gaṅgopākhyānavarṇanam
śrīnārāyaṇa uvāca
dhyānaṃ ca kaṇva śākhoktaṃ sarvaṃ pāpapraṇāśanam |
śvetapaṃkajavarṇābhāṃ gaṃgāṃ pāpapraṇāśinīm
||1||ध्यानं च कण्व शाखोक्तं सर्वं पापप्रणाशनम् ।
श्वेतपंकजवर्णाभां गंगां पापप्रणाशिनीम्
kṛṣṇavigrahasambhūtāṃ kṛṣṇatulyāṃ parāṃ satīm |
vahniśuddhāṃśukādhānāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām
||2||कृष्णविग्रहसम्भूतां कृष्णतुल्यां परां सतीम् ।
वह्निशुद्धांशुकाधानां रत्नभूषणभूषिताम्
śaratpūrṇeṃduśatakamṛṣṭaśobhākarāṃ parām |
īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ śaśvatsusthirayauvanām
||3||शरत्पूर्णेंदुशतकमृष्टशोभाकरां पराम् ।
ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां शश्वत्सुस्थिरयौवनाम्
nārāyaṇapriyāṃ śāṃtāṃ tatsaubhāgyasamanvitām |
bibhratīṃ kabarībhāraṃ mālatī mālya saṃyutam
||4||नारायणप्रियां शांतां तत्सौभाग्यसमन्विताम् ।
बिभ्रतीं कबरीभारं मालती माल्य संयुतम्
siṃdūrabiṃdulalitaṃ sārdhaṃ candanabiṃdubhiḥ |
kastūrīpatrakaṃ gaṃḍe nānācitrasamanvitam
||5||सिंदूरबिंदुललितं सार्धं चन्दनबिंदुभिः ।
कस्तूरीपत्रकं गंडे नानाचित्रसमन्वितम्
pakvabiṃbaviniṃdyāccha cārvoṣṭhapuṭamuttamam |
muktāpaṃktiprabhāmuṣṭadaṃtapaṃktimanoramam
||6||पक्वबिंबविनिंद्याच्छ चार्वोष्ठपुटमुत्तमम् ।
मुक्तापंक्तिप्रभामुष्टदंतपंक्तिमनोरमम्
sucāruvaktranayanaṃ sakaṭākṣaṃ manoharam |
kaṭhinaṃ śrīphalākāraṃ stanayugmaṃ ca bibhratīm
||7||सुचारुवक्त्रनयनं सकटाक्षं मनोहरम् ।
कठिनं श्रीफलाकारं स्तनयुग्मं च बिभ्रतीम्
bṛhacchroṇiṃ sukaṭhināṃ raṃbhāstaṃbhaviniṃditām |
sthalapadmaprabhāmuṣṭapadapadmayugaṃ varam
||8||बृहच्छ्रोणिं सुकठिनां रंभास्तंभविनिंदिताम् ।
स्थलपद्मप्रभामुष्टपदपद्मयुगं वरम्
ratnapāduka saṃyuktaṃ kuṃkumāktaṃ sayāvakam |
deveṃdramaulimaṃdāramakaraṃdakaṇāruṇam
||9||रत्नपादुक संयुक्तं कुंकुमाक्तं सयावकम् ।
देवेंद्रमौलिमंदारमकरंदकणारुणम्
surasiddhamunīṃdraiśca dattārghasaṃyutaṃ sadā |
tapasvimaulinikarabhramaraśreṇisaṃyutam
||10||सुरसिद्धमुनींद्रैश्च दत्तार्घसंयुतं सदा ।
तपस्विमौलिनिकरभ्रमरश्रेणिसंयुतम्
muktipradaṃ mumukṣūṇāṃ kāmināṃ sarvabhogadam |
varāṃ vareṇyāṃ varadāṃ bhaktānugrahakāriṇīm
||11||मुक्तिप्रदं मुमुक्षूणां कामिनां सर्वभोगदम् ।
वरां वरेण्यां वरदां भक्तानुग्रहकारिणीम्
śrīviṣṇoḥ padadātrīṃ ca bhaje viṣṇupadīṃ satīm |
ityanenaiva dhyānena dhyātvā tripathagāṃ śubhām
||12||श्रीविष्णोः पददात्रीं च भजे विष्णुपदीं सतीम् ।
