śrīmaddevībhāgavatamahāpurāṇa-śravaṇaphalavarṇanam
śrīmaddevībhāgavatamahāpurāṇa-śravaṇaphalavarṇanam sūta uvāca
ardhaślokātmakaṃ yattu devīvaktrābjanirgatam |
śrīmadbhāgavataṃ nāma vedasiddhāntabodhakam
||1||अर्धश्लोकात्मकं यत्तु देवीवक्त्राब्जनिर्गतम् ।
श्रीमद्भागवतं नाम वेदसिद्धान्तबोधकम्
upadiṣṭaṃ viṣṇuve yadvaṭapatranivāsine |
śatakoṭipravistīrṇaṃ tatkṛtaṃ brahmaṇā purā
||2||उपदिष्टं विष्णुवे यद्वटपत्रनिवासिने ।
शतकोटिप्रविस्तीर्णं तत्कृतं ब्रह्मणा पुरा
tatsāramekataḥ kṛtvā vyāsena śukahetave |
aṣṭādaśasahasraṃ tu dvādaśaskandhasaṃyutam
||3||तत्सारमेकतः कृत्वा व्यासेन शुकहेतवे ।
अष्टादशसहस्रं तु द्वादशस्कन्धसंयुतम्
devībhāgavataṃ nāma purāṇaṃ grathitaṃ purā |
adyāpi devaloke tadbahuvistīrṇamasti hi
||4||देवीभागवतं नाम पुराणं ग्रथितं पुरा ।
अद्यापि देवलोके तद्बहुविस्तीर्णमस्ति हि
nānena sadṛśaṃ puṇyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam |
pade pade'śvamedhasya phalamāpnoti mānavaḥ
||5||नानेन सदृशं पुण्यं पवित्रं पापनाशनम् ।
पदे पदेऽश्वमेधस्य फलमाप्नोति मानवः
paurāṇikaṃ pūjayitvā vastrādyābharaṇādibhiḥ |
vyāsabuddhyā tanmukhāttu śrutvaitatsamupoṣitaḥ
||6||पौराणिकं पूजयित्वा वस्त्राद्याभरणादिभिः ।
व्यासबुद्ध्या तन्मुखात्तु श्रुत्वैतत्समुपोषितः
likhitvā nijahastena lekhakenāthavā mune |
prauṣṭhapadyāṃ paurṇamāsyāṃ hemasiṃhasamanvitam
||7||लिखित्वा निजहस्तेन लेखकेनाथवा मुने ।
प्रौष्ठपद्यां पौर्णमास्यां हेमसिंहसमन्वितम्
dadyātpaurāṇikāyātha dakṣiṇāṃ ca payasvinīm |
sālaṅkṛtāṃ savatsāṃ ca kapilāṃ hemamālinīm
||8||दद्यात्पौराणिकायाथ दक्षिणां च पयस्विनीम् ।
सालङ्कृतां सवत्सां च कपिलां हेममालिनीम्
bhojayedbrāhmaṇānante'pyadhyāyaparisammitān |
suvāsinīstāvatīśca kumārīrbaṭukaiḥ saha
||9||भोजयेद्ब्राह्मणानन्तेऽप्यध्यायपरिसम्मितान् ।
सुवासिनीस्तावतीश्च कुमारीर्बटुकैः सह
devībuddhyā pūjayettānvasanābharaṇādibhiḥ |
pāyasānnavareṇāpi gandhasrakkusumādibhiḥ
||10||देवीबुद्ध्या पूजयेत्तान्वसनाभरणादिभिः ।
पायसान्नवरेणापि गन्धस्रक्कुसुमादिभिः
purāṇadānenaitena bhūdānasya phalaṃ labhet |
ihaloke sukhī bhūtvāpyante devīpuraṃ vrajet
||11||पुराणदानेनैतेन भूदानस्य फलं लभेत् ।
इहलोके सुखी भूत्वाप्यन्ते देवीपुरं व्रजेत्
