gāyatrīhṛdayam
nārada uvāca
bhagavan devadeveśa bhūtabhavyajagatprabho |
kavacaṃ ca śrutaṃ divyaṃ gāyatrīmantravigraham
||1||भगवन् देवदेवेश भूतभव्यजगत्प्रभो ।
कवचं च श्रुतं दिव्यं गायत्रीमन्त्रविग्रहम्
adhunā śrotumicchāmi gāyatrīhṛdayaṃ param |
yaddhāraṇādbhavetyuṇyaṃ gāyatrījapato'khilam
||2||अधुना श्रोतुमिच्छामि गायत्रीहृदयं परम् ।
यद्धारणाद्भवेत्युण्यं गायत्रीजपतोऽखिलम्
śrīnārāyaṇa uvāca
devyāśca hṛdayaṃ proktaṃ nāradātharvaṇe sphuṭam |
tadevāhaṃ pravakṣyāmi rahasyātirahasyakam
||3||देव्याश्च हृदयं प्रोक्तं नारदाथर्वणे स्फुटम् ।
तदेवाहं प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम्
virāḍrūpāṃ mahādevīṃ gāyatrīṃ vedamātaram |
dhyātvā tasyāstvathāṅgeṣu dhyāyedetāśca devatāḥ
||4||विराड्रूपां महादेवीं गायत्रीं वेदमातरम् ।
ध्यात्वा तस्यास्त्वथाङ्गेषु ध्यायेदेताश्च देवताः
piṇḍabrahmāṇḍayoraikyādbhāvayetsvatanau tathā |
devīrūpe nije dehe tanmayatvāya sādhakaḥ
||5||पिण्डब्रह्माण्डयोरैक्याद्भावयेत्स्वतनौ तथा ।
देवीरूपे निजे देहे तन्मयत्वाय साधकः
nādevo'bhyarcayeddevamiti vedavido viduḥ |
tato'bhedāya kāye sve bhāvayeddevatā imāḥ
||6||नादेवोऽभ्यर्चयेद्देवमिति वेदविदो विदुः ।
ततोऽभेदाय काये स्वे भावयेद्देवता इमाः
atha tatsampravakṣyāmi tanmayatvamatho bhavet |
gāyatrīhṛdayasyāsyāpyahameva ṛṣiḥ smṛtaḥ
||7||अथ तत्सम्प्रवक्ष्यामि तन्मयत्वमथो भवेत् ।
गायत्रीहृदयस्यास्याप्यहमेव ऋषिः स्मृतः
gāyatrīcchanda uddiṣṭaṃ devatā parameśvarī |
pūrvoktena prakāreṇa kuryādaṅgāni ṣaṭkramāt |
āsane vijane deśe dhyāyedekāgramānasaḥ
||8||गायत्रीच्छन्द उद्दिष्टं देवता परमेश्वरी ।
पूर्वोक्तेन प्रकारेण कुर्यादङ्गानि षट्क्रमात् ।
आसने विजने देशे ध्यायेदेकाग्रमानसः
nyāsaḥ dyaurmūrdhni daivatam |
dantapaṅktāvaśvinau |
ubhe sandhye coṣṭhau |
mukhamagniḥ |
jihvā sarasvatī |
grīvāyāṃ tu bṛhaspatiḥ |
stanayorvasavo'ṣṭau |
bāhvormarutaḥ |
hṛdaye parjanyaḥ |
ākāśamudaram |
nābhāvantarikṣam |
kaṭyo- rindrāgnī |
jaghane vijñānaghanaḥ prajāpatiḥ |
kailāsa- malaye ūrū |
viśvedevā jānvoḥ |
jaṅghāyāṃ kauśikaḥ |
guhyamayane |
ūrū pitaraḥ |
pādau pṛthivī |
vanaspata- yo'ṅgulīṣu |
ṛṣayo romāṇi |
nakhāni muhūrtāni |
asthiṣu grahāḥ |
asṛṅmāṃsamṛtavaḥ |
saṃvatsarā vai nimiṣam |
ahorātrāvādityaścandramāḥ |
pravarāṃ divyāṃ gāyatrīṃ sahasranetrāṃ śaraṇamahaṃ prapadye |
oṃ tatsaviturvareṇyāya namaḥ |
oṃ tatpūrvājayāya namaḥ |
tatprātarādityāya namaḥ |
tatprātarādityapratiṣṭhāyai namaḥ |