इत्यनेनैव ध्यानेन ध्यात्वा त्रिपथगां शुभाम्
dattvā saṃpūjayedbrahmannupacārāṇi ṣoḍaśa |
āsanaṃ pādyamarghaṃ ca snānīyaṃ cā'nulepanam
||13||दत्त्वा संपूजयेद्ब्रह्मन्नुपचाराणि षोडश ।
आसनं पाद्यमर्घं च स्नानीयं चाऽनुलेपनम्
dhūpadīpaṃ ca naivedyaṃ tāṃbūlaṃ śītalaṃ jalam |
vasanaṃ bhūṣaṇa mālyaṃ gaṃdhamācamanīyakam
||14||धूपदीपं च नैवेद्यं तांबूलं शीतलं जलम् ।
वसनं भूषण माल्यं गंधमाचमनीयकम्
manoharaṃ sutalpaṃ ca deyānyetāni ṣoḍaśa |
dattvā bhaktyā ca praṇametsaṃstūya saṃpuṭāṃjaliḥ
||15||मनोहरं सुतल्पं च देयान्येतानि षोडश ।
दत्त्वा भक्त्या च प्रणमेत्संस्तूय संपुटांजलिः
saṃpūjyaivaṃ prakāreṇa so'śvamedhaphalaṃ labhet |
nārada uvāca |
śrotumicchāmi deveśa lakṣmīkāṃta jagatpate
||16||संपूज्यैवं प्रकारेण सोऽश्वमेधफलं लभेत् ।
नारद उवाच ।
श्रोतुमिच्छामि देवेश लक्ष्मीकांत जगत्पते
viṣṇorviṣṇupadīstotraṃ pāpaghnaṃ puṇyakārakam |
śrīnārāyaṇa uvāca |
śṛṇu nārada vakṣyāmi pāpaghnaṃ puṇyakārakam
||17||विष्णोर्विष्णुपदीस्तोत्रं पापघ्नं पुण्यकारकम् ।
श्रीनारायण उवाच ।
शृणु नारद वक्ष्यामि पापघ्नं पुण्यकारकम्
śivasaṃgītasaṃmugdha śrīkṛṣṇāṃgasamudbhavām |
rādhāṃgadravasaṃyuktāṃ tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||18||शिवसंगीतसंमुग्ध श्रीकृष्णांगसमुद्भवाम् ।
राधांगद्रवसंयुक्तां तां गंगां प्रणमाम्यहम्
yajjanma sṛṣṭerādau ca goloke rāsamaṃḍale |
sannidhāne śaṃkarasya tāṃ gaṅgāṃ praṇamāmyaham
||19||यज्जन्म सृष्टेरादौ च गोलोके रासमंडले ।
सन्निधाने शंकरस्य तां गङ्गां प्रणमाम्यहम्
gopairgopībhirākīrṇe śubhe rādhāmahotsave |
kārttikī pūrṇimāyāṃ ca tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||20||गोपैर्गोपीभिराकीर्णे शुभे राधामहोत्सवे ।
कार्त्तिकी पूर्णिमायां च तां गंगां प्रणमाम्यहम्
koṭiyojana vistīrṇā dairghye lakṣaguṇā tataḥ |
samāvṛtā yā goloke tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||21||कोटियोजन विस्तीर्णा दैर्घ्ये लक्षगुणा ततः ।
समावृता या गोलोके तां गंगां प्रणमाम्यहम्
ṣaṣṭilakṣayojanā yā tato dairghye caturguṇā |
samāvṛtā yā vaikuṇṭhe tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||22||षष्टिलक्षयोजना या ततो दैर्घ्ये चतुर्गुणा ।
समावृता या वैकुण्ठे तां गंगां प्रणमाम्यहम्
triṃśallakṣayojanā yā dairghye paṃcaguṇā tataḥ |
āvṛtā brahmaloke yā tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||23||त्रिंशल्लक्षयोजना या दैर्घ्ये पंचगुणा ततः ।
