bhaṭṭikātīrthotpattimāhātmyakathanam
ṛṣaya ūcuḥ
bhaṭṭikākhyā purā proktā yā tvayā sūtanandana ||
kasmāttasyāḥ śarīrāntāddaṃṣṭrā nāgasamudbhavāḥ
||1||भट्टिकाख्या पुरा प्रोक्ता या त्वया सूतनन्दन ॥
कस्मात्तस्याः शरीरान्ताद्दंष्ट्रा नागसमुद्भवाः
viśīrṇāḥ kiṃ prabhāvaśca tapasaḥ sūtanandana ||
kiṃ vā maṃtraprabhāvaśca etannaḥ kautukaṃ param
||2||विशीर्णाः किं प्रभावश्च तपसः सूतनन्दन ॥
किं वा मंत्रप्रभावश्च एतन्नः कौतुकं परम्
yanmānuṣaśarīre'pi viśīrṇāstā viṣolbaṇāḥ ||
nāgānāṃ tu viśeṣeṇa tasmātsarvaṃ prakīrtaya
||3||यन्मानुषशरीरेऽपि विशीर्णास्ता विषोल्बणाः ॥
नागानां तु विशेषेण तस्मात्सर्वं प्रकीर्तय
sūta uvāca
sā purā brāhmaṇī bālye vartamānā piturgṛhe ||
vaidhavyena samāyuktā jātā karmavipākataḥ
||4||सा पुरा ब्राह्मणी बाल्ये वर्तमाना पितुर्गृहे ॥
वैधव्येन समायुक्ता जाता कर्मविपाकतः
tato bālye'pi śuśrāva śāstrāṇi vividhāni ca ||
devayātrāṃ pracakre'tha tīrthe snāti samāhitā
||5||ततो बाल्येऽपि शुश्राव शास्त्राणि विविधानि च ॥
देवयात्रां प्रचक्रेऽथ तीर्थे स्नाति समाहिता
tatra kedāradevaṃ ca gatvā nityaṃ samāhitā ||
prātarutthāya gītaṃ ca bhaktyā cakre tadagrataḥ
||6||तत्र केदारदेवं च गत्वा नित्यं समाहिता ॥
प्रातरुत्थाय गीतं च भक्त्या चक्रे तदग्रतः
tatastadgītalaulyena pātālātsamupetya ca ||
takṣako vāsukiścaiva dvija rūpadharāvubhau
||7||ततस्तद्गीतलौल्येन पातालात्समुपेत्य च ॥
तक्षको वासुकिश्चैव द्विज रूपधरावुभौ
sā'pi tatra mahadgītaṃ tānaiḥ sarvairalaṃkṛtam ||
mūrcchanābhiḥ samopetaṃ saptasvaravirājitam
||8||साऽपि तत्र महद्गीतं तानैः सर्वैरलंकृतम् ॥
मूर्च्छनाभिः समोपेतं सप्तस्वरविराजितम्
yatibhiśca tathā grāmairvarṇagrāmaiḥ pṛtha gvidhaiḥ ||
tataṃ ca vitataṃ caiva ghanaṃ suṣirameva ca
||9||यतिभिश्च तथा ग्रामैर्वर्णग्रामैः पृथ ग्विधैः ॥
ततं च विततं चैव घनं सुषिरमेव च
tālakālakriyāmānavardhamānādikaṃ ca yat ||
avidagdhāpi sā teṣāṃ gītāṃgānāṃ dvijāṃganā ||
kevalaṃ kaṃṭhasaṃśuddhyā tābhyāṃ toṣaṃ samādadhe
||10||तालकालक्रियामानवर्धमानादिकं च यत् ॥
अविदग्धापि सा तेषां गीतांगानां द्विजांगना ॥
केवलं कंठसंशुद्ध्या ताभ्यां तोषं समादधे
tatastadgītalobhena sarve tatpuravāsinaḥ ||
prātarutthāya kedāraṃ samāgacchaṃti kautukāt ||
kasya cittvatha kālasya nāgau tau svapuraṃ prati ||
ninyurbalātsamudyamya sarvalokasya paśyataḥ
||12||ततस्तद्गीतलोभेन सर्वे तत्पुरवासिनः ॥
प्रातरुत्थाय केदारं समागच्छंति कौतुकात् ॥
