nānākarmavipākaphalakathanam
dharmarāja uvāca
devasevāṃ vinā sādhvi na bhavetkarmakṛntanam |
śuddhakarma śuddhabījaṃ narakaśca kukarmaṇā
||1||देवसेवां विना साध्वि न भवेत्कर्मकृन्तनम् ।
शुद्धकर्म शुद्धबीजं नरकश्च कुकर्मणा
puṃścalyannaṃ ca yo bhuṅkte yo'syāṃ gacchetpativrate |
sa dvijaḥ kālasūtraṃ ca mṛto yāti sudurgamam
||2||पुंश्चल्यन्नं च यो भुङ्क्ते योऽस्यां गच्छेत्पतिव्रते ।
स द्विजः कालसूत्रं च मृतो याति सुदुर्गमम्
śatavarṣaṃ kālasūtre sthirībhūto bhaved dhruvam |
tatra janmani rogī ca tataḥ śuddho bhaved dvijaḥ
||3||शतवर्षं कालसूत्रे स्थिरीभूतो भवेद् ध्रुवम् ।
तत्र जन्मनि रोगी च ततः शुद्धो भवेद् द्विजः
pativratā caikapatau dvitīye kulaṭā smṛtā |
tṛtīye dharṣiṇī jñeyā caturthe puṃścalītyapi
||4||पतिव्रता चैकपतौ द्वितीये कुलटा स्मृता ।
तृतीये धर्षिणी ज्ञेया चतुर्थे पुंश्चलीत्यपि
veśyā ca pañcame ṣaṣṭhe puṅgī ca saptame'ṣṭame |
tata ūrdhvaṃ mahāveśyā sāspṛśyā sarvajātiṣu
||5||वेश्या च पञ्चमे षष्ठे पुङ्गी च सप्तमेऽष्टमे ।
तत ऊर्ध्वं महावेश्या सास्पृश्या सर्वजातिषु
yo dvijaḥ kulaṭāṃ gaccheddharṣiṇīṃ puṃścalīmapi |
puṅgīṃ veśyāṃ mahāveśyāṃ matsyode yāti niścitam
||6||यो द्विजः कुलटां गच्छेद्धर्षिणीं पुंश्चलीमपि ।
पुङ्गीं वेश्यां महावेश्यां मत्स्योदे याति निश्चितम्
śatābdaṃ kulaṭāgāmī dhṛṣṭāgāmī caturguṇam |
ṣaḍguṇaṃ puṃścalīgāmī veśyāgāmī guṇāṣṭakam
||7||शताब्दं कुलटागामी धृष्टागामी चतुर्गुणम् ।
षड्गुणं पुंश्चलीगामी वेश्यागामी गुणाष्टकम्
puṅgīgāmī daśaguṇaṃ vasettatra na saṃśayaḥ |
mahāveśyākāmukaśca tato daśaguṇaṃ vaset
||8||पुङ्गीगामी दशगुणं वसेत्तत्र न संशयः ।
महावेश्याकामुकश्च ततो दशगुणं वसेत्
tatraiva yātanāṃ bhuṅkte yamadūtena tāḍitaḥ |
tittiriḥ kulaṭāgāmī dhṛṣṭāgāmī ca vāyasaḥ
||9||तत्रैव यातनां भुङ्क्ते यमदूतेन ताडितः ।
तित्तिरिः कुलटागामी धृष्टागामी च वायसः
kokilaḥ puṃścalīgāmī veśyāgāmī vṛkaḥ smṛtaḥ |
puṅgīgāmī sūkaraśca saptajanmani bhārate
||10||कोकिलः पुंश्चलीगामी वेश्यागामी वृकः स्मृतः ।
पुङ्गीगामी सूकरश्च सप्तजन्मनि भारते
mahāveśyāpragāmī ca jāyate śālmalītaruḥ |
yo bhuṅkte jñānahīnaśca grahaṇe candrasūryayoḥ
||11||महावेश्याप्रगामी च जायते शाल्मलीतरुः ।
यो भुङ्क्ते ज्ञानहीनश्च ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः
aruntudaṃ sa yātyevāpyannamānābdameva ca |
tato bhavenmānavaścāpyudare rogapīḍitaḥ
||12||अरुन्तुदं स यात्येवाप्यन्नमानाब्दमेव च ।