nityaṃ yaḥ śṛṇuyādbhaktyā devībhāgavataṃ param |
na tasya durlabhaṃ kiñcitkadācitkvacidasti hi
||12||नित्यं यः शृणुयाद्भक्त्या देवीभागवतं परम् ।
न तस्य दुर्लभं किञ्चित्कदाचित्क्वचिदस्ति हि
aputro labhate putrāndhanārthī dhanamāpnuyāt |
vidyārthī prāpnuyādvidyāṃ kīrtimaṇḍitabhūtalaḥ
||13||अपुत्रो लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् ।
विद्यार्थी प्राप्नुयाद्विद्यां कीर्तिमण्डितभूतलः
vandhyā vā kākavandhyā vā mṛtavandhyā ca yāṅganā |
śravaṇādasya taddoṣānnivarteta na saṃśayaḥ
||14||वन्ध्या वा काकवन्ध्या वा मृतवन्ध्या च याङ्गना ।
श्रवणादस्य तद्दोषान्निवर्तेत न संशयः
yadgehe pustakaṃ caitatpūjitaṃ yadi tiṣṭhati |
tadgehaṃ na tyajennityaṃ ramā caiva sarasvatī
||15||यद्गेहे पुस्तकं चैतत्पूजितं यदि तिष्ठति ।
तद्गेहं न त्यजेन्नित्यं रमा चैव सरस्वती
nekṣante tatra vetālaḍākinīrākṣasādayaḥ |
jvaritaṃ tu naraṃ spṛṣṭvā paṭhedetatsamāhitaḥ
||16||नेक्षन्ते तत्र वेतालडाकिनीराक्षसादयः ।
ज्वरितं तु नरं स्पृष्ट्वा पठेदेतत्समाहितः
maṇḍalānnāśamāpnoti jvaro dāhasamanvitaḥ |
śatāvṛttyāsya paṭhanātkṣayarogo vinaśyati
||17||मण्डलान्नाशमाप्नोति ज्वरो दाहसमन्वितः ।
शतावृत्त्यास्य पठनात्क्षयरोगो विनश्यति
pratisandhyaṃ paṭhedyastu sandhyāṃ kṛtvā samāhitaḥ |
ekaikamasya cādhyāyaṃ sa naro jñānavānbhavet
||18||प्रतिसन्ध्यं पठेद्यस्तु सन्ध्यां कृत्वा समाहितः ।
एकैकमस्य चाध्यायं स नरो ज्ञानवान्भवेत्
śakunāṃścaiva vīkṣeta kāryākāryeṣu caiva hi |
tatprakāraḥ purastāttu kathito'sti mayā mune
||19||शकुनांश्चैव वीक्षेत कार्याकार्येषु चैव हि ।
तत्प्रकारः पुरस्तात्तु कथितोऽस्ति मया मुने
navarātre paṭhennityaṃ śāradīye'tibhaktitaḥ |
tasyāmbikā tu santuṣṭā dadātīcchādhikaṃ phalam
||20||नवरात्रे पठेन्नित्यं शारदीयेऽतिभक्तितः ।
तस्याम्बिका तु सन्तुष्टा ददातीच्छाधिकं फलम्
vaiṣṇavaiścaiva śaivaiśca ramomā prīyate sadā |
sauraiśca gāṇapatyaiśca sveṣṭaśakteśca tuṣṭaye
||21||वैष्णवैश्चैव शैवैश्च रमोमा प्रीयते सदा ।
सौरैश्च गाणपत्यैश्च स्वेष्टशक्तेश्च तुष्टये
paṭhitavyaṃ prayatnena navarātracatuṣṭaye |
vaidikairnijagāyatrīprītaye nityaśo mune
||22||पठितव्यं प्रयत्नेन नवरात्रचतुष्टये ।
वैदिकैर्निजगायत्रीप्रीतये नित्यशो मुने
