manukṛtaṃ devīstavanam
nārada uvāca
nārāyaṇa dharādhāra sarvapālanakāraṇa |
bhavatodīritaṃ devīcaritaṃ pāpanāśanam
||1||नारायण धराधार सर्वपालनकारण ।
भवतोदीरितं देवीचरितं पापनाशनम्
manvantareṣu sarveṣu sā devī yatsvarūpiṇī |
yadākāreṇa kurute prādurbhāvaṃ maheśvarī
||2||मन्वन्तरेषु सर्वेषु सा देवी यत्स्वरूपिणी ।
यदाकारेण कुरुते प्रादुर्भावं महेश्वरी
tānnaḥ sarvānsamākhyāhi devīmāhātmyamiśritān |
yathā ca yena yeneha pūjitā saṃstutāpi hi
||3||तान्नः सर्वान्समाख्याहि देवीमाहात्म्यमिश्रितान् ।
यथा च येन येनेह पूजिता संस्तुतापि हि
manorathānpūrayati bhaktānāṃ bhaktavatsalā |
tannaḥ śubhūṣamāṇānāṃ devīcaritamuttamam
||4||मनोरथान्पूरयति भक्तानां भक्तवत्सला ।
तन्नः शुभूषमाणानां देवीचरितमुत्तमम्
varṇayasva kṛpāsindho yenāpnoti sukhaṃ mahat |
śrīnārāyaṇa uvāca |
ākarṇaya maharṣe tvaṃ caritaṃ pāpanāśanam
||5||वर्णयस्व कृपासिन्धो येनाप्नोति सुखं महत् ।
श्रीनारायण उवाच ।
आकर्णय महर्षे त्वं चरितं पापनाशनम्
bhaktānāṃ bhaktijananaṃ mahāsampattikārakam |
jagadyonirmahātejā brahmā lokapitāmahaḥ
||6||भक्तानां भक्तिजननं महासम्पत्तिकारकम् ।
जगद्योनिर्महातेजा ब्रह्मा लोकपितामहः
āvirāsīnnābhipadmāddevadevasya cakriṇaḥ |
sa caturmukha āsādya prādurbhāvaṃ mahāmate
||7||आविरासीन्नाभिपद्माद्देवदेवस्य चक्रिणः ।
स चतुर्मुख आसाद्य प्रादुर्भावं महामते
manuṃ svāyambhuvaṃ nāma janayāmāsa mānasāt |
sa mānaso manuḥ putro brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ
||8||मनुं स्वायम्भुवं नाम जनयामास मानसात् ।
स मानसो मनुः पुत्रो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
śatarūpāṃ ca tatpatnīṃ jajñe dharmasvarūpiṇīm |
sa manuḥ kṣīrasindhośca tīre paramapāvane
||9||शतरूपां च तत्पत्नीं जज्ञे धर्मस्वरूपिणीम् ।
स मनुः क्षीरसिन्धोश्च तीरे परमपावने
devīmārādhayāmāsa mahābhāgyaphalapradām |
mūrtiṃ ca mṛṇmayīṃ tasyā vidhāya pṛthivīpatiḥ
||10||देवीमाराधयामास महाभाग्यफलप्रदाम् ।
मूर्तिं च मृण्मयीं तस्या विधाय पृथिवीपतिः
upāsate sma tāṃ devīṃ vāgbhavaṃ sa japan rahaḥ |
nirāhāro jitaśvāso niyamavratakarśitaḥ
||11||उपासते स्म तां देवीं वाग्भवं स जपन् रहः ।
निराहारो जितश्वासो नियमव्रतकर्शितः
ekapādena santiṣṭhan dharāyāmaniśaṃ sthiraḥ |
śatavarṣaṃ jitaḥ kāmaḥ krodhastena mahātmanā
||12||एकपादेन सन्तिष्ठन् धरायामनिशं स्थिरः ।
शतवर्षं जितः कामः क्रोधस्तेन महात्मना
je sthāvaratāṃ devyāścaraṇau cintayan hṛdi |
