sāvitryā tāstu gaṃdharvyaḥ prāptāḥ sā yatra tiṣṭhati
sūta uvāca
atha yāvacca tāḥ śaptā mātaro dvijasattamāḥ ||
sāvitryā tāstu gaṃdharvyaḥ prāptāḥ sā yatra tiṣṭhati
||1||अथ यावच्च ताः शप्ता मातरो द्विजसत्तमाः ॥
सावित्र्या तास्तु गंधर्व्यः प्राप्ताः सा यत्र तिष्ठति
tataḥ praṇamya tā ūcuḥ sarvā dīnataraṃ vacaḥ ||
vayaṃ samāgatā devi sarvāstava makhe yataḥ
||2||ततः प्रणम्य ता ऊचुः सर्वा दीनतरं वचः ॥
वयं समागता देवि सर्वास्तव मखे यतः
yajñabhāgaṃ labhiṣyāma auduṃbaryāḥ prasādataḥ ||
na cāsmābhiḥ parijñātā sāvitrī cātra tiṣṭhati
||3||यज्ञभागं लभिष्याम औदुंबर्याः प्रसादतः ॥
न चास्माभिः परिज्ञाता सावित्री चात्र तिष्ठति
daurbhāgyadoṣasaṃpannā nāgarībhiḥ samāvṛtā ||
asmākaṃ sukhamārgo'yaṃ nṛtyagītasamudbhavaḥ
||4||दौर्भाग्यदोषसंपन्ना नागरीभिः समावृता ॥
अस्माकं सुखमार्गोऽयं नृत्यगीतसमुद्भवः
tatkurvāṇāstato rātrau śaptā gāṃdharvasattame ||
strīṇāṃ duḥkhena duḥkhārtā jāyaṃte sarvayoṣitaḥ
||5||तत्कुर्वाणास्ततो रात्रौ शप्ता गांधर्वसत्तमे ॥
स्त्रीणां दुःखेन दुःखार्ता जायंते सर्वयोषितः
yūyamānaṃditāḥ sarvāḥ sapatnyā mama cotsave ||
tāṃ praṇamya prapūjyādya nāhaṃ saṃbhāṣitāpi ca
||6||यूयमानंदिताः सर्वाः सपत्न्या मम चोत्सवे ॥
तां प्रणम्य प्रपूज्याद्य नाहं संभाषितापि च
viśeṣānnṛtyagītaṃ ca prārabdhaṃ mama cāgrataḥ ||
tasmādvyomagati rnaiva bhavatīnāṃ bhaviṣyati
||7||विशेषान्नृत्यगीतं च प्रारब्धं मम चाग्रतः ॥
तस्माद्व्योमगति र्नैव भवतीनां भविष्यति
asminsthāne sadā dīnāstathā''śrayavivarjitāḥ ||
saṃtiṣṭhadhvaṃ na vaḥ pūjāṃ kariṣyaṃti ca mānavāḥ
||8||अस्मिन्स्थाने सदा दीनास्तथाऽऽश्रयविवर्जिताः ॥
संतिष्ठध्वं न वः पूजां करिष्यंति च मानवाः
dīnānāmasamarthānāṃ yātrākṛtyeṣu sarvadā ||
tasyāstadvacanaṃ devi nānyathā saṃbhaviṣyati
||9||दीनानामसमर्थानां यात्राकृत्येषु सर्वदा ॥
तस्यास्तद्वचनं देवि नान्यथा संभविष्यति
audumbaryāḥ pūjanāya gatvā tasyai nivedyatām ||
sā hi vyapanayedduḥkhaṃ dhruvaṃ sā hi prakāmadā
||10||औदुम्बर्याः पूजनाय गत्वा तस्यै निवेद्यताम् ॥
सा हि व्यपनयेद्दुःखं ध्रुवं सा हि प्रकामदा
tenā'tra sahasā prāptā yāvannaṣṭamanorathāḥ
||11||तेनाऽत्र सहसा प्राप्ता यावन्नष्टमनोरथाः
tasmātkuruṣva kalyāṇi yathāsmākaṃ gatirbhavet ||
māhātmyaṃ tava varddheta trailokye'pi carācare
||12||तस्मात्कुरुष्व कल्याणि यथास्माकं गतिर्भवेत् ॥
माहात्म्यं तव वर्द्धेत त्रैलोक्येऽपि चराचरे
audumbaryuvāca
kā śaktirvidyate'smākaṃ kṛtaṃ sāvitrisaṃbhavam ||
anyathā kartumevādya sarvairapi surāsuraiḥ
||13||का शक्तिर्विद्यतेऽस्माकं कृतं सावित्रिसंभवम् ॥
अन्यथा कर्तुमेवाद्य सर्वैरपि सुरासुरैः
tathāpi śaktito devyo yatiṣyāmi hitāya vaḥ ||
aṣṭaṣaṣṭiṣu gotreṣu bhavatyaḥ saṃniyojitāḥ
||14||तथापि शक्तितो देव्यो यतिष्यामि हिताय वः ॥
अष्टषष्टिषु गोत्रेषु भवत्यः संनियोजिताः
pitāmahena tuṣṭena tatra pūjāmavāpsyatha ||
yūyaṃ rātrau ca saṃjñābhirhāsyapūrvābhireva ca
||15||पितामहेन तुष्टेन तत्र पूजामवाप्स्यथ ॥
यूयं रात्रौ च संज्ञाभिर्हास्यपूर्वाभिरेव च
adyaprabhṛti yasyātra nāgarasya tu maṃdire ||
vṛddhiḥ saṃpatsyate kācidvi śeṣānmaṃḍapodbhavā