कस्य चित्त्वथ कालस्य नागौ तौ स्वपुरं प्रति ॥
निन्युर्बलात्समुद्यम्य सर्वलोकस्य पश्यतः
nāgarūpaṃ samādhāya raudraṃ janavibhīṣaṇam ||
bhogāgryeṇa ca saṃveṣṭya pātālatalamabhyayuḥ
||13||नागरूपं समाधाय रौद्रं जनविभीषणम् ॥
भोगाग्र्येण च संवेष्ट्य पातालतलमभ्ययुः
atha tāṃ svagṛhaṃ nītvā procatuḥ kāmapīḍitau ||
bhavāvābhyāṃ viśālākṣi bhāryā dharmaparāyaṇā ||
etadarthaṃ samānītā tvaṃ pātāle mahītalāt
||14||अथ तां स्वगृहं नीत्वा प्रोचतुः कामपीडितौ ॥
भवावाभ्यां विशालाक्षि भार्या धर्मपरायणा ॥
एतदर्थं समानीता त्वं पाताले महीतलात्
bhaṭṭikovāca
yattvaṃ takṣaka māṃ śāṃtāmanapekṣāṃ ratotsave ||
ānaiṣīrapahṛtyāśu brāhmaṇānvaya saṃbhavām
||15||यत्त्वं तक्षक मां शांतामनपेक्षां रतोत्सवे ॥
आनैषीरपहृत्याशु ब्राह्मणान्वय संभवाम्
mānuṣaṃ rūpamāsthāya purā māṃ tvaṃ samāśritaḥ ||
kāmopahṛtacittātmā tasmānmartyo bhaviṣyasi
||16||मानुषं रूपमास्थाय पुरा मां त्वं समाश्रितः ॥
कामोपहृतचित्तात्मा तस्मान्मर्त्यो भविष्यसि
yadi māṃ tvaṃ durācāra dharṣayiṣyasi vīryataḥ ||
śatadhā tava mūrdhā'yaṃ sadya eva bhaviṣyati
||17||यदि मां त्वं दुराचार धर्षयिष्यसि वीर्यतः ॥
शतधा तव मूर्धाऽयं सद्य एव भविष्यति
taṃ śrutvā sumahāśāpaṃ tasyāḥ sa bhayavihvalaḥ ||
tataḥ prasādayāmāsa kṛtāṃjalipuṭaḥ sthitaḥ
||18||तं श्रुत्वा सुमहाशापं तस्याः स भयविह्वलः ॥
ततः प्रसादयामास कृतांजलिपुटः स्थितः
mayā tvaṃ kāmasaktena samānītā sumohataḥ ||
tasmātkuru prasādaṃ me śāpasyāṃto yathā bhavet
||19||मया त्वं कामसक्तेन समानीता सुमोहतः ॥
तस्मात्कुरु प्रसादं मे शापस्यांतो यथा भवेत्
sūta uvāca
evaṃ prasāditā tena takṣakeṇa dvijātmajā ||
tataḥ provāca taṃ nāgaṃ bāṣpavyākulalocanā
||20||एवं प्रसादिता तेन तक्षकेण द्विजात्मजा ॥
ततः प्रोवाच तं नागं बाष्पव्याकुललोचना
yadi māṃ martyaloke tvaṃ bhūyo na yasi takṣaka ||
tatra śāpasya paryaṃtaṃ kariṣyāmi na saṃśayaḥ
||21||यदि मां मर्त्यलोके त्वं भूयो न यसि तक्षक ॥
तत्र शापस्य पर्यंतं करिष्यामि न संशयः
etasminnaṃtare jñātvā mānuṣīṃ svagṛhāgatām ||
takṣakeṇa samānītāṃ kāmopahatace tasā
||22||एतस्मिन्नंतरे ज्ञात्वा मानुषीं स्वगृहागताम् ॥
तक्षकेण समानीतां कामोपहतचे तसा
tatastasya kalatrāṇi maherṣyāsaṃśritāni ca ||
tasyā nāśārthamājagmuḥ koparaktekṣaṇāni ca ||
23 atha tāsāṃ parijñāya takṣakaḥ sa viceṣṭitam ||
vāñchañchāpasya paryaṃtaṃ tatpārśvādbhayasaṃyutaḥ
||24||ततस्तस्य कलत्राणि महेर्ष्यासंश्रितानि च ॥
