surabhyupākhyānavarṇanam
nārada uvāca
kā vā sā surabhirdevī golokādāgatā ca yā |
tajjanmacaritaṃ brahmañchrotumicchāmi yatnataḥ
||1||का वा सा सुरभिर्देवी गोलोकादागता च या ।
तज्जन्मचरितं ब्रह्मञ्छ्रोतुमिच्छामि यत्नतः
śrīnārāyaṇāya uvāca
gavāmadhiṣṭhātṛdevī gavāmādyā gavāṃ prasūḥ |
gavāṃ pradhānā surabhirgoloke sā samudbhavā
||2||गवामधिष्ठातृदेवी गवामाद्या गवां प्रसूः ।
गवां प्रधाना सुरभिर्गोलोके सा समुद्भवा
sarvādisṛṣṭeścaritaṃ kathayāmi niśāmaya |
babhūva tena tajjanma purā vṛndāvane vane
||3||सर्वादिसृष्टेश्चरितं कथयामि निशामय ।
बभूव तेन तज्जन्म पुरा वृन्दावने वने
ekadā rādhikānātho rādhayā saha kautukī |
gopāṅganāparivṛtaḥ puṇyaṃ vṛndāvanaṃ yayau
||4||एकदा राधिकानाथो राधया सह कौतुकी ।
गोपाङ्गनापरिवृतः पुण्यं वृन्दावनं ययौ
sahasā tatra rahasi vijahāra sa kautukāt |
babhūva kṣīrapānecchā tasya svecchāmayasya ca
||5||सहसा तत्र रहसि विजहार स कौतुकात् ।
बभूव क्षीरपानेच्छा तस्य स्वेच्छामयस्य च
sasṛje surabhiṃ devīṃ līlayā vāmapārśvataḥ |
vatsayuktāṃ dugdhavatīṃ vatso nāma manorathaḥ
||6||ससृजे सुरभिं देवीं लीलया वामपार्श्वतः ।
वत्सयुक्तां दुग्धवतीं वत्सो नाम मनोरथः
dṛṣṭvā savatsāṃ śrīdāmā navabhāṇḍe dudoha ca |
kṣīraṃ sudhātiriktaṃ ca janmamṛtyujarāharam
||7||दृष्ट्वा सवत्सां श्रीदामा नवभाण्डे दुदोह च ।
क्षीरं सुधातिरिक्तं च जन्ममृत्युजराहरम्
tadutthaṃ ca payaḥ svādu papau gopīpatiḥ svayam |
saro babhūva payasāṃ bhāṇḍavisraṃsanena ca
||8||तदुत्थं च पयः स्वादु पपौ गोपीपतिः स्वयम् ।
सरो बभूव पयसां भाण्डविस्रंसनेन च
dīrghaṃ ca vistṛtaṃ caiva paritaḥ śatayojanam |
goloke'yaṃ prasiddhaśca so'pi kṣīrasarovaraḥ
||9||दीर्घं च विस्तृतं चैव परितः शतयोजनम् ।
गोलोकेऽयं प्रसिद्धश्च सोऽपि क्षीरसरोवरः
gopikānāṃ ca rādhāyāḥ krīḍāvāpī babhūva sā |
ratnendraracitā pūrṇaṃ bhūtā cāpīśvarecchayā
||10||गोपिकानां च राधायाः क्रीडावापी बभूव सा ।
रत्नेन्द्ररचिता पूर्णं भूता चापीश्वरेच्छया
babhūva kāmadhenūnāṃ sahasā lakṣakoṭayaḥ |
yāvantastatra gopāśca surabhyā lomakūpataḥ
||11||बभूव कामधेनूनां सहसा लक्षकोटयः ।
यावन्तस्तत्र गोपाश्च सुरभ्या लोमकूपतः
tāsāṃ putrāśca bahavaḥ sambabhūvurasaṃkhyakāḥ |
kathitā ca gavāṃ sṛṣṭistayā ca pūritaṃ jagat
||12||तासां पुत्राश्च बहवः सम्बभूवुरसंख्यकाः ।
कथिता च गवां सृष्टिस्तया च पूरितं जगत्
pūjāṃ cakāra bhagavān surabhyāśca purā mune |
tato babhūva tatpūjā triṣu lokeṣu durlabhā
||13||पूजां चकार भगवान् सुरभ्याश्च पुरा मुने ।
ततो बभूव तत्पूजा त्रिषु लोकेषु दुर्लभा
dīpānvitāparadine śrīkṛṣṇasyājñayā hareḥ |
babhūva surabhiḥ pūjyā dharmavaktrādidaṃ śrutam
||14||दीपान्वितापरदिने श्रीकृष्णस्याज्ञया हरेः ।
बभूव सुरभिः पूज्या धर्मवक्त्रादिदं श्रुतम्
dhyānaṃ stotraṃ mūlamantraṃ yadyatyūjāvidhikramam |
vedoktaṃ ca mahābhāga nibodha kathayāmi te
||15||ध्यानं स्तोत्रं मूलमन्त्रं यद्यत्यूजाविधिक्रमम् ।
वेदोक्तं च महाभाग निबोध कथयामि ते
oṃ surabhyai nama iti mantrastasyāḥ ṣaḍakṣaraḥ |
siddho lakṣajapenaiva bhaktānāṃ kalpapādapaḥ
||16||ॐ सुरभ्यै नम इति मन्त्रस्तस्याः षडक्षरः ।
सिद्धो लक्षजपेनैव भक्तानां कल्पपादपः
dhyānaṃ yajurvedagītaṃ tasyāḥ pūjā ca sarvataḥ |
ṛddhidā vṛddhidā caiva muktidā sarvakāmadā
||17||ध्यानं यजुर्वेदगीतं तस्याः पूजा च सर्वतः ।
ऋद्धिदा वृद्धिदा चैव मुक्तिदा सर्वकामदा
