarloko bāhurucyate
||8||महीतलं च जघनं नाभिश्चास्य नभस्तलम् ॥
ज्योतिः पदमुरः स्थानं स्वर्लोको बाहुरुच्यते
grīvā mahaścavadanaṃ janalokaḥ prakīrtyate ||
lalāṭaṃ ca tapolokaḥ śīrṣa satyamudāhṛtam
||9||ग्रीवा महश्चवदनं जनलोकः प्रकीर्त्यते ॥
ललाटं च तपोलोकः शीर्ष सत्यमुदाहृतम्
candrasūryau ca nayane diśaḥ śrotre nāsikāśvinau ||
ātmānaṃ brahmaraṃdhrasthamāhustvāṃ vedavādinaḥ
||10||चन्द्रसूर्यौ च नयने दिशः श्रोत्रे नासिकाश्विनौ ॥
आत्मानं ब्रह्मरंध्रस्थमाहुस्त्वां वेदवादिनः
evaṃ ye te virāḍrūpaṃ saṃsmaraṃta upāsate ||
janmabandhavinirmuktā yāṃti tvāṃ paramaṃ padam
||11||एवं ये ते विराड्रूपं संस्मरंत उपासते ॥
जन्मबन्धविनिर्मुक्ता यांति त्वां परमं पदम्
evaṃ sthūlaṃ prāṇimadhyaṃ ca śūkṣmaṃ bhāvebhāve bhāvitaṃ tvāṃ gṛṇaṃti ||
sarvatrasthaṃ tvāmataḥ prāhurvedāstasmai tubhyaṃ padamja idvidhema
||12||एवं स्थूलं प्राणिमध्यं च शूक्ष्मं भावेभावे भावितं त्वां गृणंति ॥
सर्वत्रस्थं त्वामतः प्राहुर्वेदास्तस्मै तुभ्यं पदम्ज इद्विधेम
evaṃ stuto viraṃcistu kṛpayābhipariplutaḥ ||
jānannapi tadā prāha teṣāmāśvāsahetave
||13||एवं स्तुतो विरंचिस्तु कृपयाभिपरिप्लुतः ॥
जानन्नपि तदा प्राह तेषामाश्वासहेतवे
sarve bhavanto duḥkhārtāḥ parimlānamukhāṃbujāḥ ||
bhraṣṭāyudāstathā'kasmādbhraṣṭā bharaṇavāsasaḥ
||14||सर्वे भवन्तो दुःखार्ताः परिम्लानमुखांबुजाः ॥
भ्रष्टायुदास्तथाऽकस्माद्भ्रष्टा भरणवाससः
mamaivayaṃ kṛtirdevā bhavatāṃ yadvaḍambanā ||
yadvairājaśarīre me bhavanto bāhusaṃjñakāḥ
||15||ममैवयं कृतिर्देवा भवतां यद्वडम्बना ॥
यद्वैराजशरीरे मे भवन्तो बाहुसंज्ञकाः
yadyadvibhūtimatsattvaṃ dhārmikaṃ corjitaṃ mahat ||
tatrāsīdbāhunāśo me bāhusthāne ca te mama
||16||यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं धार्मिकं चोर्जितं महत् ॥
तत्रासीद्बाहुनाशो मे बाहुस्थाने च ते मम
tannūnaṃ mama bhagnau ca bāhū tena durātmanā ||
yena copahṛtaṃ devāstanmamākhyātu marhatha
||17||तन्नूनं मम भग्नौ च बाहू तेन दुरात्मना ॥
येन चोपहृतं देवास्तन्ममाख्यातु मर्हथ
devā ūcuḥ
yo'sau vajrāṃgatanayastvayā dattavaraḥ prabho ||
bhṛśaṃ viprakṛtāstena tattvaṃ jānāsi tattvataḥ
||18||योऽसौ वज्रांगतनयस्त्वया दत्तवरः प्रभो ॥
भृशं विप्रकृतास्तेन तत्त्वं जानासि तत्त्वतः
yattanmahīsamudrasya taṭaṃ śārvikatīrthakam ||
tadākramya kṛtaṃ tena marubhūmisamaṃ prabhoḥ
||19||यत्तन्महीसमुद्रस्य तटं शार्विकतीर्थकम् ॥