ततो भवेन्मानवश्चाप्युदरे रोगपीडितः
gulmayuktaśca kāṇaśca dantahīnastataḥ śuciḥ |
vākpradattāṃ svakanyāṃ ca yo'nyasmai pradadāti ca
||13||गुल्मयुक्तश्च काणश्च दन्तहीनस्ततः शुचिः ।
वाक्प्रदत्तां स्वकन्यां च योऽन्यस्मै प्रददाति च
sa vasetpāṃsukuṇḍe ca tadbhojī śatavatsaram |
taddravyahārī yaḥ sādhvi pāṃsuveṣṭe śatābdakam
||14||स वसेत्पांसुकुण्डे च तद्भोजी शतवत्सरम् ।
तद्द्रव्यहारी यः साध्वि पांसुवेष्टे शताब्दकम्
nivaseccharaśayyāyāṃ mama dūtena tāḍitaḥ |
bhaktyā na pūjayedvipraḥ śivaliṅgaṃ ca pārthivam
||15||निवसेच्छरशय्यायां मम दूतेन ताडितः ।
भक्त्या न पूजयेद्विप्रः शिवलिङ्गं च पार्थिवम्
sa yāti śūlinaḥ pāpācchūlaprotaṃ sudāruṇam |
sthitvā śatābdaṃ tatraiva śvāpadaḥ saptajanmasu
||16||स याति शूलिनः पापाच्छूलप्रोतं सुदारुणम् ।
स्थित्वा शताब्दं तत्रैव श्वापदः सप्तजन्मसु
tato bhaveddevalaśca saptajanma tataḥ śuciḥ |
karoti kuṇṭhitaṃ vipraṃ yadbhiyā kampate dvijaḥ
||17||ततो भवेद्देवलश्च सप्तजन्म ततः शुचिः ।
करोति कुण्ठितं विप्रं यद्भिया कम्पते द्विजः
prakampane vasetso'pi vipralomābdameva ca |
prakopavadanā kopāt svāminaṃ yā ca paśyati
||18||प्रकम्पने वसेत्सोऽपि विप्रलोमाब्दमेव च ।
प्रकोपवदना कोपात् स्वामिनं या च पश्यति
kaṭūktiṃ taṃ pravadati solmukaṃ samprayāti hi |
ulkāṃ dadāti tadvaktre satataṃ mama kiṅkaraḥ
||19||कटूक्तिं तं प्रवदति सोल्मुकं सम्प्रयाति हि ।
उल्कां ददाति तद्वक्त्रे सततं मम किङ्करः
daṇḍena tāḍayenmūrdhni tallomābdapramāṇakam |
tato bhavenmānavī ca vidhavā saptajanmasu
||20||दण्डेन ताडयेन्मूर्ध्नि तल्लोमाब्दप्रमाणकम् ।
ततो भवेन्मानवी च विधवा सप्तजन्मसु
sā bhuktvā caiva vaidhavyaṃ vyādhiyuktā tataḥ śuciḥ |
yā brāhmaṇī śūdrabhogyā cāndhakūpe prayāti sā
||21||सा भुक्त्वा चैव वैधव्यं व्याधियुक्ता ततः शुचिः ।
या ब्राह्मणी शूद्रभोग्या चान्धकूपे प्रयाति सा
taptaśaucodake dhvānte tadāhārī divāniśam |
nivasedatisantaptā mama dūtena tāḍitā
||22||तप्तशौचोदके ध्वान्ते तदाहारी दिवानिशम् ।
निवसेदतिसन्तप्ता मम दूतेन ताडिता
śaucodake nimagnā sā yāvadindrāścaturdaśa |
kākī janmasahasrāṇi śatajanmāni sūkarī
||23||शौचोदके निमग्ना सा यावदिन्द्राश्चतुर्दश ।
काकी जन्मसहस्राणि शतजन्मानि सूकरी
śṛgālī śatajanmāni śatajanmāni kukkuṭī |
pārāvatī saptajanma vānarī saptajanmasu
||24||शृगाली शतजन्मानि शतजन्मानि कुक्कुटी ।
पारावती सप्तजन्म वानरी सप्तजन्मसु