आवृता ब्रह्मलोके या तां गंगां प्रणमाम्यहम्
triṃśallakṣayojanā yā dairghye caturguṇā tataḥ |
āvṛtā śivaloke yā tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||24||त्रिंशल्लक्षयोजना या दैर्घ्ये चतुर्गुणा ततः ।
आवृता शिवलोके या तां गंगां प्रणमाम्यहम्
lakṣayojanavistīrṇā dairghye saptaguṇā tataḥ |
āvṛtā dhruvaloke yā tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||25||लक्षयोजनविस्तीर्णा दैर्घ्ये सप्तगुणा ततः ।
आवृता ध्रुवलोके या तां गंगां प्रणमाम्यहम्
lakṣayojanavistīrṇā dairghye paṃcaguṇā tataḥ |
āvṛtā caṃdraloke yā tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||26||लक्षयोजनविस्तीर्णा दैर्घ्ये पंचगुणा ततः ।
आवृता चंद्रलोके या तां गंगां प्रणमाम्यहम्
ṣaṣṭisahasrayojanā yā dairghye daśaguṇā tataḥ |
āvṛtā sūryaloke yā tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||27||षष्टिसहस्रयोजना या दैर्घ्ये दशगुणा ततः ।
आवृता सूर्यलोके या तां गंगां प्रणमाम्यहम्
lakṣayojanavistīrṇā dairghye paṃcaguṇā tataḥ |
āvṛtā yā tapoloke tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||28||लक्षयोजनविस्तीर्णा दैर्घ्ये पंचगुणा ततः ।
आवृता या तपोलोके तां गंगां प्रणमाम्यहम्
sahasra yojanāyāmā dairghye daśaguṇā tataḥ |
āvṛtā janaloke yā tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||29||सहस्र योजनायामा दैर्घ्ये दशगुणा ततः ।
आवृता जनलोके या तां गंगां प्रणमाम्यहम्
daśalakṣayojanā yā dairghye paṃcaguṇā tataḥ |
āvṛtā yā maharloke tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||30||दशलक्षयोजना या दैर्घ्ये पंचगुणा ततः ।
आवृता या महर्लोके तां गंगां प्रणमाम्यहम्
sahasrayojanāyāmā dairghye śataguṇā tataḥ |
āvṛtā yā ca kailāse tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||31||सहस्रयोजनायामा दैर्घ्ये शतगुणा ततः ।
आवृता या च कैलासे तां गंगां प्रणमाम्यहम्
śatayojanavistīrṇā dairghye daśaguṇā tataḥ |
maṃdākinī yeṃdraloke tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||32||शतयोजनविस्तीर्णा दैर्घ्ये दशगुणा ततः ।
मंदाकिनी येंद्रलोके तां गंगां प्रणमाम्यहम्
pātāle bhogavatī caiva vistīrṇā daśayojanā |
tato daśaguṇā dairghye tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||33||पाताले भोगवती चैव विस्तीर्णा दशयोजना ।
ततो दशगुणा दैर्घ्ये तां गंगां प्रणमाम्यहम्
krośaikamātravistīrṇā tataḥ kṣīṇā ca kutracit |
