yamaduḥkhasāṃtvanam
brahmovāca
kimāścaryaṃ tvayā dṛṣṭaṃ kimarthaṃ khidyate bhavān ||
sadgaṇeṣu kṛtastāpaḥ sa tāpo maraṇāṃtikaḥ
||1||किमाश्चर्यं त्वया दृष्टं किमर्थं खिद्यते भवान् ॥
सद्गणेषु कृतस्तापः स तापो मरणांतिकः
tasyoccāraṇamātreṇa prāpyate paramaṃ padam ||
na gacchaṃti harerlokaṃ kathaṃ bhūpasya śāsanāt
||2||तस्योच्चारणमात्रेण प्राप्यते परमं पदम् ॥
न गच्छंति हरेर्लोकं कथं भूपस्य शासनात्
eko'pi govindakṛtaḥ praṇāmaḥ śatāśvamedhāvabhṛthena tulyaḥ ||
yajñasya karttā punareti janma hareḥ praṇāmo na punarbhavāya
||3||एकोऽपि गोविन्दकृतः प्रणामः शताश्वमेधावभृथेन तुल्यः ॥
यज्ञस्य कर्त्ता पुनरेति जन्म हरेः प्रणामो न पुनर्भवाय
kurukṣetreṇa kiṃ tasya sarasvatyā ca kiṃ tathā ||
jihvāgre vartate yasya harirityakṣaradvayam
||4||कुरुक्षेत्रेण किं तस्य सरस्वत्या च किं तथा ॥
जिह्वाग्रे वर्तते यस्य हरिरित्यक्षरद्वयम्
brāhmaṇaḥ śvapacīṃ bhuṃjanviśeṣeṇa rajasvalām ||
yadi viṣṇuṃ sa maraṇe smarennāpnoti tatpadam
||5||ब्राह्मणः श्वपचीं भुंजन्विशेषेण रजस्वलाम् ॥
यदि विष्णुं स मरणे स्मरेन्नाप्नोति तत्पदम्
abhakṣyabhakṣaṇājjātaṃ vihāyāghasya saṃcayam ||
prayāti viṣṇusāyujyaṃ yato viṣṇupriyā smṛtiḥ
||6||अभक्ष्यभक्षणाज्जातं विहायाघस्य संचयम् ॥
प्रयाति विष्णुसायुज्यं यतो विष्णुप्रिया स्मृतिः
evaṃ viṣṇupriyo māso vaiśākho nāma vai yama ||
yaddharmaśravaṇādeva mucyate sarvakilbiṣaiḥ
||7||एवं विष्णुप्रियो मासो वैशाखो नाम वै यम ॥
यद्धर्मश्रवणादेव मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
yātīti kimu vaktavyaṃ tasyānuṣṭhānatatparaḥ ||
yasminsaṃgīyate yo hi prīyate puruṣottamaḥ
||8||यातीति किमु वक्तव्यं तस्यानुष्ठानतत्परः ॥
यस्मिन्संगीयते यो हि प्रीयते पुरुषोत्तमः
kathaṃ na yāti ca gatiṃ tasyā'nuṣṭhānata tparaḥ ||
asmākaṃ jagatāṃ nātho janitā puruṣottamaḥ
||9||कथं न याति च गतिं तस्याऽनुष्ठानत त्परः ॥
अस्माकं जगतां नाथो जनिता पुरुषोत्तमः
tasyeṣṭānmādhave māsi dharmānetānkarotvayam ||
tasya viṣṇuḥ prasannātmā sahāye sarvadā sthitaḥ
||10||तस्येष्टान्माधवे मासि धर्मानेतान्करोत्वयम् ॥
तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा सहाये सर्वदा स्थितः
na tasya bhūpateḥ saure samarthastvaṃ ca śikṣaṇe ||
na vāsudevabhaktānāmaśubhaṃ vidyate kvacit ||
janmamṛtyujarāvyādhi bhayaṃ naivopajāyate
||11||न तस्य भूपतेः सौरे समर्थस्त्वं च शिक्षणे ॥
न वासुदेवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित् ॥
जन्ममृत्युजराव्याधि भयं नैवोपजायते