tato bhavetsā cāṇḍālī sarvabhogyā ca bhārate |
tato bhavecca rajakī yakṣmagrastā ca puṃścalī
||25||ततो भवेत्सा चाण्डाली सर्वभोग्या च भारते ।
ततो भवेच्च रजकी यक्ष्मग्रस्ता च पुंश्चली
tataḥ kuṣṭhayutā tailakārī śuddhā bhavettataḥ |
nivasedvedhane veśyā puṅgī ca daṇḍatāḍane
||26||ततः कुष्ठयुता तैलकारी शुद्धा भवेत्ततः ।
निवसेद्वेधने वेश्या पुङ्गी च दण्डताडने
jalarandhre vasedveśyā kulaṭā dehacūrṇake |
svairiṇī dalane caiva dhṛṣṭā ca śoṣaṇe tathā
||27||जलरन्ध्रे वसेद्वेश्या कुलटा देहचूर्णके ।
स्वैरिणी दलने चैव धृष्टा च शोषणे तथा
nivasedyātanāyuktā mama dūtena tāḍitā |
viṇmūtrabhakṣā satataṃ yāvanmanvantaraṃ sati
||28||निवसेद्यातनायुक्ता मम दूतेन ताडिता ।
विण्मूत्रभक्षा सततं यावन्मन्वन्तरं सति
tato bhavedviṭkṛmiśca lakṣavarṣaṃ tataḥ śuciḥ |
brāhmaṇo brāhmaṇīṃ gacchetkṣatriyāṃ vāpi kṣatriyaḥ
||29||ततो भवेद्विट्कृमिश्च लक्षवर्षं ततः शुचिः ।
ब्राह्मणो ब्राह्मणीं गच्छेत्क्षत्रियां वापि क्षत्रियः
vaiśyo vaiśyāṃ ca śūdrā vā śūdraścāpi vrajedyadi |
savarṇaparadāraiśca kaṣāyaṃ yānti te janāḥ
||30||वैश्यो वैश्यां च शूद्रा वा शूद्रश्चापि व्रजेद्यदि ।
सवर्णपरदारैश्च कषायं यान्ति ते जनाः
bhuktvā kaṣāyataptodaṃ nivasedvā śatābdakam |
tato vipro bhavecchuddhastato vai kṣatriyādayaḥ
||31||भुक्त्वा कषायतप्तोदं निवसेद्वा शताब्दकम् ।
ततो विप्रो भवेच्छुद्धस्ततो वै क्षत्रियादयः
yoṣitaścāpi śuddhyantītyevamāha pitāmahaḥ |
kṣatriyo brāhmaṇīṃ gacchedvaiśyo vāpi pativrate
||32||योषितश्चापि शुद्ध्यन्तीत्येवमाह पितामहः ।
क्षत्रियो ब्राह्मणीं गच्छेद्वैश्यो वापि पतिव्रते
mātṛgāmī bhavetso'pi śūrpe ca narake vaset |
śūrpākāraiśca kṛmibhirbrāhmaṇyā saha bhakṣitaḥ
||33||मातृगामी भवेत्सोऽपि शूर्पे च नरके वसेत् ।
शूर्पाकारैश्च कृमिभिर्ब्राह्मण्या सह भक्षितः
prataptamūtrabhojī ca mama dūtena tāḍitaḥ |
tatraiva yātanāṃ bhuṅkte yāvadindrāścaturdaśa
||34||प्रतप्तमूत्रभोजी च मम दूतेन ताडितः ।
तत्रैव यातनां भुङ्क्ते यावदिन्द्राश्चतुर्दश
saptajanma varāhaśca chāgalaśca tataḥ śuciḥ |
kare dhṛtvā tu tulasīṃ pratijñāṃ yo na pālayet
||35||सप्तजन्म वराहश्च छागलश्च ततः शुचिः ।
करे धृत्वा तु तुलसीं प्रतिज्ञां यो न पालयेत्
mithyā vā śapathaṃ kuryātsa ca jvālāmukhaṃ vrajet |
gaṅgātoyaṃ kare kṛtvā pratijñāṃ yo na pālayet
||36||मिथ्या वा शपथं कुर्यात्स च ज्वालामुखं व्रजेत् ।
गङ्गातोयं करे कृत्वा प्रतिज्ञां यो न पालयेत्
