devyā āvaraṇapūjāvidhivarṇanam
nārada uvāca
śrutaṃ sarvamupākhyānaṃ prakṛtīnāṃ yathātatham |
yacchrutvā mucyate janturjanmasaṃsārabandhanāt
||1||श्रुतं सर्वमुपाख्यानं प्रकृतीनां यथातथम् ।
यच्छ्रुत्वा मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात्
adhunā śrotumicchāmi rahasyaṃ vedagopitam |
rādhāyāścaiva durgāyā vidhānaṃ śruticoditam
||2||अधुना श्रोतुमिच्छामि रहस्यं वेदगोपितम् ।
राधायाश्चैव दुर्गाया विधानं श्रुतिचोदितम्
mahimā varṇito'tīva bhavatā parayordvayoḥ |
śrutvā taṃ tadgataṃ ceto na kasya syānmunīśvara
||3||महिमा वर्णितोऽतीव भवता परयोर्द्वयोः ।
श्रुत्वा तं तद्गतं चेतो न कस्य स्यान्मुनीश्वर
yayoraṃśo jagatsarvaṃ yanniyamyaṃ carācaram |
yayorbhaktyā bhavenmuktistadvidhānaṃ vadādhunā
||4||ययोरंशो जगत्सर्वं यन्नियम्यं चराचरम् ।
ययोर्भक्त्या भवेन्मुक्तिस्तद्विधानं वदाधुना
śrīnārāyaṇa uvāca
śṛṇu nārada vakṣyāmi rahasyaṃ śruticoditam |
yanna kasyāpi cākhyātaṃ sārātsāraṃ parātparam
||5||शृणु नारद वक्ष्यामि रहस्यं श्रुतिचोदितम् ।
यन्न कस्यापि चाख्यातं सारात्सारं परात्परम्
śrutvā parasmai no vācyaṃ yato'tīva rahasyakam |
mūlaprakṛtirūpiṇyāḥ saṃvido jagadudbhave
||6||श्रुत्वा परस्मै नो वाच्यं यतोऽतीव रहस्यकम् ।
मूलप्रकृतिरूपिण्याः संविदो जगदुद्भवे
prādurbhūtaṃ śaktiyugmaṃ prāṇabuddhyadhidaivatam |
jīvānāṃ caiva sarveṣāṃ niyantṛprerakaṃ sadā
||7||प्रादुर्भूतं शक्तियुग्मं प्राणबुद्ध्यधिदैवतम् ।
जीवानां चैव सर्वेषां नियन्तृप्रेरकं सदा
tadadhīnaṃ jagatsarvaṃ virāḍādicarācaram |
yāvattayoḥ prasādo na tāvanmokṣo hi durlabhaḥ
||8||तदधीनं जगत्सर्वं विराडादिचराचरम् ।
यावत्तयोः प्रसादो न तावन्मोक्षो हि दुर्लभः
tatastayoḥ prasādārthaṃ nityaṃ seveta taddvayam |
tatrādau rādhikāmantraṃ śṛṇu nārada bhaktitaḥ
||9||ततस्तयोः प्रसादार्थं नित्यं सेवेत तद्द्वयम् ।
तत्रादौ राधिकामन्त्रं शृणु नारद भक्तितः
brahmaviṣṇvādibhirnityaṃ sevito yaḥ parātparaḥ |
śrīrādheti caturthyantaṃ vahnerjāyā tataḥ param
||10||ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्नित्यं सेवितो यः परात्परः ।
श्रीराधेति चतुर्थ्यन्तं वह्नेर्जाया ततः परम्
ṣaḍakṣaro mahāmantro dharmādyarthaprakāśakaḥ |
māyābījādikaścāyaṃ vāñchācintāmaṇiḥ smṛtaḥ
||11||षडक्षरो महामन्त्रो धर्माद्यर्थप्रकाशकः ।
मायाबीजादिकश्चायं वाञ्छाचिन्तामणिः स्मृतः
vaktrakoṭisahasraistu jihvākoṭiśatairapi |
etanmantrasya māhātmyaṃ varṇituṃ naiva śakyate
||12||वक्त्रकोटिसहस्रैस्तु जिह्वाकोटिशतैरपि ।
एतन्मन्त्रस्य माहात्म्यं वर्णितुं नैव शक्यते
