śivasya varadānaṃ nāma pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
muniruvāca
tataḥ prasanne vighneśe deveśe vighnahāriṇi |
varān ditsati śarvāya kiṃ kiṃ vavre sadāśivaḥ
||1||ततः प्रसन्ने विघ्नेशे देवेशे विघ्नहारिणि ।
वरान् दित्सति शर्वाय किं किं वव्रे सदाशिवः
brahmovāca
gaṇeśavacanaṃ śrutvā śivovākyamathā'bravīt |
smṛtvā gajānanaṃ taṃ tu svasvarūpaṃ varapradam
||2||गणेशवचनं श्रुत्वा शिवोवाक्यमथाऽब्रवीत् ।
स्मृत्वा गजाननं तं तु स्वस्वरूपं वरप्रदम्
śiva uvāca
daśāpi netrāṇi mamādya dhanyānyatho bhujāḥ pūjanatastavādya |
tavānateḥ pañca śirāṃsi dhanyānyathastuteḥ pañcamukhāni deva
||3||दशापि नेत्राणि ममाद्य धन्यान्यथो भुजाः पूजनतस्तवाद्य ।
तवानतेः पञ्च शिरांसि धन्यान्यथस्तुतेः पञ्चमुखानि देव
pṛthvī jalaṃ vāyuratho diśaśca tejaśca kālaḥ kalanātmako'pi |
nabho raso rūpamathāpi gandhaḥ sparśaśca śabdo mana indriyāṇi
||4||पृथ्वी जलं वायुरथो दिशश्च तेजश्च कालः कलनात्मकोऽपि ।
नभो रसो रूपमथापि गन्धः स्पर्शश्च शब्दो मन इन्द्रियाणि
gandharvayakṣāḥ pitaro manuṣyā devarṣayo devagaṇāśca sarve |
brahmendrarudrā vasavo'tha sādhyāḥ tvattaḥ prasūtāḥ sa carācaraśca
||5||गन्धर्वयक्षाः पितरो मनुष्या देवर्षयो देवगणाश्च सर्वे ।
ब्रह्मेन्द्ररुद्रा वसवोऽथ साध्याः त्वत्तः प्रसूताः स चराचरश्च
sṛjasyado viśvamananyabuddhe rajoguṇātpāsi samastametat |
tamoguṇātsaṃharase guṇeśa nityo nirīho'khilakarmasākṣī
||6||सृजस्यदो विश्वमनन्यबुद्धे रजोगुणात्पासि समस्तमेतत् ।
तमोगुणात्संहरसे गुणेश नित्यो निरीहोऽखिलकर्मसाक्षी
brahmovāca
tato'hamabruvaṃ devaṃ gaṇeśaṃ taṃ śivājñayā |
nāma cākaravaṃ tasya yattacchṛṇu mahāmate
||7||ततोऽहमब्रुवं देवं गणेशं तं शिवाज्ञया ।
नाम चाकरवं तस्य यत्तच्छृणु महामते
tvannāma bījaṃ prathamaṃ mātṛkāṇāmoṅkārarūpaṃ śrutimūlabhūtam |
yato gaṇānāṃ tvamasīha īśo gaṇeśa ityeva tavāstu nāma
||8||त्वन्नाम बीजं प्रथमं मातृकाणामोङ्काररूपं श्रुतिमूलभूतम् ।
यतो गणानां त्वमसीह ईशो गणेश इत्येव तवास्तु नाम
omityathokte gaṇanāyakena tutoṣa śarvaḥ pradadau varāṃśca |
yaḥ sarva kāryeṣu taveśa kuryāt smṛtiṃ tadantaṃ sa labhedavighnam
||9||ओमित्यथोक्ते गणनायकेन तुतोष शर्वः प्रददौ वरांश्च ।
यः सर्व कार्येषु तवेश कुर्यात् स्मृतिं तदन्तं स लभेदविघ्नम्
vinā smṛtiṃ tena labhecca ko'pi vāñchāryasiddhiṃ kṛmikīṭako'pi |
śaivestvadīyairatha vaiṣṇavaiśca śāktaiśca saureratha sarvakārye
||10||विना स्मृतिं तेन लभेच्च कोऽपि वाञ्छार्यसिद्धिं कृमिकीटकोऽपि ।
शैवेस्त्वदीयैरथ वैष्णवैश्च शाक्तैश्च सौरेरथ सर्वकार्ये
śubhāśubhe vaidikalaukike vā tvamarcanīyaḥ prathamaṃ prayatnāt |
yanmaṅgalaṃ sarvajaneṣu deva sayakṣavidyādharapannageṣu
||11||शुभाशुभे वैदिकलौकिके वा त्वमर्चनीयः प्रथमं प्रयत्नात् ।
यन्मङ्गलं सर्वजनेषु देव सयक्षविद्याधरपन्नगेषु
tasyeśvaro maṅgalamūrttitāṃ tvaṃ tato yato maṅgala kṛt svabhakte |
ahaṃ purā'narcayatastaveśa tvayyasmṛterdaityavarasya yuddhe
||12||तस्येश्वरो मङ्गलमूर्त्तितां त्वं ततो यतो मङ्गल कृत् स्वभक्ते ।
अहं पुराऽनर्चयतस्तवेश त्वय्यस्मृतेर्दैत्यवरस्य युद्धे
avandanāccāpa parābhavaṃ taṃ tatastavāṅghriṃ śaraṇaṃ prapannaḥ |
