kāmadahano nāma caturaśītitamo'dhyāyaḥ
ka uvāca
evamuktvā gataḥ kāmaḥ surakāryārthasiddhaye |
apaśyacchāṅkaraṃ sthānaṃ vṛkṣavallīsamākulam
||1||एवमुक्त्वा गतः कामः सुरकार्यार्थसिद्धये ।
अपश्यच्छाङ्करं स्थानं वृक्षवल्लीसमाकुलम्
siṃhaśārdūlajuṣṭaṃ ca pakṣiśvāpadasaṃyutam |
svayaṃ ca nirmame māyāvāṭikāṃ tatkṣaṇena saḥ
||2||सिंहशार्दूलजुष्टं च पक्षिश्वापदसंयुतम् ।
स्वयं च निर्ममे मायावाटिकां तत्क्षणेन सः
sarovarāṇi bhūrīṇi sudhārūpajalāni ca |
anekakusumān vṛkṣānāgavyūti sugandhinaḥ
||3||सरोवराणि भूरीणि सुधारूपजलानि च ।
अनेककुसुमान् वृक्षानागव्यूति सुगन्धिनः
jambvāmrabadarīvṛkṣān supakvaphalaśālinaḥ |
tathaiva rambhāpanasau nārikelīḥ sakharjurīḥ
||4||जम्ब्वाम्रबदरीवृक्षान् सुपक्वफलशालिनः ।
तथैव रम्भापनसौ नारिकेलीः सखर्जुरीः
elālavaṅgamārīcavṛkṣānanyānanekaśaḥ |
agṛhyamāṇo gandho'sau haranāsāpuṭaṃ yayau
||5||एलालवङ्गमारीचवृक्षानन्याननेकशः ।
अगृह्यमाणो गन्धोऽसौ हरनासापुटं ययौ
uṣaḥkāle haro'paśyajjyotsnājalamanoharam |
anekaphalapuṣpāḍhyaṃ kāmakānanamadbhutam
||6||उषःकाले हरोऽपश्यज्ज्योत्स्नाजलमनोहरम् ।
अनेकफलपुष्पाढ्यं कामकाननमद्भुतम्
tadaiva bhedayāmāsa mānasaṃ śūlinastu saḥ |
svīyāmaśokavanikāṃ dhikcakre manasā śivaḥ
||7||तदैव भेदयामास मानसं शूलिनस्तु सः ।
स्वीयामशोकवनिकां धिक्चक्रे मनसा शिवः
dehabhāvaṃ gato devaścintayāmāsa kāraṇam |
kṛtaṃ kena tapovighnaṃ kṛtametadvanaṃ śubham
||8||देहभावं गतो देवश्चिन्तयामास कारणम् ।
कृतं केन तपोविघ्नं कृतमेतद्वनं शुभम्
akasmādracitaṃ kena duṣṭenedaṃ gatāyuṣā |
ābaddhaya bhrukuṭīṃ roṣādāraktanayanodaraḥ
||9||अकस्माद्रचितं केन दुष्टेनेदं गतायुषा ।
आबद्धय भ्रुकुटीं रोषादारक्तनयनोदरः
kāmastu bhayasantrasto līnaḥ kvāpi na gṛhyate |
indrādīnāṃ sa saṃsmāra smṛtāstenātra te yayuḥ
||10||कामस्तु भयसन्त्रस्तो लीनः क्वापि न गृह्यते ।
इन्द्रादीनां स संस्मार स्मृतास्तेनात्र ते ययुः
vimānāni samārūḍhāḥ kāryasiddhīcchayā surāḥ |
śivena dadṛśe tāvan madano'tilaghuḥ kṛśaḥ
||11||विमानानि समारूढाः कार्यसिद्धीच्छया सुराः ।
शिवेन ददृशे तावन् मदनोऽतिलघुः कृशः
dagdhuṃ manobhavaṃ netraṃ tṛtīyamudaghāṭayat |
