triśaṃkusvargaprāptivarṇanam
sūta uvāca
evaṃ dhyāyamānena jalamāviśya kāmyayā ||
sṛṣṭaṃ saṃdhyādvayaṃ tacca dṛśyate'dyāpi vai dvijāḥ
||1||एवं ध्यायमानेन जलमाविश्य काम्यया ॥
सृष्टं संध्याद्वयं तच्च दृश्यतेऽद्यापि वै द्विजाः
tato devagaṇāḥ sarve sṛṣṭāstena mahātmanā ||
vaimānikāśca ye kecinnakṣatrāṇi grahāstathā
||2||ततो देवगणाः सर्वे सृष्टास्तेन महात्मना ॥
वैमानिकाश्च ये केचिन्नक्षत्राणि ग्रहास्तथा
manuṣyoragarakṣāṃsi vīrudho vṛkṣasaṃyutāḥ ||
saptarṣayo dhruvādyāśca ye cānye gaganecarāḥ
||3||मनुष्योरगरक्षांसि वीरुधो वृक्षसंयुताः ॥
सप्तर्षयो ध्रुवाद्याश्च ये चान्ये गगनेचराः
evaṃ hi bhagavānsṛṣṭvā viśvāmitraḥ sa manyumān ||
svakīyeṣvatha kṛtyeṣu yojayāmāsa tāṃstataḥ
||4||एवं हि भगवान्सृष्ट्वा विश्वामित्रः स मन्युमान् ॥
स्वकीयेष्वथ कृत्येषु योजयामास तांस्ततः
etasminneva kāle tu dvau sūryo yugapaddivi ||
uditau rātrināthau ca jātāśca dviguṇā grahāḥ ||
dviguṇāni ca bhānyeva saha saptarṣibhirdvijāḥ
||5||एतस्मिन्नेव काले तु द्वौ सूर्यो युगपद्दिवि ॥
उदितौ रात्रिनाथौ च जाताश्च द्विगुणा ग्रहाः ॥
द्विगुणानि च भान्येव सह सप्तर्षिभिर्द्विजाः
evaṃ viyati te sarve sparddhamānāḥ parasparam ||
dṛśyaṃte dviguṇībhūtā janavibhramakārakāḥ
||6||एवं वियति ते सर्वे स्पर्द्धमानाः परस्परम् ॥
दृश्यंते द्विगुणीभूता जनविभ्रमकारकाः
etasminnantare śakraḥ saha sarverdivālayaiḥ ||
jagāma tatra yatrāste bhagavānkamalāsanaḥ ||
7 provācātha praṇamyoccaiḥ kṛtāṃjalipuṭaḥ sthitaḥ ||
stutiṃ kṛtvā suraiḥ sārdhaṃ vedoktaiḥ stavanairdvijāḥ
||8||एतस्मिन्नन्तरे शक्रः सह सर्वेर्दिवालयैः ॥
जगाम तत्र यत्रास्ते भगवान्कमलासनः ॥
७ प्रोवाचाथ प्रणम्योच्चैः कृतांजलिपुटः स्थितः ॥
स्तुतिं कृत्वा सुरैः सार्धं वेदोक्तैः स्तवनैर्द्विजाः
sṛṣṭiḥ kṛtā suraśreṣṭha viśvāmitreṇa sāṃpratam ||
manuṣyayakṣasarpāṇāṃ devagaṃdharvarakṣasām
||9||सृष्टिः कृता सुरश्रेष्ठ विश्वामित्रेण सांप्रतम् ॥
मनुष्ययक्षसर्पाणां देवगंधर्वरक्षसाम्
tasmādvāraya taṃ gatvā svayameva pitāmaha ||
yāvanna vyāpyate sarvaṃ tatsaṣṭyedaṃ carācaram ||
10 tasya tadvacanaṃ śrutvā tenaiva sahito vidhiḥ ||
gatvovāca jaganmitraṃ viśvāmitraṃ munīśvaram
||11||तस्माद्वारय तं गत्वा स्वयमेव पितामह ॥
यावन्न व्याप्यते सर्वं तत्सष्ट्येदं चराचरम् ॥
१० तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तेनैव सहितो विधिः ॥
गत्वोवाच जगन्मित्रं विश्वामित्रं मुनीश्वरम्
nivṛttiṃ kuru viprarṣe sāṃprataṃ vacanānmama ||
sṛṣṭairyāvanna naśyaṃti sarve devāḥ savāsavāḥ
||12||निवृत्तिं कुरु विप्रर्षे सांप्रतं वचनान्मम ॥
सृष्टैर्यावन्न नश्यंति सर्वे देवाः सवासवाः
viśvāmitra uvāca
anenaiva śarīreṇa triśaṃkurnṛpasattamaḥ ||
yadi gacchati te loke tatsṛṣṭiṃ na karomyaham
||13||अनेनैव शरीरेण त्रिशंकुर्नृपसत्तमः ॥
यदि गच्छति ते लोके तत्सृष्टिं न करोम्यहम्
brahmovāca
eṣa gacchatu bhūpālo mayā saha triviṣṭapam ||
anenaiva śarīreṇa tvatprasādānmunīśvara ||
14 virāmaṃ kuru sṛṣṭestvaṃ naitadanyaḥ kariṣyati ||
na kṛtaṃ kenacilloke tatkarma bhavatā kṛtam
||15||एष गच्छतु भूपालो मया सह त्रिविष्टपम् ॥
अनेनैव शरीरेण त्वत्प्रसादान्मुनीश्वर ॥
१४ विरामं कुरु सृष्टेस्त्वं नैतदन्यः करिष्यति ॥
न कृतं केनचिल्लोके तत्कर्म भवता कृतम्
viśvāmitra uvāca
yanmayā kopayuktena kṛteyaṃ sṛṣṭirabjaja ||
tatkṣatavyaṃ tvayā deva sarvalokapitāmaha
||6||यन्मया कोपयुक्तेन कृतेयं सृष्टिरब्जज ॥
तत्क्षतव्यं त्वया देव सर्वलोकपितामह
tathā'kṣayāstu me deva sṛṣṭistava prasādataḥ ||
yā kṛtā na kariṣyāmi bhūyo 'nyāṃ padmasaṃbhava
||17||तथाऽक्षयास्तु मे देव सृष्टिस्तव प्रसादतः ॥
या कृता न करिष्यामि भूयो ऽन्यां पद्मसंभव
vrahmovāca
bhaviṣyati dhruvā vipra sṛṣṭiryā bhavatā kṛtā ||
paraṃ sarveṣu kṛtyeṣu yajñārhā na bhaviṣyati
||18||भविष्यति ध्रुवा विप्र सृष्टिर्या भवता कृता ॥
परं सर्वेषु कृत्येषु यज्ञार्हा न भविष्यति
??? evamuktvā samādāya triśaṃkuṃ prapitāmahaḥ ||
brahmalokaṃ gato hṛṣṭo munistatraiva saṃsthitaḥ
||19||??? एवमुक्त्वा समादाय त्रिशंकुं प्रपितामहः ॥
ब्रह्मलोकं गतो हृष्टो मुनिस्तत्रैव संस्थितः
iti skānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhenāgarakhaṃḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye triśaṃkūpākhyāne triśaṃkusvargaprāptivarṇanaṃnāma saptamo'dhyāyaḥ || 7 ||