तदाक्रम्य कृतं तेन मरुभूमिसमं प्रभोः
ṛddhayaḥ sarvadevānāṃ gṛhītāstena sarvataḥ ||
mahābhūtasvarūpeṇa sa eva ca jagatpatiḥ
||20||ऋद्धयः सर्वदेवानां गृहीतास्तेन सर्वतः ॥
महाभूतस्वरूपेण स एव च जगत्पतिः
caṃdrasūryau grahāstārā yaccānyaddevapakṣataḥ ||
tacca sarvaṃ nirākṛtya sthāpito daityapakṣakaḥ
||21||चंद्रसूर्यौ ग्रहास्तारा यच्चान्यद्देवपक्षतः ॥
तच्च सर्वं निराकृत्य स्थापितो दैत्यपक्षकः
vayaṃ ca vidhṛtā stena bahūpahasitāstathā ||
prasādānmuktāśca kathaṃcidiva kaṣṭataḥ
||22||वयं च विधृता स्तेन बहूपहसितास्तथा ॥
प्रसादान्मुक्ताश्च कथंचिदिव कष्टतः
tadvayaṃ śaraṇaṃ prāptāḥ pīḍitāḥ kṣuttṛṣārditāḥ ||
dharmarakṣā karāśceti saṃciṃtya trātumarhasi
||23||तद्वयं शरणं प्राप्ताः पीडिताः क्षुत्तृषार्दिताः ॥
धर्मरक्षा कराश्चेति संचिंत्य त्रातुमर्हसि
ityuktaḥ svātmabhūrdevaḥ surairdaityaviceṣṭitam ||
surānuvāca bhagavānataḥ saṃciṃtya tattvataḥ
||24||इत्युक्तः स्वात्मभूर्देवः सुरैर्दैत्यविचेष्टितम् ॥
सुरानुवाच भगवानतः संचिंत्य तत्त्वतः
avadhyastārako daityaḥ sarvairapi surāsuraiḥ ||
yasya vadhyaśca nādyāpi sa jāto bhagavānpunaḥ
||25||अवध्यस्तारको दैत्यः सर्वैरपि सुरासुरैः ॥
यस्य वध्यश्च नाद्यापि स जातो भगवान्पुनः
mayā ca varadānena cchandayitvā nivāritaḥ
||26||मया च वरदानेन च्छन्दयित्वा निवारितः
tapasā sa hidīpto'bhūttrailokyadahanātmakaḥ ||
sa ca vavre vadhaṃ daityaḥ śiśataḥ saptavāsarāt
||27||तपसा स हिदीप्तोऽभूत्त्रैलोक्यदहनात्मकः ॥
स च वव्रे वधं दैत्यः शिशतः सप्तवासरात्
sa ca saptadino bālaḥ śaṃkarādyo bhaviṣyati ||
tārakasya ca vīrasya vadhakartā bhaviṣyati
||28||स च सप्तदिनो बालः शंकराद्यो भविष्यति ॥
तारकस्य च वीरस्य वधकर्ता भविष्यति
satīnāmā tu yā devī vinaṣṭā dakṣahelayā ||
sā bhaviṣyati kalyāṇī himācalaśarīrajā
||29||सतीनामा तु या देवी विनष्टा दक्षहेलया ॥
सा भविष्यति कल्याणी हिमाचलशरीरजा
śaṃkarasya ca tasyāśca yatnaḥ kāryaḥ samāgame ||
ahamapyasya kāryasya śeṣaṃ kartā na saṃśayaḥ
||30||शंकरस्य च तस्याश्च यत्नः कार्यः समागमे ॥
अहमप्यस्य कार्यस्य शेषं कर्ता न संशयः
ityuktāstridaśāstena sākṣātkalayoninā ||
jagmurmeruṃ praṇamyeśaṃ markarūpeṇa saṃvṛtāḥ
||31||इत्युक्तास्त्रिदशास्तेन साक्षात्कलयोनिना ॥
जग्मुर्मेरुं प्रणम्येशं मर्करूपेण संवृताः
tato gateṣu deveṣu brahmā lokapitāmahaḥ ||
niśāṃ sasmāra bhagavānsvāṃ tanuṃ pūrvasaṃbhavām
