śrībadarikāśramamāhātmye'gnikṛtabhagavatstutivarṇanam
skaṃda uvāca
kathametatsamutpannaṃ kairvā kṣetraṃ niṣevitam ||
ko vā tasyāpyadhīśaḥ syādetadvistarato vada
||1||कथमेतत्समुत्पन्नं कैर्वा क्षेत्रं निषेवितम् ॥
को वा तस्याप्यधीशः स्यादेतद्विस्तरतो वद
śiva uvāca
anādisiddhametattu yathā vedā harestanūḥ ||
adhiṣṭhātā hariḥ sākṣānnāradādyairniṣevitam
||2||अनादिसिद्धमेतत्तु यथा वेदा हरेस्तनूः ॥
अधिष्ठाता हरिः साक्षान्नारदाद्यैर्निषेवितम्
purā kṛtayugasyādau svīyāṃ duhitaraṃ vidhiḥ ||
rūpayauvanasaṃpannāṃ sa tāṃ yabhitumudyataḥ
||3||पुरा कृतयुगस्यादौ स्वीयां दुहितरं विधिः ॥
रूपयौवनसंपन्नां स तां यभितुमुद्यतः
taṃ dṛṣṭvā tādṛśaṃ roṣācchiraḥ khaḍgena pañcadhā ||
cicchedā'haṃ kapālaṃ tadbrahmahatyāsamudyate
||4||तं दृष्ट्वा तादृशं रोषाच्छिरः खड्गेन पञ्चधा ॥
चिच्छेदाऽहं कपालं तद्ब्रह्महत्यासमुद्यते
haste kṛtvā jagāmāśu tatra tīrthāni sevitum ||
divi bhūmau ca pātāle tapaścaraṇapūrvakam
||5||हस्ते कृत्वा जगामाशु तत्र तीर्थानि सेवितुम् ॥
दिवि भूमौ च पाताले तपश्चरणपूर्वकम्
na gatā brahmahatyā me kapālaṃ tādṛśaṃ kare ||
tadā vaikuṇṭhamagamaṃ draṣṭuṃ lakṣmīpatiṃ harim
||6||न गता ब्रह्महत्या मे कपालं तादृशं करे ॥
तदा वैकुण्ठमगमं द्रष्टुं लक्ष्मीपतिं हरिम्
vinayāvanato bhūtvā namaskṛtya punaḥ punaḥ ||
sarvamākhyātavāṃstasmai vyasanaṃ karuṇātmane
||7||विनयावनतो भूत्वा नमस्कृत्य पुनः पुनः ॥
सर्वमाख्यातवांस्तस्मै व्यसनं करुणात्मने
tasyopadiṣṭamādāya badarīṃ samupāgataḥ ||
tatkṣaṇādbrahmahatyā me vepamānā muhurmuhuḥ
||8||तस्योपदिष्टमादाय बदरीं समुपागतः ॥
तत्क्षणाद्ब्रह्महत्या मे वेपमाना मुहुर्मुहुः
aṃtarhitaṃ kapālaṃ tatkarādvigalitaṃ mama ||
tataḥprabhṛti tatkṣetraṃ pārvatyā saha sādaram
||9||अंतर्हितं कपालं तत्कराद्विगलितं मम ॥
ततःप्रभृति तत्क्षेत्रं पार्वत्या सह सादरम्
tiṣṭhāmi tapa āsthāya ṛṣīṇāṃ prītimāvahan ||
vārāṇasyāṃ yathā prītiḥ śrīśailaśikhare tathā
||10||तिष्ठामि तप आस्थाय ऋषीणां प्रीतिमावहन् ॥
वाराणस्यां यथा प्रीतिः श्रीशैलशिखरे तथा
kailāse śivayā sārddhaṃ tatonaṃtaguṇādhikā ||
anyatra bharaṇānmuktiḥ svadharmavidhipūrvakāta
||11||कैलासे शिवया सार्द्धं ततोनंतगुणाधिका ॥
अन्यत्र भरणान्मुक्तिः स्वधर्मविधिपूर्वकात
badarī darśanādeva muktiḥ puṃsāṃ kare sthitā ||