jagrāha prathamaṃ mantraṃ śrīkṛṣṇo bhaktitatparaḥ |
upadeśānmūladevyā goloke rāsamaṇḍale
||13||जग्राह प्रथमं मन्त्रं श्रीकृष्णो भक्तितत्परः ।
उपदेशान्मूलदेव्या गोलोके रासमण्डले
viṣṇustenopadiṣṭastu tena brahmā virāṭ tathā |
tena dharmastena cāhamityeṣā hi paramparā
||14||विष्णुस्तेनोपदिष्टस्तु तेन ब्रह्मा विराट् तथा ।
तेन धर्मस्तेन चाहमित्येषा हि परम्परा
ahaṃ japāmi taṃ mantraṃ tenāhamṛṣirīḍitaḥ |
brahmādyāḥ sakalā devā nityaṃ dhyāyanti tāṃ mudā
||15||अहं जपामि तं मन्त्रं तेनाहमृषिरीडितः ।
ब्रह्माद्याः सकला देवा नित्यं ध्यायन्ति तां मुदा
kṛṣṇārcāyāṃ nādhikāro yato rādhārcanaṃ vinā |
vaiṣṇavaiḥ sakalaistasmātkartavyaṃ rādhikārcanam
||16||कृष्णार्चायां नाधिकारो यतो राधार्चनं विना ।
वैष्णवैः सकलैस्तस्मात्कर्तव्यं राधिकार्चनम्
kṛṣṇaprāṇādhidevī sā tadadhīno vibhuryataḥ |
rāseśvarī tasya nityaṃ tayā hīno na tiṣṭhati
||17||कृष्णप्राणाधिदेवी सा तदधीनो विभुर्यतः ।
रासेश्वरी तस्य नित्यं तया हीनो न तिष्ठति
rādhnoti sakalānkāmāṃstasmādrādheti kīrtitā |
atroktānāṃ manūnāṃ ca ṛṣirasmyahameva ca
||18||राध्नोति सकलान्कामांस्तस्माद्राधेति कीर्तिता ।
अत्रोक्तानां मनूनां च ऋषिरस्म्यहमेव च
chandaśca devī gāyatrī devatātra ca rādhikā |
tāro bījaṃ śaktibījaṃ śaktistu parikīrtitā
||19||छन्दश्च देवी गायत्री देवतात्र च राधिका ।
तारो बीजं शक्तिबीजं शक्तिस्तु परिकीर्तिता
mūlāvṛttyā ṣaḍaṅgāni kartavyānītaratra ca |
atha dhyāyenmahādevīṃ rādhikāṃ rāsanāyikām
||20||मूलावृत्त्या षडङ्गानि कर्तव्यानीतरत्र च ।
अथ ध्यायेन्महादेवीं राधिकां रासनायिकाम्
pūrvoktarītyā tu mune sāmavede vigītayā |
śvetacampakavarṇābhāṃ śaradindusamānanām
||21||पूर्वोक्तरीत्या तु मुने सामवेदे विगीतया ।
श्वेतचम्पकवर्णाभां शरदिन्दुसमाननाम्
koṭicandrapratīkāśāṃ śaradambhojalocanām |
bimbādharāṃ pṛthuśroṇīṃ kāñcīyutanitambinīm
||22||कोटिचन्द्रप्रतीकाशां शरदम्भोजलोचनाम् ।
बिम्बाधरां पृथुश्रोणीं काञ्चीयुतनितम्बिनीम्
kundapaṅktisamānābhadantapaṅktivirājitām |
kṣaumāmbaraparīdhānāṃ vahniśuddhāṃśukānvitām
||23||कुन्दपङ्क्तिसमानाभदन्तपङ्क्तिविराजिताम् ।
क्षौमाम्बरपरीधानां वह्निशुद्धांशुकान्विताम्
īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ karikumbhayugastanīm |
sadā dvādaśavarṣīyāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām
||24||ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां करिकुम्भयुगस्तनीम् ।
सदा द्वादशवर्षीयां रत्नभूषणभूषिताम्
śṛṅgārasindhulaharīṃ bhaktānugrahakātarām |
mallikāmālatīmālākeśapāśavirājitām