||32||ततो गतेषु देवेषु ब्रह्मा लोकपितामहः ॥
निशां सस्मार भगवान्स्वां तनुं पूर्वसंभवाम्
tato bhagavatī rātrirupatasthe pitāmaham ||
tāṃ vivikte samālokya tathovāca vibhāvarīm
||33||ततो भगवती रात्रिरुपतस्थे पितामहम् ॥
तां विविक्ते समालोक्य तथोवाच विभावरीम्
vibhāvari mahākāryaṃ vibudhānāmupasthitam ||
tatkartavyaṃ tvayā devi śrṛṇu kāryasya niścayam
||34||विभावरि महाकार्यं विबुधानामुपस्थितम् ॥
तत्कर्तव्यं त्वया देवि श्रृणु कार्यस्य निश्चयम्
tārakonāma daityeṃdraḥ suraketuranirjjitaḥ ||
tasyābhāvāya bhagavāñjanayiṣyati yaṃ śivaḥ
||35||तारकोनाम दैत्येंद्रः सुरकेतुरनिर्ज्जितः ॥
तस्याभावाय भगवाञ्जनयिष्यति यं शिवः
sutaḥ sa bhavitā tasya tārakasyāṃtakārakaḥ ||
ahaṃ tvādau yadā jātastadāpaśyaṃ puraḥsthitam
||36||सुतः स भविता तस्य तारकस्यांतकारकः ॥
अहं त्वादौ यदा जातस्तदापश्यं पुरःस्थितम्
ardhanārīśvaraṃ devaṃ vyāpya viśvamavasthitam ||
dṛṣṭvā tamabruvaṃ devaṃ bhajasveti ca bhaktitaḥ
||37||अर्धनारीश्वरं देवं व्याप्य विश्वमवस्थितम् ॥
दृष्ट्वा तमब्रुवं देवं भजस्वेति च भक्तितः
tato nārī pṛthagjātā puruṣaśca tathā pṛthak ||
tasyāścaivāṃśajāḥ sarvāḥ striyastribhuvane smṛtāḥ
||38||ततो नारी पृथग्जाता पुरुषश्च तथा पृथक् ॥
तस्याश्चैवांशजाः सर्वाः स्त्रियस्त्रिभुवने स्मृताः
ekādaśa ca rudrāśca puruṣāstasya cāṃśajāḥ ||
tāṃ nārīmahāmālokya putraṃ dakṣamathā bravam
||39||एकादश च रुद्राश्च पुरुषास्तस्य चांशजाः ॥
तां नारीमहामालोक्य पुत्रं दक्षमथा ब्रवम्
bhajasva putrīṃ jagatī mamāpi ca tavāpi ca ||
puṃduḥkhanakāttrātrī putrī te bhāvinī tviyam
||40||भजस्व पुत्रीं जगती ममापि च तवापि च ॥
पुंदुःखनकात्त्रात्री पुत्री ते भाविनी त्वियम्
evamukto mayā dakṣaḥ putrītve pari kalpitām ||
rudrāya dattavānbhaktyā nāma dattvā satīti yat
||41||एवमुक्तो मया दक्षः पुत्रीत्वे परि कल्पिताम् ॥
रुद्राय दत्तवान्भक्त्या नाम दत्त्वा सतीति यत्
tataḥ kāle cam̐ kasmiṃścidavamene ca tāṃ pitā ||
mumūrṣuḥ pāpasaṃkalpo durātmā kulakajjalaḥ
||42||ततः काले चँ कस्मिंश्चिदवमेने च तां पिता ॥
मुमूर्षुः पापसंकल्पो दुरात्मा कुलकज्जलः
ye rudraṃ naiva manyaṃte te sphuṭaṃ kulakajjalāḥ ||
piśācāste durātmāno bhavaṃti brahmarākṣasāḥ
||43||ये रुद्रं नैव मन्यंते ते स्फुटं कुलकज्जलाः ॥
पिशाचास्ते दुरात्मानो भवंति ब्रह्मराक्षसाः
avamānena tasyāpi yathā devī jahau tanum ||