niyogī svāmikāryeṣu yāvacchakti samīhate ||
tāvatā sa kṛtārthaḥ syānnarakānnaiva gacchati
||12||नियोगी स्वामिकार्येषु यावच्छक्ति समीहते ॥
तावता स कृतार्थः स्यान्नरकान्नैव गच्छति
kārye śakti viniṣkrānte svāmine ca nivedayet ||
anṛṇastāvatā bhṛtyo niyogī sukhamaśnute
||13||कार्ये शक्ति विनिष्क्रान्ते स्वामिने च निवेदयेत् ॥
अनृणस्तावता भृत्यो नियोगी सुखमश्नुते
tasmānniveditārthasya na ṛṇaṃ na ca pātakam ||
yatne kṛte svakartavye nāparādhosti dehinaḥ
||14||तस्मान्निवेदितार्थस्य न ऋणं न च पातकम् ॥
यत्ने कृते स्वकर्तव्ये नापराधोस्ति देहिनः
tasmādaśakyakārye'sminna viśocitumarhasi
||15||तस्मादशक्यकार्येऽस्मिन्न विशोचितुमर्हसि
ityukto brahmaṇā sauriḥ punaratyaṃtakhinnadhīḥ ||
uvāca dīnayā vācā galadvāṣpā''kulekṣaṇaḥ
||16||इत्युक्तो ब्रह्मणा सौरिः पुनरत्यंतखिन्नधीः ॥
उवाच दीनया वाचा गलद्वाष्पाऽऽकुलेक्षणः
prāptaṃ tāta mayā sarvaṃ tvadaṃghribhajanena vai ||
nā'haṃ yāsye punaḥ kartuṃ niyogaṃ padmasaṃbhava
||17||प्राप्तं तात मया सर्वं त्वदंघ्रिभजनेन वै ॥
नाऽहं यास्ये पुनः कर्तुं नियोगं पद्मसंभव
praśāsati mahāvīrye bhūpe'sminbhūmimaṇḍale ||
cālayitvā svadharmāṃśca tamekaṃ bhūpatiṃ vibho
||17||प्रशासति महावीर्ये भूपेऽस्मिन्भूमिमण्डले ॥
चालयित्वा स्वधर्मांश्च तमेकं भूपतिं विभो
kṛtakṛtyo'smi tanayo gayāyāṃ piṇḍado yathā ||
kṛpālo tadidaṃ kāryaṃ sādhayasva mamāvyayam
||19||कृतकृत्योऽस्मि तनयो गयायां पिण्डदो यथा ॥
कृपालो तदिदं कार्यं साधयस्व ममाव्ययम्
vijvarastu tato bhūyaḥ śāsanaṃ te karomyaham ||
śrutvā brahmā yamenoktaṃ punaściṃtāparāyaṇaḥ
||20||विज्वरस्तु ततो भूयः शासनं ते करोम्यहम् ॥
श्रुत्वा ब्रह्मा यमेनोक्तं पुनश्चिंतापरायणः
tamuvāca punarbrahmā sāṃtvayanbahudhāpyamum ||
brahmovāca ||
na nirgrāhyastvayā rājā viṣṇudharmaparāyaṇaḥ
||21||तमुवाच पुनर्ब्रह्मा सांत्वयन्बहुधाप्यमुम् ॥
ब्रह्मोवाच ॥
न निर्ग्राह्यस्त्वया राजा विष्णुधर्मपरायणः
yadi cchalayase kopādgacchāmo hyaṃtikaṃ hareḥ ||
nivedya sakalaṃ tasmai karma paścāttadīritam
||22||यदि च्छलयसे कोपाद्गच्छामो ह्यंतिकं हरेः ॥
निवेद्य सकलं तस्मै कर्म पश्चात्तदीरितम्
sa eva karttā lokasya dharmasya paripālakaḥ ||
sa ca daṇḍadharo'smākaṃ śāstā karttā niyāmakaḥ
||23||स एव कर्त्ता लोकस्य धर्मस्य परिपालकः ॥
स च दण्डधरोऽस्माकं शास्ता कर्त्ता नियामकः
na tadukte'sti pratyuktirasmākaṃ vihitā vṛṣa ||
na rājoktestu pratyuktirdṛśyate kvā'pi bhūtale
||24||न तदुक्तेऽस्ति प्रत्युक्तिरस्माकं विहिता वृष ॥