kṣitau cālakanandā yā tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||34||क्रोशैकमात्रविस्तीर्णा ततः क्षीणा च कुत्रचित् ।
क्षितौ चालकनन्दा या तां गंगां प्रणमाम्यहम्
satye yā kṣīravarṇā ca tretāyāmiṃdusannibhā |
dvāpare candanābhā yā tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||35||सत्ये या क्षीरवर्णा च त्रेतायामिंदुसन्निभा ।
द्वापरे चन्दनाभा या तां गंगां प्रणमाम्यहम्
jalaprabhā kalau yā ca nā'nyatra pṛthivītale |
svarge ca nityaṃ kṣīrābhā tāṃ gaṃgāṃ praṇamāmyaham
||36||जलप्रभा कलौ या च नाऽन्यत्र पृथिवीतले ।
स्वर्गे च नित्यं क्षीराभा तां गंगां प्रणमाम्यहम्
yattoyakaṇikāsparśe pāpināṃ jñānasaṃbhavaḥ |
brahmahatyādikaṃ pāpaṃ koṭijanmārjitaṃ dahet
||37||यत्तोयकणिकास्पर्शे पापिनां ज्ञानसंभवः ।
ब्रह्महत्यादिकं पापं कोटिजन्मार्जितं दहेत्
ityevaṃ kathitā brahmangaṃgāpadyaikaviśatiḥ |
stotrarūpaṃ ca paramaṃ pāpaghnaṃ puṇyajīvanam
||38||इत्येवं कथिता ब्रह्मन्गंगापद्यैकविशतिः ।
स्तोत्ररूपं च परमं पापघ्नं पुण्यजीवनम्
nityaṃ yo hi paṭhedbhaktyā saṃpūjya ca sureśvarīm |
so'śvamedhaphalaṃ nityaṃ labhate nātra saṃśayaḥ
||39||नित्यं यो हि पठेद्भक्त्या संपूज्य च सुरेश्वरीम् ।
सोऽश्वमेधफलं नित्यं लभते नात्र संशयः
aputro labhate putraṃ bhāryāhīno labhetstriyam |
rogātpramucyate rogī baṃdhānmukto bhaved dhruvam
||40||अपुत्रो लभते पुत्रं भार्याहीनो लभेत्स्त्रियम् ।
रोगात्प्रमुच्यते रोगी बंधान्मुक्तो भवेद् ध्रुवम्
aspaṣṭakīrtiḥ suyaśā mūrkho bhavati paṃḍitaḥ |
yaḥ paṭhetprātarutthāya gaṃgāstotramidaṃ śubham
||41||अस्पष्टकीर्तिः सुयशा मूर्खो भवति पंडितः ।
यः पठेत्प्रातरुत्थाय गंगास्तोत्रमिदं शुभम्
śubhaṃ bhavecca duḥsvapne gagāsnānaphalaṃ labhet |
śrīnārāyaṇa uvāca |
stotreṇānena gaṃgāṃ ca stutvā caiva bhagīratha
||42||शुभं भवेच्च दुःस्वप्ने गगास्नानफलं लभेत् ।
श्रीनारायण उवाच ।
स्तोत्रेणानेन गंगां च स्तुत्वा चैव भगीरथ
jagāma tāṃ gṛhītvā ca yatra naṣṭāśca sāgarāḥ |
vaikuṇṭhaṃ te yayustūrṇaṃ gaṃgāyā sparśavāyunā
||43||जगाम तां गृहीत्वा च यत्र नष्टाश्च सागराः ।
वैकुण्ठं ते ययुस्तूर्णं गंगाया स्पर्शवायुना
bhagīrathena sā nītā tena bhāgīrathī smṛtā |
ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ gaṃgopākhyānamuttamam
||44||भगीरथेन सा नीता तेन भागीरथी स्मृता ।
इत्येवं कथितं सर्वं गंगोपाख्यानमुत्तमम्
puṇyadaṃ mokṣadaṃ sāraṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi |
nārada uvāca |
