sāvitrīpūjāvidhikathanam
nārada uvāca
tulasyupākhyānamidaṃ śrutaṃ cātisudhopamam |
tataḥ sāvitryupākhyānaṃ tanme vyākhyātumarhasi
||1||तुलस्युपाख्यानमिदं श्रुतं चातिसुधोपमम् ।
ततः सावित्र्युपाख्यानं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
purā kena samudbhūtā sā śrutā ca śruteḥ prasūḥ |
kena vā pūjitā loke prathame kaiśca vā pare
||2||पुरा केन समुद्भूता सा श्रुता च श्रुतेः प्रसूः ।
केन वा पूजिता लोके प्रथमे कैश्च वा परे
śrīnārāyaṇa uvāca
brahmaṇā vedajananī prathame pūjitā mune |
dvitīye ca vedagaṇaistatpaścādviduṣāṃ gaṇaiḥ
||3||ब्रह्मणा वेदजननी प्रथमे पूजिता मुने ।
द्वितीये च वेदगणैस्तत्पश्चाद्विदुषां गणैः
tadā cāśvapatirbhūpaḥ pūjayāmāsa bhārate |
tatpaścātpūjayāmāsurvarṇāścatvāra eva ca
||4||तदा चाश्वपतिर्भूपः पूजयामास भारते ।
तत्पश्चात्पूजयामासुर्वर्णाश्चत्वार एव च
nārada uvāca
ko vā so'śvapatirbrahman kena vā tena pūjitā |
sarvapūjyā ca sā devī prathame kaiśca vā pare
||5||को वा सोऽश्वपतिर्ब्रह्मन् केन वा तेन पूजिता ।
सर्वपूज्या च सा देवी प्रथमे कैश्च वा परे
śrīnārāyaṇa uvāca
madradeśe mahārājo babhūvāśvapatirmune |
vairiṇāṃ balahartā ca mitrāṇāṃ duḥkhanāśanaḥ
||6||मद्रदेशे महाराजो बभूवाश्वपतिर्मुने ।
वैरिणां बलहर्ता च मित्राणां दुःखनाशनः
āsīttasya mahārājñī mahiṣī dharmacāriṇī |
mālatīti samākhyātā yathā lakṣmīrgadābhṛtaḥ
||7||आसीत्तस्य महाराज्ञी महिषी धर्मचारिणी ।
मालतीति समाख्याता यथा लक्ष्मीर्गदाभृतः
sā ca rājñī ca vandhyā ca vasiṣṭhasyopadeśataḥ |
cakārārādhanaṃ bhaktyā sāvitryāścaiva nārada
||8||सा च राज्ञी च वन्ध्या च वसिष्ठस्योपदेशतः ।
चकाराराधनं भक्त्या सावित्र्याश्चैव नारद
pratyādeśaṃ na sā prāptā mahiṣī na dadarśa tām |
gṛhaṃ jagāma duḥkhārtā hṛdayena vidūyatā
||9||प्रत्यादेशं न सा प्राप्ता महिषी न ददर्श ताम् ।
गृहं जगाम दुःखार्ता हृदयेन विदूयता
rājā tāṃ duḥkhitāṃ dṛṣṭvā bodhayitvā nayena vai |
sāvitryāstapase bhaktyā jagāma puṣkaraṃ tadā
||10||राजा तां दुःखितां दृष्ट्वा बोधयित्वा नयेन वै ।
सावित्र्यास्तपसे भक्त्या जगाम पुष्करं तदा
tapaścakāra tatraiva saṃyataḥ śatavatsaram |
na dadarśa ca sāvitryā pratyādeśo babhūva ca
||11||तपश्चकार तत्रैव संयतः शतवत्सरम् ।
