svapitruddhāravarṇanam
janamejayenāmbāmakhakaraṇa-devībhāgavataśravaṇapūrvakaṃ svapitruddhāravarṇanam vyāsa uvāca |
iti te kathitaṃ bhūpa yadyatpṛṣṭaṃ tvayānagha |
nārāyaṇena yatproktaṃ nāradāya mahātmane
||1||जनमेजयेनाम्बामखकरण-देवीभागवतश्रवणपूर्वकं स्वपित्रुद्धारवर्णनम् व्यास उवाच ।
इति ते कथितं भूप यद्यत्पृष्टं त्वयानघ ।
नारायणेन यत्प्रोक्तं नारदाय महात्मने
śrutvaitattu mahādevyāḥ purāṇaṃ paramādbhutam |
kṛtakṛtyo bhavenmartyo devyāḥ priyatamo hi saḥ
||2||श्रुत्वैतत्तु महादेव्याः पुराणं परमाद्भुतम् ।
कृतकृत्यो भवेन्मर्त्यो देव्याः प्रियतमो हि सः
kuru cāmbāmakhaṃ rājan svapitruddharaṇāya vai |
khinno'si yena rājendra piturjñātvā tu durgatim
||3||कुरु चाम्बामखं राजन् स्वपित्रुद्धरणाय वै ।
खिन्नोऽसि येन राजेन्द्र पितुर्ज्ञात्वा तु दुर्गतिम्
gṛhāṇa tvaṃ mahādevyā mantraṃ sarvottamottamam |
yathāvidhividhānena janmasāphalyadāyakam
||4||गृहाण त्वं महादेव्या मन्त्रं सर्वोत्तमोत्तमम् ।
यथाविधिविधानेन जन्मसाफल्यदायकम्
sūta uvāca
tacchrutvā nṛpaśārdūlaḥ prārthayitvā munīśvaram |
tasmādeva mahāmantraṃ devīpraṇavasaṃjñakam
||5||तच्छ्रुत्वा नृपशार्दूलः प्रार्थयित्वा मुनीश्वरम् ।
तस्मादेव महामन्त्रं देवीप्रणवसंज्ञकम्
dīkṣāvidhiṃ vidhānena jagrāha nṛpasattamaḥ |
tata āhūya dhaumyādīnnavarātrasamāgame
||6||दीक्षाविधिं विधानेन जग्राह नृपसत्तमः ।
तत आहूय धौम्यादीन्नवरात्रसमागमे
ambāyajñaṃ cakārāśu vittaśāḍhyavivarjitaḥ |
brāhmaṇaiḥ pāṭhayāmāsa purāṇaṃ tvetaduttamam
||7||अम्बायज्ञं चकाराशु वित्तशाढ्यविवर्जितः ।
ब्राह्मणैः पाठयामास पुराणं त्वेतदुत्तमम्
śrīdevyagre'mbikāprītyai devībhāgavataṃ param |
brāhmaṇānbhojayāmāsāpyasaṃkhyātānsuvāsinīḥ
||8||श्रीदेव्यग्रेऽम्बिकाप्रीत्यै देवीभागवतं परम् ।
ब्राह्मणान्भोजयामासाप्यसंख्यातान्सुवासिनीः
kumārīrvaṭukādīṃśca dīnānāthāṃstathaiva ca |
dravyapradānaistānsarvān santoṣya vasudhādhipaḥ
||9||कुमारीर्वटुकादींश्च दीनानाथांस्तथैव च ।
द्रव्यप्रदानैस्तान्सर्वान् सन्तोष्य वसुधाधिपः
samāpya yajñaṃ saṃsthāne saṃsthito yāvadeva hi |
tāvadeva hi cākāśānnāradaḥ samavātarat
||10||समाप्य यज्ञं संस्थाने संस्थितो यावदेव हि ।
तावदेव हि चाकाशान्नारदः समवातरत्
raṇayanmahatīṃ vīṇāṃ jvaladagniśikhopamaḥ |
sasambhamaḥ samutthāya dṛṣṭvā taṃ nāradaṃ munim
||11||रणयन्महतीं वीणां ज्वलदग्निशिखोपमः ।
ससम्भमः समुत्थाय दृष्ट्वा तं नारदं मुनिम्
āsanādyupacāraiśca pūjayāmāsa bhūmipaḥ |
kṛtvā tu kuśalapraśnaṃ papracchāgamakāraṇam
||12||आसनाद्युपचारैश्च पूजयामास भूमिपः ।
कृत्वा तु कुशलप्रश्नं पप्रच्छागमकारणम्
rājovāca
kuta āgamanaṃ sādho brūhi kiṃ karavāṇi te |
sanātho'haṃ kṛtārtho'haṃ tvadāgamanakāraṇāt
||13||कुत आगमनं साधो ब्रूहि किं करवाणि ते ।
सनाथोऽहं कृतार्थोऽहं त्वदागमनकारणात्
iti rājño vacaḥ śrutvā provāca munisattamaḥ |
adyāścaryaṃ mayā dṛṣṭaṃ devaloke nṛpottama
||14||इति राज्ञो वचः श्रुत्वा प्रोवाच मुनिसत्तमः ।
अद्याश्चर्यं मया दृष्टं देवलोके नृपोत्तम
tannivedayituṃ prāptastvatsakāśe suvismitaḥ |
pitā te durgatiṃ prāpto nijakarmaviparyayāt
||15||तन्निवेदयितुं प्राप्तस्त्वत्सकाशे सुविस्मितः ।
पिता ते दुर्गतिं प्राप्तो निजकर्मविपर्ययात्
sa evāyaṃ divyarūpavapurbhūtvādhunaiva hi |