kathaṃ gaṃgā tripathagā jātā bhuvanapāvanī
||45||पुण्यदं मोक्षदं सारं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ।
नारद उवाच ।
कथं गंगा त्रिपथगा जाता भुवनपावनी
kutra vā kena vidhinā tatsarvaṃ vada me prabho |
tatrasthāśca janā ye ye te ca kiṃ cakruruttamam
||46||कुत्र वा केन विधिना तत्सर्वं वद मे प्रभो ।
तत्रस्थाश्च जना ये ये ते च किं चक्रुरुत्तमम्
etatsarvaṃ tu vistīrṇaṃ kṛtvā vaktumihārhasi |
nārāyaṇa uvāca |
kārtikyāṃ pūrṇimāyāṃ tu rādhāyāḥ sumahotsavaḥ
||47||एतत्सर्वं तु विस्तीर्णं कृत्वा वक्तुमिहार्हसि ।
नारायण उवाच ।
कार्तिक्यां पूर्णिमायां तु राधायाः सुमहोत्सवः
kṛṣṇaḥ saṃpūjya tāṃ rādhāmuvāsa rāsamaṇḍale |
kṛṣṇena pūjitāṃ sā tu saṃpūjya dṛṣṭamānasāḥ
||48||कृष्णः संपूज्य तां राधामुवास रासमण्डले ।
कृष्णेन पूजितां सा तु संपूज्य दृष्टमानसाः
ūṣurbrahmādayaḥ sarve ṛṣayaḥ śaunakādayaḥ |
etasminnaṃtare kṛṣṇasaṃgītā ca sarasvatī
||49||ऊषुर्ब्रह्मादयः सर्वे ऋषयः शौनकादयः ।
एतस्मिन्नंतरे कृष्णसंगीता च सरस्वती
jagau sundaratālena vīṇayā ca manoharam |
tuṣṭo brahmā dadau tasyai ratneṃdrasārahārakam
||50||जगौ सुन्दरतालेन वीणया च मनोहरम् ।
तुष्टो ब्रह्मा ददौ तस्यै रत्नेंद्रसारहारकम्
śivo maṇīṃdrasāraṃ tu sarvabrahmāṇḍa durlabham |
kṛṣṇaḥ kaustubharatnaṃ ca sarvaratnātparaṃ varam
||51||शिवो मणींद्रसारं तु सर्वब्रह्माण्ड दुर्लभम् ।
कृष्णः कौस्तुभरत्नं च सर्वरत्नात्परं वरम्
amūlyaratnanirmāṇaṃ hārasāraṃ ca rādhikā |
nārāyaṇaśca bhagavāndadau mālāṃ manoharām
||52||अमूल्यरत्ननिर्माणं हारसारं च राधिका ।
नारायणश्च भगवान्ददौ मालां मनोहराम्
amūlyaratnanirmāṇaṃ lakṣmīḥ kanakakuṃḍalam |
viṣṇumāyā bhagavatī mūlaprakṛtirīśvarī
||53||अमूल्यरत्ननिर्माणं लक्ष्मीः कनककुंडलम् ।
विष्णुमाया भगवती मूलप्रकृतिरीश्वरी
durgā nārāyaṇīśānā brahmabhaktiṃ sudurlabhām |
dharmabuddhiṃ ca dharmaśca yaśaśca vipulaṃ bhave
||54||दुर्गा नारायणीशाना ब्रह्मभक्तिं सुदुर्लभाम् ।
धर्मबुद्धिं च धर्मश्च यशश्च विपुलं भवे
vahniśuddhāṃśukaṃ vahnirvāyuśca maṇinūpurān |
etasminnaṃtare śaṃbhurbrahmaṇā prerito muhuḥ
||55||वह्निशुद्धांशुकं वह्निर्वायुश्च मणिनूपुरान् ।
एतस्मिन्नंतरे शंभुर्ब्रह्मणा प्रेरितो मुहुः
jagau śrīkṛṣṇasaṃgītaṃ sasollāsasamanvitam |
mūrcchāṃ prāpuḥ surāḥ sarve citraputtalikā yathā
||56||जगौ श्रीकृष्णसंगीतं ससोल्लाससमन्वितम् ।
मूर्च्छां प्रापुः सुराः सर्वे चित्रपुत्तलिका यथा
kaṣṭena cetanāṃ prāpya dadṛśū rāsamaṃḍale |