||25||शृङ्गारसिन्धुलहरीं भक्तानुग्रहकातराम् ।
मल्लिकामालतीमालाकेशपाशविराजिताम्
sukumārāṅgalatikāṃ rāsamaṇḍalamadhyagām |
varābhayakarāṃ śāntāṃ śaśvatsusthirayauvanām
||26||सुकुमाराङ्गलतिकां रासमण्डलमध्यगाम् ।
वराभयकरां शान्तां शश्वत्सुस्थिरयौवनाम्
ratnasiṃhāsanāsīnāṃ gopīmaṇḍalanāyikām |
kṛṣṇaprāṇādhikāṃ vedabodhitāṃ parameśvarīm
||27||रत्नसिंहासनासीनां गोपीमण्डलनायिकाम् ।
कृष्णप्राणाधिकां वेदबोधितां परमेश्वरीम्
evaṃ dhyātvā tato bāhye śālagrāme ghaṭe'thavā |
yantre vāṣṭadale devīṃ pūjayettu vidhānataḥ
||28||एवं ध्यात्वा ततो बाह्ये शालग्रामे घटेऽथवा ।
यन्त्रे वाष्टदले देवीं पूजयेत्तु विधानतः
āvāhya devīṃ tatpaścādāsanādi pradīyatām |
mūlamantraṃ samuccārya cāsanādīni kalpayet
||29||आवाह्य देवीं तत्पश्चादासनादि प्रदीयताम् ।
मूलमन्त्रं समुच्चार्य चासनादीनि कल्पयेत्
pādyaṃ tu pādayordadyānmastake'rghyaṃ samīritam |
mukhe tvācamanīyaṃ syāttrivāraṃ mūlavidyayā
||30||पाद्यं तु पादयोर्दद्यान्मस्तकेऽर्घ्यं समीरितम् ।
मुखे त्वाचमनीयं स्यात्त्रिवारं मूलविद्यया
madhuparkaṃ tato dadyādekāṃ gāṃ ca payasvinīm |
tato nayetsnānaśālāṃ tāṃ ca tatraiva bhāvayet
||31||मधुपर्कं ततो दद्यादेकां गां च पयस्विनीम् ।
ततो नयेत्स्नानशालां तां च तत्रैव भावयेत्
abhyaṅgādisnānavidhiṃ kalpayitvātha vāsasī |
tataśca candanaṃ dadyānnānālaṅkārapūrvakam
||32||अभ्यङ्गादिस्नानविधिं कल्पयित्वाथ वाससी ।
ततश्च चन्दनं दद्यान्नानालङ्कारपूर्वकम्
puṣpamālā bahuvidhāstulasīmañjarīyutāḥ |
pārijātaprasūnāni śatapatrādikāni ca
||33||पुष्पमाला बहुविधास्तुलसीमञ्जरीयुताः ।
पारिजातप्रसूनानि शतपत्रादिकानि च
tataḥ kuryātpavitraṃ tatparivārārcanaṃ vibhoḥ |
agnīśāsuravāyavyamadhye dikṣvaṅgapūjanam
||34||ततः कुर्यात्पवित्रं तत्परिवारार्चनं विभोः ।
अग्नीशासुरवायव्यमध्ये दिक्ष्वङ्गपूजनम्
kṛtvā paścādaṣṭadale dakṣiṇāvartato'grataḥ |
mālāvatīmagradale vahnikoṇe ca mādhavīm
||35||कृत्वा पश्चादष्टदले दक्षिणावर्ततोऽग्रतः ।
मालावतीमग्रदले वह्निकोणे च माधवीम्
ratnamālāṃ dakṣiṇe ca nairṛtye tu suśīlakām |
paścāddale śaśikalāṃ pūjayenmatimānnaraḥ
||36||रत्नमालां दक्षिणे च नैर्ऋत्ये तु सुशीलकाम् ।
पश्चाद्दले शशिकलां पूजयेन्मतिमान्नरः
mārute pārijātāṃ cāpyuttare ca parāvatīm |
īśānakoṇe sampūjyā sundarī priyakāriṇī
||37||मारुते पारिजातां चाप्युत्तरे च परावतीम् ।
ईशानकोणे सम्पूज्या सुन्दरी प्रियकारिणी
brāhmyādayastu tadbāhye'pyāśāpālāṃstu bhūpure |
vajrādikānyāyudhāni devīmitthaṃ prapūjayet
||38||ब्राह्म्यादयस्तु तद्बाह्येऽप्याशापालांस्तु भूपुरे ।
