vindhyavṛddhyavarodhavarṇanam
sūta uvāca
iti vākyaṃ samākarṇya vibudhānāṃ dvijottamaḥ |
kariṣye kāryametadvaḥ pratyuvāca tato muniḥ
||1||इति वाक्यं समाकर्ण्य विबुधानां द्विजोत्तमः ।
करिष्ये कार्यमेतद्वः प्रत्युवाच ततो मुनिः
aṅgīkṛte tadā kārye muninā kumbhajanmanā |
devāḥ pramuditāḥ sarve babhūburdvijasattamāḥ
||2||अङ्गीकृते तदा कार्ये मुनिना कुम्भजन्मना ।
देवाः प्रमुदिताः सर्वे बभूबुर्द्विजसत्तमाः
te devāḥ svāni dhiṣṇyāni bhejire munivākyataḥ |
patnīṃ munivaraḥ śrīmānuvāca nṛpakanyakām
||3||ते देवाः स्वानि धिष्ण्यानि भेजिरे मुनिवाक्यतः ।
पत्नीं मुनिवरः श्रीमानुवाच नृपकन्यकाम्
aye nṛpasute prāpto vighno'narthasya kārakaḥ |
bhānumārganirodhena kṛto vindhyamahībhṛtā
||4||अये नृपसुते प्राप्तो विघ्नोऽनर्थस्य कारकः ।
भानुमार्गनिरोधेन कृतो विन्ध्यमहीभृता
ājñātaṃ kāraṇaṃ tacca smṛtaṃ vākyaṃ purātanam |
kāśīmuddiśya yadgītaṃ munibhistattvadarśibhiḥ
||5||आज्ञातं कारणं तच्च स्मृतं वाक्यं पुरातनम् ।
काशीमुद्दिश्य यद्गीतं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
avimuktaṃ na moktavyaṃ sarvathaiva mumukṣubhiḥ |
kintu vighnā bhaviṣyanti kāśyāṃ nivasatāṃ satām
||6||अविमुक्तं न मोक्तव्यं सर्वथैव मुमुक्षुभिः ।
किन्तु विघ्ना भविष्यन्ति काश्यां निवसतां सताम्
so'ntarāyo mayā prāptaḥ kāśyāṃ nivasatā priye |
ityevamuktvā bhāryāṃ tāṃ muniḥ paramatāpanaḥ
||7||सोऽन्तरायो मया प्राप्तः काश्यां निवसता प्रिये ।
इत्येवमुक्त्वा भार्यां तां मुनिः परमतापनः
maṇikarṇyāṃ samāplutya dṛṣṭvā viśveśvaraṃ vibhum |
daṇḍapāṇiṃ samabhyarcya kālarājaṃ samāgataḥ
||8||मणिकर्ण्यां समाप्लुत्य दृष्ट्वा विश्वेश्वरं विभुम् ।
दण्डपाणिं समभ्यर्च्य कालराजं समागतः
kālarāja mahābāho bhaktānāṃ bhayahāraka |
kathaṃ dūrayase puryāḥ kāśīpuryāstvamīśvaraḥ
||9||कालराज महाबाहो भक्तानां भयहारक ।
कथं दूरयसे पुर्याः काशीपुर्यास्त्वमीश्वरः
tvaṃ kāśīvāsavighnānāṃ nāśako bhaktarakṣakaḥ |
māṃ kiṃ dūrayase svāmin bhaktārtivinivāraka
||10||त्वं काशीवासविघ्नानां नाशको भक्तरक्षकः ।
मां किं दूरयसे स्वामिन् भक्तार्तिविनिवारक
parāpavādo nokto me na paiśunyaṃ na cānṛtam |
kena karmavipākena kāśyā dūraṃ karoṣi mām
||11||परापवादो नोक्तो मे न पैशुन्यं न चानृतम् ।
केन कर्मविपाकेन काश्या दूरं करोषि माम्
evaṃ prārthya ca taṃ kālanāthaṃ kumbhodbhavo muniḥ |
jagāma sākṣivighneśaṃ sarvavighnanivāraṇam
||12||एवं प्रार्थ्य च तं कालनाथं कुम्भोद्भवो मुनिः ।
जगाम साक्षिविघ्नेशं सर्वविघ्ननिवारणम्
taṃ dṛṣṭvābhyarcya samprārthya tataḥ puryā vinirgataḥ |
lopāmudrāpatiḥ śrīmānagastyo dakṣiṇāṃ diśam
||13||तं दृष्ट्वाभ्यर्च्य सम्प्रार्थ्य ततः पुर्या विनिर्गतः ।
लोपामुद्रापतिः श्रीमानगस्त्यो दक्षिणां दिशम्
kāśīvirahasantapto mahābhāgyanidhirmuniḥ |