sthalaṃ sarvaṃ jalākīrṇaṃ rādhākṛṣṇavihīnakam
||57||कष्टेन चेतनां प्राप्य ददृशू रासमंडले ।
स्थलं सर्वं जलाकीर्णं राधाकृष्णविहीनकम्
atyuccai ruruduḥ sarve gopā gopyaḥ surā dvijāḥ |
dhyānena brahmā bubudhe sarvaṃ tīrthamabhīpsitam
||58||अत्युच्चै रुरुदुः सर्वे गोपा गोप्यः सुरा द्विजाः ।
ध्यानेन ब्रह्मा बुबुधे सर्वं तीर्थमभीप्सितम्
gataśca rādhayā sārdhaṃ śrīkṛṣṇo dravatāmiti |
tato brahmādayaḥ sarve tuṣṭuvuḥ parameśvarāt
||59||गतश्च राधया सार्धं श्रीकृष्णो द्रवतामिति ।
ततो ब्रह्मादयः सर्वे तुष्टुवुः परमेश्वरात्
svamūrtiṃ darśaya vibho vāṃchitaṃ varameva naḥ |
etasminnaṃtare tatra vāgbabhūvāśarīriṇī
||60||स्वमूर्तिं दर्शय विभो वांछितं वरमेव नः ।
एतस्मिन्नंतरे तत्र वाग्बभूवाशरीरिणी
tāmeva śuśruvuḥ sarve suvyaktāṃ madhurānvitām |
sarvātmā'hamiyaṃ śaktirbhaktānugraha vigrahā
||61||तामेव शुश्रुवुः सर्वे सुव्यक्तां मधुरान्विताम् ।
सर्वात्माऽहमियं शक्तिर्भक्तानुग्रह विग्रहा
mamāpyasyāśca dehena karttavyaṃ ca kimāvayoḥ |
manavo mānavāḥ sarve munayaścaiva vaiṣṇavāḥ
||62||ममाप्यस्याश्च देहेन कर्त्तव्यं च किमावयोः ।
मनवो मानवाः सर्वे मुनयश्चैव वैष्णवाः
manmantrapūtā māṃ draṣṭumāgamiṣyaṃti matpadam |
mūrtiṃ draṣṭuṃ ca suvyaktāṃ yadīcchata sureśvarāḥ
||63||मन्मन्त्रपूता मां द्रष्टुमागमिष्यंति मत्पदम् ।
मूर्तिं द्रष्टुं च सुव्यक्तां यदीच्छत सुरेश्वराः
karotu śaṃbhustatraivaṃ madīyaṃ vākyapālanam |
svayaṃ vidhātastvaṃ bahmannājñāṃ kuru jagadgurum
||64||करोतु शंभुस्तत्रैवं मदीयं वाक्यपालनम् ।
स्वयं विधातस्त्वं बह्मन्नाज्ञां कुरु जगद्गुरुम्
kartuṃ śāstraviśeṣaṃ ca vedāṃgaṃ sumanoharam |
apūrvamantranikaraiḥ sarvābhīṣṭaphalapradaiḥ
||65||कर्तुं शास्त्रविशेषं च वेदांगं सुमनोहरम् ।
अपूर्वमन्त्रनिकरैः सर्वाभीष्टफलप्रदैः
stotraiśca ca nikarairdhyānairyutaṃ pūjāvidhikramaiḥ |
manmantrakavacastotraṃ kṛtvā yatnena gopanam
||66||स्तोत्रैश्च च निकरैर्ध्यानैर्युतं पूजाविधिक्रमैः ।
मन्मन्त्रकवचस्तोत्रं कृत्वा यत्नेन गोपनम्
bhavaṃti vimukhā yena janā māṃ tatkariṣyati |
sahasreṣu śateṣveko manmaṃtropāsako bhavet
||67||भवंति विमुखा येन जना मां तत्करिष्यति ।
सहस्रेषु शतेष्वेको मन्मंत्रोपासको भवेत्
janā manmaṃtrapūtāśca gamiṣyaṃti ca matpadam |
anyathā na bhaviṣyaṃti sarve golokavāsinaḥ
||68||जना मन्मंत्रपूताश्च गमिष्यंति च मत्पदम् ।
अन्यथा न भविष्यंति सर्वे गोलोकवासिनः
