ahalyādharṣaṇaṃ nāma triṃśatitamo'dhyāyaḥ
nārada uvāca
kadācidamarāvatyāṃ śakraṃ dṛṣṭuṃ gato'smyaham |
sa māṃ sampūjya vidhivaduvācāvanato bhṛśam
||1||कदाचिदमरावत्यां शक्रं दृष्टुं गतोऽस्म्यहम् ।
स मां सम्पूज्य विधिवदुवाचावनतो भृशम्
indra uvāca
kiñcidāścaryabhūtaṃ me santoṣāya mune vada |
bhramase sarvalokāṃstvaṃ viditaṃ sarvamasti te
||2||किञ्चिदाश्चर्यभूतं मे सन्तोषाय मुने वद ।
भ्रमसे सर्वलोकांस्त्वं विदितं सर्वमस्ति ते
nārada uvāca
mṛtyuloke mayā dṛṣṭo gautamasyāśramo mahān |
nānāvṛkṣalatājālairnānāpakṣigaṇairyutaḥ
||3||मृत्युलोके मया दृष्टो गौतमस्याश्रमो महान् ।
नानावृक्षलताजालैर्नानापक्षिगणैर्युतः
ahilyāsahitaṃ tatra gautamaṃ dṛṣṭavānaham |
rūpaṃ vilokya tasyāstu jāto'haṃ kāmavivhalaḥ
||4||अहिल्यासहितं तत्र गौतमं दृष्टवानहम् ।
रूपं विलोक्य तस्यास्तु जातोऽहं कामविव्हलः
yasyā rūpeṇa sāvitrī śacīlakṣmīrgirīndrajā |
urvaśī menakā rambhā loke khyātā tilottamā
||5||यस्या रूपेण सावित्री शचीलक्ष्मीर्गिरीन्द्रजा ।
उर्वशी मेनका रम्भा लोके ख्याता तिलोत्तमा
keśābālā yayā'kāri sā'nasūyā'pyarūndhatī |
chāyā saṃjñā raverbhāryā kaśyapasya ca yā'ditiḥ
||6||केशाबाला ययाऽकारि साऽनसूयाऽप्यरून्धती ।
छाया संज्ञा रवेर्भार्या कश्यपस्य च याऽदितिः
sadṛśī naiva kāpisyānnāgapatnīṣu vā kvacit |
na ca me rocate gānaṃ na pūjā na ca bhojanama
||7||सदृशी नैव कापिस्यान्नागपत्नीषु वा क्वचित् ।
न च मे रोचते गानं न पूजा न च भोजनम
brahmacarya ca me svīyaṃ nidrāṃ ca na labhe kvacit |
tvarāvānaha māyāto dṛṣṭuṃ sādhvamarāvatīm
||8||ब्रह्मचर्य च मे स्वीयं निद्रां च न लभे क्वचित् ।
त्वरावानह मायातो दृष्टुं साध्वमरावतीम्
tucchāṃ paśya imāṃ devī vinā tāmamarāvatīm |
nārada uvāca |
iti śakraṃ bruvannantarhito'haṃ nṛpate vara
||9||तुच्छां पश्य इमां देवी विना ताममरावतीम् ।
नारद उवाच ।
इति शक्रं ब्रुवन्नन्तर्हितोऽहं नृपते वर
antarhite mayi tadā madadvākyaṃ manasā smaran |
jambhabhedī matsaketuviddhomūrchāmavāpa saḥ
||10||अन्तर्हिते मयि तदा मदद्वाक्यं मनसा स्मरन् ।
जम्भभेदी मत्सकेतुविद्धोमूर्छामवाप सः
paśye kadā munerbhāryāṃ gautamasyetyacintayat |
kadā'dharāmṛtaṃ prāpya mucyeyaṃ madanānalāt
||11||पश्ये कदा मुनेर्भार्यां गौतमस्येत्यचिन्तयत् ।
