suparṇeśvarākhyamāhātmyavarṇanam
sūta uvāca
taddṛṣṭvā puṃḍarīkākṣo garuḍasya viceṣṭitam ||
vismitaściṃtayāmāsa kimidaṃ sāṃprataṃ sthitam
||1||तद्दृष्ट्वा पुंडरीकाक्षो गरुडस्य विचेष्टितम् ॥
विस्मितश्चिंतयामास किमिदं सांप्रतं स्थितम्
api vajraprahāreṇa yasya romāpi na cyutam ||
tau pakṣau sahasā cāsya kathaṃ nipatitau bhuvi
||2||अपि वज्रप्रहारेण यस्य रोमापि न च्युतम् ॥
तौ पक्षौ सहसा चास्य कथं निपतितौ भुवि
nūnametena yā strīṇāṃ kṛtā niṃdā mahātmanā ||
dūṣitaṃ brahmacaryaṃ yacchāṃḍilīṃ samavekṣya ca
||3||नूनमेतेन या स्त्रीणां कृता निंदा महात्मना ॥
दूषितं ब्रह्मचर्यं यच्छांडिलीं समवेक्ष्य च
anayā pātitau pakṣau tapaḥśaktiprabhāvataḥ ||
nānyasya vidyate śaktirīdṛśī bhuvanatraye
||4||अनया पातितौ पक्षौ तपःशक्तिप्रभावतः ॥
नान्यस्य विद्यते शक्तिरीदृशी भुवनत्रये
tataḥ prasādayāmāsa śāṃḍilīṃ garuḍadhvajaḥ ||
tadarthaṃ vinayopetaḥ smitaṃ kṛtvā dvijottamāḥ
||5||ततः प्रसादयामास शांडिलीं गरुडध्वजः ॥
तदर्थं विनयोपेतः स्मितं कृत्वा द्विजोत्तमाः
śrībhagavānuvāca
sāmānyavacanaṃ proktaṃ sarvastrīṇāmanena hi ||
tatkimarthaṃ mahābhāge tvayā caivedṛśaḥ kṛtaḥ
||6||सामान्यवचनं प्रोक्तं सर्वस्त्रीणामनेन हि ॥
तत्किमर्थं महाभागे त्वया चैवेदृशः कृतः
śāṃḍilyuvāca
mama vaktraṃ samālokya smitaṃ cakre janārdana ||
strīniṃdā vihitānena svamatyāpi jagadguro
||7||मम वक्त्रं समालोक्य स्मितं चक्रे जनार्दन ॥
स्त्रीनिंदा विहितानेन स्वमत्यापि जगद्गुरो
etasmātkāraṇādasya nigraho'yaṃ mayā kṛtaḥ ||
manasā na ca vākyena na ca keśava karmaṇā
||8||एतस्मात्कारणादस्य निग्रहोऽयं मया कृतः ॥
मनसा न च वाक्येन न च केशव कर्मणा
śrībhagavānuvāca
tathāpi kuru cāsya tvaṃ prasādaṃ gatakalmaṣe ||
mama vākyānurodhena yadimāṃ manyase śubhe
||9||तथापि कुरु चास्य त्वं प्रसादं गतकल्मषे ॥
मम वाक्यानुरोधेन यदिमां मन्यसे शुभे
śāṃḍilyuvāca
manasāpi mayā dhyātaṃ śubhaṃ vā yadivā'śubham ||
nānyathā jāyate deva viśeṣātkopayuktayā
||10||मनसापि मया ध्यातं शुभं वा यदिवाऽशुभम् ॥
नान्यथा जायते देव विशेषात्कोपयुक्तया
tasmādeṣa mamādeśādārādha yatu śaṃkaram ||
pakṣalābhāya nānyasya śaktirdātuṃ vyavasthitā
||11||तस्मादेष ममादेशादाराध यतु शंकरम् ॥
पक्षलाभाय नान्यस्य शक्तिर्दातुं व्यवस्थिता
athavā puṃḍarīkākṣa rūpamīdṛgvyavasthitaḥ ||
eṣa saṃsthāsyate loke satyametadbravīmyaham
||12||अथवा पुंडरीकाक्ष रूपमीदृग्व्यवस्थितः ॥
एष संस्थास्यते लोके सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्
sūta uvāca