वज्रादिकान्यायुधानि देवीमित्थं प्रपूजयेत्
tato devīṃ sāvaraṇāṃ gandhādyairupacārakaiḥ |
rājopacārasahitaiḥ pūjayenmatimānnaraḥ
||39||ततो देवीं सावरणां गन्धाद्यैरुपचारकैः ।
राजोपचारसहितैः पूजयेन्मतिमान्नरः
tataḥ stuvīta deveśīṃ stotrairnāmasahasrakaiḥ |
sahasrasaṃkhyaṃ ca japaṃ nityaṃ kuryātprayatnataḥ
||40||ततः स्तुवीत देवेशीं स्तोत्रैर्नामसहस्रकैः ।
सहस्रसंख्यं च जपं नित्यं कुर्यात्प्रयत्नतः
ya evaṃ pūjayeddevīṃ rādhāṃ rāseśvarīṃ parām |
sa bhavedviṣṇutulyastu golokaṃ yāti santatam
||41||य एवं पूजयेद्देवीं राधां रासेश्वरीं पराम् ।
स भवेद्विष्णुतुल्यस्तु गोलोकं याति सन्ततम्
yaḥ kārtikyāṃ paurṇamāsyāṃ rādhājanmotsava budhaḥ |
kurute tasya sānnidhyaṃ dadyādrāseśvarī parā
||42||यः कार्तिक्यां पौर्णमास्यां राधाजन्मोत्सव बुधः ।
कुरुते तस्य सान्निध्यं दद्याद्रासेश्वरी परा
kenacitkāraṇenaiva rādhā vṛndāvane vane |
vṛṣabhānusutā jātā golokasthāyinī sadā
||43||केनचित्कारणेनैव राधा वृन्दावने वने ।
वृषभानुसुता जाता गोलोकस्थायिनी सदा
atroktānāṃ tu mantrāṇāṃ varṇasaṃkhyāvidhānataḥ |
puraścaraṇakarmoktaṃ daśāṃśaṃ homamācaret
||44||अत्रोक्तानां तु मन्त्राणां वर्णसंख्याविधानतः ।
पुरश्चरणकर्मोक्तं दशांशं होममाचरेत्
tilaistrisvādusaṃyuktairjuhuyādbhaktibhāvataḥ |
nārada uvāca |
stotraṃ vada mune samyagyena devī prasīdati
||45||तिलैस्त्रिस्वादुसंयुक्तैर्जुहुयाद्भक्तिभावतः ।
नारद उवाच ।
स्तोत्रं वद मुने सम्यग्येन देवी प्रसीदति
śrīnārāyaṇa uvāca
namaste parameśāni rāsamaṇḍalavāsini |
rāseśvari namaste'stu kṛṣṇaprāṇādhikapriye
||46||नमस्ते परमेशानि रासमण्डलवासिनि ।
रासेश्वरि नमस्तेऽस्तु कृष्णप्राणाधिकप्रिये
namastrailokyajanani prasīda karuṇārṇave |
brahmaviṣṇvādibhirdevairvandyamānapadāmbuje
||47||नमस्त्रैलोक्यजननि प्रसीद करुणार्णवे ।
ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्देवैर्वन्द्यमानपदाम्बुजे
namaḥ sarasvatīrūpe namaḥ sāvitri śaṅkari |
gaṅgāpadmāvatīrūpe ṣaṣṭhi maṅgalacaṇḍike
||48||नमः सरस्वतीरूपे नमः सावित्रि शङ्करि ।
गङ्गापद्मावतीरूपे षष्ठि मङ्गलचण्डिके
namaste tulasīrūpe namo lakṣmīsvarūpiṇi |
namo durge bhagavati namaste sarvarūpiṇi
||49||नमस्ते तुलसीरूपे नमो लक्ष्मीस्वरूपिणि ।
नमो दुर्गे भगवति नमस्ते सर्वरूपिणि
mūlaprakṛtirūpāṃ tvāṃ bhajāmaḥ karuṇārṇavām |
saṃsārasāgarādasmānuddharāmba dayāṃ kuru
||50||मूलप्रकृतिरूपां त्वां भजामः करुणार्णवाम् ।
संसारसागरादस्मानुद्धराम्ब दयां कुरु
idaṃ stotraṃ trisandhyaṃ yaḥ paṭhedrādhāṃ smarannaraḥ |