tasya tattapasā devī prādurbhūtā jaganmayī
||13||जे स्थावरतां देव्याश्चरणौ चिन्तयन् हृदि ।
तस्य तत्तपसा देवी प्रादुर्भूता जगन्मयी
uvāca vacanaṃ divyaṃ varaṃ varaya bhūmipa |
tata ānandajanakaṃ śrutvā vākyaṃ mahīpatiḥ
||14||उवाच वचनं दिव्यं वरं वरय भूमिप ।
तत आनन्दजनकं श्रुत्वा वाक्यं महीपतिः
varayāmāsa tān hṛtsthān varānamaradurlabhān |
manuruvāca |
jaya devi viśālākṣi jaya sarvāntarasthite
||15||वरयामास तान् हृत्स्थान् वरानमरदुर्लभान् ।
मनुरुवाच ।
जय देवि विशालाक्षि जय सर्वान्तरस्थिते
mānye pūjye jagaddhātri sarvamaṅgalamaṅgale |
tvatkaṭākṣāvalokena padmabhūḥ sṛjate jagat
||16||मान्ये पूज्ये जगद्धात्रि सर्वमङ्गलमङ्गले ।
त्वत्कटाक्षावलोकेन पद्मभूः सृजते जगत्
vaikuṇṭhaḥ pālayatyeva haraḥ saṃharate kṣaṇāt |
śacīpatistrilokyāśca śāsako bhavadājñayā
||17||वैकुण्ठः पालयत्येव हरः संहरते क्षणात् ।
शचीपतिस्त्रिलोक्याश्च शासको भवदाज्ञया
prāṇinaḥ śikṣayatyeva daṇḍena ca paretarāṭ |
yādasāmadhipaḥ pāśī pālanaṃ mādṛśāmapi
||18||प्राणिनः शिक्षयत्येव दण्डेन च परेतराट् ।
यादसामधिपः पाशी पालनं मादृशामपि
kurute sa kubero'pi nidhīnāṃ patiravyayaḥ |
hutabhuṅnairṛto vāyurīśānaḥ śeṣa eva ca
||19||कुरुते स कुबेरोऽपि निधीनां पतिरव्ययः ।
हुतभुङ्नैर्ऋतो वायुरीशानः शेष एव च
tvadaṃśasambhavā eva tvacchaktiparibṛṃhitāḥ |
athāpi yadi me devi varo deyo'sti sāmpratam
||20||त्वदंशसम्भवा एव त्वच्छक्तिपरिबृंहिताः ।
अथापि यदि मे देवि वरो देयोऽस्ति साम्प्रतम्
tadā prahvāḥ sargakārye vighnā naśyantu me śive |
vāgbhavasyāpi mantrasya ye kecidupasevinaḥ
||21||तदा प्रह्वाः सर्गकार्ये विघ्ना नश्यन्तु मे शिवे ।
वाग्भवस्यापि मन्त्रस्य ये केचिदुपसेविनः
teṣāṃ siddhiḥ satvarāpi kāryāṇāṃ jāyatāmapi |
ye saṃvādamimaṃ devi paṭhanti śrāvayanti ca
||22||तेषां सिद्धिः सत्वरापि कार्याणां जायतामपि ।
ये संवादमिमं देवि पठन्ति श्रावयन्ति च
teṣāṃ loke bhuktimuktī sulabhe bhavatāṃ śive |
jātismaratvaṃ bhavatu vaktṛtvaṃ sauṣṭhavaṃ tathā
||23||तेषां लोके भुक्तिमुक्ती सुलभे भवतां शिवे ।
जातिस्मरत्वं भवतु वक्तृत्वं सौष्ठवं तथा
jñānasiddhiḥ karmamārgasaṃsiddhirapi cāstu hi |
putrapautrasamṛddhiśca jāyedityeva me vacaḥ
||24||ज्ञानसिद्धिः कर्ममार्गसंसिद्धिरपि चास्तु हि ।
पुत्रपौत्रसमृद्धिश्च जायेदित्येव मे वचः
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ daśamaskandhe manukṛtaṃ devīstavanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ || 1 ||