तस्या नाशार्थमाजग्मुः कोपरक्तेक्षणानि च ॥
२३ अथ तासां परिज्ञाय तक्षकः स विचेष्टितम् ॥
वाञ्छञ्छापस्य पर्यंतं तत्पार्श्वाद्भयसंयुतः
vajrāṃ nāmāsmaradvidyāṃ tasyā gātraṃ tatastayā ||
yojayāmāsa rakṣārthaṃ prāptā cātha bhujaṃgamī
||25||वज्रां नामास्मरद्विद्यां तस्या गात्रं ततस्तया ॥
योजयामास रक्षार्थं प्राप्ता चाथ भुजंगमी
adaśattāṃ tataḥ kruddhā brāhmaṇasya sutāṃ satīm ||
sapatnīṃ manyamānoccaiḥ śīrṇadaṃṣṭrā vyajāyata
||26||अदशत्तां ततः क्रुद्धा ब्राह्मणस्य सुतां सतीम् ॥
सपत्नीं मन्यमानोच्चैः शीर्णदंष्ट्रा व्यजायत
atha tāmapi sā kruddhā śaśāpa dvijasaṃbhavā ||
dṛṣṭvā sāpatnyajairbhāvairvartamānāṃ saherṣyayā
||27||अथ तामपि सा क्रुद्धा शशाप द्विजसंभवा ॥
दृष्ट्वा सापत्न्यजैर्भावैर्वर्तमानां सहेर्ष्यया
yasmāttvaṃ doṣahīnāṃ māṃ sadoṣāmiva manyase ||
tasmādbhava drutaṃ pāpe mānuṣī duḥkhabhāginī
||28||यस्मात्त्वं दोषहीनां मां सदोषामिव मन्यसे ॥
तस्माद्भव द्रुतं पापे मानुषी दुःखभागिनी
atha tāṃ saṃgṛhītvā sa takṣako nāgasattamaḥ ||
kedārāyatane tasminnardharātre mumoca ha
||29||अथ तां संगृहीत्वा स तक्षको नागसत्तमः ॥
केदारायतने तस्मिन्नर्धरात्रे मुमोच ह
tataḥ provāca tāṃ devīṃ kṛtāṃ jalipuṭaḥ sthitaḥ ||
śāpāṃtaṃ kuru me sādhvi svagṛhaṃ yena yāmyaham
||30||ततः प्रोवाच तां देवीं कृतां जलिपुटः स्थितः ॥
शापांतं कुरु मे साध्वि स्वगृहं येन याम्यहम्
bhaṭṭikovāca
saurāṣṭraviṣaye rājā tvaṃ bhaviṣyasi pannaga ||
bhūmau raivatako nāma bhogānāṃ bhājanaṃ sadā
||31||सौराष्ट्रविषये राजा त्वं भविष्यसि पन्नग ॥
भूमौ रैवतको नाम भोगानां भाजनं सदा
tataścaiva tanuṃ tyaktvā kṣetreṣvāśramamadhyataḥ ||
saṃprāpsyasi nijaṃ sthānaṃ tatkṣetrasya prabhāvataḥ
||32||ततश्चैव तनुं त्यक्त्वा क्षेत्रेष्वाश्रममध्यतः ॥
संप्राप्स्यसि निजं स्थानं तत्क्षेत्रस्य प्रभावतः
takṣaka uvāca
eṣā mama priyā kāṃtā tvayā śāpena yojitā ||
yā sā bhavatu me bhāryā mānuṣatve'pi vartite
||33||एषा मम प्रिया कांता त्वया शापेन योजिता ॥
या सा भवतु मे भार्या मानुषत्वेऽपि वर्तिते
eta tkuru prasādaṃ me dīnasya pariyācataḥ ||
mā'syā bhavatu cānyena puruṣeṇa samāgamaḥ
||34||एत त्कुरु प्रसादं मे दीनस्य परियाचतः ॥
माऽस्या भवतु चान्येन पुरुषेण समागमः
bhaṭṭikovāca
ānartādhipatereṣā bhavitrī duhitā śubhā ||
tataḥ pāṇigrahaṃ prāpya bhāryā tava bhaviṣyati
||35||आनर्ताधिपतेरेषा भवित्री दुहिता शुभा ॥
ततः पाणिग्रहं प्राप्य भार्या तव भविष्यति