na tasya durlabhaṃ kiñcitkadācicca bhaviṣyati
||51||इदं स्तोत्रं त्रिसन्ध्यं यः पठेद्राधां स्मरन्नरः ।
न तस्य दुर्लभं किञ्चित्कदाचिच्च भविष्यति
dehānte ca vasennityaṃ goloke rāsamaṇḍale |
idaṃ rahasyaṃ paramaṃ na cākhyeyaṃ tu kasyacit
||52||देहान्ते च वसेन्नित्यं गोलोके रासमण्डले ।
इदं रहस्यं परमं न चाख्येयं तु कस्यचित्
adhunā śṛṇu viprendra durgādevyā vidhānakam |
yasyāḥ smaraṇamātreṇa palāyante mahāpadaḥ
||53||अधुना शृणु विप्रेन्द्र दुर्गादेव्या विधानकम् ।
यस्याः स्मरणमात्रेण पलायन्ते महापदः
enāṃ na bhajate yo hi tādṛṅnāstyeva kutracit |
sarvopāsyā sarvamātā śaivī śaktirmahādbhutā
||54||एनां न भजते यो हि तादृङ्नास्त्येव कुत्रचित् ।
सर्वोपास्या सर्वमाता शैवी शक्तिर्महाद्भुता
sarvabuddhyādhidevīyamantaryāmisvarūpiṇī |
durgasaṅkaṭahantrīti durgeti prathitā bhuvi
||55||सर्वबुद्ध्याधिदेवीयमन्तर्यामिस्वरूपिणी ।
दुर्गसङ्कटहन्त्रीति दुर्गेति प्रथिता भुवि
vaiṣṇavānāṃ ca śaivānāmupāsyeyaṃ ca nityaśaḥ |
mūlaprakṛtirūpā sā sṛṣṭisthityantakāriṇī
||56||वैष्णवानां च शैवानामुपास्येयं च नित्यशः ।
मूलप्रकृतिरूपा सा सृष्टिस्थित्यन्तकारिणी
tasyā navākṣaraṃ mantraṃ vakṣye mantrottamottamam |
vāgbhavaṃ śambhuvanitā kāmabījaṃ tataḥ param
||57||तस्या नवाक्षरं मन्त्रं वक्ष्ये मन्त्रोत्तमोत्तमम् ।
वाग्भवं शम्भुवनिता कामबीजं ततः परम्
cāmuṇḍāyai padaṃ paścādvicce ityakṣaradvayam |
navākṣaro manuḥ prokto bhajatāṃ kalpapādapaḥ
||58||चामुण्डायै पदं पश्चाद्विच्चे इत्यक्षरद्वयम् ।
नवाक्षरो मनुः प्रोक्तो भजतां कल्पपादपः
brahmaviṣṇumaheśānā ṛṣayo'sya prakīrtitāḥ |
chandāṃsyuktāni satataṃ gāyatryuṣṇiganuṣṭubhaḥ
||59||ब्रह्मविष्णुमहेशाना ऋषयोऽस्य प्रकीर्तिताः ।
छन्दांस्युक्तानि सततं गायत्र्युष्णिगनुष्टुभः
mahākālī mahālakṣmīḥ sarasvatyapi devatāḥ |
syādraktadantikābījaṃ durgā ca bhrāmarī tathā
||60||महाकाली महालक्ष्मीः सरस्वत्यपि देवताः ।
स्याद्रक्तदन्तिकाबीजं दुर्गा च भ्रामरी तथा
nandāśākambharīdevyau bhīmā ca śaktayaḥ smṛtāḥ |
dharmārthakāmamokṣeṣu viniyoga udāhṛtaḥ
||61||नन्दाशाकम्भरीदेव्यौ भीमा च शक्तयः स्मृताः ।
धर्मार्थकाममोक्षेषु विनियोग उदाहृतः
ṛṣicchando daivatāni maulau vaktre hṛdi nyaset |
stanayoḥ śaktibījāni nyasetsarvārthasiddhaye
||62||ऋषिच्छन्दो दैवतानि मौलौ वक्त्रे हृदि न्यसेत् ।
स्तनयोः शक्तिबीजानि न्यसेत्सर्वार्थसिद्धये
bījatrayaiścaturbhiśca dvābhyāṃ sarveṇa caiva hi |
ṣaḍaṅgāni manoḥ kuryājjātiyuktāni deśikaḥ
||63||बीजत्रयैश्चतुर्भिश्च द्वाभ्यां सर्वेण चैव हि ।