||16||अद्यप्रभृति यस्यात्र नागरस्य तु मंदिरे ॥
वृद्धिः संपत्स्यते काचिद्वि शेषान्मंडपोद्भवा
tathā yā yoṣitaḥ kāścitpuradvāraṃ sametya ca ||
adṛṣṭahāsyamādhyāya kṣapiṣyaṃti baliṃ tataḥ
||17||तथा या योषितः काश्चित्पुरद्वारं समेत्य च ॥
अदृष्टहास्यमाध्याय क्षपिष्यंति बलिं ततः
tena vo bhavitā tṛptirdevānāṃ ca yathā makhaiḥ ||
yāḥ punarna kariṣyaṃti pūjāmetāṃ mayoditām
||18||तेन वो भविता तृप्तिर्देवानां च यथा मखैः ॥
याः पुनर्न करिष्यंति पूजामेतां मयोदिताम्
yuṣmākaṃ nagare tāsāṃ suputro nāśamāpsyati ||
yuṣmākamapamāne na sadā rogī bhaviṣyati
||19||युष्माकं नगरे तासां सुपुत्रो नाशमाप्स्यति ॥
युष्माकमपमाने न सदा रोगी भविष्यति
tasmāttiṣṭhadhvamatraiva rakṣārthaṃ nagarasya ca ||
śāpavyājena yuṣmākaṃ varo'yaṃ samupasthitaḥ
||20||तस्मात्तिष्ठध्वमत्रैव रक्षार्थं नगरस्य च ॥
शापव्याजेन युष्माकं वरोऽयं समुपस्थितः
etasminnaṃtare prāpto devaśarmā dvijottamāḥ ||
gaṃdharvaḥ parvato jātaḥ svapatnyā sahitastadā
||21||एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो देवशर्मा द्विजोत्तमाः ॥
गंधर्वः पर्वतो जातः स्वपत्न्या सहितस्तदा
yadā caudumbarī śaptā nāradena surarṣiṇā ||
mānuṣī bhava kruddhena tadā saṃprārthitastayā
||22||यदा चौदुम्बरी शप्ता नारदेन सुरर्षिणा ॥
मानुषी भव क्रुद्धेन तदा संप्रार्थितस्तया
madarthaṃ mānuṣo bhūtvā tatā tvaṃ cānayā saha ||
sṛja māṃ mānuṣīṃ ceva yena gacchāmi no bhuvi
||23||मदर्थं मानुषो भूत्वा तता त्वं चानया सह ॥
सृज मां मानुषीं चेव येन गच्छामि नो भुवि
viṇmūtrasaṃyute garbhe sarvadoṣasamanvite ||
tataḥ sā kṛpayā tasyāḥ satpatnyā devaśarmaṇaḥ
||24||विण्मूत्रसंयुते गर्भे सर्वदोषसमन्विते ॥
ततः सा कृपया तस्याः सत्पत्न्या देवशर्मणः
avatīrṇā dharāpṛṣṭhe vānaprasthāśrame tataḥ ||
evaṃ sā pañcamī rātristasya yajñasya sattamāḥ
||25||अवतीर्णा धरापृष्ठे वानप्रस्थाश्रमे ततः ॥
एवं सा पञ्चमी रात्रिस्तस्य यज्ञस्य सत्तमाः
utsavena manojñena caudumbaryā vyatikramāt ||
pratyūṣe ca tato jāte yadā tena visarjitā
||26||उत्सवेन मनोज्ञेन चौदुम्बर्या व्यतिक्रमात् ॥
प्रत्यूषे च ततो जाते यदा तेन विसर्जिता
audumbarī tadā prāha parvataṃ janakaṃ nijam ||
kalye'trāvabhṛtho bhāvī vidhiyajñasamudbhavaḥ
||27||औदुम्बरी तदा प्राह पर्वतं जनकं निजम् ॥
कल्येऽत्रावभृथो भावी विधियज्ञसमुद्भवः
sarvatīrthamayastasminsnānaṃ na syāttataḥ param ||
yāsyāmaḥ svagṛhānbhūyaḥ sarvairdevaiḥ samanvitāḥ
||28||सर्वतीर्थमयस्तस्मिन्स्नानं न स्यात्ततः परम् ॥
यास्यामः स्वगृहान्भूयः सर्वैर्देवैः समन्विताः
anenaiva vimānena trayo vāpi yathāsukham ||
mamāpi ca varo jāto yaḥ śāpānnāradodbhavāt ||
yajñabhāgo mayā prāpto devānāmapi durlabhaḥ ||
paurṇamāsīdine prāpte viśeṣātstrījanaiḥ kṛtaḥ
||30||अनेनैव विमानेन त्रयो वापि यथासुखम् ॥
ममापि च वरो जातो यः शापान्नारदोद्भवात् ॥
यज्ञभागो मया प्राप्तो देवानामपि दुर्लभः ॥
पौर्णमासीदिने प्राप्ते विशेषात्स्त्रीजनैः कृतः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmya auduṃbaryutpattipūrvakatatprāgjanmavṛttāṃtavarṇanaṃnāmaikonanavatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ || 189 ||