tasyāstadvacanaṃ śrutvā taṃ provāca janārdanaḥ ||
garuḍaṃ dainyasaṃyuktaṃ bhāsapiṃḍopamaṃ sthitam
||13||तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा तं प्रोवाच जनार्दनः ॥
गरुडं दैन्यसंयुक्तं भासपिंडोपमं स्थितम्
eṣa eva varaścāsyā dvipadeśyā dvijottama ||
pakṣalābhāya yatproktaṃ tava śaṃbhuprasādanam
||14||एष एव वरश्चास्या द्विपदेश्या द्विजोत्तम ॥
पक्षलाभाय यत्प्रोक्तं तव शंभुप्रसादनम्
tasmādārādhaya kṣipraṃ tvaṃ devaṃ śaśiśekharam ||
avyagraṃ cittamāsthāya divārātramataṃdritaḥ
||15||तस्मादाराधय क्षिप्रं त्वं देवं शशिशेखरम् ॥
अव्यग्रं चित्तमास्थाय दिवारात्रमतंद्रितः
yena te tatprabhāvena bhūyaḥ syāttādṛśaṃ vapuḥ ||
tasya devasya māhātmyādacirādapi kāśyapa
||16||येन ते तत्प्रभावेन भूयः स्यात्तादृशं वपुः ॥
तस्य देवस्य माहात्म्यादचिरादपि काश्यप
tacchrutvā garuḍastūrṇaṃ dhṛtapāśupatavrataḥ ||
saṃsthāpya devamīśānaṃ tatastaṃ toṣamānayat
||17||तच्छ्रुत्वा गरुडस्तूर्णं धृतपाशुपतव्रतः ॥
संस्थाप्य देवमीशानं ततस्तं तोषमानयत्
cāṃdrāyaṇāni kṛcchrāṇi tathā sāṃtapanāni ca ||
prājāpatyāni cakre'tha pārākāṇi tadagrataḥ
||18||चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च ॥
प्राजापत्यानि चक्रेऽथ पाराकाणि तदग्रतः
snātvā triṣavaṇaṃ paścādbhasmasnāna parāyaṇaḥ ||
japanrudraśiro rudrānnīlarudrāṃstathāparān
||19||स्नात्वा त्रिषवणं पश्चाद्भस्मस्नान परायणः ॥
जपन्रुद्रशिरो रुद्रान्नीलरुद्रांस्तथापरान्
cakre pūjāṃ svayaṃ tasya snāpayitvā yathāvidhi ||
balipūjopahārāṃśca vidhānena prayacchati
||20||चक्रे पूजां स्वयं तस्य स्नापयित्वा यथाविधि ॥
बलिपूजोपहारांश्च विधानेन प्रयच्छति
evaṃ tasya vratasthasya japapūjāparasya ca ||
tato varṣasahasrāṃte gatastuṣṭiṃ maheśvaraḥ ||
abravīdvarado'smīti vṛṇuṣveṣṭaṃ dvijottama
||21||एवं तस्य व्रतस्थस्य जपपूजापरस्य च ॥
ततो वर्षसहस्रांते गतस्तुष्टिं महेश्वरः ॥
अब्रवीद्वरदोऽस्मीति वृणुष्वेष्टं द्विजोत्तम
garuḍa uvāca
paśyāvasthāṃ mameśāna śāṃḍilyā yā vinirmitā ||
pakṣapātaḥ kṛto'smākaṃ tamahaṃ prārthayāmi vai
||22||पश्यावस्थां ममेशान शांडिल्या या विनिर्मिता ॥
पक्षपातः कृतोऽस्माकं तमहं प्रार्थयामि वै
tvayātraiva sadā liṃge stheyaṃ hara mamādhunā ||
mama vākyādasaṃdigdhaṃ yadi ceṣṭaṃ prayacchasi
||23||त्वयात्रैव सदा लिंगे स्थेयं हर ममाधुना ॥
मम वाक्यादसंदिग्धं यदि चेष्टं प्रयच्छसि
bhagavānuvāca
adyaprabhṛti me cātra liṃge vāso bhaviṣyati ||
tvaṃ ca tadrūpasaṃpanno viśeṣādbalavegabhāk