षडङ्गानि मनोः कुर्याज्जातियुक्तानि देशिकः
śikhāyāṃ locanadvandve śrutināsānaneṣu ca |
gude nyasenmantravarṇānsarveṇa vyāpakaṃ caret
||64||शिखायां लोचनद्वन्द्वे श्रुतिनासाननेषु च ।
गुदे न्यसेन्मन्त्रवर्णान्सर्वेण व्यापकं चरेत्
khaḍgacakragadābāṇacāpāni parighaṃ tathā |
śūlaṃ bhuśuṇḍīṃ ca śiraḥ śaṅkhaṃ sandadhatīṃ karaiḥ
||65||खड्गचक्रगदाबाणचापानि परिघं तथा ।
शूलं भुशुण्डीं च शिरः शङ्खं सन्दधतीं करैः
mahākālīṃ trinayanāṃ nānābhūṣaṇabhūṣitām |
nīlāñjanasamaprakhyāṃ daśapādānanāṃ bhaje
||66||महाकालीं त्रिनयनां नानाभूषणभूषिताम् ।
नीलाञ्जनसमप्रख्यां दशपादाननां भजे
madhukaiṭabhanāśārthaṃ yāṃ tuṣṭāvāmbujāsanaḥ |
evaṃ dhyāyenmahākālīṃ kāmabījasvarūpiṇīm
||67||मधुकैटभनाशार्थं यां तुष्टावाम्बुजासनः ।
एवं ध्यायेन्महाकालीं कामबीजस्वरूपिणीम्
akṣamālāṃ ca paraśuṃ gadeṣukuliśāni ca |
padmaṃ dhanuṣkuṇḍikāṃ ca daṇḍaṃ śaktimasiṃ tathā
||68||अक्षमालां च परशुं गदेषुकुलिशानि च ।
पद्मं धनुष्कुण्डिकां च दण्डं शक्तिमसिं तथा
carmāmbujaṃ tathā ghaṇṭāṃ surāpātraṃ ca śūlakam |
pāśaṃ sudarśanaṃ caiva dadhatīmaruṇaprabhām
||69||चर्माम्बुजं तथा घण्टां सुरापात्रं च शूलकम् ।
पाशं सुदर्शनं चैव दधतीमरुणप्रभाम्
raktāmbujāsanagatāṃ māyābījasvarūpiṇīm |
mahālakṣmīṃ bhajedevaṃ mahiṣāsuramardinīm
||70||रक्ताम्बुजासनगतां मायाबीजस्वरूपिणीम् ।
महालक्ष्मीं भजेदेवं महिषासुरमर्दिनीम्
ghaṇṭāśūle halaṃ śaṅkhaṃ musalaṃ ca sudarśanam |
dhanurbāṇān hastapadmairdadhānāṃ kundasannibhām
||71||घण्टाशूले हलं शङ्खं मुसलं च सुदर्शनम् ।
धनुर्बाणान् हस्तपद्मैर्दधानां कुन्दसन्निभाम्
śumbhādidaityasaṃhartrīṃ vāṇībījasvarūpiṇīm |
mahāsarasvatīṃ dhyāyetsaccidānandavigrahām
||72||शुम्भादिदैत्यसंहर्त्रीं वाणीबीजस्वरूपिणीम् ।
महासरस्वतीं ध्यायेत्सच्चिदानन्दविग्रहाम्
yantramasyāḥ śṛṇu prājña tryasraṃ ṣaṭkoṇasaṃyutam |
tato'ṣṭadalapadmaṃ ca caturviṃśatipatrakam
||73||यन्त्रमस्याः शृणु प्राज्ञ त्र्यस्रं षट्कोणसंयुतम् ।
ततोऽष्टदलपद्मं च चतुर्विंशतिपत्रकम्
bhūgṛheṇa samāyuktaṃ yantramevaṃ vicintayet |
śālagrāme ghaṭe vāpi yantre vā pratimāsu vā
||74||भूगृहेण समायुक्तं यन्त्रमेवं विचिन्तयेत् ।
शालग्रामे घटे वापि यन्त्रे वा प्रतिमासु वा
bāṇaliṅge'thavā sūrye yajeddevīmananyadhīḥ |
jayādiśaktisaṃyukte pīṭhe devīṃ prapūjayet
||75||बाणलिङ्गेऽथवा सूर्ये यजेद्देवीमनन्यधीः ।
जयादिशक्तिसंयुक्ते पीठे देवीं प्रपूजयेत्
pūrvakoṇe sarasvatyā sahitaṃ padmajaṃ yajet |
śriyā saha hariṃ tatra nairṛte koṇake yajet
||76||पूर्वकोणे सरस्वत्या सहितं पद्मजं यजेत् ।