कदाऽधरामृतं प्राप्य मुच्येयं मदनानलात्
jīvituṃ naiva paśye'nyantadāśleṣaṃ vinā śubham |
evaṃ niścitya saṅkalpaṃ gautamo'bhūt sa jambhahā
||12||जीवितुं नैव पश्येऽन्यन्तदाश्लेषं विना शुभम् ।
एवं निश्चित्य सङ्कल्पं गौतमोऽभूत् स जम्भहा
cintayanneva tāṃ mārge munerāśramamāyayau |
dadarśa tāmahalyāṃ tu snātuṃ yāte sa gautame
||13||चिन्तयन्नेव तां मार्गे मुनेराश्रममाययौ ।
ददर्श तामहल्यां तु स्नातुं याते स गौतमे
abhyantaragataḥ proce priye śayyāṃ śubhāṃ kurū |
sā covāca japaṃ tyaktvā kathamadyāgato gṛham
||14||अभ्यन्तरगतः प्रोचे प्रिये शय्यां शुभां कुरू ।
सा चोवाच जपं त्यक्त्वा कथमद्यागतो गृहम्
divaiva suratecchāṃ kiṃ kurūṣe'tivigarhitām |
gautama uvāca |
ahaṃ snātuṃ gato yāvat tāvadeva varāpsarāḥ
||15||दिवैव सुरतेच्छां किं कुरूषेऽतिविगर्हिताम् ।
गौतम उवाच ।
अहं स्नातुं गतो यावत् तावदेव वराप्सराः
tatraiva snātumāyātā jātā nagnā'kṣigocarā |
bimbādharā sucārvaṅgī cārupīnapayodharā
||16||तत्रैव स्नातुमायाता जाता नग्नाऽक्षिगोचरा ।
बिम्बाधरा सुचार्वङ्गी चारुपीनपयोधरा
na lagnaṃ me mano devi jape kāmāstrapīḍitam |
tato'hamāśramaṃ yāto ratiṃ dehi priye'dhunā
||17||न लग्नं मे मनो देवि जपे कामास्त्रपीडितम् ।
ततोऽहमाश्रमं यातो रतिं देहि प्रियेऽधुना
nocetkāmāgninā dagdhaṃ mṛtaṃ māṃ kva nu paśyasi |
śape tvāṃ pravrajiṣye vā nigrahīṣye manobhṛśam
||18||नोचेत्कामाग्निना दग्धं मृतं मां क्व नु पश्यसि ।
शपे त्वां प्रव्रजिष्ये वा निग्रहीष्ये मनोभृशम्
ahalyovāca
svādhyāyaṃ devapūjāṃ ca tyaktvā kiṃ prārthyata ratiḥ |
nocitaṃ tava brahmarṣe tathā'pyājñāṃ karomyaham
||19||स्वाध्यायं देवपूजां च त्यक्त्वा किं प्रार्थ्यत रतिः ।
नोचितं तव ब्रह्मर्षे तथाऽप्याज्ञां करोम्यहम्
bhartuḥ śuśruṣaṇādanyo dharmo nāsti striyāḥ kvacit |
nārada uvāca |
svarākṛti svabhāvaiḥ sā jñātvā taṃ svāminaṃ nijam
||20||भर्तुः शुश्रुषणादन्यो धर्मो नास्ति स्त्रियाः क्वचित् ।
नारद उवाच ।
स्वराकृति स्वभावैः सा ज्ञात्वा तं स्वामिनं निजम्
viveśa śayane rantumahalyā saha vajriṇā |
niḥśaṅkaṃ cumbanāśleṣanīvīvistraṃsanādibhiḥ
||21||विवेश शयने रन्तुमहल्या सह वज्रिणा ।
निःशङ्कं चुम्बनाश्लेषनीवीविस्त्रंसनादिभिः
ākṛtyā gautamasyaivaṃ cikrīde jambhahā tayā |