न राजोक्तेस्तु प्रत्युक्तिर्दृश्यते क्वाऽपि भूतले
ityāśvāsya yamaṃ tena sākaṃ kṣīrāṃbudhiṃ yayau ||
brahmā tuṣṭāva cinmātraṃ nirguṇaṃ parameśvaram
||25||इत्याश्वास्य यमं तेन साकं क्षीरांबुधिं ययौ ॥
ब्रह्मा तुष्टाव चिन्मात्रं निर्गुणं परमेश्वरम्
sāṃkhyayogairadvitīyamekaṃ taṃ puruṣottamam ||
āvirāsīttadā viṣṇurbrahmaṇā saṃstuto hariḥ
||26||सांख्ययोगैरद्वितीयमेकं तं पुरुषोत्तमम् ॥
आविरासीत्तदा विष्णुर्ब्रह्मणा संस्तुतो हरिः
praṇāmaṃ cakratustasmai yamo brahmā ca satvaram ||
tāvuvāca mahāviṣṇurmeghagaṃbhīrayā girā
||27||प्रणामं चक्रतुस्तस्मै यमो ब्रह्मा च सत्वरम् ॥
तावुवाच महाविष्णुर्मेघगंभीरया गिरा
kasmādyuvāmihā''yātau kiṃ duḥkhaṃ danujairabhūt ||
mlānaṃ yamamukhaṃ kasmātkena vā natakaṃdharaḥ
||28||कस्माद्युवामिहाऽऽयातौ किं दुःखं दनुजैरभूत् ॥
म्लानं यममुखं कस्मात्केन वा नतकंधरः
etadvadasva me brahmannityuktaścāha kaṃjajaḥ ||
tvaddāsavarye bhūpāle bhūmiṃ śāsati vai narāḥ
||29||एतद्वदस्व मे ब्रह्मन्नित्युक्तश्चाह कंजजः ॥
त्वद्दासवर्ये भूपाले भूमिं शासति वै नराः
vaiśākhadharmaniratā yāṃti te paramavyayam ||
tato yamapurī śūnyā tena cā'tīvaduḥkhitaḥ
||30||वैशाखधर्मनिरता यांति ते परमव्ययम् ॥
ततो यमपुरी शून्या तेन चाऽतीवदुःखितः
tena yuddhaṃ cakārā'sau haṃtuṃ daṃḍamathā'dade ||
tvaccakreṇa parābhūto yayāvadya mamāntikam
||31||तेन युद्धं चकाराऽसौ हंतुं दंडमथाऽददे ॥
त्वच्चक्रेण पराभूतो ययावद्य ममान्तिकम्
na ca śakto vayaṃ daṃḍaṃ tvadbhaktānāṃ mahātmanām ||
tasmāttvāmeva śaraṇaṃ vayaṃ prāptā mahāvibho
||32||न च शक्तो वयं दंडं त्वद्भक्तानां महात्मनाम् ॥
तस्मात्त्वामेव शरणं वयं प्राप्ता महाविभो
tasmādbhūpaṃ daṃḍayitvā pālayainaṃ yamaṃ svakam ||
ityuktaḥ prahasanprāha brahmāṇaṃ yamameva ca
||33||तस्माद्भूपं दंडयित्वा पालयैनं यमं स्वकम् ॥
इत्युक्तः प्रहसन्प्राह ब्रह्माणं यममेव च
lakṣmīṃ vā'pi parityakṣye prāṇāndehamathā'pi vā ||
śrīvatsaṃ kaustubhaṃ mālāṃ vaijayaṃtīmathā'pi vā
||34||लक्ष्मीं वाऽपि परित्यक्ष्ये प्राणान्देहमथाऽपि वा ॥
श्रीवत्सं कौस्तुभं मालां वैजयंतीमथाऽपि वा
śvetadvīpaṃ ca vaikuṃṭhaṃ kṣīrasāgarameva ca ||
śeṣaṃ ca garuḍaṃ caiva na bhaktaṃ tyaktumutsahe
||35||श्वेतद्वीपं च वैकुंठं क्षीरसागरमेव च ॥
शेषं च गरुडं चैव न भक्तं त्यक्तुमुत्सहे
vissṛjya sakalānbhogānmadarthe tyaktajīvitān ||
madātmakānmahābhāgānkathaṃ tāṃstyaktumutsahe
||36||विस्सृज्य सकलान्भोगान्मदर्थे त्यक्तजीवितान् ॥
मदात्मकान्महाभागान्कथं तांस्त्यक्तुमुत्सहे