न ददर्श च सावित्र्या प्रत्यादेशो बभूव च
śuśrāvākāśavāṇīṃ ca nṛpendraścāśarīriṇīm |
gāyatryā daśalakṣaṃ ca japaṃ tvaṃ kuru nārada
||12||शुश्रावाकाशवाणीं च नृपेन्द्रश्चाशरीरिणीम् ।
गायत्र्या दशलक्षं च जपं त्वं कुरु नारद
etasminnantare tatra ājagāma parāśaraḥ |
praṇanāma tatastaṃ ca munirnṛpamuvāca ca
||13||एतस्मिन्नन्तरे तत्र आजगाम पराशरः ।
प्रणनाम ततस्तं च मुनिर्नृपमुवाच च
muniruvāca
sakṛjjapaśca gāyatryāḥ pāpaṃ dinabhavaṃ haret |
daśavāraṃ japenaiva naśyetpāpaṃ divāniśam
||14||सकृज्जपश्च गायत्र्याः पापं दिनभवं हरेत् ।
दशवारं जपेनैव नश्येत्पापं दिवानिशम्
śatavāraṃ japaścaiva pāpaṃ māsārjitaṃ haret |
sahasradhā japaścaiva kalmaṣaṃ vatsarārjitam
||15||शतवारं जपश्चैव पापं मासार्जितं हरेत् ।
सहस्रधा जपश्चैव कल्मषं वत्सरार्जितम्
lakṣo janmakṛtaṃ pāpaṃ daśalakṣo'nyajanmajam |
sarvajanmakṛtaṃ pāpaṃ śatalakṣādvinaśyati
||16||लक्षो जन्मकृतं पापं दशलक्षोऽन्यजन्मजम् ।
सर्वजन्मकृतं पापं शतलक्षाद्विनश्यति
karoti muktiṃ viprāṇāṃ japo daśaguṇastataḥ |
karaṃ sarpaphaṇākāraṃ kṛtvā tadrandhamudritam
||17||करोति मुक्तिं विप्राणां जपो दशगुणस्ततः ।
करं सर्पफणाकारं कृत्वा तद्रन्धमुद्रितम्
ānamramūrdhamacalaṃ prajapetprāṅmukho dvijaḥ |
anāmikāmadhyadeśādadho'vāmakrameṇa ca
||18||आनम्रमूर्धमचलं प्रजपेत्प्राङ्मुखो द्विजः ।
अनामिकामध्यदेशादधोऽवामक्रमेण च
tarjanīmūlaparyantaṃ japasyaivaṃ kramaḥ kare |
śvetapaṅkajabījānāṃ sphaṭikānāṃ ca saṃskṛtām
||19||तर्जनीमूलपर्यन्तं जपस्यैवं क्रमः करे ।
श्वेतपङ्कजबीजानां स्फटिकानां च संस्कृताम्
kṛtvā vai mālikāṃ rājan japettīrthe surālaye |
saṃsthāpya mālāmaśvatthapatre padme ca saṃyataḥ
||20||कृत्वा वै मालिकां राजन् जपेत्तीर्थे सुरालये ।
संस्थाप्य मालामश्वत्थपत्रे पद्मे च संयतः
kṛtvā gorocanāktāṃ ca gāyatryā snāpayetsudhīḥ |
gāyatrīśatakaṃ tasyāṃ japecca vidhipūrvakam
||21||कृत्वा गोरोचनाक्तां च गायत्र्या स्नापयेत्सुधीः ।
गायत्रीशतकं तस्यां जपेच्च विधिपूर्वकम्
athavā pañcagavyena snātvā mālāṃ susaṃskṛtām |
atha gaṅgodakenaiva snātvā vātisusaṃskṛtām
||22||अथवा पञ्चगव्येन स्नात्वा मालां सुसंस्कृताम् ।
अथ गङ्गोदकेनैव स्नात्वा वातिसुसंस्कृताम्
evaṃ krameṇa rājarṣe daśalakṣaṃ japaṃ kuru |