lakṣmīsvarūpāṃ paramāṃ rādhāsahacarīṃ parām |
gavāmadhiṣṭhātṛdevīṃ gavāmādyāṃ gavāṃ prasūm
||18||लक्ष्मीस्वरूपां परमां राधासहचरीं पराम् ।
गवामधिष्ठातृदेवीं गवामाद्यां गवां प्रसूम्
pavitrarūpāṃ pūtāṃ ca bhaktānāṃ sarvakāmadām |
yayā pūtaṃ sarvaviśvaṃ tāṃ devīṃ surabhiṃ bhaje
||19||पवित्ररूपां पूतां च भक्तानां सर्वकामदाम् ।
यया पूतं सर्वविश्वं तां देवीं सुरभिं भजे
ghaṭe vā dhenuśirasi bandhastambhe gavāmapi |
śālagrāme jalāgnau vā surabhiṃ pūjayed dvijaḥ
||20||घटे वा धेनुशिरसि बन्धस्तम्भे गवामपि ।
शालग्रामे जलाग्नौ वा सुरभिं पूजयेद् द्विजः
dīpānvitāparadine pūrvāhne bhaktisaṃyutaḥ |
yaḥ pūjayecca surabhiṃ sa ca pūjyo bhavedbhuvi
||21||दीपान्वितापरदिने पूर्वाह्ने भक्तिसंयुतः ।
यः पूजयेच्च सुरभिं स च पूज्यो भवेद्भुवि
ekadā triṣu lokeṣu vārāhe viṣṇumāyayā |
kṣīraṃ jahāra surabhiścintitāśca surādayaḥ
||22||एकदा त्रिषु लोकेषु वाराहे विष्णुमायया ।
क्षीरं जहार सुरभिश्चिन्तिताश्च सुरादयः
te gatvā brahmaloke ca brahmāṇaṃ tuṣṭuvustadā |
tadājñayā ca surabhiṃ tuṣṭāva pākaśāsanaḥ
||23||ते गत्वा ब्रह्मलोके च ब्रह्माणं तुष्टुवुस्तदा ।
तदाज्ञया च सुरभिं तुष्टाव पाकशासनः
purandara uvāca
namo devyai mahādevyai surabhyai ca namo namaḥ |
gavāṃ bījasvarūpāyai namaste jagadambike
||24||नमो देव्यै महादेव्यै सुरभ्यै च नमो नमः ।
गवां बीजस्वरूपायै नमस्ते जगदम्बिके
namo rādhāpriyāyai ca padmāṃśāyai namo namaḥ |
namaḥ kṛṣṇapriyāyai ca gavāṃ mātre namo namaḥ
||25||नमो राधाप्रियायै च पद्मांशायै नमो नमः ।
नमः कृष्णप्रियायै च गवां मात्रे नमो नमः
kalpavṛkṣasvarūpāyai sarveṣāṃ satataṃ pare |
kṣīradāyai dhanadāyai buddhidāyai namo namaḥ
||26||कल्पवृक्षस्वरूपायै सर्वेषां सततं परे ।
क्षीरदायै धनदायै बुद्धिदायै नमो नमः
śubhāyai ca subhadrāyai gopradāyai namo namaḥ |
yaśodāyai kīrtidāyai dharmadāyai namo namaḥ
||27||शुभायै च सुभद्रायै गोप्रदायै नमो नमः ।
यशोदायै कीर्तिदायै धर्मदायै नमो नमः
stotraśravaṇamātreṇa tuṣṭā hṛṣṭā jagatprasūḥ |
āvirbabhūva tatraiva brahmaloke sanātanī
||28||स्तोत्रश्रवणमात्रेण तुष्टा हृष्टा जगत्प्रसूः ।
आविर्बभूव तत्रैव ब्रह्मलोके सनातनी
mahendrāya varaṃ dattvā vāñchitaṃ cāpi durlabham |
jagāma sā ca golokaṃ yayurdevādayo gṛham
||29||महेन्द्राय वरं दत्त्वा वाञ्छितं चापि दुर्लभम् ।
जगाम सा च गोलोकं ययुर्देवादयो गृहम्
babhūva viśvaṃ sahasā dugdhapūrṇaṃ ca nārada |
dugdhaṃ ghṛtaṃ tato yajñastataḥ prītiḥ surasya ca
||30||बभूव विश्वं सहसा दुग्धपूर्णं च नारद ।
दुग्धं घृतं ततो यज्ञस्ततः प्रीतिः सुरस्य च
idaṃ stotraṃ mahāpuṇyaṃ bhaktiyuktaśca yaḥ paṭhet |
sa gomān dhanavāṃścaiva kīrtimānputravāṃstathā
||31||इदं स्तोत्रं महापुण्यं भक्तियुक्तश्च यः पठेत् ।
स गोमान् धनवांश्चैव कीर्तिमान्पुत्रवांस्तथा
sa snātaḥ sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu dīkṣitaḥ |
iha loke sukhaṃ bhuktvā yātyante kṛṣṇamandire
||32||स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः ।
इह लोके सुखं भुक्त्वा यात्यन्ते कृष्णमन्दिरे
suciraṃ nivasettatra karoti kṛṣṇasevanam |
na punarbhavanaṃ tatra brahmaputro bhavettataḥ
||33||सुचिरं निवसेत्तत्र करोति कृष्णसेवनम् ।
न पुनर्भवनं तत्र ब्रह्मपुत्रो भवेत्ततः
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ navamaskandhe surabhyupākhyānavarṇanaṃ nāmekonapañcāśattamo'dhyāyaḥ || 49 ||