tasmāttvadduḥkhaśamane hyupāyaṃ kalpayāmyaham ||
tasya cāyurmayā dattamayutaṃ bhūpaterbhuvi
||37||तस्मात्त्वद्दुःखशमने ह्युपायं कल्पयाम्यहम् ॥
तस्य चायुर्मया दत्तमयुतं भूपतेर्भुवि
gatānyaṣṭau sahasrāṇi tatredānīṃ narāṃtaka ||
āyuḥśeṣe tena nīte matsāyujyaṃ gate'pi ca
||38||गतान्यष्टौ सहस्राणि तत्रेदानीं नरांतक ॥
आयुःशेषे तेन नीते मत्सायुज्यं गतेऽपि च
bhaviṣyati tato rājā veno nāma durātmavān ||
sa luṃpati mahādharmānsarvānetāñchrutīritān
||39||भविष्यति ततो राजा वेनो नाम दुरात्मवान् ॥
स लुंपति महाधर्मान्सर्वानेताञ्छ्रुतीरितान्
tadā vaiśākhadharmāśca vicchinnā syurna saṃśayaḥ ||
svakṛtenaiva pāpena veno dagdho bhaviṣyati
||40||तदा वैशाखधर्माश्च विच्छिन्ना स्युर्न संशयः ॥
स्वकृतेनैव पापेन वेनो दग्धो भविष्यति
paścādahaṃ pṛthurbhūtvā punardharmānpravartaye ||
tadā janeṣu prakhyātānvaiśākhoktānkaromyaham
||41||पश्चादहं पृथुर्भूत्वा पुनर्धर्मान्प्रवर्तये ॥
तदा जनेषु प्रख्यातान्वैशाखोक्तान्करोम्यहम्
madbhakto madgataprāṇo yastu vinyastasaṃgrahaḥ ||
ekaḥ sahasre bhavitā tasya prakhyāpayeddhi tān
||42||मद्भक्तो मद्गतप्राणो यस्तु विन्यस्तसंग्रहः ॥
एकः सहस्रे भविता तस्य प्रख्यापयेद्धि तान्
kaścideva hi jānātu dharmānetānkṣitau mama ||
tataste bhavitā kāryaṃ mā viṣīda narāṃtaka
||43||कश्चिदेव हि जानातु धर्मानेतान्क्षितौ मम ॥
ततस्ते भविता कार्यं मा विषीद नरांतक
dāpayiṣyāmi te bhāgaṃ māse'sminmādhave'pi ca ||
naraiḥ sarvaiśca vaiśākhadharmaniṣṭhairmahātmabhiḥ
||44||दापयिष्यामि ते भागं मासेऽस्मिन्माधवेऽपि च ॥
नरैः सर्वैश्च वैशाखधर्मनिष्ठैर्महात्मभिः
bhūpenā'pi ca kālena khedaṃ śamaya tena ca ||
vīryaśulkaṃ tu te bhāgaṃ śatrorbhuṃkte balādhikāt
||45||भूपेनाऽपि च कालेन खेदं शमय तेन च ॥
वीर्यशुल्कं तु ते भागं शत्रोर्भुंक्ते बलाधिकात्
gṛhṇangṛhṇansvakaṃ bhāgaṃ na bhāgī duḥkhamarhati ||
tvāmuddiśya na kurvaṃti pratyahaṃ ye narā bhuvi
||46||गृह्णन्गृह्णन्स्वकं भागं न भागी दुःखमर्हति ॥
त्वामुद्दिश्य न कुर्वंति प्रत्यहं ये नरा भुवि
snānaṃ cārghyaṃ sodakuṃbhaṃ dadhyannaṃ cāṃtime dine ||
vaiśākhe sakalaṃ karma teṣāṃ ca viphalaṃ bhavet
||47||स्नानं चार्घ्यं सोदकुंभं दध्यन्नं चांतिमे दिने ॥
वैशाखे सकलं कर्म तेषां च विफलं भवेत्
tasmātkrodhaṃ tyaja nṛpe bhāgade matparāyaṇe ||
ye ke cā'pi ca kurvaṃti loke te bhāgadā narāḥ
||48||तस्मात्क्रोधं त्यज नृपे भागदे मत्परायणे ॥
ये के चाऽपि च कुर्वंति लोके ते भागदा नराः
vaiśākhokte mahādharme teṣāṃ vighnaṃ ca mā kuru ||