sākṣāddrakṣyasi sāvitrīṃ trijanmapātakakṣayāt
||23||एवं क्रमेण राजर्षे दशलक्षं जपं कुरु ।
साक्षाद्द्रक्ष्यसि सावित्रीं त्रिजन्मपातकक्षयात्
nityaṃ sandhyāṃ ca he rājan kariṣyasi dine dine |
madhyāhne cāpi sāyāhne prātareva śuciḥ sadā
||24||नित्यं सन्ध्यां च हे राजन् करिष्यसि दिने दिने ।
मध्याह्ने चापि सायाह्ने प्रातरेव शुचिः सदा
sandhyāhīno'śucirnityamanarhaḥ sarvakarmasu |
yadahnā kurute karma na tasya phalabhāgbhavet
||25||सन्ध्याहीनोऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु ।
यदह्ना कुरुते कर्म न तस्य फलभाग्भवेत्
nopatiṣṭhati yaḥ pūrvāṃ nopāste yastu paścimām |
sa śūdravadbahiṣkāryaḥ sarvasmād dvijakarmaṇaḥ
||26||नोपतिष्ठति यः पूर्वां नोपास्ते यस्तु पश्चिमाम् ।
स शूद्रवद्बहिष्कार्यः सर्वस्माद् द्विजकर्मणः
yāvajjīvanaparyantaṃ triḥsandhyāṃ yaḥ karoti ca |
sa ca sūryasamo viprastejasā tapasā sadā
||27||यावज्जीवनपर्यन्तं त्रिःसन्ध्यां यः करोति च ।
स च सूर्यसमो विप्रस्तेजसा तपसा सदा
tatpādapadmarajasā sadyaḥpūtā vasundharā |
jīvanmuktaḥ sa tejasvī sandhyāpūto hi yo dvijaḥ
||28||तत्पादपद्मरजसा सद्यःपूता वसुन्धरा ।
जीवन्मुक्तः स तेजस्वी सन्ध्यापूतो हि यो द्विजः
tīrthāni ca pavitrāṇi tasya saṃsparśamātrataḥ |
tataḥ pāpāni yāntyeva vainateyādivoragāḥ
||29||तीर्थानि च पवित्राणि तस्य संस्पर्शमात्रतः ।
ततः पापानि यान्त्येव वैनतेयादिवोरगाः
na gṛhṇanti surāḥ pūjāṃ pitaraḥ piṇḍatarpaṇam |
svecchayā ca dvijāteśca trisandhyārahitasya ca
||30||न गृह्णन्ति सुराः पूजां पितरः पिण्डतर्पणम् ।
स्वेच्छया च द्विजातेश्च त्रिसन्ध्यारहितस्य च
mūlaprakṛtyabhakto yastanmantrasyāpyanarcakaḥ |
tadutsavavihīnaśca viṣahīno yathoragaḥ
||31||मूलप्रकृत्यभक्तो यस्तन्मन्त्रस्याप्यनर्चकः ।
तदुत्सवविहीनश्च विषहीनो यथोरगः
viṣṇumantravihīnaśca trisandhyārahito dvijaḥ |
ekādaśīvihīnaśca viṣahīno yathoragaḥ
||32||विष्णुमन्त्रविहीनश्च त्रिसन्ध्यारहितो द्विजः ।
एकादशीविहीनश्च विषहीनो यथोरगः
hareranaivedyabhojī dhāvako vṛṣavāhakaḥ |
śūdrānnabhojī yo vipro viṣahīno yathoragaḥ
||33||हरेरनैवेद्यभोजी धावको वृषवाहकः ।
शूद्रान्नभोजी यो विप्रो विषहीनो यथोरगः
śūdrāṇāṃ śavadāhī yaḥ sa vipro vṛṣalīpatiḥ |
śūdrāṇāṃ sūpakāraśca viṣahīno yathoragaḥ
