evaṃ nivedya putrāṇāṃ sa rājyaṃ pṛthivīpatiḥ
sūta uvāca
evaṃ nivedya putrāṇāṃ sa rājyaṃ pṛthivīpatiḥ ||
puraṃ ca taddvijātibhyaḥ pradāya svayameva hi
||1||एवं निवेद्य पुत्राणां स राज्यं पृथिवीपतिः ॥
पुरं च तद्द्विजातिभ्यः प्रदाय स्वयमेव हि
tata ārādhayāmāsa devadevaṃ maheśvaram ||
kṛtvā tadā''śramaṃ tatra śraddhayā parayā yutaḥ
||2||तत आराधयामास देवदेवं महेश्वरम् ॥
कृत्वा तदाऽऽश्रमं तत्र श्रद्धया परया युतः
sa babhūva phalāhāro yāvadvarṣaśataṃ nṛpaḥ ||
śīrṇaparṇāśanaḥ paścāttāvatkālaṃ samāhitaḥ
||3||स बभूव फलाहारो यावद्वर्षशतं नृपः ॥
शीर्णपर्णाशनः पश्चात्तावत्कालं समाहितः
tataḥ paraṃ jalāhāro jāto varṣaśataṃ hi saḥ ||
vāyubhakṣastato'bhūtsa yāvadvarṣaśataṃ param
||4||ततः परं जलाहारो जातो वर्षशतं हि सः ॥
वायुभक्षस्ततोऽभूत्स यावद्वर्षशतं परम्
tatastuṣṭo mahādevastasya varṣaśate gate ||
caturthe vāyubhakṣasya darśane samupasthitaḥ
||5||ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य वर्षशते गते ॥
चतुर्थे वायुभक्षस्य दर्शने समुपस्थितः
provāca parituṣṭo'smi mattaḥ prārthaya vāṃchitam ||
ahaṃ te saṃpradāsyāmi durlabhaṃ tridaśairapi
||6||प्रोवाच परितुष्टोऽस्मि मत्तः प्रार्थय वांछितम् ॥
अहं ते संप्रदास्यामि दुर्लभं त्रिदशैरपि
rājovāca
etatpuṇyatamaṃ kṣetraṃ nānātīrthasamāśrayam ||
hāṭakeśvaramāhātmyātsarvapāpakṣayāpaham
||7||एतत्पुण्यतमं क्षेत्रं नानातीर्थसमाश्रयम् ॥
हाटकेश्वरमाहात्म्यात्सर्वपापक्षयापहम्
tasmāttava nivāsena bhūyānmedhyatamaṃ punaḥ ||
etanme vāṃchitaṃ deva dehi tuṣṭiṃ gato yadi
||8||तस्मात्तव निवासेन भूयान्मेध्यतमं पुनः ॥
एतन्मे वांछितं देव देहि तुष्टिं गतो यदि
mayaitadagryaṃ nirmāya brāhmaṇebhyo niveditam ||
puraṃ śarvā'marādhīśa śraddhāpūtena cetasā
||9||मयैतदग्र्यं निर्माय ब्राह्मणेभ्यो निवेदितम् ॥
पुरं शर्वाऽमराधीश श्रद्धापूतेन चेतसा
tasmiṃstvayā sadā vāsaḥ kartavyo mama vākyataḥ ||
niścalatvena yena syādgaṇaiḥ sarvaiḥ samanvitam
||10||तस्मिंस्त्वया सदा वासः कर्तव्यो मम वाक्यतः ॥
निश्चलत्वेन येन स्याद्गणैः सर्वैः समन्वितम्
bhagavānuvāca
acalo'haṃ bhaviṣyāmi sthāne'tra tava bhūmipa ||
acaleśvara ityeva nāmnā khyāto jagattraye
||11||अचलोऽहं भविष्यामि स्थानेऽत्र तव भूमिप ॥
अचलेश्वर इत्येव नाम्ना ख्यातो जगत्त्रये
yo māmatra sthitaṃ martyo vīkṣayiṣyati bhaktitaḥ ||
bhaviṣyaṃtyacalāstasya sarvadaiva vibhūtayaḥ
||12||यो मामत्र स्थितं मर्त्यो वीक्षयिष्यति भक्तितः ॥
भविष्यंत्यचलास्तस्य सर्वदैव विभूतयः
māghaśuklacaturdaśyāṃ mama liṃgasya yo naraḥ ||
śraddhayā parayā yuktaḥ kartā yo ghṛtakaṃbalam
||13||माघशुक्लचतुर्दश्यां मम लिंगस्य यो नरः ॥
श्रद्धया परया युक्तः कर्ता यो घृतकंबलम्
bālye vayasi yatpāpaṃ vārdhake yauvane'pi vā ||
tadyāsyati kṣayaṃ tasya tamaḥ sūryodaye yathā
||14||बाल्ये वयसि यत्पापं वार्धके यौवनेऽपि वा ॥