hareścaraṇasānnidhyaṃ yatra vaiśvānaraḥ svayam
||12||बदरी दर्शनादेव मुक्तिः पुंसां करे स्थिता ॥
हरेश्चरणसान्निध्यं यत्र वैश्वानरः स्वयम्
tatra kedārarūpeṇa mama liṃgaṃ pratiṣṭhitam ||
kedāradarśanātsparśādarccanādbhaktibhāvataḥ ||
koṭijanmakṛtaṃ pāpaṃ bhasmībhavati tatkṣaṇāt ||
kalāmātreṇa tiṣṭhāmi tatra kṣetre viśeṣataḥ ||
kalā paṃcadaśaivātra mūrtimadhye hyavasthitam
||15||तत्र केदाररूपेण मम लिंगं प्रतिष्ठितम् ॥
केदारदर्शनात्स्पर्शादर्च्चनाद्भक्तिभावतः ॥
कोटिजन्मकृतं पापं भस्मीभवति तत्क्षणात् ॥
कलामात्रेण तिष्ठामि तत्र क्षेत्रे विशेषतः ॥
कला पंचदशैवात्र मूर्तिमध्ये ह्यवस्थितम्
jitakṛtāṃtabhayāḥ śivayoginaḥ kṛtamṛgājinakṛttisuvāsasaḥ ||
varavibhūtijaṭānvitabhūṣaṇāḥ svayamupāsata eva jaṭādharam ||
phaladalāṃbusamīraṇatoṣitāḥ śivamanojitamṛtyupariśramāḥ ||
girivarasthitanirjitamānasāḥ prasaranirmmalabuddhimahodayāḥ
||17||जितकृतांतभयाः शिवयोगिनः कृतमृगाजिनकृत्तिसुवाससः ॥
वरविभूतिजटान्वितभूषणाः स्वयमुपासत एव जटाधरम् ॥
फलदलांबुसमीरणतोषिताः शिवमनोजितमृत्युपरिश्रमाः ॥
गिरिवरस्थितनिर्जितमानसाः प्रसरनिर्म्मलबुद्धिमहोदयाः
kamalakomalakāṃtimukhāṃbujāḥ śivakṛpājitanirbharavairiṇaḥ ||
karadhṛtāṃjalimauliśivekṣaṇāḥ śivamupāsata eva niśāmukhe
||18||कमलकोमलकांतिमुखांबुजाः शिवकृपाजितनिर्भरवैरिणः ॥
करधृतांजलिमौलिशिवेक्षणाः शिवमुपासत एव निशामुखे
karadhṛtajapamālāḥ śāṃtisaṃtoṣabhājaḥ kṛtanatiparanityaprārthanāścandramaulau ||
haracaraṇasarojadhyānavijñānamūrtivyathitajanamanojāḥ sarvabhāvānnitāṃtam
||19||करधृतजपमालाः शांतिसंतोषभाजः कृतनतिपरनित्यप्रार्थनाश्चन्द्रमौलौ ॥
हरचरणसरोजध्यानविज्ञानमूर्तिव्यथितजनमनोजाः सर्वभावान्नितांतम्
vārāṇasyāṃ mṛtānāṃ ca tārakaṃ brahmasaṃjñakam ||
janānāṃ pūjanāttatra mama liṃgasya jāyate
||20||वाराणस्यां मृतानां च तारकं ब्रह्मसंज्ञकम् ॥
जनानां पूजनात्तत्र मम लिंगस्य जायते
vahnitīrthaṃ paribhrājadbhagavaccaraṇāṃtike ||
kedārākhyaṃ mahāliṃgaṃ dṛṣṭvā no janmabhāgbhavet
||21||वह्नितीर्थं परिभ्राजद्भगवच्चरणांतिके ॥
केदाराख्यं महालिंगं दृष्ट्वा नो जन्मभाग्भवेत्
skanda uvāca
kathaṃ vaiśvānaraḥ śrīmānsarvalokaikakāraṇam ||
badarīmanusaṃtasthau tanme vada mahāmate
||22||कथं वैश्वानरः श्रीमान्सर्वलोकैककारणम् ॥
बदरीमनुसंतस्थौ तन्मे वद महामते
śiva uvāca
purā samājaḥ samabhūdṛṣīṇāmūrdhvaretasām ||