saṃsmṛtyānukṣaṇaṃ kāśīṃ jagāma saha bhāryayā
||14||काशीविरहसन्तप्तो महाभाग्यनिधिर्मुनिः ।
संस्मृत्यानुक्षणं काशीं जगाम सह भार्यया
tapoyānamivāruhya nimiṣārdhena vai muniḥ |
agre dadarśa taṃ vindhyaṃ ruddhāmbaramathonnatam
||15||तपोयानमिवारुह्य निमिषार्धेन वै मुनिः ।
अग्रे ददर्श तं विन्ध्यं रुद्धाम्बरमथोन्नतम्
cakampe cācalastūrṇaṃ dṛṣṭvaivāgre sthitaṃ munim |
giriḥ kharvataro bhūtvā vivakṣuravanīmiva
||16||चकम्पे चाचलस्तूर्णं दृष्ट्वैवाग्रे स्थितं मुनिम् ।
गिरिः खर्वतरो भूत्वा विवक्षुरवनीमिव
daṇḍavatpatito bhūmau sāṣṭāṅgaṃ bhaktibhāvitaḥ |
taṃ dṛṣṭvā namraśikharaṃ vindhyaṃ nāma mahāgirim
||17||दण्डवत्पतितो भूमौ साष्टाङ्गं भक्तिभावितः ।
तं दृष्ट्वा नम्रशिखरं विन्ध्यं नाम महागिरिम्
prasannavadano'gastyo munirvindhyamathābravīt |
vatsaivaṃ tiṣṭha tāvattvaṃ yāvadāgamyate mayā
||18||प्रसन्नवदनोऽगस्त्यो मुनिर्विन्ध्यमथाब्रवीत् ।
वत्सैवं तिष्ठ तावत्त्वं यावदागम्यते मया
aśakto'haṃ gaṇḍaśailārohaṇe tava putraka |
evamuktvā muniryāmyadiśaṃ prati gamotsukaḥ
||19||अशक्तोऽहं गण्डशैलारोहणे तव पुत्रक ।
एवमुक्त्वा मुनिर्याम्यदिशं प्रति गमोत्सुकः
āruhya tasya śikharāṇyavāruhadanukramāt |
gato yāmyadiśaṃ cāpi śrīśailaṃ prekṣya vartmani
||20||आरुह्य तस्य शिखराण्यवारुहदनुक्रमात् ।
गतो याम्यदिशं चापि श्रीशैलं प्रेक्ष्य वर्त्मनि
malayācalamāsādya tatrāśramaparo'bhavat |
sāpi devī tatra vindhyamāgatā manupūjitā
||21||मलयाचलमासाद्य तत्राश्रमपरोऽभवत् ।
सापि देवी तत्र विन्ध्यमागता मनुपूजिता
lokeṣu prathitā vindhyavāsinīti ca śaunaka |
sūta uvāca |
etaccaritraṃ paramaṃ śatrunāśanamuttamam
||22||लोकेषु प्रथिता विन्ध्यवासिनीति च शौनक ।
सूत उवाच ।
एतच्चरित्रं परमं शत्रुनाशनमुत्तमम्
agastyavindhyanagayorākhyānaṃ pāpanāśanam |
rājñāṃ vijayadaṃ tacca dvijānāṃ jñānavardhanam
||23||अगस्त्यविन्ध्यनगयोराख्यानं पापनाशनम् ।
राज्ञां विजयदं तच्च द्विजानां ज्ञानवर्धनम्
vaiśyānāṃ dhānyadhanadaṃ śūdrāṇāṃ sukhadaṃ tathā |
dharmārthī dharmamāpnoti dhanārthī dhanamāpnuyāt
||24||वैश्यानां धान्यधनदं शूद्राणां सुखदं तथा ।
धर्मार्थी धर्ममाप्नोति धनार्थी धनमाप्नुयात्
kāmānavāpnuyātkāmī bhaktyā cāsya sakṛcchravāt |
evaṃ svāyambhuvamanurdevīmārādhya bhaktitaḥ
||25||कामानवाप्नुयात्कामी भक्त्या चास्य सकृच्छ्रवात् ।
एवं स्वायम्भुवमनुर्देवीमाराध्य भक्तितः
lebhe rājyaṃ dharāyāśca nijamanvantarāśrayam |
ityetadvarṇitaṃ saumya mayā manvantarāśritam |
ādyaṃ caritraṃ śrīdevyāḥ kiṃ punaḥ kathayāmi te
||26||लेभे राज्यं धरायाश्च निजमन्वन्तराश्रयम् ।
इत्येतद्वर्णितं सौम्य मया मन्वन्तराश्रितम् ।
आद्यं चरित्रं श्रीदेव्याः किं पुनः कथयामि ते
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ daśamaskandhe vindhyavṛddhyavarodhavarṇanaṃ nāma saptamo'dhyāyaḥ || 7 ||