himavadgirijā saṃvāde caturthīvrata kathanaṃ nāma pañcāśattamo'dhyāyaḥ
pārvatyuvāca
ahaṃ mantre na jānāmi girīndra me vada svayam |
anugrahaṃ gaṇeśasya yāmi yāmi śivaṃ śivam
||1||अहं मन्त्रे न जानामि गिरीन्द्र मे वद स्वयम् ।
अनुग्रहं गणेशस्य यामि यामि शिवं शिवम्
himāvānuvāca
mantrā nānāvidhā devi nānāsiddhi pradāyakāḥ |
asaṅkhyātā gaṇeśasya kāṃścitteṣu vadāmi te
||2||मन्त्रा नानाविधा देवि नानासिद्धि प्रदायकाः ।
असङ्ख्याता गणेशस्य कांश्चित्तेषु वदामि ते
kṛtvā padmāsanaṃ samyak niyamya khāni sarvaśaḥ |
kṛta nyāsavidhiḥ paścājjapaṃ kuryānijecchayā
||3||कृत्वा पद्मासनं सम्यक् नियम्य खानि सर्वशः ।
कृत न्यासविधिः पश्चाज्जपं कुर्यानिजेच्छया
ekākṣarasya mantrasya lakṣaṃ lakṣārdhameva ca |
ṣaḍakṣarasya mantrasya niyutaṃ cāyutaṃ tathā
||4||एकाक्षरस्य मन्त्रस्य लक्षं लक्षार्धमेव च ।
षडक्षरस्य मन्त्रस्य नियुतं चायुतं तथा
tathā pañcākṣarasyāpi daśāṣṭākṣarayorapi |
aṣṭāviṃśadvarṇamantro japtavyo'yutasaṅkhyayā
||5||तथा पञ्चाक्षरस्यापि दशाष्टाक्षरयोरपि ।
अष्टाविंशद्वर्णमन्त्रो जप्तव्योऽयुतसङ्ख्यया
evaṃ nānāvidhānmantrān japanti sveṣṭasiddhaye |
tvaṃ tu pārvati me vākyaṃ śaṛṇuṣvaikāgramānasā
||6||एवं नानाविधान्मन्त्रान् जपन्ति स्वेष्टसिद्धये ।
त्वं तु पार्वति मे वाक्यं शृणुष्वैकाग्रमानसा
ekākṣaraṃ ṣaḍarṇañca gṛhāṇa mantramuttamam |
nabhaḥ śukla caturthyāṃ tvamārambhaṃ kuru suvrate
||7||एकाक्षरं षडर्णञ्च गृहाण मन्त्रमुत्तमम् ।
नभः शुक्ल चतुर्थ्यां त्वमारम्भं कुरु सुव्रते
anuṣṭhānaṃ māsamānaṃ kuru kāryaṃ bhaviṣyati |
śivaṃ prāpsyasi suvyaktamanyadyaccāpi vāñchitam
||8||अनुष्ठानं मासमानं कुरु कार्यं भविष्यति ।
शिवं प्राप्स्यसि सुव्यक्तमन्यद्यच्चापि वाञ्छितम्
pārthivī pūjitā mūrtiḥ striyā vā puruṣeṇa vā |
ekā dadāti sā kāmyaṃ dhanaputrapaśūnapi
||9||पार्थिवी पूजिता मूर्तिः स्त्रिया वा पुरुषेण वा ।
एका ददाति सा काम्यं धनपुत्रपशूनपि
asādhyaṃ sādhayenmartyo mūrtidvayaprapūjanāt |
trimūrtipūjanādrājyaṃ ratnāni sarvasampadaḥ
||10||असाध्यं साधयेन्मर्त्यो मूर्तिद्वयप्रपूजनात् ।
त्रिमूर्तिपूजनाद्राज्यं रत्नानि सर्वसम्पदः
catumūrteḥ pūjayedyo dharmārthakāmamokṣabhāk |
sārvabhaumo bhavedrājā pañcamūrtiprapūjanāt
||11||चतुमूर्तेः पूजयेद्यो धर्मार्थकाममोक्षभाक् ।