gaṃgā bhagavatī yatra kāliṃdyā saha saṃgatā
||23||पुरा समाजः समभूदृषीणामूर्ध्वरेतसाम् ॥
गंगा भगवती यत्र कालिंद्या सह संगता
daśāśvamedhikaṃ nāma tīrthaṃ trailokyaviśrutam ||
babhūva tatra bhagavānhutabhukpraśrayānataḥ ||
ṛṣīṇāmagrataḥ sthitvā praṣṭuṃ samupacakrame
||24||दशाश्वमेधिकं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥
बभूव तत्र भगवान्हुतभुक्प्रश्रयानतः ॥
ऋषीणामग्रतः स्थित्वा प्रष्टुं समुपचक्रमे
vaiśvānara uvāca
dṛṣṭvā ihaikadṛgjñānā bhavanto brahmavittamāḥ ||
dīnārthe karuṇāpūrṇā hṛdayārdrā dayālavaḥ
||25||दृष्ट्वा इहैकदृग्ज्ञाना भवन्तो ब्रह्मवित्तमाः ॥
दीनार्थे करुणापूर्णा हृदयार्द्रा दयालवः
sarvadurlakṣaṇodbhūtapātakāliptacetasaḥ ||
kathaṃ syānnirayānmuktirmama brahmaviduttamāḥ
||26||सर्वदुर्लक्षणोद्भूतपातकालिप्तचेतसः ॥
कथं स्यान्निरयान्मुक्तिर्मम ब्रह्मविदुत्तमाः
sarveṣāmṛṣivaryyāṇāmājagāma munīśvaraḥ ||
gaṃgāṃbhasi samāplutya vākyaṃ cedamuvāca ha
||27||सर्वेषामृषिवर्य्याणामाजगाम मुनीश्वरः ॥
गंगांभसि समाप्लुत्य वाक्यं चेदमुवाच ह
vyāsa uvāca
astyekaḥ paramopāyo bhavataḥ pāpaniṣkṛtau ||
sarvabhakṣākhyadoṣasya badarīṃ śaraṇaṃ śraya
||28||अस्त्येकः परमोपायो भवतः पापनिष्कृतौ ॥
सर्वभक्षाख्यदोषस्य बदरीं शरणं श्रय
yatrāste bhagavānsākṣāddevadevo janārddanaḥ ||
bhaktānāmapyabhaktānāmaghahā madhusūdanaḥ
||29||यत्रास्ते भगवान्साक्षाद्देवदेवो जनार्द्दनः ॥
भक्तानामप्यभक्तानामघहा मधुसूदनः
tatra gaṃgāṃbhasi snātvā kṛtvā pradakṣiṇāṃ hareḥ ||
daṃḍavatpraṇipātena sarvapāpakṣayo bhavet
||30||तत्र गंगांभसि स्नात्वा कृत्वा प्रदक्षिणां हरेः ॥
दंडवत्प्रणिपातेन सर्वपापक्षयो भवेत्
tato vyāsamukhācchrutvā ṛṣīṇāmanuvādataḥ ||
uttarābhimukho vahnirgaṃdhamādanamāyayau
||31||ततो व्यासमुखाच्छ्रुत्वा ऋषीणामनुवादतः ॥
उत्तराभिमुखो वह्निर्गंधमादनमाययौ
tato badarikāṃ prāpya snātvā gaṃgāṃbhasi svayam ||
nārāyaṇāśramaṃ gatvā natvā provāca bhaktimān
||32||ततो बदरिकां प्राप्य स्नात्वा गंगांभसि स्वयम् ॥
नारायणाश्रमं गत्वा नत्वा प्रोवाच भक्तिमान्
agniruvāca
viśudavijñānaghanaṃ purāṇaṃ sanātanaṃ viśvasṛjāṃ patiṃ gurum ||
anekamekaṃ jagadekanāthaṃ namāmyanaṃtāśritaśuddhabuddhim
||33||विशुदविज्ञानघनं पुराणं सनातनं विश्वसृजां पतिं गुरुम् ॥
अनेकमेकं जगदेकनाथं नमाम्यनंताश्रितशुद्धबुद्धिम्