||34||शूद्राणां शवदाही यः स विप्रो वृषलीपतिः ।
शूद्राणां सूपकारश्च विषहीनो यथोरगः
śūdrāṇāṃ ca pratigrāhī śūdrayājī ca yo dvijaḥ |
masijīvī asijīvī viṣahīno yathoragaḥ
||35||शूद्राणां च प्रतिग्राही शूद्रयाजी च यो द्विजः ।
मसिजीवी असिजीवी विषहीनो यथोरगः
yaḥ kanyāvikrayī vipro yo harernāmavikrayī |
yo vipro'vīrānnabhojī ṛtusnātānnabhojakaḥ
||36||यः कन्याविक्रयी विप्रो यो हरेर्नामविक्रयी ।
यो विप्रोऽवीरान्नभोजी ऋतुस्नातान्नभोजकः
bhagajīvī bārdhuṣiko viṣahīno yathoragaḥ |
yo vidyāvikayī vipro viṣahīno yathoragaḥ
||37||भगजीवी बार्धुषिको विषहीनो यथोरगः ।
यो विद्याविकयी विप्रो विषहीनो यथोरगः
sūryodaye svapedyo hi matsyabhojī ca yo dvijaḥ |
śivāpūjādirahito viṣahīno yathoragaḥ
||38||सूर्योदये स्वपेद्यो हि मत्स्यभोजी च यो द्विजः ।
शिवापूजादिरहितो विषहीनो यथोरगः
ityuktvā ca muniśreṣṭhaḥ sarvapūjāvidhikramam |
tamuvāca ca sāvitryā dhyānādikamabhīpsitam
||39||इत्युक्त्वा च मुनिश्रेष्ठः सर्वपूजाविधिक्रमम् ।
तमुवाच च सावित्र्या ध्यानादिकमभीप्सितम्
dattvā sarvaṃ nṛpendrāya yayau ca svāśrame mune |
rājā saṃpūjya sāvitrīṃ dadarśa varamāpa ca
||40||दत्त्वा सर्वं नृपेन्द्राय ययौ च स्वाश्रमे मुने ।
राजा संपूज्य सावित्रीं ददर्श वरमाप च
nārada uvāca
kiṃ vā dhyānaṃ ca sāvitryāḥ kiṃ vā pūjāvidhānakam |
stotraṃ mantraṃ ca kiṃ dattvā prayayau sa parāśaraḥ
||41||किं वा ध्यानं च सावित्र्याः किं वा पूजाविधानकम् ।
स्तोत्रं मन्त्रं च किं दत्त्वा प्रययौ स पराशरः
nṛpaḥ kena vidhānena saṃpūjya śrutimātaram |
varaṃ ca kaṃ vā samprāpa sampūjya tu vidhānataḥ
||42||नृपः केन विधानेन संपूज्य श्रुतिमातरम् ।
वरं च कं वा सम्प्राप सम्पूज्य तु विधानतः
tatsarvaṃ śrotumicchāmi sāvitryāḥ paramaṃ mahat |
rahasyātirahasyaṃ ca śrutisiddhaṃ samāsataḥ
||43||तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि सावित्र्याः परमं महत् ।
रहस्यातिरहस्यं च श्रुतिसिद्धं समासतः
śrīnārāyaṇa uvāca
jyeṣṭhakṛṣṇatrayodaśyāṃ śuddhakāle ca yatnataḥ |
vratameva caturdaśyāṃ vratī bhaktyā samācaret
||44||ज्येष्ठकृष्णत्रयोदश्यां शुद्धकाले च यत्नतः ।
व्रतमेव चतुर्दश्यां व्रती भक्त्या समाचरेत्
vrataṃ caturdaśābdaṃ ca dvisaptaphalasaṃyutam |