||24||अद्यप्रभृति मे चात्र लिंगे वासो भविष्यति ॥
त्वं च तद्रूपसंपन्नो विशेषाद्बलवेगभाक्
bhaviṣyasi na saṃdeho matprasādādvihaṃgama ||
evamuktvātha taṃ devaḥ svayaṃ pasparśa pāṇinā
||25||भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद्विहंगम ॥
एवमुक्त्वाथ तं देवः स्वयं पस्पर्श पाणिना
tato'sya pakṣau saṃjātau tatkṣaṇādeva sundarau ||
tathā romāṇi divyāni jātarūpopamāni ca
||26||ततोऽस्य पक्षौ संजातौ तत्क्षणादेव सुन्दरौ ॥
तथा रोमाणि दिव्यानि जातरूपोपमानि च
tataḥ praṇamya taṃ devaṃ prahaṣṭaḥ sa vihaṃgamaḥ ||
gataḥ svabhavanaṃ paścādanujñāpya maheśvaram
||27||ततः प्रणम्य तं देवं प्रहष्टः स विहंगमः ॥
गतः स्वभवनं पश्चादनुज्ञाप्य महेश्वरम्
devopi vacanāttasya tasmim̐lliṃge sadā haraḥ ||
nivāsamakarotsamyakprāpte saṃdhyātraye sadā
||2||देवोपि वचनात्तस्य तस्मिँल्लिंगे सदा हरः ॥
निवासमकरोत्सम्यक्प्राप्ते संध्यात्रये सदा
tasya cāyatane puṇye yogātprāṇānparityajet ||
prāyopaveśanaṃ kṛtvā na sa bhūyo'pi jāyate 29 ||
api pāpa samācāraḥ kaulo vā nirghṛṇo'pi vā ||
brahmaghno vā surāpo vā cauro vā bhrūṇahā'pi vā
||30||तस्य चायतने पुण्ये योगात्प्राणान्परित्यजेत् ॥
प्रायोपवेशनं कृत्वा न स भूयोऽपि जायते २९ ॥
अपि पाप समाचारः कौलो वा निर्घृणोऽपि वा ॥
ब्रह्मघ्नो वा सुरापो वा चौरो वा भ्रूणहाऽपि वा
trikālaṃ pūjayanyastu śraddhāpūtena cetasā ||
saṃvatsaraṃ vasetso'pi śivaloke mahīyate
||31||त्रिकालं पूजयन्यस्तु श्रद्धापूतेन चेतसा ॥
संवत्सरं वसेत्सोऽपि शिवलोके महीयते
athavā somavāreṇa yastaṃ paśyati mānavaḥ ||
kṛtvā kṣaṇaṃ subhaktyā yo yāvatsaṃvatsaraṃ dvijāḥ
||32||अथवा सोमवारेण यस्तं पश्यति मानवः ॥
कृत्वा क्षणं सुभक्त्या यो यावत्संवत्सरं द्विजाः
so'pi yāti na saṃdehaḥ puruṣaḥ śivamandire ||
vimānavaramārūḍhaḥ sevyamāno'psarogaṇaiḥ
||33||सोऽपि याति न संदेहः पुरुषः शिवमन्दिरे ॥
विमानवरमारूढः सेव्यमानोऽप्सरोगणैः
tasmātsarvaprayatnena kalikāle viśeṣataḥ ||
draṣṭavyo vai suparṇākhyo devaḥ śraddhāsamanvitaiḥ
||34||तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कलिकाले विशेषतः ॥
द्रष्टव्यो वै सुपर्णाख्यो देवः श्रद्धासमन्वितैः
saṃtyājyāśca tathā prāṇāstadagreprāyasaṃśritaiḥ ||
vāṃchadbhiḥ śivasāṃnidhyaṃ satyametanmayoditam
||35||संत्याज्याश्च तथा प्राणास्तदग्रेप्रायसंश्रितैः ॥
वांछद्भिः शिवसांनिध्यं सत्यमेतन्मयोदितम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe śrīhāṭakeśvarakṣetramāhātmye suparṇeśvarākhyamāhātmyavarṇanaṃnāma dvyaśītitamo'dhyāyaḥ || 82 ||