nāradāgamanaṃ nāmaikonatriṃśo'dhyāyaḥ
muniruvāca
tasminvaṭe samāsīnaḥ kasmiṃściddivase nṛpaḥ |
dūrāddadarśa devarṣiṃ nāradaṃ munipuṅgavam
||1||तस्मिन्वटे समासीनः कस्मिंश्चिद्दिवसे नृपः ।
दूराद्ददर्श देवर्षिं नारदं मुनिपुङ्गवम्
nanāma prārthayāmāsa kṣaṇaṃ viśrāmyatāmiti |
uttatāra nabhomārgānnāradaḥ karūṇānidhiḥ
||2||ननाम प्रार्थयामास क्षणं विश्राम्यतामिति ।
उत्ततार नभोमार्गान्नारदः करूणानिधिः
pūjayitvā yathāśakti prapaccha munimādarāt |
ahaṃ rukmāṅgado nāma bhīmaputro mahābalaḥ
||3||पूजयित्वा यथाशक्ति प्रपच्छ मुनिमादरात् ।
अहं रुक्माङ्गदो नाम भीमपुत्रो महाबलः
mṛgayāṃ vyacaranvācaknaverāśramamāgataḥ |
jalayāccā kṛtā tatra tṛṣitena mayā'nagha
||4||मृगयां व्यचरन्वाचक्नवेराश्रममागतः ।
जलयाच्चा कृता तत्र तृषितेन मयाऽनघ
tasya patnī bhṛśaṃ naṣṭā kāmārtā māmacumbata |
tasminmunau gate snātuṃ dṛṣṭabhāvena cetasā
||5||तस्य पत्नी भृशं नष्टा कामार्ता मामचुम्बत ।
तस्मिन्मुनौ गते स्नातुं दृष्टभावेन चेतसा
uvāca māṃ bhajasveti kāmabāṇa prapīḍitā |
jitendriyatayā devaprasādātsā nirākṛtā
||6||उवाच मां भजस्वेति कामबाण प्रपीडिता ।
जितेन्द्रियतया देवप्रसादात्सा निराकृता
aśapadduḥkhitā'tyantaṃ sā māṃ niṣṭhuracetasā |
kuṣṭhī bhava mahāduṣṭa sakāmāṃ tyajase yataḥ
||7||अशपद्दुःखिताऽत्यन्तं सा मां निष्ठुरचेतसा ।
कुष्ठी भव महादुष्ट सकामां त्यजसे यतः
brahmovāca
śrutvaivaṃ duṣṭavacanaṃ nirgato'haṃ tadāśramāt |
śvetakuṣṭhī tadā jāto vada me niṣkṛtiṃ mune
||8||श्रुत्वैवं दुष्टवचनं निर्गतोऽहं तदाश्रमात् ।
श्वेतकुष्ठी तदा जातो वद मे निष्कृतिं मुने
viyogānmama bhīmo'pi magnaḥsyād duḥkhasāgare |
śrutvetthaṃ vacanaṃ tasya nāradaḥ prāha viśvavit
||9||वियोगान्मम भीमोऽपि मग्नःस्याद् दुःखसागरे ।
श्रुत्वेत्थं वचनं तस्य नारदः प्राह विश्ववित्
upāyaṃ tasya kuṣṭhasya nāśāya karuṇāyutaḥ |
nārada uvāca |
āgacchatā mayā mārge dṛṣṭamāścaryamuttamam
||10||उपायं तस्य कुष्ठस्य नाशाय करुणायुतः ।
नारद उवाच ।
आगच्छता मया मार्गे दृष्टमाश्चर्यमुत्तमम्
vidarbhe nagaraṃ khyātaṃ kadambamiti saṃjñayā |
tatprāsāde mayā dṛṣṭā mūrtirvaināyakī śubhā
||11||विदर्भे नगरं ख्यातं कदम्बमिति संज्ञया ।
तत्प्रासादे मया दृष्टा मूर्तिर्वैनायकी शुभा
cintāmaṇiriti khyātā sarveṣāṃ sarvakāmadā |
tasyā'grato mahākuṇḍaṃ gaṇeśapadapūrvakam
||12||चिन्तामणिरिति ख्याता सर्वेषां सर्वकामदा ।
तस्याऽग्रतो महाकुण्डं गणेशपदपूर्वकम्
kaścicchūdro mahākuṣṭhī jarājarjarito nṛpa |
tīrthayātrāprasaṅgena kadambapuramāgataḥ
||13||कश्चिच्छूद्रो महाकुष्ठी जराजर्जरितो नृप ।