dattvā dvisaptanaivedyaṃ puṣpadhūpādikaṃ caret
||45||व्रतं चतुर्दशाब्दं च द्विसप्तफलसंयुतम् ।
दत्त्वा द्विसप्तनैवेद्यं पुष्पधूपादिकं चरेत्
vastraṃ yajñopavītaṃ ca bhojanaṃ vidhipūrvakam |
saṃsthāpya maṅgalaghaṭaṃ phalaśākhāsamanvitam
||46||वस्त्रं यज्ञोपवीतं च भोजनं विधिपूर्वकम् ।
संस्थाप्य मङ्गलघटं फलशाखासमन्वितम्
gaṇeśaṃ ca dineśaṃ ca vahniṃ viṣṇuṃ śivaṃ śivām |
sampūjya pūjayediṣṭaṃ ghaṭe āvāhite dvijaḥ
||47||गणेशं च दिनेशं च वह्निं विष्णुं शिवं शिवाम् ।
सम्पूज्य पूजयेदिष्टं घटे आवाहिते द्विजः
śṛṇu dhyānaṃ ca sāvitryāścoktaṃ mādhyandine ca yat |
stotraṃ pūjāvidhānaṃ ca mantraṃ ca sarvakāmadam
||48||शृणु ध्यानं च सावित्र्याश्चोक्तं माध्यन्दिने च यत् ।
स्तोत्रं पूजाविधानं च मन्त्रं च सर्वकामदम्
taptakāñcanavarṇābhāṃ jvalantīṃ brahmatejasā |
grīṣmamadhyāhnamārtaṇḍasahasrasammitaprabhām
||49||तप्तकाञ्चनवर्णाभां ज्वलन्तीं ब्रह्मतेजसा ।
ग्रीष्ममध्याह्नमार्तण्डसहस्रसम्मितप्रभाम्
īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām |
vahniśuddhāṃśukādhānāṃ bhaktānugrahavigrahām
||50||ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां रत्नभूषणभूषिताम् ।
वह्निशुद्धांशुकाधानां भक्तानुग्रहविग्रहाम्
sukhadāṃ muktidāṃ śāntāṃ kāntāṃ ca jagatāṃ vidheḥ |
sarvasampatsvarūpāṃ ca pradātrīṃ sarvasampadām
||51||सुखदां मुक्तिदां शान्तां कान्तां च जगतां विधेः ।
सर्वसम्पत्स्वरूपां च प्रदात्रीं सर्वसम्पदाम्
vedādhiṣṭhātṛdevīṃ ca vedaśāstrasvarūpiṇīm |
vedabījasvarūpāṃ ca bhaje tāṃ vedamātaram
||52||वेदाधिष्ठातृदेवीं च वेदशास्त्रस्वरूपिणीम् ।
वेदबीजस्वरूपां च भजे तां वेदमातरम्
dhyātvā dhyānena naivedyaṃ dattvā pāṇiṃ svamūrdhani |
punardhyātvā ghaṭe bhaktyā devīmāvāhayed vratī
||53||ध्यात्वा ध्यानेन नैवेद्यं दत्त्वा पाणिं स्वमूर्धनि ।
पुनर्ध्यात्वा घटे भक्त्या देवीमावाहयेद् व्रती
dattvā ṣoḍaśopacāraṃ vedoktaṃ mantrapūrvakam |
sampūjya stutvā praṇameddevadevīṃ vidhānataḥ
||54||दत्त्वा षोडशोपचारं वेदोक्तं मन्त्रपूर्वकम् ।
सम्पूज्य स्तुत्वा प्रणमेद्देवदेवीं विधानतः
āsanaṃ pādyamarghyaṃ ca snānīyaṃ cānulepanam |
dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ tāmbūlaṃ śītalaṃ jalam
||55||आसनं पाद्यमर्घ्यं च स्नानीयं चानुलेपनम् ।