kṣamāparādhaṃ mama sarvaśakte jayaṃ prayacchākhilajanyakāle
||13||अवन्दनाच्चाप पराभवं तं ततस्तवाङ्घ्रिं शरणं प्रपन्नः ।
क्षमापराधं मम सर्वशक्ते जयं प्रयच्छाखिलजन्यकाले
ye sarvathā tvāṃ na bhajanti deva jaḍā daridrāḥ prabhavantu te'pi |
bhajati te bhaktiyutā manuṣyāḥ prāpsyanti siddhiṃ nikhilārthadātrīm
||14||ये सर्वथा त्वां न भजन्ति देव जडा दरिद्राः प्रभवन्तु तेऽपि ।
भजति ते भक्तियुता मनुष्याः प्राप्स्यन्ति सिद्धिं निखिलार्थदात्रीम्
ka uvāca
itthaṃ niśamyākhilavākyasāravettā'vadadvākyamidaṃ girīśam |
yadāyadā me smaraṇaṃ vidadhyāstadā'ntikaṃ te'hamiyāmumeśa
||15||इत्थं निशम्याखिलवाक्यसारवेत्ताऽवदद्वाक्यमिदं गिरीशम् ।
यदायदा मे स्मरणं विदध्यास्तदाऽन्तिकं तेऽहमियामुमेश
mannāmabījena nimantrayaikaṃ bāṇaṃ tu tenaiva puratrayaṃ tat |
nipātayāsmanmahasā maheśa kṛtvā sa daityaṃ khalu bhasmasāt tvam
||16||मन्नामबीजेन निमन्त्रयैकं बाणं तु तेनैव पुरत्रयं तत् ।
निपातयास्मन्महसा महेश कृत्वा स दैत्यं खलु भस्मसात् त्वम्
tataḥ svanāmnāmavadat sahasraṃ gaṇādhipo'smai praṇatāya samyak |
śivāya bhaktyā parituṣṭacitto jayapradaṃ kāmakaraṃ janānām
||17||ततः स्वनाम्नामवदत् सहस्रं गणाधिपोऽस्मै प्रणताय सम्यक् ।
शिवाय भक्त्या परितुष्टचित्तो जयप्रदं कामकरं जनानाम्
uvāca cainaṃ raṇakāla etat paṭhasva daityānvinihaṃsi śīghram |
trisandhyametasya japānnarāṇāṃ sidhyanti kāmāḥ sakalā abhīṣṭāḥ
||18||उवाच चैनं रणकाल एतत् पठस्व दैत्यान्विनिहंसि शीघ्रम् ।
त्रिसन्ध्यमेतस्य जपान्नराणां सिध्यन्ति कामाः सकला अभीष्टाः
śrutvā tu vākyaṃ dviradānanasya taṃ pūjya samyak śiva ujjaharṣa |
saṃsthāpayāmāsa mahāgaṇeśaṃ prāsādamuccairdṛḍhamāśu cakre
||19||श्रुत्वा तु वाक्यं द्विरदाननस्य तं पूज्य सम्यक् शिव उज्जहर्ष ।
संस्थापयामास महागणेशं प्रासादमुच्चैर्दृढमाशु चक्रे
santarpya devān munisiddha saṅghān dānāni datvā dvijapuṅgavebhyaḥ |
punaśca sampūjya namaścakāra devaṃ girīśo varadaṃ gaṇeśam
||20||सन्तर्प्य देवान् मुनिसिद्ध सङ्घान् दानानि दत्वा द्विजपुङ्गवेभ्यः ।
पुनश्च सम्पूज्य नमश्चकार देवं गिरीशो वरदं गणेशम्
uvāca sarvān maṇipūrariyaṃ tu vikhyātimāgacchatu sarvaloke |
devena sarvaiśca tathoditaistairantardadhuste gaṇanātha mukhyāḥ
||21||उवाच सर्वान् मणिपूररियं तु विख्यातिमागच्छतु सर्वलोके ।
देवेन सर्वैश्च तथोदितैस्तैरन्तर्दधुस्ते गणनाथ मुख्याः
antarhite munigaṇe sasure gaṇeśe śarvo'pyagāt svanilayaṃ svagaṇairūpetaḥ |
gandharva yakṣa nivahairamarāṅganābhirvṛttaṃ nijaṃ paramudā girijāmuvāca
||22||अन्तर्हिते मुनिगणे ससुरे गणेशे शर्वोऽप्यगात् स्वनिलयं स्वगणैरूपेतः ।
गन्धर्व यक्ष निवहैरमराङ्गनाभिर्वृत्तं निजं परमुदा गिरिजामुवाच
śrutvā tadā'mṛtavacaḥ sakalaṃ girīśād deveśvarā mumudire munayaḥ sadārāḥ |
yogīśvarāśca nihataṃ tripuraṃ svadhiṣṇyamamaṃsatāpyadhigataṃ giriśaprasādāt
||23||श्रुत्वा तदाऽमृतवचः सकलं गिरीशाद् देवेश्वरा मुमुदिरे मुनयः सदाराः ।
योगीश्वराश्च निहतं त्रिपुरं स्वधिष्ण्यममंसताप्यधिगतं गिरिशप्रसादात्
iti śrīgaṇeśapurāṇe upāsanākhaṇḍe śivasya varadānaṃ nāma pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ || 45 ||