kṣemaṃkarīti vikhyātā rūpayauvanaśālinī ||
tvayā sārdhaṃ bahūnbhogānbhuktvā'tha pṛthivītale ||
paraloke punastvāṃ vai cānuyāsyati śobhanā
||36||क्षेमंकरीति विख्याता रूपयौवनशालिनी ॥
त्वया सार्धं बहून्भोगान्भुक्त्वाऽथ पृथिवीतले ॥
परलोके पुनस्त्वां वै चानुयास्यति शोभना
sūta uvāca
evaṃ ca sa tayā proktaḥ kṣamyatāmiti sādaram ||
praṇipatya jagāmā'tha nijaṃ sthānaṃ praharṣitaḥ
||37||एवं च स तया प्रोक्तः क्षम्यतामिति सादरम् ॥
प्रणिपत्य जगामाऽथ निजं स्थानं प्रहर्षितः
sā'pi prāpte niśāśeṣe kedārasya puraḥ sthitā ||
punaścakre ca tadgītaṃ śrutisaukhyakaraṃ param
||38||साऽपि प्राप्ते निशाशेषे केदारस्य पुरः स्थिता ॥
पुनश्चक्रे च तद्गीतं श्रुतिसौख्यकरं परम्
atha tasya samāyātāḥ kedārasya didṛkṣavaḥ ||
punaḥ kedārabhaktyāḍhyā brāhmaṇāḥ śataśaḥ param
||39||अथ तस्य समायाताः केदारस्य दिदृक्षवः ॥
पुनः केदारभक्त्याढ्या ब्राह्मणाः शतशः परम्
te tāṃ dṛṣṭvā samāyātāṃ bhaṭṭiṃkāṃ tāṃ dvijodbhavām ||
vismayena samāyuktāḥ papracchustadanaṃta ram
||40||ते तां दृष्ट्वा समायातां भट्टिंकां तां द्विजोद्भवाम् ॥
विस्मयेन समायुक्ताः पप्रच्छुस्तदनंत रम्
ko'sau brāhmaṇarūpeṇa nāgaḥ prāptaḥ suśobhane ||
tena tvaṃ kutra nītāsi kimarthaṃ ca vadasva naḥ
||4||कोऽसौ ब्राह्मणरूपेण नागः प्राप्तः सुशोभने ॥
तेन त्वं कुत्र नीतासि किमर्थं च वदस्व नः
kasmātpunaḥ pramuktā'si sarvaṃ vada yathātatham ||
atra naḥ kautukaṃ jātaṃ sumahattava kāraṇāt
||42||कस्मात्पुनः प्रमुक्ताऽसि सर्वं वद यथातथम् ॥
अत्र नः कौतुकं जातं सुमहत्तव कारणात्
sūta uvāca
tataḥ sā kathayāmāsa sarvaṃ takṣakasaṃbhavam ||
vṛttāṃtaṃ nāgasaṃbhūtaṃ śāpānugrahajaṃ tathā
||43||ततः सा कथयामास सर्वं तक्षकसंभवम् ॥
वृत्तांतं नागसंभूतं शापानुग्रहजं तथा
etasminnaṃtare prāptaṃ sarvaṃ tasyāḥ kuṭumbakam ||
rorūyamāṇaṃ duḥkhārtaṃ śrutvā tāṃ tatra cāgatām
||44||एतस्मिन्नंतरे प्राप्तं सर्वं तस्याः कुटुम्बकम् ॥
रोरूयमाणं दुःखार्तं श्रुत्वा तां तत्र चागताम्
atha sā jananī tasyā vāṣpa paryākulekṣaṇā ||
sasvaje tāṃ tathā cānyāḥ sakhyaḥ snigdhena cetasā
||45||अथ सा जननी तस्या वाष्प पर्याकुलेक्षणा ॥
सस्वजे तां तथा चान्याः सख्यः स्निग्धेन चेतसा
tato ninyurgṛhaṃ svaṃ ca śṛṇvaṃtaśca muhurmuhuḥ ||
nāgalokodbhavāṃ vārtāṃ visya yāviṣṭacetasaḥ
||46||ततो निन्युर्गृहं स्वं च शृण्वंतश्च मुहुर्मुहुः ॥
नागलोकोद्भवां वार्तां विस्य याविष्टचेतसः
atha tatra pure paurāḥ sarve procuḥ parasparam ||