yathā yajñaḥ sa ca dhvasto bhavena viditaṃ hi te'
||44||अवमानेन तस्यापि यथा देवी जहौ तनुम् ॥
यथा यज्ञः स च ध्वस्तो भवेन विदितं हि ते'
adhunā himaśailasya bhavitrī duhitā ca sā ||
maheśvaraṃ patiṃ sā ca punaḥ prāpsyati niścitam
||45||अधुना हिमशैलस्य भवित्री दुहिता च सा ॥
महेश्वरं पतिं सा च पुनः प्राप्स्यति निश्चितम्
tadidaṃ ca tvayā kāryaṃ menāgarbhe praviśya ca ||
tasyāśchaviṃ kuru kṛṣṇāṃ yathā kālī bhavettu sā
||46||तदिदं च त्वया कार्यं मेनागर्भे प्रविश्य च ॥
तस्याश्छविं कुरु कृष्णां यथा काली भवेत्तु सा
yadā rudropahasitā tapastapsyati sā mahat ||
samāptaniyamā devī yadā cogrā bhaviṣyati
||47||यदा रुद्रोपहसिता तपस्तप्स्यति सा महत् ॥
समाप्तनियमा देवी यदा चोग्रा भविष्यति
svayameva yadā rūpaṃ sugauraṃ pratipatsyate ||
viraheṇa haraścāsyā matvā śūnyaṃ jagattrayam
||48||स्वयमेव यदा रूपं सुगौरं प्रतिपत्स्यते ॥
विरहेण हरश्चास्या मत्वा शून्यं जगत्त्रयम्
tasyaiva himaśailasya kaṃdare siddhasevite ||
pratīkṣamāṇastāṃ devīmugraṃ saṃtapsyate tapaḥ
||49||तस्यैव हिमशैलस्य कंदरे सिद्धसेविते ॥
प्रतीक्षमाणस्तां देवीमुग्रं संतप्स्यते तपः
tayoḥ sutaptatapasorbhavitā yo mahānsutaḥ ||
bhaviṣyati sa daityasya tārakasya nivārakaḥ
||50||तयोः सुतप्ततपसोर्भविता यो महान्सुतः ॥
भविष्यति स दैत्यस्य तारकस्य निवारकः
tapaso hi vinā nāsti siddhiḥ kutrāpi śobhane ||
sarvāsāṃ karmasiddhīnāṃ mūlaṃ hi tapa ucyate
||51||तपसो हि विना नास्ति सिद्धिः कुत्रापि शोभने ॥
सर्वासां कर्मसिद्धीनां मूलं हि तप उच्यते
tvayāpi dānavo devi dehanirgatayā tadā ||
caṃḍamuṃḍapurogāśca haṃtavyā lokadurjayāḥ
||52||त्वयापि दानवो देवि देहनिर्गतया तदा ॥
चंडमुंडपुरोगाश्च हंतव्या लोकदुर्जयाः
yasmāccaṃḍaṃ ca muṃḍaṃ ca tvaṃ devi nihaniṣyasi ||
cāmuṃḍeti tato loke khyātā devi bhaviṣyasi
||53||यस्माच्चंडं च मुंडं च त्वं देवि निहनिष्यसि ॥
चामुंडेति ततो लोके ख्याता देवि भविष्यसि
tatastvāṃ varade devī lokaḥ saṃpūjayiṣyati ||
bhederbahuvidhākāraiḥ sarvagāṃ kāmasādhanīm
||54||ततस्त्वां वरदे देवी लोकः संपूजयिष्यति ॥
भेदेर्बहुविधाकारैः सर्वगां कामसाधनीम्
oṃkāravaktrāṃ gāyatrīṃ tvāmarcaṃti dvijottamāḥ ||
ūrjitāṃ baladāṃ pāpi rājānaḥ sumahābalāḥ
||55||ॐकारवक्त्रां गायत्रीं त्वामर्चंति द्विजोत्तमाः ॥
ऊर्जितां बलदां पापि राजानः सुमहाबलाः
vaiśyāśca bhūtimityeva śivāṃ śūdrāstathā śubhe ||
kṣāṃtirmunīnāmakṣobhyā dayā niyamināmapi
