pṛthivyupākhyāne narakaphalaprāptivarṇanam
nārada uvāca
bhūmidānakṛtaṃ puṇyaṃ pāpaṃ taddharaṇena ca |
parabhūharaṇātpāpaṃ parakūpe khanane tathā
||1||भूमिदानकृतं पुण्यं पापं तद्धरणेन च ।
परभूहरणात्पापं परकूपे खनने तथा
ambuvācyāṃ bhūkhanane vīryasya tyāga eva ca |
dīpādisthāpanātpāpaṃ śrotumicchāmi yatnataḥ
||2||अम्बुवाच्यां भूखनने वीर्यस्य त्याग एव च ।
दीपादिस्थापनात्पापं श्रोतुमिच्छामि यत्नतः
anyadvā pṛthivījanyaṃ pāpaṃ yatpṛcchate param |
yadasti tatpratīkāraṃ vada vedavidāṃvara
||3||अन्यद्वा पृथिवीजन्यं पापं यत्पृच्छते परम् ।
यदस्ति तत्प्रतीकारं वद वेदविदांवर
śrīnārāyaṇa uvāca
vitastimātrabhūmiṃ ca yo dadāti ca bhārate |
sandhyāpūtāya viprāya sa yāti śivamandiram
||4||वितस्तिमात्रभूमिं च यो ददाति च भारते ।
सन्ध्यापूताय विप्राय स याति शिवमन्दिरम्
bhūmiṃ ca sarvasasyāḍhyāṃ brāhmaṇāya dadāti ca |
bhūmireṇupramāṇābdamante viṣṇupade sthitiḥ
||5||भूमिं च सर्वसस्याढ्यां ब्राह्मणाय ददाति च ।
भूमिरेणुप्रमाणाब्दमन्ते विष्णुपदे स्थितिः
grāmaṃ bhūmiṃ ca dhānyaṃ ca brāhmaṇāya dadāti yaḥ |
sarvapāpādvinirmuktau cobhau devīpuraḥsthitau
||6||ग्रामं भूमिं च धान्यं च ब्राह्मणाय ददाति यः ।
सर्वपापाद्विनिर्मुक्तौ चोभौ देवीपुरःस्थितौ
bhūmidānaṃ ca tatkāle yaḥ sādhuścānumodate |
sa ca prayāti vaikuṇṭhe mitragotrasamanvitaḥ
||7||भूमिदानं च तत्काले यः साधुश्चानुमोदते ।
स च प्रयाति वैकुण्ठे मित्रगोत्रसमन्वितः
svadattāṃ paradattāṃ vā brahmavṛttiṃ harettu yaḥ |
sa tiṣṭhati kālasūtre yāvaccandradivākarau
||8||स्वदत्तां परदत्तां वा ब्रह्मवृत्तिं हरेत्तु यः ।
स तिष्ठति कालसूत्रे यावच्चन्द्रदिवाकरौ
tatyutrapautraprabhṛtirbhūmihīnaḥ śriyā hataḥ |
putrahīno daridraśca ghoraṃ yāti ca rauravam
||9||तत्युत्रपौत्रप्रभृतिर्भूमिहीनः श्रिया हतः ।
पुत्रहीनो दरिद्रश्च घोरं याति च रौरवम्
gavāṃ mārgaṃ viniṣkṛṣya yaśca sasyaṃ dadāti ca |
divyaṃ varṣaśataṃ caiva kumbhīpāke ca tiṣṭhati
||10||गवां मार्गं विनिष्कृष्य यश्च सस्यं ददाति च ।
दिव्यं वर्षशतं चैव कुम्भीपाके च तिष्ठति
goṣṭhaṃ taḍāgaṃ niṣkṛṣya mārge sasyaṃ dadāti yaḥ |
sa tiṣṭhatyasipatre ca yāvadindrāścaturdaśa
||11||गोष्ठं तडागं निष्कृष्य मार्गे सस्यं ददाति यः ।
स तिष्ठत्यसिपत्रे च यावदिन्द्राश्चतुर्दश
pañcapiṇḍānanuddhṛtya parakūpe ca snāti yaḥ |
prāpnoti narakaṃ caiva snānaṃ niṣphalameva ca
||12||पञ्चपिण्डाननुद्धृत्य परकूपे च स्नाति यः ।
प्राप्नोति नरकं चैव स्नानं निष्फलमेव च
kāmī bhūmau ca rahasi vīryatyāgaṃ karoti yaḥ |
bhūmireṇupramāṇaṃ ca varṣaṃ tiṣṭhati raurave
||13||कामी भूमौ च रहसि वीर्यत्यागं करोति यः ।
भूमिरेणुप्रमाणं च वर्षं तिष्ठति रौरवे
ambuvācyāṃ bhūkaraṇaṃ yaḥ karoti ca mānavaḥ |
sa yāti kṛmidaṃśaṃ ca sthitistatra caturyugam
||14||अम्बुवाच्यां भूकरणं यः करोति च मानवः ।
स याति कृमिदंशं च स्थितिस्तत्र चतुर्युगम्
parakīye luptakūpe kūpaṃ mūḍhaḥ karoti yaḥ |
puṣkariṇyāṃ ca luptāyāṃ puṣkariṇīṃ dadāti yaḥ
||15||परकीये लुप्तकूपे कूपं मूढः करोति यः ।
पुष्करिण्यां च लुप्तायां पुष्करिणीं ददाति यः
sarvaṃ phalaṃ parasyaiva taptakuṇḍaṃ vrajecca saḥ |