ayuktaṃ kṛtametena brāhmaṇena durātmanā
||47||अथ तत्र पुरे पौराः सर्वे प्रोचुः परस्परम् ॥
अयुक्तं कृतमेतेन ब्राह्मणेन दुरात्मना
yadānītā sutaruṇī paraharmyoṣitā tayā? ||
anyeṣāmapi viprāṇāṃ saṃti nāryo hyanekaśaḥ
||48||यदानीता सुतरुणी परहर्म्योषिता तया? ॥
अन्येषामपि विप्राणां संति नार्यो ह्यनेकशः
taruṇyo rūpavatyaśca vaidhavyena samanvitāḥ ||
tāsāmapi ca sarvāsāmeṣa nyāyo bhaviṣyati ||
yonisaṃkarajo nūnaṃ tasmānnirvāsyatāmiti
||49||तरुण्यो रूपवत्यश्च वैधव्येन समन्विताः ॥
तासामपि च सर्वासामेष न्यायो भविष्यति ॥
योनिसंकरजो नूनं तस्मान्निर्वास्यतामिति
ekībhūya tataḥ sarve brāhmaṇaṃ taṃ dvijottamāḥ ||
sāmapūrvamidaṃ vākyaṃ procuḥ śāstra samudbhavam
||50||एकीभूय ततः सर्वे ब्राह्मणं तं द्विजोत्तमाः ॥
सामपूर्वमिदं वाक्यं प्रोचुः शास्त्र समुद्भवम्
eṣā tava sutā vipra taruṇī rūpasaṃyutā ||
sānurāgeṇa nāgeṇa pātāle ca samāhṛtā
||51||एषा तव सुता विप्र तरुणी रूपसंयुता ॥
सानुरागेण नागेण पाताले च समाहृता
tadvakṣyati pramuktāhaṃ nirdoṣā tena rāgiṇā ||
na śraddhāṃ yāti loko'yaṃ śuddhaiṣā samudāhṛtā 52 ||
tasmācchuddhiṃ dvijedrāṇāṃ prayacchatu dvijottama ||
yenānyeṣāmapi prājña vinaśyaṃti na yoṣitaḥ
||53||तद्वक्ष्यति प्रमुक्ताहं निर्दोषा तेन रागिणा ॥
न श्रद्धां याति लोकोऽयं शुद्धैषा समुदाहृता ५२ ॥
तस्माच्छुद्धिं द्विजेद्राणां प्रयच्छतु द्विजोत्तम ॥
येनान्येषामपि प्राज्ञ विनश्यंति न योषितः
bāḍhamityeva sa proktvā tatastāṃ vijane sutām ||
papraccha yadi te doṣaḥ kaścidasti prakīrtaya
||54||बाढमित्येव स प्रोक्त्वा ततस्तां विजने सुताम् ॥
पप्रच्छ यदि ते दोषः कश्चिदस्ति प्रकीर्तय
no cetprayaccha saṃśuddhiṃ brāhmaṇānāṃ pratuṣṭaye
||55||नो चेत्प्रयच्छ संशुद्धिं ब्राह्मणानां प्रतुष्टये
bhaṭṭikovāca
yuktamuktaṃ tvayā tāta tathānyairapi ca dvijaiḥ ||
yuktā syādyoṣitaḥ śuddhirdvārātikramaṇādapi
||56||युक्तमुक्तं त्वया तात तथान्यैरपि च द्विजैः ॥
युक्ता स्याद्योषितः शुद्धिर्द्वारातिक्रमणादपि
kiṃ punaḥ paradeśaṃ ca gatāyā rāgiṇā saha ||
tasmādahaṃ na saṃdehaḥ prātaḥ snātā hutāśanam
||57||किं पुनः परदेशं च गताया रागिणा सह ॥
तस्मादहं न संदेहः प्रातः स्नाता हुताशनम्
praviśya sarvaviprāṇāṃ śuddhiṃ dāsyāmya saṃśayam ||
ahamatra ca pānaṃ ca yaccānyadapi kiṃcana ||
prāśayiṣyāmi saṃprāpya śuddhiṃ caiva hutāśanāt
||58||प्रविश्य सर्वविप्राणां शुद्धिं दास्याम्य संशयम् ॥
अहमत्र च पानं च यच्चान्यदपि किंचन ॥