धूपं दीपं च नैवेद्यं ताम्बूलं शीतलं जलम्
vasanaṃ bhūṣaṇaṃ mālyaṃ gandhamācamanīyakam |
manoharaṃ sutalpaṃ ca deyānyetāni ṣoḍaśa
||56||वसनं भूषणं माल्यं गन्धमाचमनीयकम् ।
मनोहरं सुतल्पं च देयान्येतानि षोडश
dārusāravikāraṃ ca hemādinirmitaṃ ca vā |
devādhāraṃ puṇyadaṃ ca mayā tubhyaṃ niveditam
||57||दारुसारविकारं च हेमादिनिर्मितं च वा ।
देवाधारं पुण्यदं च मया तुभ्यं निवेदितम्
tīrthodakaṃ ca pādyaṃ ca puṇyadaṃ prītidaṃ mahat |
pūjāṅgabhūtaṃ śuddhaṃ ca mayā tubhyaṃ niveditam
||58||तीर्थोदकं च पाद्यं च पुण्यदं प्रीतिदं महत् ।
पूजाङ्गभूतं शुद्धं च मया तुभ्यं निवेदितम्
pavitrarūpamarghyaṃ ca dūrvāpuṣpadalānvitam |
puṇyadaṃ śaṅkhatoyāktaṃ mayā tubhyaṃ niveditam
||59||पवित्ररूपमर्घ्यं च दूर्वापुष्पदलान्वितम् ।
पुण्यदं शङ्खतोयाक्तं मया तुभ्यं निवेदितम्
sugandhaṃ gandhatoyaṃ ca snehaṃ saugandhakārakam |
mayā niveditaṃ bhaktyā snānīyaṃ pratigṛhyatām
||60||सुगन्धं गन्धतोयं च स्नेहं सौगन्धकारकम् ।
मया निवेदितं भक्त्या स्नानीयं प्रतिगृह्यताम्
gandhadravyodbhavaṃ puṇyaṃ prītidaṃ divyagandhadam |
mayā niveditaṃ bhaktyā gandhatoyaṃ tavāmbike
||61||गन्धद्रव्योद्भवं पुण्यं प्रीतिदं दिव्यगन्धदम् ।
मया निवेदितं भक्त्या गन्धतोयं तवाम्बिके
sarvamaṅgalarūpaṃ ca sarvaṃ ca maṅgalapradam |
puṇyadaṃ ca sudhūpaṃ taṃ gṛhāṇa parameśvari
||62||सर्वमङ्गलरूपं च सर्वं च मङ्गलप्रदम् ।
पुण्यदं च सुधूपं तं गृहाण परमेश्वरि
sugandhayuktaṃ sukhadaṃ mayā tubhyaṃ niveditam |
jagatāṃ darśanārthāya pradīpaṃ dīptikārakam
||63||सुगन्धयुक्तं सुखदं मया तुभ्यं निवेदितम् ।
जगतां दर्शनार्थाय प्रदीपं दीप्तिकारकम्
andhakāradhvaṃsabījaṃ mayā tubhyaṃ niveditam |
tuṣṭidaṃ puṣṭidaṃ caiva prītidaṃ kṣudvināśanam
||64||अन्धकारध्वंसबीजं मया तुभ्यं निवेदितम् ।
तुष्टिदं पुष्टिदं चैव प्रीतिदं क्षुद्विनाशनम्
puṇyadaṃ svādurūpaṃ ca naivedyaṃ pratigṛhyatām |
tāmbūlapravaraṃ ramyaṃ karpūrādisuvāsitam
||65||पुण्यदं स्वादुरूपं च नैवेद्यं प्रतिगृह्यताम् ।
ताम्बूलप्रवरं रम्यं कर्पूरादिसुवासितम्
tuṣṭidaṃ puṣṭidaṃ caiva mayā tubhyaṃ niveditam |
suśītalaṃ vāri śītaṃ pipāsānāśakāraṇam
||66||तुष्टिदं पुष्टिदं चैव मया तुभ्यं निवेदितम् ।
सुशीतलं वारि शीतं पिपासानाशकारणम्