tatra tiṣṭhati santapto yāvadindrāścaturdaśa
||16||सर्वं फलं परस्यैव तप्तकुण्डं व्रजेच्च सः ।
तत्र तिष्ठति सन्तप्तो यावदिन्द्राश्चतुर्दश
parakīye taḍāge ca paṅkamuddhṛtya conmṛjet |
reṇupramāṇavarṣaṃ ca brahmaloke vasennaraḥ
||17||परकीये तडागे च पङ्कमुद्धृत्य चोन्मृजेत् ।
रेणुप्रमाणवर्षं च ब्रह्मलोके वसेन्नरः
piṇḍaṃ pitre bhūmibharturna pradāya ca mānavaḥ |
śrāddhaṃ karoti yo mūḍho narakaṃ yāti niścitam
||18||पिण्डं पित्रे भूमिभर्तुर्न प्रदाय च मानवः ।
श्राद्धं करोति यो मूढो नरकं याति निश्चितम्
bhūmau dīpaṃ yo'rpayati sa cāndhaḥ saptajanmasu |
bhūmau śaṅkhaṃ ca saṃsthāpya kuṣṭhaṃ janmāntare labhet
||19||भूमौ दीपं योऽर्पयति स चान्धः सप्तजन्मसु ।
भूमौ शङ्खं च संस्थाप्य कुष्ठं जन्मान्तरे लभेत्
muktāṃ māṇikyahīrau ca suvarṇaṃ ca maṇiṃ tathā |
pañca saṃsthāpayedbhūmau sa cāndhaḥ saptajanmasu
||20||मुक्तां माणिक्यहीरौ च सुवर्णं च मणिं तथा ।
पञ्च संस्थापयेद्भूमौ स चान्धः सप्तजन्मसु
śivaliṅgaṃ śivāmarcāṃ yaścārpayati bhūtale |
śatamanvantaraṃ yāvatkṛmibhakṣaḥ sa tiṣṭhati
||21||शिवलिङ्गं शिवामर्चां यश्चार्पयति भूतले ।
शतमन्वन्तरं यावत्कृमिभक्षः स तिष्ठति
śaṅkhaṃ yantraṃ śilātoyaṃ puṣpaṃ ca tulasīdalam |
yaścārpayati bhūmau ca sa tiṣṭhennarake dhruvam
||22||शङ्खं यन्त्रं शिलातोयं पुष्पं च तुलसीदलम् ।
यश्चार्पयति भूमौ च स तिष्ठेन्नरके ध्रुवम्
japamālāṃ puṣpamālāṃ karpūraṃ rocanaṃ tathā |
yo mūḍhaścārpayedbhūmau sa yāti narakaṃ dhruvam
||23||जपमालां पुष्पमालां कर्पूरं रोचनं तथा ।
यो मूढश्चार्पयेद्भूमौ स याति नरकं ध्रुवम्
bhūmau candanakāṣṭhaṃ ca rudrākṣaṃ kuśamūlakam |
saṃsthāpya bhūmau narake vasenmanvantarāvadhi
||24||भूमौ चन्दनकाष्ठं च रुद्राक्षं कुशमूलकम् ।
संस्थाप्य भूमौ नरके वसेन्मन्वन्तरावधि
pustakaṃ yajñasūtraṃ ca bhūmau saṃsthāpayennaraḥ |
na bhavedviprayonau ca tasya janmāntare janiḥ
||25||पुस्तकं यज्ञसूत्रं च भूमौ संस्थापयेन्नरः ।
न भवेद्विप्रयोनौ च तस्य जन्मान्तरे जनिः
brahmahatyāsamaṃ pāpamiha vai labhate dhruvam |
grandhiyuktaṃ yajñasūtraṃ pūjyaṃ ca sarvavarṇakaiḥ
||26||ब्रह्महत्यासमं पापमिह वै लभते ध्रुवम् ।
ग्रन्धियुक्तं यज्ञसूत्रं पूज्यं च सर्ववर्णकैः
yajñaṃ kṛtvā tu yo bhūmiṃ kṣīreṇa na hi siñcati |
sa yāti taptabhūmiṃ ca santaptaḥ saptajanmasu
||27||यज्ञं कृत्वा तु यो भूमिं क्षीरेण न हि सिञ्चति ।
स याति तप्तभूमिं च सन्तप्तः सप्तजन्मसु
bhūkampe grahaṇe yo hi karoti khananaṃ bhuvaḥ |
janmāntare mahāpāpo hyaṅgahīno bhaved dhruvam
||28||भूकम्पे ग्रहणे यो हि करोति खननं भुवः ।
जन्मान्तरे महापापो ह्यङ्गहीनो भवेद् ध्रुवम्
bhavanaṃ yatra sarveṣāṃ bhūmistena prakīrtitā |
kāśyapī kaśyapasyeyamacalā sthirarūpataḥ
||29||भवनं यत्र सर्वेषां भूमिस्तेन प्रकीर्तिता ।
काश्यपी कश्यपस्येयमचला स्थिररूपतः
viśvambharā dhāraṇāccānantānantasvarūpataḥ |
pṛthivī pṛthukanyātvādvistṛtatvānmahāmune
||30||विश्वम्भरा धारणाच्चानन्तानन्तस्वरूपतः ।
पृथिवी पृथुकन्यात्वाद्विस्तृतत्वान्महामुने
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ navamaskandhe pṛthivyupākhyāne narakaphalaprāptivarṇanaṃ nāma daśamo'dhyāyaḥ || 10 ||