तीर्थयात्राप्रसङ्गेन कदम्बपुरमागतः
gaṇeśakuṇḍe snātvaiva divyadehamavāpa saḥ |
vināyakasvarūpaistu gaṇairānatitambarāt
||14||गणेशकुण्डे स्नात्वैव दिव्यदेहमवाप सः ।
विनायकस्वरूपैस्तु गणैरानतितम्बरात्
vimānavaramārūhya sa gataḥ sthānamuttamam |
yatra gatvā na śocanti na patanti punaḥ kvacit
||15||विमानवरमारूह्य स गतः स्थानमुत्तमम् ।
यत्र गत्वा न शोचन्ति न पतन्ति पुनः क्वचित्
dṛṣṭo mayaiva rājendra tatra snānāya sāmpratam |
snātvā devaṃ samabhyarca cintitārthapradaṃ vibhum
||16||दृष्टो मयैव राजेन्द्र तत्र स्नानाय साम्प्रतम् ।
स्नात्वा देवं समभ्यर्च चिन्तितार्थप्रदं विभुम्
dehi dānāni viprebhyaḥ sadyaḥ pūto bhaviṣyasi |
jīrṇāṃ tvacaṃ parityajya surūpī bhujago yathā
||17||देहि दानानि विप्रेभ्यः सद्यः पूतो भविष्यसि ।
जीर्णां त्वचं परित्यज्य सुरूपी भुजगो यथा
brahmovāca
iti vāṇīṃ nāradoktāṃ niśamya nṛpasattamaḥ |
na kiñciduktavān vākyaṃ magna ānandasāgare
||18||इति वाणीं नारदोक्तां निशम्य नृपसत्तमः ।
न किञ्चिदुक्तवान् वाक्यं मग्न आनन्दसागरे
gantuṃ samudyate tasminnārade munipuṅgave |
praṇipatya tato'pṛcchat prapūjya ca muniṃ punaḥ
||19||गन्तुं समुद्यते तस्मिन्नारदे मुनिपुङ्गवे ।
प्रणिपत्य ततोऽपृच्छत् प्रपूज्य च मुनिं पुनः
rūkmāṅgada uvāca
tasminkṣetre purā kena siddhiḥ prāptā śubhā'nagha
||20||तस्मिन्क्षेत्रे पुरा केन सिद्धिः प्राप्ता शुभाऽनघ
mūrtiśca sthāpitā kena maṇiratnamayīṃ śubhā |
vaināyakīti me śaṃsa paraṃ kautūhalaṃ mune
||21||मूर्तिश्च स्थापिता केन मणिरत्नमयीं शुभा ।
वैनायकीति मे शंस परं कौतूहलं मुने
bhavādṛśānāṃ sādhūnāṃ paropakaraṇe matiḥ |
anyathā bhramaṇe kṛtyaṃ na lokeṣu pradṛśyate
||22||भवादृशानां साधूनां परोपकरणे मतिः ।
अन्यथा भ्रमणे कृत्यं न लोकेषु प्रदृश्यते
lokeṣu varṣate meghaḥ śeṣeṇa dhriyate dharā |
upakārāya sūryo'pi bhramate'harniśaṃ dvija
||23||लोकेषु वर्षते मेघः शेषेण ध्रियते धरा ।
उपकाराय सूर्योऽपि भ्रमतेऽहर्निशं द्विज
samasya sarvabhūteṣu sarvajñasya tavāgrataḥ |
anabhijñena mūḍhena kiṃ vaktavyaṃ dayānidhe
||24||समस्य सर्वभूतेषु सर्वज्ञस्य तवाग्रतः ।
अनभिज्ञेन मूढेन किं वक्तव्यं दयानिधे
pṛcche tathāpi devarṣe saṃśayacchedanāya vai |
nārada uvāca |
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhūpa lokānugrahakāraka
||25||पृच्छे तथापि देवर्षे संशयच्छेदनाय वै ।
नारद उवाच ।
साधु पृष्टं त्वया भूप लोकानुग्रहकारक
tṛpto'haṃ tava vākyena sarvaṃ ca kathayāmi te
||26||तृप्तोऽहं तव वाक्येन सर्वं च कथयामि ते
iti śrīgaṇeśapurāṇe upāsanākhaṇḍe nāradāgamanaṃ nāmaikonatriṃśo'dhyāyaḥ || 29 ||