प्राशयिष्यामि संप्राप्य शुद्धिं चैव हुताशनात्
evamuktastayā so'tha harṣeṇa mahatānvitaḥ ||
prātarutthāya dārūṇi purabāhye nyayojayat
||59||एवमुक्तस्तया सोऽथ हर्षेण महतान्वितः ॥
प्रातरुत्थाय दारूणि पुरबाह्ये न्ययोजयत्
bhaṭṭikā'pi tataḥ snātvā śuklāṃbaradharā śuciḥ ||
sarvaiḥ parijanaiḥ sārdhaṃ tathā nija kuṭuṃbakaiḥ
||60||भट्टिकाऽपि ततः स्नात्वा शुक्लांबरधरा शुचिः ॥
सर्वैः परिजनैः सार्धं तथा निज कुटुंबकैः
prasannavadanā hṛṣṭā viṣṇudhyānaparāyaṇā ||
jagāma tatra yatrāste sumahāndāruparvataḥ
||61||प्रसन्नवदना हृष्टा विष्णुध्यानपरायणा ॥
जगाम तत्र यत्रास्ते सुमहान्दारुपर्वतः
tato vahniṃ samādhāya svayaṃ tatra dvijottamāḥ ||
pradakṣiṇātrayaṃ kṛtvā prāha caiva kṛtāṃjaliḥ ||
yadi me'sti kvaciddoṣaḥ kāmajo'lpo'pi gātrake ||
kṛto vā'pi balāttena takṣakeṇa durātmanā
||63||ततो वह्निं समाधाय स्वयं तत्र द्विजोत्तमाः ॥
प्रदक्षिणात्रयं कृत्वा प्राह चैव कृतांजलिः ॥
यदि मेऽस्ति क्वचिद्दोषः कामजोऽल्पोऽपि गात्रके ॥
कृतो वाऽपि बलात्तेन तक्षकेण दुरात्मना
anyenāpi ca kenāpi bhaviṣyatyathavā paraḥ ||
tasmātpradahatu kṣipraṃ samiddho'yaṃ hutāśanaḥ ||
64 evamuktvā'tha sā sādhvī praviṣṭā nijaharmyavat ||
susamiddho huto vahnirjāto jalamayaḥ kṣaṇāt
||65||अन्येनापि च केनापि भविष्यत्यथवा परः ॥
तस्मात्प्रदहतु क्षिप्रं समिद्धोऽयं हुताशनः ॥
६४ एवमुक्त्वाऽथ सा साध्वी प्रविष्टा निजहर्म्यवत् ॥
सुसमिद्धो हुतो वह्निर्जातो जलमयः क्षणात्
sā ca paśyati cātmānaṃ jalamadhyagatāṃ śubhā |
80 papātā'tha mahāvṛṣṭiḥ kusumānāṃ nabhastalāt
||66||सा च पश्यति चात्मानं जलमध्यगतां शुभा ।
८० पपाताऽथ महावृष्टिः कुसुमानां नभस्तलात्
devadūto vimānastha idaṃ vākyamuvāca ha ||
śuddhāsi tvaṃ mahābhāge cāritrai rnijagātrajaiḥ
||67||देवदूतो विमानस्थ इदं वाक्यमुवाच ह ॥
शुद्धासि त्वं महाभागे चारित्रै र्निजगात्रजैः
na tvayā sadṛśī cānyā kācinnārī bhaviṣyati ||
tisraḥ koṭyordhakoṭī ca yāni lomāni mānuṣe ||
prabhavaṃti mahābhāge sarvagātreṣu sarvadā ||
teṣāṃ madhye na te sādhvi pāpamekamapi kvacit |
tasmācchīghraṃ grahaṃ gaccha nijaṃ bāṃdhavasaṃyutā
||69||न त्वया सदृशी चान्या काचिन्नारी भविष्यति ॥
तिस्रः कोट्योर्धकोटी च यानि लोमानि मानुषे ॥
प्रभवंति महाभागे सर्वगात्रेषु सर्वदा ॥
तेषां मध्ये न ते साध्वि पापमेकमपि क्वचित् ।
तस्माच्छीघ्रं ग्रहं गच्छ निजं बांधवसंयुता
kuru kṛtyāni puṇyāni samārādhaya keśavam ||