श्रिया सह हरिं तत्र नैर्ऋते कोणके यजेत्
pārvatyā sahitaṃ śambhuṃ vāyukoṇe samarcayet |
devyā uttarataḥ pūjyaḥ siṃho vāme mahāsuram
||77||पार्वत्या सहितं शम्भुं वायुकोणे समर्चयेत् ।
देव्या उत्तरतः पूज्यः सिंहो वामे महासुरम्
mahiṣaṃ pūjayedante ṣaṭkoṇeṣu yajetkramāt |
nandajāṃ raktadantāṃ ca tathā śākambharīṃ śivām
||78||महिषं पूजयेदन्ते षट्कोणेषु यजेत्क्रमात् ।
नन्दजां रक्तदन्तां च तथा शाकम्भरीं शिवाम्
durgāṃ bhīmāṃ bhrāmarīṃ ca tato vasudaleṣu ca |
brāhmīṃ māheśvarīṃ caiva kaumārīṃ vaiṣṇavīṃ tathā
||79||दुर्गां भीमां भ्रामरीं च ततो वसुदलेषु च ।
ब्राह्मीं माहेश्वरीं चैव कौमारीं वैष्णवीं तथा
vārāhīṃ nārasiṃhīṃ ca aindrīṃ cāmuṇḍakāṃ tathā |
pūjayecca tataḥ paścāttattvapatreṣu pūrvataḥ
||80||वाराहीं नारसिंहीं च ऐन्द्रीं चामुण्डकां तथा ।
पूजयेच्च ततः पश्चात्तत्त्वपत्रेषु पूर्वतः
viṣṇumāyāṃ cetanāṃ ca buddhiṃ nidrāṃ kṣudhāṃ tathā |
chāyāṃ śaktiṃ parāṃ tṛṣṇāṃ śāntiṃ jātiṃ ca lajjayā
||81||विष्णुमायां चेतनां च बुद्धिं निद्रां क्षुधां तथा ।
छायां शक्तिं परां तृष्णां शान्तिं जातिं च लज्जया
kṣāntiṃ śraddhāṃ kīrtilakṣmyau dhṛtiṃ vṛttiṃ śrutiṃ smṛtim |
dayāṃ tuṣṭiṃ tataḥ puṣṭiṃ mātṛbhrāntī iti kramāt
||82||क्षान्तिं श्रद्धां कीर्तिलक्ष्म्यौ धृतिं वृत्तिं श्रुतिं स्मृतिम् ।
दयां तुष्टिं ततः पुष्टिं मातृभ्रान्ती इति क्रमात्
tato bhūpurakoṇeṣu gaṇeśaṃ kṣetrapālakam |
vaṭukaṃ yoginīścāpi pūjayenmatimānnaraḥ
||83||ततो भूपुरकोणेषु गणेशं क्षेत्रपालकम् ।
वटुकं योगिनीश्चापि पूजयेन्मतिमान्नरः
indrādyānapi tadbāhye vajrādyāyudhasaṃyutān |
pūjayedanayā rītyā devīṃ sāvaraṇāṃ tataḥ
||84||इन्द्राद्यानपि तद्बाह्ये वज्राद्यायुधसंयुतान् ।
पूजयेदनया रीत्या देवीं सावरणां ततः
rājopacārānvividhāndadyādambāpratuṣṭaye |
tato japennavārṇaṃ ca mantraṃ mantrārthapūrvakam
||85||राजोपचारान्विविधान्दद्यादम्बाप्रतुष्टये ।
ततो जपेन्नवार्णं च मन्त्रं मन्त्रार्थपूर्वकम्
tataḥ saptaśatīstotraṃ devyā agre tu sampaṭhet |
nānena sadṛśaṃ stotraṃ vidyate bhuvanatraye
||86||ततः सप्तशतीस्तोत्रं देव्या अग्रे तु सम्पठेत् ।
नानेन सदृशं स्तोत्रं विद्यते भुवनत्रये
tataścānena deveśīṃ toṣayet pratyahaṃ naraḥ |
dharmārthakāmamokṣāṇāmālayaṃ jāyate naraḥ
||87||ततश्चानेन देवेशीं तोषयेत् प्रत्यहं नरः ।
धर्मार्थकाममोक्षाणामालयं जायते नरः
iti te kathitaṃ vipra śrīdurgāyā vidhānakam |
kṛtārthatā yena bhavettadetatkathitaṃ tava
||88||इति ते कथितं विप्र श्रीदुर्गाया विधानकम् ।
कृतार्थता येन भवेत्तदेतत्कथितं तव
sarve devā haribrahmapramukhā manavastathā |