||56||वैश्याश्च भूतिमित्येव शिवां शूद्रास्तथा शुभे ॥
क्षांतिर्मुनीनामक्षोभ्या दया नियमिनामपि
tvaṃ mahopāya sandohā nītirnayavisarpiṇām ||
paristhitistvamarthānāṃ tvamaho prāṇikā matā
||57||त्वं महोपाय सन्दोहा नीतिर्नयविसर्पिणाम् ॥
परिस्थितिस्त्वमर्थानां त्वमहो प्राणिका मता
tvaṃ yuktiḥ sarvabhūtānāṃ tvaṃ gatiḥ sarvadehinām ||
ratistvaṃ raticittānāṃ prītistvaṃ hṛdyadarśinām
||58||त्वं युक्तिः सर्वभूतानां त्वं गतिः सर्वदेहिनाम् ॥
रतिस्त्वं रतिचित्तानां प्रीतिस्त्वं हृद्यदर्शिनाम्
tvaṃ kāṃtiḥ śubharūpāṇāṃ tvaṃ śāṃti śubhakarmiṇām ||
tvaṃ bhrāṃtirmūḍhacittānāṃ tvaṃ phalaṃ kratuyājinām
||59||त्वं कांतिः शुभरूपाणां त्वं शांति शुभकर्मिणाम् ॥
त्वं भ्रांतिर्मूढचित्तानां त्वं फलं क्रतुयाजिनाम्
jaladhīnāṃ mahāvelā tvaṃ ca līlā vilāsinām ||
saṃbhūtistvaṃ padārthānāṃ sthitistvaṃ lokapālinī
||60||जलधीनां महावेला त्वं च लीला विलासिनाम् ॥
संभूतिस्त्वं पदार्थानां स्थितिस्त्वं लोकपालिनी
tvaṃ kālarātrirniḥśeṣa bhuvanāvalināśinī ||
priyakaṃṭhagrahānandadāyinī tvaṃ vibhāvarī
||61||त्वं कालरात्रिर्निःशेष भुवनावलिनाशिनी ॥
प्रियकंठग्रहानन्ददायिनी त्वं विभावरी
prasīda praṇatānasmānsaumyadṛṣṭyā vilokaya
||62||प्रसीद प्रणतानस्मान्सौम्यदृष्ट्या विलोकय
iti stuvaṃto ye devi pūjayiṣyaṃti tvāṃ śubhe ||
te sarvakāmānāpsyaṃti niyatā nātra saṃśayaḥ
||63||इति स्तुवंतो ये देवि पूजयिष्यंति त्वां शुभे ॥
ते सर्वकामानाप्स्यंति नियता नात्र संशयः
ityuktā tu niśādevī tathetyuktvā kṛtāñjaliḥ ||
jagāma tvaritā pūrvaṃ gṛhaṃ himagirermahat
||64||इत्युक्ता तु निशादेवी तथेत्युक्त्वा कृताञ्जलिः ॥
जगाम त्वरिता पूर्वं गृहं हिमगिरेर्महत्
tatrā''sīnāṃ mahāharmye ratnabhittisamāśraye ||
dadarśa menāmāpāṃḍucchavivaktrasaroruhām
||65||तत्राऽऽसीनां महाहर्म्ये रत्नभित्तिसमाश्रये ॥
ददर्श मेनामापांडुच्छविवक्त्रसरोरुहाम्
kiṃcicchayāmamukhodagrastanabhāgāvanāmitām ||
mahauṣadhigaṇabaddhamaṃtrarājaniṣevitām
||66||किंचिच्छयाममुखोदग्रस्तनभागावनामिताम् ॥
महौषधिगणबद्धमंत्रराजनिषेविताम्
tataḥ kiṃcitpramilite menānetrāṃbujadvaye ||
āviveśamukhaṃ rātrirbrahmaṇo vacanāttadā
||67||ततः किंचित्प्रमिलिते मेनानेत्रांबुजद्वये ॥
आविवेशमुखं रात्रिर्ब्रह्मणो वचनात्तदा
janmadāyā jaganmātuḥ krameṇa jaṭharāṃtaram ||
araṃjayacchaviṃ devyā guhamāturvibhāvarī
||68||जन्मदाया जगन्मातुः क्रमेण जठरांतरम् ॥