divyāngandhānupāghrāya cakitā śaṅkitā bhṛśam
||22||आकृत्या गौतमस्यैवं चिक्रीदे जम्भहा तया ।
दिव्यान्गन्धानुपाघ्राय चकिता शङ्किता भृशम्
tarkayāmāsa manasi kimayaṃ kūṭarupavān |
kalaṅko'yaṃ mama bhṛśaṃ candrasyeva bhavennukim
||23||तर्कयामास मनसि किमयं कूटरुपवान् ।
कलङ्कोऽयं मम भृशं चन्द्रस्येव भवेन्नुकिम्
ubhe kule me naṣṭa kiṃ duṣṭasyāsya tu saṅgamāt |
darśayiṣye kathaṃ loke'yaśaḥśyāma mukhatvidam
||24||उभे कुले मे नष्ट किं दुष्टस्यास्य तु सङ्गमात् ।
दर्शयिष्ये कथं लोकेऽयशःश्याम मुखत्विदम्
nayiṣyati gati kāṃ me priyo bhartā tu māṃ muniḥ |
papraccha taṃ śaṭhaṃ kopāt ko'si tvaṃ kūṭarupadhṛk
||25||नयिष्यति गति कां मे प्रियो भर्ता तु मां मुनिः ।
पप्रच्छ तं शठं कोपात् कोऽसि त्वं कूटरुपधृक्
viśvastā svāmirūpeṇa vadano cecchapāmi te |
ityuktaḥ śāpabhīto'sāvāviścakre nijaṃ vapuḥ
||56||विश्वस्ता स्वामिरूपेण वदनो चेच्छपामि ते ।
इत्युक्तः शापभीतोऽसावाविश्चक्रे निजं वपुः
divyābharaṇasaṃyuktaṃ kirīṭakaṭakānvitam |
kuṇḍalādbhutadīptābhirvilasan mukhapaṅkajam
||27||दिव्याभरणसंयुक्तं किरीटकटकान्वितम् ।
कुण्डलाद्भुतदीप्ताभिर्विलसन् मुखपङ्कजम्
uvāca sa tatastāṃ tu viddhi māṃ tvaṃ śacīpatim |
lāvaṇyadarśanātte'haṃ vivhalo madanāgninā
||28||उवाच स ततस्तां तु विद्धि मां त्वं शचीपतिम् ।
लावण्यदर्शनात्तेऽहं विव्हलो मदनाग्निना
na lebhe kutraciccharma tata itthaṃ kṛtaṃ mayā |
ito'pi māṃ bhajasva tvaṃ trailokyeśvaramādarāt
||29||न लेभे कुत्रचिच्छर्म तत इत्थं कृतं मया ।
इतोऽपि मां भजस्व त्वं त्रैलोक्येश्वरमादरात्
śrutvetthaṃ vacanaṃ tasya munipatnī ruṣānvitā |
vamantīva mukhājjvālāṃ jagāda tridaśādhipam
||32||श्रुत्वेत्थं वचनं तस्य मुनिपत्नी रुषान्विता ।
वमन्तीव मुखाज्ज्वालां जगाद त्रिदशाधिपम्
asya te vapuṣo mūḍha madbhartari samāgate |
avasthā kā bhavenmanda na jāne'haṃ śatakrato
||31||अस्य ते वपुषो मूढ मद्भर्तरि समागते ।
अवस्था का भवेन्मन्द न जानेऽहं शतक्रतो
pātivratyaṃ tvayā bhagnaṃ duṣṭa pāpīyasā mama |
kāmavasthāṃ gamiṣyāmi śāpād gautamavāgbhavāt
||32||पातिव्रत्यं त्वया भग्नं दुष्ट पापीयसा मम ।
कामवस्थां गमिष्यामि शापाद् गौतमवाग्भवात्
iti śrīgaṇeśapurāṇe upāsanākhaṇḍe ahalyādharṣaṇaṃ nāma triṃśatitamo'dhyāyaḥ || 30 ||