śilāṃ vā devapratimāṃ sa ca jvālāmukhaṃ vrajet |
dattvā dakṣiṇahastaṃ ca pratijñāṃ yo na pālayet
||37||शिलां वा देवप्रतिमां स च ज्वालामुखं व्रजेत् ।
दत्त्वा दक्षिणहस्तं च प्रतिज्ञां यो न पालयेत्
sthitvā devagṛhe vāpi sa ca jvālāmukhaṃ vrajet |
āspṛśya brāhmaṇaṃ gāṃ ca jvālāvahniṃ vrajed dvijaḥ
||38||स्थित्वा देवगृहे वापि स च ज्वालामुखं व्रजेत् ।
आस्पृश्य ब्राह्मणं गां च ज्वालावह्निं व्रजेद् द्विजः
na pālayetpratijñāṃ ca sa ca jvālāmukhaṃ vrajet |
mitradrohī kṛtaghnaśca yaśca viśvāsaghātakaḥ
||39||न पालयेत्प्रतिज्ञां च स च ज्वालामुखं व्रजेत् ।
मित्रद्रोही कृतघ्नश्च यश्च विश्वासघातकः
mithyāsākṣyapradaścaiva sa ca jvālāmukhaṃ vrajet |
ete tatra vasantyeva yāvadindrāścaturdaśa
||40||मिथ्यासाक्ष्यप्रदश्चैव स च ज्वालामुखं व्रजेत् ।
एते तत्र वसन्त्येव यावदिन्द्राश्चतुर्दश
tathāṅgārapradagdhāśca mama dūtena tāḍitāḥ |
cāṇḍālastulasīṃ spṛṣṭvā saptajanma tataḥ śuciḥ
||41||तथाङ्गारप्रदग्धाश्च मम दूतेन ताडिताः ।
चाण्डालस्तुलसीं स्पृष्ट्वा सप्तजन्म ततः शुचिः
mleccho gaṅgājalasparśī pañcajanma tataḥ śuciḥ |
śilāsparśī viṭkṛmiśca saptajanmasu sundari
||42||म्लेच्छो गङ्गाजलस्पर्शी पञ्चजन्म ततः शुचिः ।
शिलास्पर्शी विट्कृमिश्च सप्तजन्मसु सुन्दरि
arcāsparśī brahmakṛmiḥ saptajanma tataḥ śuci |
dakṣahastapradātā ca sarpaśca saptajanmasu
||43||अर्चास्पर्शी ब्रह्मकृमिः सप्तजन्म ततः शुचि ।
दक्षहस्तप्रदाता च सर्पश्च सप्तजन्मसु
tato bhaved brahmahīno mānavaśca tataḥ śuciḥ |
mithyāvādī devagṛhe devalaḥ saptajanmasu
||44||ततो भवेद् ब्रह्महीनो मानवश्च ततः शुचिः ।
मिथ्यावादी देवगृहे देवलः सप्तजन्मसु
viprādisparśakārī ca vyāghrajātirbhaved dhruvam |
tato bhavecca mūkaḥ sa badhiraśca trijanmani
||45||विप्रादिस्पर्शकारी च व्याघ्रजातिर्भवेद् ध्रुवम् ।
ततो भवेच्च मूकः स बधिरश्च त्रिजन्मनि
bhāryāhīno bandhuhīno vaṃśahīnastataḥ śuciḥ |
mitradrohī ca nakulaḥ kṛtaghnaścāpi gaṇḍakaḥ
||46||भार्याहीनो बन्धुहीनो वंशहीनस्ततः शुचिः ।
मित्रद्रोही च नकुलः कृतघ्नश्चापि गण्डकः
viśvāsaghātī vyāghraśca saptajanmasu bhārate |
mithyāsākṣī ca vaktavye maṇḍūkaḥ saptajanmasu
||47||विश्वासघाती व्याघ्रश्च सप्तजन्मसु भारते ।
मिथ्यासाक्षी च वक्तव्ये मण्डूकः सप्तजन्मसु
pūrvānsaptāparānsapta puruṣānhanti cātmanaḥ |
nityakriyāvihīnaśca jaḍatvena yuto dvijaḥ
||48||पूर्वान्सप्तापरान्सप्त पुरुषान्हन्ति चात्मनः ।