māyāmayīṃ śaktimupetya viśvakarttāramuddiśya rajopayuktam ||
sattvena cāsya sthitihetumugramatho tamobhigrasitāramīḍe
||34||मायामयीं शक्तिमुपेत्य विश्वकर्त्तारमुद्दिश्य रजोपयुक्तम् ॥
सत्त्वेन चास्य स्थितिहेतुमुग्रमथो तमोभिग्रसितारमीडे
avidyayā viśvavimohitātmā vidyaikarūpaṃ vitataṃ trilokyām ||
vidyāśritatvātsakalajñamīśaṃ tvavidyayā jīvamahaṃ prapadye
||35||अविद्यया विश्वविमोहितात्मा विद्यैकरूपं विततं त्रिलोक्याम् ॥
विद्याश्रितत्वात्सकलज्ञमीशं त्वविद्यया जीवमहं प्रपद्ये
bhaktecchayāviṣkṛtadehayogamābhogabhogārpitayogayogam ||
kauśeyapītāmbarajuṣṭaśaktiṃ vicitraśaktyaṣṭamayeṣṭamīḍe
||36||भक्तेच्छयाविष्कृतदेहयोगमाभोगभोगार्पितयोगयोगम् ॥
कौशेयपीताम्बरजुष्टशक्तिं विचित्रशक्त्यष्टमयेष्टमीडे
atha prasanno bhagavānstutaḥ sarvairhṛdi sthitaḥ ||
provāca madhuraṃ vākyaṃ pāvakaṃ pāvanārthinam
||37||अथ प्रसन्नो भगवान्स्तुतः सर्वैर्हृदि स्थितः ॥
प्रोवाच मधुरं वाक्यं पावकं पावनार्थिनम्
śrīnārāyaṇa uvāca
varaṃ varaya bhadraṃ te varado'hamupāgataḥ ||
stavenānena tuṣṭo'smi vinayena tavānadha
||38||वरं वरय भद्रं ते वरदोऽहमुपागतः ॥
स्तवेनानेन तुष्टोऽस्मि विनयेन तवानध
agniruvāca
jñātaṃ bhagavatā sarvaṃ yadarthamahamāgataḥ ||
tathāpi kathayāmyetadīśvarājñānupālanam
||39||ज्ञातं भगवता सर्वं यदर्थमहमागतः ॥
तथापि कथयाम्येतदीश्वराज्ञानुपालनम्
sarvabhakṣo bhavāmyeva niṣkṛtistu kathaṃ bhavet ||
atyantabhayasaṃpattiretasmājjāyate mama
||40||सर्वभक्षो भवाम्येव निष्कृतिस्तु कथं भवेत् ॥
अत्यन्तभयसंपत्तिरेतस्माज्जायते मम
śrīnārāyaṇa uvāca
kṣetradarśanamātreṇa prāṇināṃ nāsti pātakam ||
matprasādātpātakaṃ tu tvayi māstu kadācana
||41||क्षेत्रदर्शनमात्रेण प्राणिनां नास्ति पातकम् ॥
मत्प्रसादात्पातकं तु त्वयि मास्तु कदाचन
tataḥ prabhṛti bhūtātmā pāvakaḥ sarvato bhṛśam ||
kalayāvasthitaścātra sarvadoṣavivarjitaḥ
||42||ततः प्रभृति भूतात्मा पावकः सर्वतो भृशम् ॥
कलयावस्थितश्चात्र सर्वदोषविवर्जितः
ya etatprātarutthāya śṛṇoti śrāvayecchuciḥ ||
agnitīrthakṛtasnānaṃ phalaṃ prāpnotyasaṃśayam
||43||य एतत्प्रातरुत्थाय शृणोति श्रावयेच्छुचिः ॥
अग्नितीर्थकृतस्नानं फलं प्राप्नोत्यसंशयम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrībadarikāśramamāhātmye'gnikṛtabhagavatstutivarṇanaṃnāma dvitīyo'dhyāyaḥ || 2 ||