paṭhitavyaṃ prayatnena virodho nātra kasyacit |
upāsanā tu sarveṣāṃ śaktiyuktāsti sarvadā
||23||पठितव्यं प्रयत्नेन विरोधो नात्र कस्यचित् ।
उपासना तु सर्वेषां शक्तियुक्तास्ति सर्वदा
tacchaktereva toṣārthaṃ paṭhitavyaṃ sadā dvijaiḥ |
strīśūdro na paṭhedetatkadāpi ca vimohitaḥ
||24||तच्छक्तेरेव तोषार्थं पठितव्यं सदा द्विजैः ।
स्त्रीशूद्रो न पठेदेतत्कदापि च विमोहितः
śṛṇuyāddvijavaktrāttu nityameveti ca sthitiḥ |
kiṃ punarbahunoktena sāraṃ vakṣyāmi tattvataḥ
||25||शृणुयाद्द्विजवक्त्रात्तु नित्यमेवेति च स्थितिः ।
किं पुनर्बहुनोक्तेन सारं वक्ष्यामि तत्त्वतः
vedasāramidaṃ puṇyaṃ purāṇaṃ dvijasattamāḥ |
vedapāṭhasamaṃ pāṭhe śravaṇe ca tathaiva hi
||26||वेदसारमिदं पुण्यं पुराणं द्विजसत्तमाः ।
वेदपाठसमं पाठे श्रवणे च तथैव हि
saccidānandarūpāṃ tāṃ gāyatrīpratipāditām |
namāmi hrīṃmayīṃ devīṃ dhiyo yo naḥ pracodayāt
||27||सच्चिदानन्दरूपां तां गायत्रीप्रतिपादिताम् ।
नमामि ह्रींमयीं देवीं धियो यो नः प्रचोदयात्
iti sūtavacaḥ śrutvā naimiṣīyāstapodhanāḥ |
pūjayāmāsuratyuccaiḥ sūtaṃ paurāṇikottamam
||28||इति सूतवचः श्रुत्वा नैमिषीयास्तपोधनाः ।
पूजयामासुरत्युच्चैः सूतं पौराणिकोत्तमम्
prasannahṛdayāḥ sarve devīpādāmbujārcakāḥ |
nirvṛtiṃ paramāṃ prāptāḥ purāṇasya prabhāvataḥ
||29||प्रसन्नहृदयाः सर्वे देवीपादाम्बुजार्चकाः ।
निर्वृतिं परमां प्राप्ताः पुराणस्य प्रभावतः
namaścakruḥ punaḥ sūtaṃ kṣamāpya ca muhurmuhuḥ |
saṃsāravāridhestāta plavo'smākaṃ tvameva hi
||30||नमश्चक्रुः पुनः सूतं क्षमाप्य च मुहुर्मुहुः ।
संसारवारिधेस्तात प्लवोऽस्माकं त्वमेव हि
iti sa munivarāṇāmagrataḥ śrāvayitvā sakalanigamaguhyaṃ daurgametatpurāṇam |
natamatha munisaṅghaṃ vardhayitvā''śiṣāmbā- caraṇakamalabhṛṅgo nirjagāmātha sūtaḥ
||31||इति स मुनिवराणामग्रतः श्रावयित्वा सकलनिगमगुह्यं दौर्गमेतत्पुराणम् ।
नतमथ मुनिसङ्घं वर्धयित्वाऽऽशिषाम्बा- चरणकमलभृङ्गो निर्जगामाथ सूतः
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvādaśaskandhe śrīmaddevībhāgavatamahāpurāṇa-śravaṇaphalavarṇanaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ || 14 ||
adhyāya cavadāvā samāpta || dvādaśaḥ skandhaḥ samāptaḥ || śrīmaddevībhāgavatamahāpurāṇa saṃpūrṇam || vargaḥdevībhāgavatapurāṇam