jagatāṃ jīvanarūpaṃ ca jīvanaṃ pratigṛhyatām |
dehaśobhāsvarūpaṃ ca sabhāśobhāvivardhanam
||67||जगतां जीवनरूपं च जीवनं प्रतिगृह्यताम् ।
देहशोभास्वरूपं च सभाशोभाविवर्धनम्
kārpāsajaṃ ca kṛmijaṃ vasanaṃ pratigṛhyatām |
kāñcanādivinirmāṇaṃ śrīkaraṃ śrīyutaṃ sadā
||68||कार्पासजं च कृमिजं वसनं प्रतिगृह्यताम् ।
काञ्चनादिविनिर्माणं श्रीकरं श्रीयुतं सदा
sukhadaṃ puṇyadaṃ ratnabhūṣaṇaṃ pratigṛhyatām |
nānāvṛkṣasamudbhūtaṃ nānārūpasamanvitam
||69||सुखदं पुण्यदं रत्नभूषणं प्रतिगृह्यताम् ।
नानावृक्षसमुद्भूतं नानारूपसमन्वितम्
phalasvarūpaṃ phaladaṃ phalaṃ ca pratigṛhyatām |
sarvamaṅgalarūpaṃ ca sarvamaṅgalamaṅgalam
||70||फलस्वरूपं फलदं फलं च प्रतिगृह्यताम् ।
सर्वमङ्गलरूपं च सर्वमङ्गलमङ्गलम्
nānāpuṣpavinirmāṇaṃ bahuśobhāsamanvitam |
prītidaṃ puṇyadaṃ caiva mālyaṃ ca pratigṛhyatām
||71||नानापुष्पविनिर्माणं बहुशोभासमन्वितम् ।
प्रीतिदं पुण्यदं चैव माल्यं च प्रतिगृह्यताम्
puṇyadaṃ ca sugandhāḍhyaṃ gandhaṃ ca devi gṛhyatām |
sindūraṃ ca varaṃ ramyaṃ bhālaśobhāvivardhanam
||72||पुण्यदं च सुगन्धाढ्यं गन्धं च देवि गृह्यताम् ।
सिन्दूरं च वरं रम्यं भालशोभाविवर्धनम्
bhūṣaṇānāṃ ca pravaraṃ sindūraṃ pratigṛhyatām |
viśuddhaṃ granthisaṃyuktaṃ puṇyasūtravinirmitam
||73||भूषणानां च प्रवरं सिन्दूरं प्रतिगृह्यताम् ।
विशुद्धं ग्रन्थिसंयुक्तं पुण्यसूत्रविनिर्मितम्
pavitraṃ vedamantreṇa yajñasūtraṃ ca gṛhyatām |
dravyāṇyetāni mūlena dattvā stotraṃ paṭhetsudhīḥ
||74||पवित्रं वेदमन्त्रेण यज्ञसूत्रं च गृह्यताम् ।
द्रव्याण्येतानि मूलेन दत्त्वा स्तोत्रं पठेत्सुधीः
tato viprāya bhaktyā ca vratī dadyācca dakṣiṇām |
sāvitrīti caturthyantaṃ vahnijāyāntameva ca
||75||ततो विप्राय भक्त्या च व्रती दद्याच्च दक्षिणाम् ।
सावित्रीति चतुर्थ्यन्तं वह्निजायान्तमेव च
lakṣmīmāyākāmapūrvaṃ mantramaṣṭākṣaraṃ viduḥ |
mādhyandinoktaṃ stotraṃ ca sarvakāmaphalapradam
||76||लक्ष्मीमायाकामपूर्वं मन्त्रमष्टाक्षरं विदुः ।
माध्यन्दिनोक्तं स्तोत्रं च सर्वकामफलप्रदम्
viprajīvanarūpaṃ ca nibodha kathayāmi te |
kṛṣṇena dattāṃ sāvitrīṃ goloke brahmaṇe purā
||77||विप्रजीवनरूपं च निबोध कथयामि ते ।
कृष्णेन दत्तां सावित्रीं गोलोके ब्रह्मणे पुरा
nāyāti sā tena sārdhaṃ brahmaloke ca nārada |