prātaradhīyāno rātrikṛtaṃ pāpaṃ nāśayati |
sāyamadhīyāno divasakṛtaṃ pāpaṃ nāśayati |
sāyaṃprātaradhīyāno apāpo bhavati |
sarvatīrtheṣu snāto bhavati |
sarvairdevairjñāto bhavati |
avācyavacanātpūto bhavati |
abhakṣyabhakṣaṇātpūto bhavati |
abhojyabhojanāpūto bhavati |
acoṣyacoṣa- ṇātpūto bhavati |
asādhyasādhanātpūto bhavati |
duṣpratigrahaśatasahasrātpūto bhavati |
sarvapratigrahātpūto bhavati |
paṅktidūṣaṇātpūto bhavati |
anṛtavacanātpūto bhavati |
athābrahmacārī brahmacārī bhavati |
anena hṛdayenādhītena kratusahasreṇeṣṭaṃ bhavati |
ṣaṣṭiśata- sahasragāyatryā japyāni phalāni bhavanti |
aṣṭau brāhmaṇānsamyaggrāhayet |
tasya siddhirbhavati |
ya idaṃ nityamadhīyāno brāhmaṇaḥ prātaḥ śuciḥ sarvapāpaiḥ pramucyata iti |
brahmaloke mahīyate |
ityāha bhagavān śrīnārāyaṇaḥ
||9||न्यासः द्यौर्मूर्ध्नि दैवतम् ।
दन्तपङ्क्तावश्विनौ ।
उभे सन्ध्ये चोष्ठौ ।
मुखमग्निः ।
जिह्वा सरस्वती ।
ग्रीवायां तु बृहस्पतिः ।
स्तनयोर्वसवोऽष्टौ ।
बाह्वोर्मरुतः ।
हृदये पर्जन्यः ।
आकाशमुदरम् ।
नाभावन्तरिक्षम् ।
कट्यो- रिन्द्राग्नी ।
जघने विज्ञानघनः प्रजापतिः ।
कैलास- मलये ऊरू ।
विश्वेदेवा जान्वोः ।
जङ्घायां कौशिकः ।
गुह्यमयने ।
ऊरू पितरः ।
पादौ पृथिवी ।
वनस्पत- योऽङ्गुलीषु ।
ऋषयो रोमाणि ।
नखानि मुहूर्तानि ।
अस्थिषु ग्रहाः ।
असृङ्मांसमृतवः ।
संवत्सरा वै निमिषम् ।
अहोरात्रावादित्यश्चन्द्रमाः ।
प्रवरां दिव्यां गायत्रीं सहस्रनेत्रां शरणमहं प्रपद्ये ।
ॐ तत्सवितुर्वरेण्याय नमः ।
ॐ तत्पूर्वाजयाय नमः ।
तत्प्रातरादित्याय नमः ।
तत्प्रातरादित्यप्रतिष्ठायै नमः ।
प्रातरधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति ।
सायमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति ।
सायंप्रातरधीयानो अपापो भवति ।
सर्वतीर्थेषु स्नातो भवति ।
सर्वैर्देवैर्ज्ञातो भवति ।
अवाच्यवचनात्पूतो भवति ।
अभक्ष्यभक्षणात्पूतो भवति ।
अभोज्यभोजनापूतो भवति ।
अचोष्यचोष- णात्पूतो भवति ।
असाध्यसाधनात्पूतो भवति ।
दुष्प्रतिग्रहशतसहस्रात्पूतो भवति ।
सर्वप्रतिग्रहात्पूतो भवति ।
पङ्क्तिदूषणात्पूतो भवति ।
अनृतवचनात्पूतो भवति ।
अथाब्रह्मचारी ब्रह्मचारी भवति ।
अनेन हृदयेनाधीतेन क्रतुसहस्रेणेष्टं भवति ।
षष्टिशत- सहस्रगायत्र्या जप्यानि फलानि भवन्ति ।
अष्टौ ब्राह्मणान्सम्यग्ग्राहयेत् ।
तस्य सिद्धिर्भवति ।
य इदं नित्यमधीयानो ब्राह्मणः प्रातः शुचिः सर्वपापैः प्रमुच्यत इति ।
ब्रह्मलोके महीयते ।
इत्याह भगवान् श्रीनारायणः
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvādaśaskandhe gāyatrīhṛdayaṃ nāma caturtho'dhyāyaḥ || 4 ||
vargaḥdevībhāgavatapurāṇam