सार्वभौमो भवेद्राजा पञ्चमूर्तिप्रपूजनात्
ṣaṇmūrtipūjayā sṛṣṭisthitipralayakṛdbhavet |
saptāṣṭanavamūrtināṃ pūjayā sarvavid bhavet
||12||षण्मूर्तिपूजया सृष्टिस्थितिप्रलयकृद्भवेत् ।
सप्ताष्टनवमूर्तिनां पूजया सर्वविद् भवेत्
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca vetti devaprasādataḥ |
trayastriṃśatkoṭidevā vahnīndraśivaviṣṇavaḥ
||13||भूतं भव्यं भविष्यं च वेत्ति देवप्रसादतः ।
त्रयस्त्रिंशत्कोटिदेवा वह्नीन्द्रशिवविष्णवः
sanakādyā munigaṇāḥ sevante daśapūjanāt |
ekādaśārcanādeva daśarudrādhipo bhavet
||14||सनकाद्या मुनिगणाः सेवन्ते दशपूजनात् ।
एकादशार्चनादेव दशरुद्राधिपो भवेत्
dvādaśāditya rājyaṃ ca labhecca dvādaśārcanāt |
atisaṅkaṭavelāsu kuryād vṛddhyā prapūjanam
||15||द्वादशादित्य राज्यं च लभेच्च द्वादशार्चनात् ।
अतिसङ्कटवेलासु कुर्याद् वृद्ध्या प्रपूजनम्
aṣṭottaraśataṃ yāvattāvat tattadavāpnuyāt |
mahāmuktimavāpnoti lakṣapūjanato'nvaham
||16||अष्टोत्तरशतं यावत्तावत् तत्तदवाप्नुयात् ।
महामुक्तिमवाप्नोति लक्षपूजनतोऽन्वहम्
kārāgṛhānmuktikāmaḥ kārayenmūrtipañcakam |
triḥsaptarātrānmucyeta gaṇeśānugrahānmune
||17||कारागृहान्मुक्तिकामः कारयेन्मूर्तिपञ्चकम् ।
त्रिःसप्तरात्रान्मुच्येत गणेशानुग्रहान्मुने
saptamūrtiḥ prakurarvīta pratyahaṃ pañcavatsaram |
mahāpāpāt pramucyeta gaṇeśe bhaktimānnaraḥ
||18||सप्तमूर्तिः प्रकुरर्वीत प्रत्यहं पञ्चवत्सरम् ।
महापापात् प्रमुच्येत गणेशे भक्तिमान्नरः
ājanmamaraṇādekāṃ pūjayet pārthivīṃ naraḥ |
gaṇeśaḥ sa tuvijñeyo darśanād vighnanāśanaḥ
||19||आजन्ममरणादेकां पूजयेत् पार्थिवीं नरः ।
गणेशः स तुविज्ञेयो दर्शनाद् विघ्ननाशनः
tameva sarvakāmeṣa pūjayenna gaṇādhipam |
tasyaiva pūjayā prīto na devaḥ syāttathā svayam
||20||तमेव सर्वकामेष पूजयेन्न गणाधिपम् ।
तस्यैव पूजया प्रीतो न देवः स्यात्तथा स्वयम्
sarvaroga prapīḍāsu mūrtīnāṃ trayamuttamam |
navāhaṃ pūjayedyastu sarvapīḍāṃ vyapohati
||21||सर्वरोग प्रपीडासु मूर्तीनां त्रयमुत्तमम् ।
नवाहं पूजयेद्यस्तु सर्वपीडां व्यपोहति
sauvarṇī rājatī tāmrīrītikāṃsya samudbhavā |
mauktikī ca pravālī ca sarvametat prayacchati
||22||सौवर्णी राजती ताम्रीरीतिकांस्य समुद्भवा ।
मौक्तिकी च प्रवाली च सर्वमेतत् प्रयच्छति
evaṃ kṛte vrate devi sarvāna kāmānavāpsyasi |