brahmā kṛṣṇājñayā bhaktyā tuṣṭāva vedamātaram
||78||नायाति सा तेन सार्धं ब्रह्मलोके च नारद ।
ब्रह्मा कृष्णाज्ञया भक्त्या तुष्टाव वेदमातरम्
tadā sā parituṣṭā ca brahmāṇaṃ cakame patim |
brahmovāva saccidānandarūpe tvaṃ mūlaprakṛtirūpiṇi
||79||तदा सा परितुष्टा च ब्रह्माणं चकमे पतिम् ।
ब्रह्मोवाव सच्चिदानन्दरूपे त्वं मूलप्रकृतिरूपिणि
hiraṇyagarbharūpe tvaṃ prasannā bhava sundari |
tejaḥsvarūpe parame paramānandarūpiṇi
||80||हिरण्यगर्भरूपे त्वं प्रसन्ना भव सुन्दरि ।
तेजःस्वरूपे परमे परमानन्दरूपिणि
dvijātīnāṃ jātirūpe prasannā bhava sundari |
nitye nityapriye devi nityānandasvarūpiṇi
||81||द्विजातीनां जातिरूपे प्रसन्ना भव सुन्दरि ।
नित्ये नित्यप्रिये देवि नित्यानन्दस्वरूपिणि
sarvamaṅgalarūpe ca prasannā bhava sundari |
sarvasvarūpe viprāṇāṃ mantrasāre parātpare
||82||सर्वमङ्गलरूपे च प्रसन्ना भव सुन्दरि ।
सर्वस्वरूपे विप्राणां मन्त्रसारे परात्परे
sukhade mokṣade devi prasannā bhava sundari |
viprapāpedhmadāhāya jvaladagniśikhopame
||83||सुखदे मोक्षदे देवि प्रसन्ना भव सुन्दरि ।
विप्रपापेध्मदाहाय ज्वलदग्निशिखोपमे
bahmatejaḥprade devi prasannā bhava sundari |
kāyena manasā vācā yatpāpaṃ kurute naraḥ
||84||बह्मतेजःप्रदे देवि प्रसन्ना भव सुन्दरि ।
कायेन मनसा वाचा यत्पापं कुरुते नरः
tattvatsmaraṇamātreṇa bhasmībhūtaṃ bhaviṣyati |
ityuktvā jagatāṃ dhātā tasthau tatraiva saṃsadi
||85||तत्त्वत्स्मरणमात्रेण भस्मीभूतं भविष्यति ।
इत्युक्त्वा जगतां धाता तस्थौ तत्रैव संसदि
sāvitrī brahmaṇā sārdhaṃ brahmalokaṃ jagāma sā |
anena stavarājena saṃstūyāśvapatirnṛpaḥ
||86||सावित्री ब्रह्मणा सार्धं ब्रह्मलोकं जगाम सा ।
अनेन स्तवराजेन संस्तूयाश्वपतिर्नृपः
dadarśa tāṃ ca sāvitrīṃ varaṃ prāpa manogatam |
stavarājamimaṃ puṇyaṃ sandhyāṃ kṛtvā ca yaḥ paṭhet |
pāṭhe caturṇāṃ vedānāṃ yatphalaṃ labhate ca tat
||87||ददर्श तां च सावित्रीं वरं प्राप मनोगतम् ।
स्तवराजमिमं पुण्यं सन्ध्यां कृत्वा च यः पठेत् ।
पाठे चतुर्णां वेदानां यत्फलं लभते च तत्
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ sahitāyāṃ navamaskandhe sāvitrīpūjāvidhikathanaṃ nāma ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ || 26 ||