cakampe pṛthivī sarvā svargaḥ pātālameva ca
||12||दग्धुं मनोभवं नेत्रं तृतीयमुदघाटयत् ।
चकम्पे पृथिवी सर्वा स्वर्गः पातालमेव च
mā jahītyabruvandevā yāvat tāvat sa netrajaḥ |
cakāra bhammasāt kāmaṃ bhasmamātrāvaśeṣitam
||13||मा जहीत्यब्रुवन्देवा यावत् तावत् स नेत्रजः ।
चकार भम्मसात् कामं भस्ममात्रावशेषितम्
tato bhillī maheśānaṃ prārthayāmāsa sādaram |
namaskṛtvāñjaliṃ baddhvā trailokyahitakāmyayā
||14||ततो भिल्ली महेशानं प्रार्थयामास सादरम् ।
नमस्कृत्वाञ्जलिं बद्ध्वा त्रैलोक्यहितकाम्यया
trailokyadāhakaṃ vahnimupasaṃhara śaṅkara |
brahmalabdhavaro daityastārako'timahābalī
||15||त्रैलोक्यदाहकं वह्निमुपसंहर शङ्कर ।
ब्रह्मलब्धवरो दैत्यस्तारकोऽतिमहाबली
ākrāntaṃ tena trailokyaṃ niḥsvādhyāyaṃ nirāhuti |
sthānacyutāḥ surāḥ sarve tvāṃ dṛṣṭvā tapasi sthitam
||16||आक्रान्तं तेन त्रैलोक्यं निःस्वाध्यायं निराहुति ।
स्थानच्युताः सुराः सर्वे त्वां दृष्ट्वा तपसि स्थितम्
tvarayā kāmamāmantrya dehabhāvāya te'nagha |
apreṣayan sa vai bhasma jātaḥ śreṣṭhāparādhataḥ
||17||त्वरया काममामन्त्र्य देहभावाय तेऽनघ ।
अप्रेषयन् स वै भस्म जातः श्रेष्ठापराधतः
idānīṃ deva rakṣāsmāṃstvāmeva śaraṇaṃ gatān |
vikhyātastriṣu lokeṣu śaraṇāgata pālakaḥ
||18||इदानीं देव रक्षास्मांस्त्वामेव शरणं गतान् ।
विख्यातस्त्रिषु लोकेषु शरणागत पालकः
kṣamasva kṛpaṇānāṃ tvaṃ devānāṃ śaraṇaiṣiṇām |
aparādhaṃ mahādeva karuṇākara śaṅkara
||19||क्षमस्व कृपणानां त्वं देवानां शरणैषिणाम् ।
अपराधं महादेव करुणाकर शङ्कर
ka uvāca
iti tasyā vacaḥ śrutvā svāṅghristhaśiraso mune |
jagāda hāsyavadano vahni saṃhṛtya śaṅkaraḥ
||20||इति तस्या वचः श्रुत्वा स्वाङ्घ्रिस्थशिरसो मुने ।
जगाद हास्यवदनो वह्नि संहृत्य शङ्करः
uttiṣṭhottiṣṭha devānāṃ rakṣaṇaṃ kṛtamadya me |
pādayoḥ patitāyāste vacasā praṇayena ca
||21||उत्तिष्ठोत्तिष्ठ देवानां रक्षणं कृतमद्य मे ।
पादयोः पतितायास्ते वचसा प्रणयेन च
tata āliṅgya sahasā bhillīmaṅkamathānayat |
vṛṣabhāruhya ca tayā sārddhaṃ kailāsamāgamat
||22||तत आलिङ्ग्य सहसा भिल्लीमङ्कमथानयत् ।
वृषभारुह्य च तया सार्द्धं कैलासमागमत्
iti śrīgaṇeśapurāṇe upāsanākhaṇḍe kāmadahano nāma caturaśītitamo'dhyāyaḥ || 84 ||