devīmāhātmye madhukaiṭabhavadhavarṇanam
rājovāca
kā sā devī tvayā proktā brūhi kālavidāṃ vara |
kā mohayati sattvāni kāraṇaṃ kiṃ bhaved dvija
||1||का सा देवी त्वया प्रोक्ता ब्रूहि कालविदां वर ।
का मोहयति सत्त्वानि कारणं किं भवेद् द्विज
kasmādutpadyate devī kiṃrūpā sā kimātmikā |
sarvamākhyāhi bhūdeva kṛpayā mama sarvataḥ
||2||कस्मादुत्पद्यते देवी किंरूपा सा किमात्मिका ।
सर्वमाख्याहि भूदेव कृपया मम सर्वतः
muniruvāca
rājan devyāḥ svarūpaṃ te varṇayāmi niśāmaya |
yathā cotpatitā devī yena vā sā jaganmayī
||3||राजन् देव्याः स्वरूपं ते वर्णयामि निशामय ।
यथा चोत्पतिता देवी येन वा सा जगन्मयी
yadā nārāyaṇo devo viśvaṃ saṃhṛtya yogarāṭ |
āstīrya śeṣaṃ bhagavān samudre nidrito'bhavat
||4||यदा नारायणो देवो विश्वं संहृत्य योगराट् ।
आस्तीर्य शेषं भगवान् समुद्रे निद्रितोऽभवत्
tadā prasvāpavaśago devadevo janārdanaḥ |
tatkarṇamalasañjātau dānavau madhukaiṭabhau
||5||तदा प्रस्वापवशगो देवदेवो जनार्दनः ।
तत्कर्णमलसञ्जातौ दानवौ मधुकैटभौ
brahmāṇaṃ hantumudyuktau dānavau ghorarūpiṇau |
tadā kamalajo devo dṛṣṭvā tau madhukaiṭabhau
||6||ब्रह्माणं हन्तुमुद्युक्तौ दानवौ घोररूपिणौ ।
तदा कमलजो देवो दृष्ट्वा तौ मधुकैटभौ
nidritaṃ devadeveśaṃ cintāmāpa duratyayām |
nidrito bhagavānīśo dānavau ca durāsadau
||7||निद्रितं देवदेवेशं चिन्तामाप दुरत्ययाम् ।
निद्रितो भगवानीशो दानवौ च दुरासदौ
kiṃ karomi kva gacchāmi kathaṃ śarma labhe hyaham |
evaṃ cintayatastasya padyayonermahātmanaḥ
||8||किं करोमि क्व गच्छामि कथं शर्म लभे ह्यहम् ।
एवं चिन्तयतस्तस्य पद्ययोनेर्महात्मनः
buddhiḥ prādūrabhūttāta tadā kāryaprasādhinī |
yasyā vaśaṃ gato devo nidrito bhagavān hariḥ
||9||बुद्धिः प्रादूरभूत्तात तदा कार्यप्रसाधिनी ।
यस्या वशं गतो देवो निद्रितो भगवान् हरिः
tāṃ devīṃ śaraṇaṃ yāmi nidrāṃ sarvaprasūtikām |
brahmovāca |
devi devi jagaddhātri bhaktābhīṣṭaphalaprade
||10||तां देवीं शरणं यामि निद्रां सर्वप्रसूतिकाम् ।
ब्रह्मोवाच ।
देवि देवि जगद्धात्रि भक्ताभीष्टफलप्रदे
jaganmāye mahāmāye samudraśayane śive |
tvadājñāvaśagāḥ sarve svasvakāryavidhāyinaḥ
||11||जगन्माये महामाये समुद्रशयने शिवे ।
त्वदाज्ञावशगाः सर्वे स्वस्वकार्यविधायिनः
kālarātrirmahārātrirmoharātrirmadotkaṭā |
vyāpinī vaśagā mānyā mahānandaikaśevadhiḥ
||12||कालरात्रिर्महारात्रिर्मोहरात्रिर्मदोत्कटा ।
व्यापिनी वशगा मान्या महानन्दैकशेवधिः
mahanīyā mahārādhyā māyā madhumatī mahī |
parāparāṇāṃ sarveṣāṃ paramā tvaṃ prakīrtitā
||13||महनीया महाराध्या माया मधुमती मही ।
परापराणां सर्वेषां परमा त्वं प्रकीर्तिता
lajjā puṣṭiḥ kṣamā kīrtiḥ kāntiḥ kāruṇyavigrahā |
kamanīyā jagadvandyā jāgradādisvarūpiṇī
||14||लज्जा पुष्टिः क्षमा कीर्तिः कान्तिः कारुण्यविग्रहा ।
कमनीया जगद्वन्द्या जाग्रदादिस्वरूपिणी
paramā parameśānī parānandaparāyaṇā |
ekāpyekasvarūpā ca sadvitīyā dvayātmikā
||15||परमा परमेशानी परानन्दपरायणा ।
एकाप्येकस्वरूपा च सद्वितीया द्वयात्मिका
trayī trivarganilayā turyā turyapadātmikā |
pañcamī pañcabhūteśī ṣaṣṭhī ṣaṣṭheśvarīti ca
||16||त्रयी त्रिवर्गनिलया तुर्या तुर्यपदात्मिका ।
पञ्चमी पञ्चभूतेशी षष्ठी षष्ठेश्वरीति च
saptamī saptavāreśī saptasaptavarapradā |
aṣṭamī vasunāthā ca navagrahamayīśvarī
||17||सप्तमी सप्तवारेशी सप्तसप्तवरप्रदा ।
अष्टमी वसुनाथा च नवग्रहमयीश्वरी