तद्यास्यति क्षयं तस्य तमः सूर्योदये यथा
tasmātsthāpaya me liṃgaṃ tvamatraiva mahīpate ||
ahaṃ yena karomyeva tatra vāsaṃ sadācalaḥ
||15||तस्मात्स्थापय मे लिंगं त्वमत्रैव महीपते ॥
अहं येन करोम्येव तत्र वासं सदाचलः
sūta uvāca
evamuktvā sa deveśastataścādarśanaṃ gataḥ ||
so'pi rājā cakārāśu prāsādaṃ sumanoharam
||16||एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः ॥
सोऽपि राजा चकाराशु प्रासादं सुमनोहरम्
tatra saṃsthāpayāmāsa liṃgaṃ devasya śūlinaḥ ||
śraddhayā parayā yuktaḥ sarvalakṣaṇalakṣitam
||7||तत्र संस्थापयामास लिंगं देवस्य शूलिनः ॥
श्रद्धया परया युक्तः सर्वलक्षणलक्षितम्
yasmindṛṣṭe'thavā spṛṣṭe dhyāte vā pūjite'pi vā ||
naro vimucyate pāpādājanmamaraṇāṃtikāt
||8||यस्मिन्दृष्टेऽथवा स्पृष्टे ध्याते वा पूजितेऽपि वा ॥
नरो विमुच्यते पापादाजन्ममरणांतिकात्
tataḥ saṃciṃtayāmāsa bhūpālaḥ kiṃ maheśvaraḥ ||
sāṃnidhyaṃ niścalo bhūtvā liṃge'traiva kariṣyati
||19||ततः संचिंतयामास भूपालः किं महेश्वरः ॥
सांनिध्यं निश्चलो भूत्वा लिंगेऽत्रैव करिष्यति
etasminnaṃtare jātā vāṇī gaganagocarā ||
harṣayantī mahīpālaṃ camatkāraṃ sunisvanā
||20||एतस्मिन्नंतरे जाता वाणी गगनगोचरा ॥
हर्षयन्ती महीपालं चमत्कारं सुनिस्वना
mā tvaṃ bhūmipaśārdūla kāryacintāṃ kariṣyasi ||
asminvāsaṃ sadātraiva liṃge kartāsmi nityaśaḥ
||21||मा त्वं भूमिपशार्दूल कार्यचिन्तां करिष्यसि ॥
अस्मिन्वासं सदात्रैव लिंगे कर्तास्मि नित्यशः
tathānyadapi te vacmi pratyayārthaṃ vaco nṛpa ||
tacchrutvā nirvṛtiṃ gaccha vīkṣasvaiva ca yatnataḥ
||22||तथान्यदपि ते वच्मि प्रत्ययार्थं वचो नृप ॥
तच्छ्रुत्वा निर्वृतिं गच्छ वीक्षस्वैव च यत्नतः
sadā me niścalā chāyā liṃgasyāsya bhaviṣyati ||
ekaiva pṛṣṭhadeśasthā na diksaṃsthā bhaviṣyati
||23||सदा मे निश्चला छाया लिंगस्यास्य भविष्यति ॥
एकैव पृष्ठदेशस्था न दिक्संस्था भविष्यति
sūta uvāca
tataḥ sa vīkṣayāmāsa tāṃ chāyāṃ liṃgasaṃbhavām ||
tadrūpāṃ niścalāṃ nityaṃ taddiksaṃsthe divākare
||24||ततः स वीक्षयामास तां छायां लिंगसंभवाम् ॥
तद्रूपां निश्चलां नित्यं तद्दिक्संस्थे दिवाकरे
tato harṣaṃ paraṃ gatvā praṇipatya ca taṃ bhuvi ||
kṛtakṛtyamivātmānaṃ sa mene pārthivottamaḥ
||25||ततो हर्षं परं गत्वा प्रणिपत्य च तं भुवि ॥
कृतकृत्यमिवात्मानं स मेने पार्थिवोत्तमः
adyāpi dṛśyate chāyā tādṛgrūpā sadā hi sā ||
tasya liṃgasya viprendrā jātā vismayakāriṇī
||26||अद्यापि दृश्यते छाया तादृग्रूपा सदा हि सा ॥
तस्य लिंगस्य विप्रेन्द्रा जाता विस्मयकारिणी
ṣaṇmāsābhyaṃtare mṛtyuryasya syādbhuvi bho dvijāḥ ||
na sa paśyati tāṃ chāyāmeṣo'nyaḥ pratyayaḥ paraḥ
||27||षण्मासाभ्यंतरे मृत्युर्यस्य स्याद्भुवि भो द्विजाः ॥
न स पश्यति तां छायामेषोऽन्यः प्रत्ययः परः
sūta uvāca
evaṃ sa bhagavāṃstatra sarvadaiva vyavasthitaḥ ||
acaleśvararūpeṇa camatkārapurāṃtike
||28||एवं स भगवांस्तत्र सर्वदैव व्यवस्थितः ॥