munayo jñānaniṣṭhāśca yoginaścāśramāstathā
||89||सर्वे देवा हरिब्रह्मप्रमुखा मनवस्तथा ।
मुनयो ज्ञाननिष्ठाश्च योगिनश्चाश्रमास्तथा
lakṣmyādayastathā devyaḥ sarve dhyāyanti tāṃ śivām |
tadaiva janmasāphalyaṃ durgāsmaraṇamasti cet
||90||लक्ष्म्यादयस्तथा देव्यः सर्वे ध्यायन्ति तां शिवाम् ।
तदैव जन्मसाफल्यं दुर्गास्मरणमस्ति चेत्
caturdaśāpi manavo dhyātvā caraṇapaṅkajam |
manutvaṃ prāptavantaśca devāḥ svaṃ svaṃ padaṃ tathā
||91||चतुर्दशापि मनवो ध्यात्वा चरणपङ्कजम् ।
मनुत्वं प्राप्तवन्तश्च देवाः स्वं स्वं पदं तथा
tadetatsarvamākhyātaṃ rahasyātirahasyakam |
prakṛtīnāṃ pañcakasya tadaṃśānāṃ ca varṇanam
||92||तदेतत्सर्वमाख्यातं रहस्यातिरहस्यकम् ।
प्रकृतीनां पञ्चकस्य तदंशानां च वर्णनम्
śrutvaitanmanujo nityaṃ puruṣārthacatuṣṭayam |
labhate nātra sandehaḥ satyaṃ satyaṃ mayoditam
||93||श्रुत्वैतन्मनुजो नित्यं पुरुषार्थचतुष्टयम् ।
लभते नात्र सन्देहः सत्यं सत्यं मयोदितम्
aputro labhate putraṃ vidyārthī prāpnuyācca tām |
yaṃ yaṃ kāmaṃ smaredvāpi taṃ taṃ śrutvā samāpnuyāt
||94||अपुत्रो लभते पुत्रं विद्यार्थी प्राप्नुयाच्च ताम् ।
यं यं कामं स्मरेद्वापि तं तं श्रुत्वा समाप्नुयात्
navarātre paṭhedetaddevyagre tu samāhitaḥ |
parituṣṭā jagaddhātrī bhavatyeva hi niścitam
||95||नवरात्रे पठेदेतद्देव्यग्रे तु समाहितः ।
परितुष्टा जगद्धात्री भवत्येव हि निश्चितम्
nityamekaikamadhyāyaṃ paṭhedyaḥ pratyahaṃ naraḥ |
tasya vaśyā bhaveddevī devīpriyakaro hi saḥ
||96||नित्यमेकैकमध्यायं पठेद्यः प्रत्यहं नरः ।
तस्य वश्या भवेद्देवी देवीप्रियकरो हि सः
śakunāṃśca parīkṣeta nityamasminyathāvidhi |
kumārīdivyahastena yadvā baṭukarāmbujāt
||97||शकुनांश्च परीक्षेत नित्यमस्मिन्यथाविधि ।
कुमारीदिव्यहस्तेन यद्वा बटुकराम्बुजात्
manorathaṃ tu saṅkalpya pustakaṃ pūjayettataḥ |
devīṃ ca jagadīśānīṃ praṇamecca punaḥ punaḥ
||98||मनोरथं तु सङ्कल्प्य पुस्तकं पूजयेत्ततः ।
देवीं च जगदीशानीं प्रणमेच्च पुनः पुनः
susnātāṃ kanyakāṃ tatrānīyābhyarcya yathāvidhi |
śalākāṃ ropayenmadhye tathā svarṇena nirmitām
||99||सुस्नातां कन्यकां तत्रानीयाभ्यर्च्य यथाविधि ।
शलाकां रोपयेन्मध्ये तथा स्वर्णेन निर्मिताम्
śubhaṃ vāpyaśubhaṃ tatra yadāyāti ca tadbhavet |
udāsīne'pyudāsīnaṃ kāryaṃ bhavati niścitam
||100||शुभं वाप्यशुभं तत्र यदायाति च तद्भवेत् ।
उदासीनेऽप्युदासीनं कार्यं भवति निश्चितम्
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ navamaskandhe devyā āvaraṇapūjāvidhivarṇanaṃ nāma pañcāśattamo'dhyāyaḥ || 50 ||