navarāgakalā ramyā navasaṃkhyā naveśvarī |
daśamī daśadikpūjyā daśāśāvyāpinī ramā
||18||नवरागकला रम्या नवसंख्या नवेश्वरी ।
दशमी दशदिक्पूज्या दशाशाव्यापिनी रमा
ekādaśātmikā caikādaśarudraniṣevitā |
ekādaśītithiprītā ekādaśagaṇādhipā
||19||एकादशात्मिका चैकादशरुद्रनिषेविता ।
एकादशीतिथिप्रीता एकादशगणाधिपा
dvādaśī dvādaśabhujā dvādaśādityajanmabhūḥ |
trayodaśātmikā devī trayodaśagaṇapriyā
||20||द्वादशी द्वादशभुजा द्वादशादित्यजन्मभूः ।
त्रयोदशात्मिका देवी त्रयोदशगणप्रिया
trayodaśābhidhā bhinnā viśvedevādhidevatā |
caturdaśendravaradā caturdaśamanuprasūḥ
||21||त्रयोदशाभिधा भिन्ना विश्वेदेवाधिदेवता ।
चतुर्दशेन्द्रवरदा चतुर्दशमनुप्रसूः
pañcādhikadaśī vedyā pañcādhikadaśī tithiḥ |
ṣoḍaśī ṣoḍaśabhujā ṣoḍaśendukalāmayī
||22||पञ्चाधिकदशी वेद्या पञ्चाधिकदशी तिथिः ।
षोडशी षोडशभुजा षोडशेन्दुकलामयी
ṣoḍaśātmakacandrāṃśuvyāptadivyakalevarā |
evaṃrūpāsi deveśi nirguṇe tāmasodaye
||23||षोडशात्मकचन्द्रांशुव्याप्तदिव्यकलेवरा ।
एवंरूपासि देवेशि निर्गुणे तामसोदये
tvayā gṛhīto bhagavāndevadevo ramāpatiḥ |
etau durāsadau daityau vikrāntau madhukaiṭabhau
||24||त्वया गृहीतो भगवान्देवदेवो रमापतिः ।
एतौ दुरासदौ दैत्यौ विक्रान्तौ मधुकैटभौ
etayośca vadhārthāya deveśaṃ pratibodhaya |
muniruvāca |
evaṃ stutā bhagavatī tāmasī bhagavatpriyā
||25||एतयोश्च वधार्थाय देवेशं प्रतिबोधय ।
मुनिरुवाच ।
एवं स्तुता भगवती तामसी भगवत्प्रिया
devadevaṃ tadā tyaktvā mohayāmāsa dānavau |
tadaiva bhagavānviṣṇuḥ paramātmā jagatpatiḥ
||26||देवदेवं तदा त्यक्त्वा मोहयामास दानवौ ।
तदैव भगवान्विष्णुः परमात्मा जगत्पतिः
prabodhamāpa deveśo dadṛśe dānavottamau |
tadā tau dānavau ghorau dṛṣṭvā taṃ madhusūdanam
||27||प्रबोधमाप देवेशो ददृशे दानवोत्तमौ ।
तदा तौ दानवौ घोरौ दृष्ट्वा तं मधुसूदनम्
yuddhāya kṛtasaṅkalpau jagmatuḥ sannidhiṃ hareḥ |
yuyudhe ca tatastābhyāṃ bhagavānmadhusūdanaḥ
||28||युद्धाय कृतसङ्कल्पौ जग्मतुः सन्निधिं हरेः ।
युयुधे च ततस्ताभ्यां भगवान्मधुसूदनः
pañcavarṣasahasrāṇi bāhupraharaṇo vibhuḥ |
tau tadātibalonmattau jaganmāyāvimohitau
||29||पञ्चवर्षसहस्राणि बाहुप्रहरणो विभुः ।
तौ तदातिबलोन्मत्तौ जगन्मायाविमोहितौ
vriyatāṃ vara ityevamūcatuḥ parameśvaram |
evaṃ tayorvacaḥ śrutvā bhagavānādipūruṣaḥ
||30||व्रियतां वर इत्येवमूचतुः परमेश्वरम् ।
एवं तयोर्वचः श्रुत्वा भगवानादिपूरुषः
vavre vadhyābubhau me'dya bhavetāmiti niścitam |
tau tadātibalau devaṃ punarevocaturharim
||31||वव्रे वध्याबुभौ मेऽद्य भवेतामिति निश्चितम् ।
तौ तदातिबलौ देवं पुनरेवोचतुर्हरिम्
āvāṃ jahi na yatrorvī payasā ca pariplutā |
tathetyuktvā bhagavatā gadāśaṅkhabhṛtā nṛpa
||32||आवां जहि न यत्रोर्वी पयसा च परिप्लुता ।
तथेत्युक्त्वा भगवता गदाशङ्खभृता नृप
kṛtvā cakreṇa vai chinne jaghane śirasī tayoḥ |
evaṃ devī samutpannā brahmaṇā saṃstutā nṛpa
||33||कृत्वा चक्रेण वै छिन्ने जघने शिरसी तयोः ।
एवं देवी समुत्पन्ना ब्रह्मणा संस्तुता नृप
mahākālī mahārāja sarvayogeśvareśvarī |
mahālakṣmyāstathotpattiṃ niśāmaya mahīpate
||34||महाकाली महाराज सर्वयोगेश्वरेश्वरी ।
महालक्ष्म्यास्तथोत्पत्तिं निशामय महीपते
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ daśamaskandhe devīmāhātmye madhukaiṭabhavadhavarṇanaṃ nāma ekādaśo'dhyāyaḥ || 11 ||