devadevaiḥ stutaḥ samyagapsarobhiḥ samantataḥ
||16||स एवायं दिव्यरूपवपुर्भूत्वाधुनैव हि ।
देवदेवैः स्तुतः सम्यगप्सरोभिः समन्ततः
vimānavaramāruhya maṇidvīpaṃ gato'bhavat |
devībhāgavatasyāsya śravaṇotthaphalena ca
||17||विमानवरमारुह्य मणिद्वीपं गतोऽभवत् ।
देवीभागवतस्यास्य श्रवणोत्थफलेन च
ambāmakhaphalenāpi pitā te sugatiṃ gataḥ |
dhanyo'si kṛtakṛtyo'si jīvitaṃ saphalaṃ tava
||18||अम्बामखफलेनापि पिता ते सुगतिं गतः ।
धन्योऽसि कृतकृत्योऽसि जीवितं सफलं तव
narakāduddhṛtastātastvayā tu kulabhūṣaṇa |
devaloke sphītakīrtistavādya vipulābhavat
||19||नरकादुद्धृतस्तातस्त्वया तु कुलभूषण ।
देवलोके स्फीतकीर्तिस्तवाद्य विपुलाभवत्
sūta uvāca
nāradoktaṃ samākarṇya premagadgaditāntaraḥ |
papāta pādāmbujayorvyāsasyādbhutakarmaṇaḥ
||20||नारदोक्तं समाकर्ण्य प्रेमगद्गदितान्तरः ।
पपात पादाम्बुजयोर्व्यासस्याद्भुतकर्मणः
tavānugrahato deva kṛtārtho'haṃ mahāmune |
kiṃ mayā pratikartavyaṃ namaskārādṛte tava
||21||तवानुग्रहतो देव कृतार्थोऽहं महामुने ।
किं मया प्रतिकर्तव्यं नमस्कारादृते तव
anugrāhyaḥ sadaivāhamevameva tvayā mune |
iti rājño vacaḥ śrutvāpyāśīrbhirabhinandya ca
||22||अनुग्राह्यः सदैवाहमेवमेव त्वया मुने ।
इति राज्ञो वचः श्रुत्वाप्याशीर्भिरभिनन्द्य च
uvāca vacanaṃ ślakṣṇaṃ bhagavān bādarāyaṇaḥ |
rājansarvaṃ parityajya bhaja devīpadāmbujam
||23||उवाच वचनं श्लक्ष्णं भगवान् बादरायणः ।
राजन्सर्वं परित्यज्य भज देवीपदाम्बुजम्
devībhāgavataṃ caiva paṭha nityaṃ samāhitaḥ |
ambāmakhaṃ sadā bhaktyā kuru nityamatandritaḥ
||24||देवीभागवतं चैव पठ नित्यं समाहितः ।
अम्बामखं सदा भक्त्या कुरु नित्यमतन्द्रितः
anāyāsena tena tvaṃ mokṣyase bhavabandhanāt |
santyanyāni purāṇāni harirudramukhāni ca
||25||अनायासेन तेन त्वं मोक्ष्यसे भवबन्धनात् ।
सन्त्यन्यानि पुराणानि हरिरुद्रमुखानि च
devībhāgavatasyāsya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm |
sārametatpurāṇānāṃ vedānāṃ caiva sarvaśaḥ
||26||देवीभागवतस्यास्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ।
सारमेतत्पुराणानां वेदानां चैव सर्वशः
mūlaprakṛtirevaiṣā yatra tu pratipādyate |
samaṃ tena purāṇaṃ syātkathamanyannṛpottama
||27||मूलप्रकृतिरेवैषा यत्र तु प्रतिपाद्यते ।
समं तेन पुराणं स्यात्कथमन्यन्नृपोत्तम
pāṭhe vedasamaṃ puṇyaṃ yasya syājjanamejaya |
paṭhitavyaṃ prayatnena tadeva vibudhottamaiḥ
||28||पाठे वेदसमं पुण्यं यस्य स्याज्जनमेजय ।
पठितव्यं प्रयत्नेन तदेव विबुधोत्तमैः
ityuktvā nṛpavaryaṃ taṃ jagāma munirāṭ tataḥ |
jagmuścaiva yathāsthānaṃ dhaumyādimunayo'malāḥ
||29||इत्युक्त्वा नृपवर्यं तं जगाम मुनिराट् ततः ।
जग्मुश्चैव यथास्थानं धौम्यादिमुनयोऽमलाः
devībhāgavatasyaiva praśaṃsāṃ cakruruttamām |
rājā śaśāsa dharaṇīṃ tataḥ santuṣṭamānasaḥ |
devībhāgavataṃ caiva paṭhacchṛṇvantirantaram
||30||देवीभागवतस्यैव प्रशंसां चक्रुरुत्तमाम् ।
राजा शशास धरणीं ततः सन्तुष्टमानसः ।
देवीभागवतं चैव पठच्छृण्वन्तिरन्तरम्
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādalasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvādaśaskandhe janamejayenāmbāmakhakaraṇa-devībhāgavataśravaṇapūrvakaṃ svapitruddhāravarṇanaṃ nāma trayodaśo'dhyāyaḥ || 13 ||
vargaḥdevībhāgavatapurāṇam