nāradāgamanonāma ekacatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ
vyāsa uvāca
varadena gaṇeśena prabhuṇā sarvakāriṇā |
kiṃ kṛtaṃ tanmamācakṣva pṛcchate caturānana
||1||वरदेन गणेशेन प्रभुणा सर्वकारिणा ।
किं कृतं तन्ममाचक्ष्व पृच्छते चतुरानन
brahmovāca
tato gajānano viprarūpeṇa tripuraṃ yayau |
mahārhāsanasaṃviṣṭaṃ dadarśa dvijasattamaḥ
||2||ततो गजाननो विप्ररूपेण त्रिपुरं ययौ ।
महार्हासनसंविष्टं ददर्श द्विजसत्तमः
sa utthāya namaskṛtya svāsane copaveśayat |
sampūjya paripapṛccha kuta āgamyate dvija
||3||स उत्थाय नमस्कृत्य स्वासने चोपवेशयत् ।
सम्पूज्य परिपपृच्छ कुत आगम्यते द्विज
kā vidyā kiṃ va te nāma pṛcchate brūhi me dvija |
prayojanaṃ ca kiṃ te'sti śaktiścet karavāmahe
||4||का विद्या किं व ते नाम पृच्छते ब्रूहि मे द्विज ।
प्रयोजनं च किं तेऽस्ति शक्तिश्चेत् करवामहे
dvija uvāca
sāyaṅgṛhā vayaṃ daitya sarvajñāḥ sarvavedinaḥ |
icchāvihārā lokānāṃ bhramāmo hitakāmyayā
||5||सायङ्गृहा वयं दैत्य सर्वज्ञाः सर्ववेदिनः ।
इच्छाविहारा लोकानां भ्रमामो हितकाम्यया
kalādharetyeva nāmnā vikhyātā bhuvanatraye |
draṣṭukāmā vaibhavaṃ te samprāptā bhavanaṃ tava
||6||कलाधरेत्येव नाम्ना विख्याता भुवनत्रये ।
द्रष्टुकामा वैभवं ते सम्प्राप्ता भवनं तव
akhilāḥ sampadaste tu dṛṣṭvā tṛptāḥ sma sāmpratam |
na kailāse na vaikuṇṭhe brahmaloke'pi nendṛśī
||7||अखिलाः सम्पदस्ते तु दृष्ट्वा तृप्ताः स्म साम्प्रतम् ।
न कैलासे न वैकुण्ठे ब्रह्मलोकेऽपि नेन्दृशी
pade śākre na vai sampad yādṛśī dṛśyate tava |
daitya uvāca |
nāmamātraṃ kalādhāraḥ kiṃ vā jānāsi tāṃ dvija
||8||पदे शाक्रे न वै सम्पद् यादृशी दृश्यते तव ।
दैत्य उवाच ।
नाममात्रं कलाधारः किं वा जानासि तां द्विज
sampadaḥ savelokeṣu yābhya etā praśaṃsasi |
jānāsi ced darśaya me tāsāṃ madhye mahotkaṭām
||9||सम्पदः सवेलोकेषु याभ्य एता प्रशंससि ।
जानासि चेद् दर्शय मे तासां मध्ये महोत्कटाम्
dṛṣṭvā dāsye vāñchitaṃ te priyaṃ prāṇānapi dvija |
na smare parihāse'pi vitathaṃ bhāṣitaṃ mune
||10||दृष्ट्वा दास्ये वाञ्छितं ते प्रियं प्राणानपि द्विज ।
न स्मरे परिहासेऽपि वितथं भाषितं मुने
kalādhara uvāca
pareṣāṃ sampadaṃ dṛṣṭvā kiṃ syāt tava suradviṣaḥ |
vinayāt te prasanno'haṃ kalayā te dadāmi vai
||11||परेषां सम्पदं दृष्ट्वा किं स्यात् तव सुरद्विषः ।
विनयात् ते प्रसन्नोऽहं कलया ते ददामि वै
kāñcanaṃ rājataṃ lauhaṃ tripuraṃ śarasaṃsthitam |
rama tatra sthiro daitya cirakālaṃ yathā sukham
||12||काञ्चनं राजतं लौहं त्रिपुरं शरसंस्थितम् ।
रम तत्र स्थिरो दैत्य चिरकालं यथा सुखम्
abhedyaṃ deva gandharvairmānuṣairūragairapi |
kalpitārthapradaṃ tatte kāmagaṃ kāmadaṃ śubham
||13||अभेद्यं देव गन्धर्वैर्मानुषैरूरगैरपि ।
कल्पितार्थप्रदं तत्ते कामगं कामदं शुभम्
yadaivaikena bāṇena kasmiścit kālaparyaye |
bhetsyate tad haro daitya tadā nāśamupaiṣyati
||14||यदैवैकेन बाणेन कस्मिश्चित् कालपर्यये ।
भेत्स्यते तद् हरो दैत्य तदा नाशमुपैष्यति
brahmo vāca
ityuktvā dhanurādāya saṃstabhya śaramantarā |
puratrayaṃ nirmame'sau bhuvanatrayasannibham