niṣphalaṃ bhavitā sarvaṃ brahmāṃḍaṃ caiva brahmaṇaḥ |
janāḥ paṃca prakārāśca yuktāḥ sraṣṭuṃ bhave bhave
||69||निष्फलं भविता सर्वं ब्रह्मांडं चैव ब्रह्मणः ।
जनाः पंच प्रकाराश्च युक्ताः स्रष्टुं भवे भवे
pṛthivīvāsinaḥ kacitkecitsvarganivāsinaḥ |
idaṃ kartuṃ mahādevaḥ karoti devasaṃsadi
||70||पृथिवीवासिनः कचित्केचित्स्वर्गनिवासिनः ।
इदं कर्तुं महादेवः करोति देवसंसदि
pratijñāṃ sudṛḍhāṃ sadya stato mūrtiṃ ca drakṣyati |
ityevamuktvā gagane virarāma sanātanaḥ
||71||प्रतिज्ञां सुदृढां सद्य स्ततो मूर्तिं च द्रक्ष्यति ।
इत्येवमुक्त्वा गगने विरराम सनातनः
tacchutvā jagatāṃ dhātā tamuvāca śivaṃ mudā |
brahmaṇo vacanaṃ śrutvā jñāneśo jñāninaḥ varaḥ
||72||तच्छुत्वा जगतां धाता तमुवाच शिवं मुदा ।
ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा ज्ञानेशो ज्ञानिनः वरः
gaṃgātoyaṃ kare kṛtvā svīkāraṃ ca cakāra saḥ |
saṃyuktaṃ viṣṇumāyāyā maṃtraughaiḥ śāstramuttamam
||73||गंगातोयं करे कृत्वा स्वीकारं च चकार सः ।
संयुक्तं विष्णुमायाया मंत्रौघैः शास्त्रमुत्तमम्
vedasāraṃ kariṣyāmi pratijñāpālanāya ca |
gaṃgātoyamupaspṛśya mithyā yadi vadejjanaḥ
||74||वेदसारं करिष्यामि प्रतिज्ञापालनाय च ।
गंगातोयमुपस्पृश्य मिथ्या यदि वदेज्जनः
sa yāti kālasūtraṃ ca yāvadvai brahmaṇo vayaḥ |
ityukte śaṃkare brahmangoloke surasaṃsadi
||75||स याति कालसूत्रं च यावद्वै ब्रह्मणो वयः ।
इत्युक्ते शंकरे ब्रह्मन्गोलोके सुरसंसदि
āvirbabhūva śrīkṛṣṇo rādhayā sahitastataḥ |
taṃ sudṛṣṭvā ca saṃhṛṣṭāstuṣṭuvuḥ puruṣottamam
||76||आविर्बभूव श्रीकृष्णो राधया सहितस्ततः ।
तं सुदृष्ट्वा च संहृष्टास्तुष्टुवुः पुरुषोत्तमम्
paramānandapūrṇāśca cakruśca punarutsavam |
kālena śaṃbhurbhagavānmuktidīpaṃ cakāra saḥ
||77||परमानन्दपूर्णाश्च चक्रुश्च पुनरुत्सवम् ।
कालेन शंभुर्भगवान्मुक्तिदीपं चकार सः
ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ sugopyaṃ ca sudurlabham |
sa eva dravarūpā sā gaṃgā golokasaṃbhavā
||78||इत्येवं कथितं सर्वं सुगोप्यं च सुदुर्लभम् ।
स एव द्रवरूपा सा गंगा गोलोकसंभवा
rādhākṛṣṇāṃgasaṃbhūtā bhuktimuktiphalapradā |
sthāne sthāne sthāpitā sā kṛṣṇena ca parātmanā
||79||राधाकृष्णांगसंभूता भुक्तिमुक्तिफलप्रदा ।
स्थाने स्थाने स्थापिता सा कृष्णेन च परात्मना
kṛṣṇasvarūpā paramā sarvabrahmāṃḍapūjitā
||80||कृष्णस्वरूपा परमा सर्वब्रह्मांडपूजिता
iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe navamaskandhe dvādaśo'dhyāyaḥ || 12 ||