नित्यक्रियाविहीनश्च जडत्वेन युतो द्विजः
yasyānāsthā vedavākye mandaṃ hasati saṃtatam |
vratopavāsahīnaśca sadvākyaparanindakaḥ
||49||यस्यानास्था वेदवाक्ये मन्दं हसति संततम् ।
व्रतोपवासहीनश्च सद्वाक्यपरनिन्दकः
dhūmrāndhe ca vasetso'pi śatābdaṃ dhūmrabhakṣakaḥ |
jalajanturbhavetso'pi śatajanmakrameṇa ca
||50||धूम्रान्धे च वसेत्सोऽपि शताब्दं धूम्रभक्षकः ।
जलजन्तुर्भवेत्सोऽपि शतजन्मक्रमेण च
tato nānāprakāraśca matsyajātistataḥ śuciḥ |
yaḥ karotyupahāsaṃ ca devabrāhmaṇayordhane
||51||ततो नानाप्रकारश्च मत्स्यजातिस्ततः शुचिः ।
यः करोत्युपहासं च देवब्राह्मणयोर्धने
pātayitvā sa puruṣāndaśapūrvāndaśāparān |
so'yaṃ yāti ca dhūmrāndhaṃ dhūmradhvāntasamanvitam
||52||पातयित्वा स पुरुषान्दशपूर्वान्दशापरान् ।
सोऽयं याति च धूम्रान्धं धूम्रध्वान्तसमन्वितम्
dhūmrakliṣṭo dhūmrabhojī vasettatra caturguṇam |
tato mūṣakajātiśca saptajanmasu bhārate
||53||धूम्रक्लिष्टो धूम्रभोजी वसेत्तत्र चतुर्गुणम् ।
ततो मूषकजातिश्च सप्तजन्मसु भारते
tato nānāvidhāḥ pakṣijātayaḥ kṛmijātibhiḥ |
tato nānāvidhā vṛkṣā paśavaśca tato naraḥ
||54||ततो नानाविधाः पक्षिजातयः कृमिजातिभिः ।
ततो नानाविधा वृक्षा पशवश्च ततो नरः
vipro daivajñajīvī ca vaidyajīvī cikitsakaḥ |
lākṣālohādivyāpārī rasādivikrayī ca yaḥ
||55||विप्रो दैवज्ञजीवी च वैद्यजीवी चिकित्सकः ।
लाक्षालोहादिव्यापारी रसादिविक्रयी च यः
sa yāti nāgaveṣṭaṃ ca nāgairveṣṭitameva ca |
vasetsa lomamānābdaṃ tatraiva nāgapāśitaḥ
||56||स याति नागवेष्टं च नागैर्वेष्टितमेव च ।
वसेत्स लोममानाब्दं तत्रैव नागपाशितः
tato nānāvidhāḥ pakṣijātayaśca tato naraḥ |
tato bhavetsa gaṇako vaidyaśca saptajanmasu
||57||ततो नानाविधाः पक्षिजातयश्च ततो नरः ।
ततो भवेत्स गणको वैद्यश्च सप्तजन्मसु
gopaśca karmakāraśca raṅgakārastataḥ śuciḥ |
prasiddhāni ca kuṇḍāni kathitāni pativrate
||58||गोपश्च कर्मकारश्च रङ्गकारस्ततः शुचिः ।
प्रसिद्धानि च कुण्डानि कथितानि पतिव्रते
anyāni cāprasiddhāni kṣudrāṇi santi tatra vai |
santi pātakinasteṣu svakarmaphalabhoginaḥ |
bhramanti nānāyoniṃ ca kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
||59||अन्यानि चाप्रसिद्धानि क्षुद्राणि सन्ति तत्र वै ।
सन्ति पातकिनस्तेषु स्वकर्मफलभोगिनः ।
भ्रमन्ति नानायोनिं च किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ navamaskandhe nānākarmavipākaphalakathanaṃ nāma pañcatriṃśo'dhyāyaḥ || 35 ||