अचलेश्वररूपेण चमत्कारपुरांतिके
niścalatvena deveśohyaṣṭaṣaṣṭiṣu madhyamaḥ ||
kṣetrāṇāṃ vasate tatra tasya vākyānmaheśvaraḥ
||29||निश्चलत्वेन देवेशोह्यष्टषष्टिषु मध्यमः ॥
क्षेत्राणां वसते तत्र तस्य वाक्यान्महेश्वरः
tena tatpāvanaṃ kṣetraṃ sarveṣāmiha kīrtitam ||
kāmadaṃ muktidaṃ caiva jāyate sarvadehinām
||30||तेन तत्पावनं क्षेत्रं सर्वेषामिह कीर्तितम् ॥
कामदं मुक्तिदं चैव जायते सर्वदेहिनाम्
tathānyadapi yadvṛttaṃ vṛttāṃtaṃ tatprabhāvajam ||
tadahaṃ saṃpravakṣyāmi śrūyatāṃ dvijasattamāḥ
||31||तथान्यदपि यद्वृत्तं वृत्तांतं तत्प्रभावजम् ॥
तदहं संप्रवक्ष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तमाः
acaleśvaramāhātmyāttasminkṣetre narā drutam ||
vāṃchitaṃ manasaḥ sarve labhaṃte sakalaṃ phalam
||32||अचलेश्वरमाहात्म्यात्तस्मिन्क्षेत्रे नरा द्रुतम् ॥
वांछितं मनसः सर्वे लभंते सकलं फलम्
svargameke pare mokṣaṃ dhanadhānyasutāṃstathā ||
yo yaṃ kāmamabhidhyāya pūjayedacaleśvaram ||
taṃtaṃ sa labhate martyaḥ svalpāyāsena ca drutam
||33||स्वर्गमेके परे मोक्षं धनधान्यसुतांस्तथा ॥
यो यं काममभिध्याय पूजयेदचलेश्वरम् ॥
तंतं स लभते मर्त्यः स्वल्पायासेन च द्रुतम्
atha dṛṣṭvā sahasrākṣaḥ sarve pāpanarā bhuvi ||
svargaṃ yāṃti tathā mokṣaṃ prāpnuvanti ca sammukham
||34||अथ दृष्ट्वा सहस्राक्षः सर्वे पापनरा भुवि ॥
स्वर्गं यांति तथा मोक्षं प्राप्नुवन्ति च सम्मुखम्
tataḥ krodhaṃ ca kāmaṃ ca lobhaṃ dveṣaṃ bhayaṃ ratim ||
mohaṃ ca vyasanaṃ durgaṃ matsaraṃ rāgameva ca
||35||ततः क्रोधं च कामं च लोभं द्वेषं भयं रतिम् ॥
मोहं च व्यसनं दुर्गं मत्सरं रागमेव च
sarvānmūrtānsamāhūya tataḥ provāca sādaram ||
svayameva sahasrākṣo rahasye dvijasattamāḥ ||
naro vā yadi vā nārī camatkārapuraṃ prati ||
yo gacchati dharāpṛṣṭhe yuṣmābhirvārya eva saḥ
||37||सर्वान्मूर्तान्समाहूय ततः प्रोवाच सादरम् ॥
स्वयमेव सहस्राक्षो रहस्ये द्विजसत्तमाः ॥
नरो वा यदि वा नारी चमत्कारपुरं प्रति ॥
यो गच्छति धरापृष्ठे युष्माभिर्वार्य एव सः
tatraiva vasamāno'pi yo gacchedacaleśvaram ||
madvākyātsa viśeṣeṇa sarvairvāryaḥ prayatnataḥ
||38||तत्रैव वसमानोऽपि यो गच्छेदचलेश्वरम् ॥
मद्वाक्यात्स विशेषेण सर्वैर्वार्यः प्रयत्नतः
te tatheti pratijñāya gatvā śakrasya śāsanāt ||
cakrustataḥ samucchinnaṃ tanmāhātmyaṃ gataṃ bhuvi
||39||ते तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा शक्रस्य शासनात् ॥
चक्रुस्ततः समुच्छिन्नं तन्माहात्म्यं गतं भुवि
etadvaḥ sarvamākhyātamākhyānaṃ pāpanāśanam ||
acaleśvaradevasya tasminkṣetre nivāsinaḥ
||40||एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं पापनाशनम् ॥
अचलेश्वरदेवस्य तस्मिन्क्षेत्रे निवासिनः
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye'caleśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma trayodaśodhyāyaḥ || 13 ||