||15||इत्युक्त्वा धनुरादाय संस्तभ्य शरमन्तरा ।
पुरत्रयं निर्ममेऽसौ भुवनत्रयसन्निभम्
vicitrairbhavanai ramyairdīrghikārāma saṃyutaiḥ |
nānāpakṣigaṇairjuṣṭaṃ sarvakāmapradaṃ khagam
||16||विचित्रैर्भवनै रम्यैर्दीर्घिकाराम संयुतैः ।
नानापक्षिगणैर्जुष्टं सर्वकामप्रदं खगम्
māyayā mohito daityastatrastho cahṛṣe bhṛśam |
jagarja ghanavaddaityo lokatrayavikampanaḥ
||17||मायया मोहितो दैत्यस्तत्रस्थो चहृषे भृशम् ।
जगर्ज घनवद्दैत्यो लोकत्रयविकम्पनः
na mattaḥ śreṣṭha ityevaṃ garvadarpasamanvitaḥ |
trailokyaṃ kṣobhayāmāsa brāhmaṇaṃ tamathābravīt
||18||न मत्तः श्रेष्ठ इत्येवं गर्वदर्पसमन्वितः ।
त्रैलोक्यं क्षोभयामास ब्राह्मणं तमथाब्रवीत्
yācasva durlabhataṃra tatte dāsye dvijottama |
ityuktvā sa dvijaḥ prāha taṃ daityaṃ nispṛho'pi san
||19||याचस्व दुर्लभतंर तत्ते दास्ये द्विजोत्तम ।
इत्युक्त्वा स द्विजः प्राह तं दैत्यं निस्पृहोऽपि सन्
dvija uvāca
ahaṃ kailāsamagamaṃ dṛṣṭavān mūrtimuttamām |
śivena pūjitāṃ samyag gāṇeśīṃ cintitārthadām
||20||अहं कैलासमगमं दृष्टवान् मूर्तिमुत्तमाम् ।
शिवेन पूजितां सम्यग् गाणेशीं चिन्तितार्थदाम्
tāmānaya tvaṃ me dehi śaktiryadyasureśvara |
netādṛśī mayā mūrtistrailokyañcaratekṣitā
||21||तामानय त्वं मे देहि शक्तिर्यद्यसुरेश्वर ।
नेतादृशी मया मूर्तिस्त्रैलोक्यञ्चरतेक्षिता
ato mama manastasyāmāsaktaṃ daityasattama |
tāṃ prāpya kṛtakṛtyo'haṃ bhaviṣyāmyasureśvara
||22||अतो मम मनस्तस्यामासक्तं दैत्यसत्तम ।
तां प्राप्य कृतकृत्योऽहं भविष्याम्यसुरेश्वर
kīrtiṃ te prathayiṣyāmi trailokye sacarācare |
na dātā tripurācchreṣṭho vāñchitaṃ yaḥ prayacchati
||23||कीर्तिं ते प्रथयिष्यामि त्रैलोक्ये सचराचरे ।
न दाता त्रिपुराच्छ्रेष्ठो वाञ्छितं यः प्रयच्छति
daitya uvāca
śaṅkara kiṅkaraṃ manye gaṇaye na ca devatāḥ |
ānayitvā pradāsyāmi tāṃ mūrtiṃ dvijapuṅgava
||24||शङ्कर किङ्करं मन्ये गणये न च देवताः ।
आनयित्वा प्रदास्यामि तां मूर्तिं द्विजपुङ्गव
brahmovāca
ityuktvā pūjayāmāsa taṃ kalādharamādarāt |
dadau tasmai daśagrāmāna govastrabhūṣaṇāni ca
||25||इत्युक्त्वा पूजयामास तं कलाधरमादरात् ।
ददौ तस्मै दशग्रामान गोवस्त्रभूषणानि च
muktāphalāni bhūrīṇi mahārhāṇītarāṇi ca |
ratnāni ca pravālāni rāṅkavāstaraṇāni ca
||26||मुक्ताफलानि भूरीणि महार्हाणीतराणि च ।
रत्नानि च प्रवालानि राङ्कवास्तरणानि च
dāsīdāsaśataṃ nānābhūṣāyuktaṃ dade'suraḥ |
sadaśvān savarūthāṃśca svarṇākṣān rājatān rathān
||27||दासीदासशतं नानाभूषायुक्तं ददेऽसुरः ।
सदश्वान् सवरूथांश्च स्वर्णाक्षान् राजतान् रथान्
pragṛhyaitad balāddattaṃ prayayau sa kalādharaḥ |
svāśramaṃ harṣayan patnīṃ sarvānāśramavāsinaḥ
||28||प्रगृह्यैतद् बलाद्दत्तं प्रययौ स कलाधरः ।
स्वाश्रमं हर्षयन् पत्नीं सर्वानाश्रमवासिनः
brahmovāca
evaṃ ca sarva vṛttāntaṃ nārado'kathayatsurān |
te'pi kālaṃ pratīkṣanto divasānaticakramuḥ
||29||एवं च सर्व वृत्तान्तं नारदोऽकथयत्सुरान् ।
तेऽपि कालं प्रतीक्षन्तो दिवसानतिचक्रमुः
iti śrīgaṇeśapurāṇe upāsanākhaṇḍe kalādharagamanaṃ nāmaikacatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ || 41 ||