yāvad bhādrapade māsi caturthī parilabhyate
||23||एवं कृते व्रते देवि सर्वान कामानवाप्स्यसि ।
यावद् भाद्रपदे मासि चतुर्थी परिलभ्यते
tasyāṃ mahotsavaḥ kāryo yathā vibhavamādarāt |
rātrau jāgaraṇaṃ kāryaṃ tatkathāvādyagāyanaiḥ
||24||तस्यां महोत्सवः कार्यो यथा विभवमादरात् ।
रात्रौ जागरणं कार्यं तत्कथावाद्यगायनैः
prabhāte vimale snātvā pūrvavat pūjayed vibhum |
gaṇeśaṃ varadaṃ devaṃ tato homaṃ samārabhet
||25||प्रभाते विमले स्नात्वा पूर्ववत् पूजयेद् विभुम् ।
गणेशं वरदं देवं ततो होमं समारभेत्
kuṇḍe sāṅge sthaṇḍile vā hūyājjapadaśāṃśataḥ |
pūrṇāhutiṃ tataḥ kuryād balidānapuraḥsaram
||26||कुण्डे साङ्गे स्थण्डिले वा हूयाज्जपदशांशतः ।
पूर्णाहुतिं ततः कुर्याद् बलिदानपुरःसरम्
ācāryaṃ pūjayet paścāt gobhūvāsodhanādibhiḥ |
brāhmaṇāṃ stoṣayet paścāddhomaśeṣaṃ samāpayet
||27||आचार्यं पूजयेत् पश्चात् गोभूवासोधनादिभिः ।
ब्राह्मणां स्तोषयेत् पश्चाद्धोमशेषं समापयेत्
tarpayettaddaśāṃśena taddaśāṃśena bhojayet |
brāhmaṇān vedaviduṣaḥ sapatnīkāṃśca kāṃścana
||28||तर्पयेत्तद्दशांशेन तद्दशांशेन भोजयेत् ।
ब्राह्मणान् वेदविदुषः सपत्नीकांश्च कांश्चन
tebhyo bhūṣaṇavāsāṃsi dadyācchaktyā ca dakṣiṇām |
dadyāt strīṇāmalaṅkārān yoṣidbhyaśca sakañcukān
||29||तेभ्यो भूषणवासांसि दद्याच्छक्त्या च दक्षिणाम् ।
दद्यात् स्त्रीणामलङ्कारान् योषिद्भ्यश्च सकञ्चुकान्
tuṣṭaye gaṇanāthasya siddhibuddhiyutasya ha |
vittaśāṭhayaṃ na kurvīta yathāvibhavamācaret
||30||तुष्टये गणनाथस्य सिद्धिबुद्धियुतस्य ह ।
वित्तशाठयं न कुर्वीत यथाविभवमाचरेत्
tataḥ suhṛjjanayutaḥ svayaṃ bhuñjīta sādaram |
aparasmindine mūrtiṃ nṛyāne sthāpayenmudā
||31||ततः सुहृज्जनयुतः स्वयं भुञ्जीत सादरम् ।
अपरस्मिन्दिने मूर्तिं नृयाने स्थापयेन्मुदा
chatradhvajapatākābhiścāmarairūpaśobhitām |
kiśorairdaṇḍayuddhena yudhyaddhiśca puraḥsaram
||32||छत्रध्वजपताकाभिश्चामरैरूपशोभिताम् ।
किशोरैर्दण्डयुद्धेन युध्यद्धिश्च पुरःसरम्
mahājalāśayaṃ gatvā visṛjya ninayejjale |
vādyagītadhvaniyuto nijamandiramāvrajet
||33||महाजलाशयं गत्वा विसृज्य निनयेज्जले ।
वाद्यगीतध्वनियुतो निजमन्दिरमाव्रजेत्
iti śrīgaṇeśapurāṇe upāsanākhaṇḍe himavadgirijāsaṃvāde caturthīvratakathanaṃ nāma pañcāśattamo'dhyāyaḥ || 50 ||