अरंजयच्छविं देव्या गुहमातुर्विभावरी
tato jaganmaṃ galadā menā himagireḥ priyā ||
brāhme muhūrte subhage prāsūyata śubhānanām
||69||ततो जगन्मं गलदा मेना हिमगिरेः प्रिया ॥
ब्राह्मे मुहूर्ते सुभगे प्रासूयत शुभाननाम्
tasyāṃ tu jāyamānāyāṃ jaṃtavaḥ sthāṇujaṃgamāḥ ||
abhavansukhinaḥ sarve sarvalokanivāsinaḥ
||70||तस्यां तु जायमानायां जंतवः स्थाणुजंगमाः ॥
अभवन्सुखिनः सर्वे सर्वलोकनिवासिनः
abhavatkrūrasattvānāṃ cetaḥ śāṃtaṃ ca dehinām ||
jyotiṣāmapi tejastvamabhavatsutarāṃ tadā
||71||अभवत्क्रूरसत्त्वानां चेतः शांतं च देहिनाम् ॥
ज्योतिषामपि तेजस्त्वमभवत्सुतरां तदा
vanāśritāścauṣadhayaḥ svādavaṃti phalāni ca ||
gaṃdhavaṃti ca mālyāni vimalaṃ ca nabho'bhavat
||72||वनाश्रिताश्चौषधयः स्वादवंति फलानि च ॥
गंधवंति च माल्यानि विमलं च नभोऽभवत्
mārutaśca sukhasparśo diśaśca sumanoharāḥ ||
vismṛtā ni ca śāstrāṇi prādurbhāvaṃ prapedire
||73||मारुतश्च सुखस्पर्शो दिशश्च सुमनोहराः ॥
विस्मृता नि च शास्त्राणि प्रादुर्भावं प्रपेदिरे
prabhāvastīrthamukhyānāṃ tadā puṇyatamo'bhavat ||
satye dharme cādhyayane yajñe dāne tapasyapi
||74||प्रभावस्तीर्थमुख्यानां तदा पुण्यतमोऽभवत् ॥
सत्ये धर्मे चाध्ययने यज्ञे दाने तपस्यपि
sarveṣāmabhavacchraddhā janmakāle guhāraṇeḥ ||
aṃtarikṣemarāścāpi praharṣotphullalocanāḥ
||75||सर्वेषामभवच्छ्रद्धा जन्मकाले गुहारणेः ॥
अंतरिक्षेमराश्चापि प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः
haribrahmamaheṃdrārkavāyuvahnipurogamāḥ ||
puṣpavṛṣṭiṃ pramumucustasminmenāgṛhe śubhe
||76||हरिब्रह्ममहेंद्रार्कवायुवह्निपुरोगमाः ॥
पुष्पवृष्टिं प्रमुमुचुस्तस्मिन्मेनागृहे शुभे
meruprabhṛtayaścāpi mūrtimaṃto mahānagāḥ ||
tasminmahotsave prāptā vīrakāṃsyopaśobhitāḥ
||77||मेरुप्रभृतयश्चापि मूर्तिमंतो महानगाः ॥
तस्मिन्महोत्सवे प्राप्ता वीरकांस्योपशोभिताः
sāgarāḥ saritaścaiva samājagmuśca sarvaśaḥ
||78||सागराः सरितश्चैव समाजग्मुश्च सर्वशः
himaśailo'bhavalloke tadā sarvaiścarācaraiḥ ||
sevyaścāpyabhigamyaśca pūjanīyaśca bhārata
||79||हिमशैलोऽभवल्लोके तदा सर्वैश्चराचरैः ॥
सेव्यश्चाप्यभिगम्यश्च पूजनीयश्च भारत
anubhūyotsavaṃ te ca jagmuḥ svānālayāṃstadā
||80||अनुभूयोत्सवं ते च जग्मुः स्वानालयांस्तदा
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe kumāreśa māhātmye pārvatījanmavarṇanaṃnāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ || 22 ||