etaccaiva citeḥ sthānaṃ tvadīyaṃ jalapūritam
||70||कुरु कृत्यानि पुण्यानि समाराधय केशवम् ॥
एतच्चैव चितेः स्थानं त्वदीयं जलपूरितम्
tava nāmnā suvikhyātaṃ tīrthaṃ loke bhaviṣyati ||
ye'tra snānaṃ kariṣyaṃti śayane bodhane hareḥ
||71||तव नाम्ना सुविख्यातं तीर्थं लोके भविष्यति ॥
येऽत्र स्नानं करिष्यंति शयने बोधने हरेः
te yāsyaṃti parāṃ siddhiṃ duṣprāpyā yā'marairapi ||
uktvaivaṃ viratā vāṇī devadūtasamudbhavā
||72||ते यास्यंति परां सिद्धिं दुष्प्राप्या याऽमरैरपि ॥
उक्त्वैवं विरता वाणी देवदूतसमुद्भवा
bhaṭṭikā tu tato hṛṣṭā praṇamya janakaṃ nijam ||
nāhaṃ gṛhaṃ gamiṣyāmi kiṃ kariṣyāmyahaṃ gṛhe
||73||भट्टिका तु ततो हृष्टा प्रणम्य जनकं निजम् ॥
नाहं गृहं गमिष्यामि किं करिष्याम्यहं गृहे
atraivārādhayiṣyāmi nijatīrthe sadā'cyu tam ||
tathā tapaḥ kariṣyāmi bhikṣānnakṛtabhojanā
||74||अत्रैवाराधयिष्यामि निजतीर्थे सदाऽच्यु तम् ॥
तथा तपः करिष्यामि भिक्षान्नकृतभोजना
tasmāttāta gṛhaṃ gaccha sthitā'haṃ cāgra saṃśraye
||75||तस्मात्तात गृहं गच्छ स्थिताऽहं चाग्र संश्रये
tataḥ sa janakastasyāste vā'pi puravāsinaḥ ||
saṃprahṛṣṭā gṛhaṃ jagmuḥ śaṃsatastāṃ pṛthakpṛthak
||76||ततः स जनकस्तस्यास्ते वाऽपि पुरवासिनः ॥
संप्रहृष्टा गृहं जग्मुः शंसतस्तां पृथक्पृथक्
tayā traivikramī tatra pratimā prāgvinirmitā ||
paścānmāheśvaraṃ liṃgaṃ kṛtvā prāsādamuttamam
||77||तया त्रैविक्रमी तत्र प्रतिमा प्राग्विनिर्मिता ॥
पश्चान्माहेश्वरं लिंगं कृत्वा प्रासादमुत्तमम्
tataḥ paraṃ tapaścakre bhikṣānnakṛtabhojanā ||
śasyamānā janaiḥ sarvaiścamatkārapurodbhavaiḥ
||78||ततः परं तपश्चक्रे भिक्षान्नकृतभोजना ॥
शस्यमाना जनैः सर्वैश्चमत्कारपुरोद्भवैः
sūta uvāca
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi dvijottamāḥ ||
yathā tasyā dṛḍhaṃ kāyamabhedyaṃ saṃsthitaṃ sadā
||79||एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः ॥
यथा तस्या दृढं कायमभेद्यं संस्थितं सदा
sarpāṇāṃ ca tathā'nyeṣāṃ śastrādīnāmapi dvijāḥ ||
yaścaitatpaṭhate nityaṃ bhaṭṭikākhyānamuttamam ||
nāpavādo bhavettasya kukṛto dvijasattamāḥ
||80||सर्पाणां च तथाऽन्येषां शस्त्रादीनामपि द्विजाः ॥
यश्चैतत्पठते नित्यं भट्टिकाख्यानमुत्तमम् ॥
नापवादो भवेत्तस्य कुकृतो द्विजसत्तमाः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṃḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye bhaṭṭikātīrthotpattimāhātmyakathanaṃnāma saptadaśottaraśatatamo'dhyāyaḥ || 117 ||