māmeva ye yajaṃtyaddhā tvāṃ hitvā dharmapālakam
||49||वैशाखोक्ते महाधर्मे तेषां विघ्नं च मा कुरु ॥
मामेव ये यजंत्यद्धा त्वां हित्वा धर्मपालकम्
madājñayā mahābhāga tadā daṃḍaṃ ca tvaṃ kuru ||
nṛpādbhāgaṃ dāpayituṃ sunaṃdaṃ preṣayāmi ca
||50||मदाज्ञया महाभाग तदा दंडं च त्वं कुरु ॥
नृपाद्भागं दापयितुं सुनंदं प्रेषयामि च
macchāsanātsa vai gatvā bhāgaṃ te dāpayiṣyati ||
tiṣṭhatyevaṃ yame svasya sannidhau garuḍāsanaḥ
||51||मच्छासनात्स वै गत्वा भागं ते दापयिष्यति ॥
तिष्ठत्येवं यमे स्वस्य सन्निधौ गरुडासनः
sunandaṃ preṣayāmāsa nṛpaṃ bodhayituṃ vibhuḥ ||
so'pi gatvā bodhayitvā pārśvaṃ ca punarāgamat
||52||सुनन्दं प्रेषयामास नृपं बोधयितुं विभुः ॥
सोऽपि गत्वा बोधयित्वा पार्श्वं च पुनरागमत्
ityāśvāsya yamaṃ viṣṇustatraivāntaradhīyata ||
yamaṃ svayaṃ sāṃtvayitvā samanujñāpya vegataḥ
||53||इत्याश्वास्य यमं विष्णुस्तत्रैवान्तरधीयत ॥
यमं स्वयं सांत्वयित्वा समनुज्ञाप्य वेगतः
ativismayamāpanno yayau dhāma sahānugaiḥ ||
yamo'pi svapurīṃ prāyātkiṃcitsaṃhṛṣṭamānasaḥ
||54||अतिविस्मयमापन्नो ययौ धाम सहानुगैः ॥
यमोऽपि स्वपुरीं प्रायात्किंचित्संहृष्टमानसः
paścādviṣṇornideśena sunandaparibodhitaḥ ||
bhāgadāḥ sakalā lokā ye vaiśākhaparāyaṇāḥ
||55||पश्चाद्विष्णोर्निदेशेन सुनन्दपरिबोधितः ॥
भागदाः सकला लोका ये वैशाखपरायणाः
dharmarājaṃ puraskṛtya ye na kurvaṃti mānavāḥ ||
teṣāṃ hi svayamādatte puṇyaṃ vaiśākhasaṃbhavam
||56||धर्मराजं पुरस्कृत्य ये न कुर्वंति मानवाः ॥
तेषां हि स्वयमादत्ते पुण्यं वैशाखसंभवम्
kuryācca pratyahaṃ snānaṃ dadyādarghyaṃ yamāya vai ||
vaiśākhe sakalaṃ puṇyamanyathā viphalaṃ bhavet
||57||कुर्याच्च प्रत्यहं स्नानं दद्यादर्घ्यं यमाय वै ॥
वैशाखे सकलं पुण्यमन्यथा विफलं भवेत्
sodakumbhaṃ ca dadhyannaṃ paurṇamāsyāṃ ca mādhave ||
dharmarājaṃ samuddiśya dātavyaṃ prathamaṃ janaiḥ
||58||सोदकुम्भं च दध्यन्नं पौर्णमास्यां च माधवे ॥
धर्मराजं समुद्दिश्य दातव्यं प्रथमं जनैः
paścātpitṝnsamuddiśya gurumuddiśya vai naraḥ ||
madhusūdanamuddiśya paścāddevaṃ janārdanam
||59||पश्चात्पितॄन्समुद्दिश्य गुरुमुद्दिश्य वै नरः ॥
मधुसूदनमुद्दिश्य पश्चाद्देवं जनार्दनम्
śītalodakadadhyannaṃ tāṃbūlaṃ ca sadakṣiṇam ||
saphalaṃ kāṃsyapātrasthaṃ brāhmaṇāya nivedayet
||60||शीतलोदकदध्यन्नं तांबूलं च सदक्षिणम् ॥
सफलं कांस्यपात्रस्थं ब्राह्मणाय निवेदयेत्
dadyācca pratimāṃ divyāṃ madhusūdanadevatām ||
māsadharmapravaktre ca dadyādviprāya sīdate
||61||दद्याच्च प्रतिमां दिव्यां मधुसूदनदेवताम् ॥
मासधर्मप्रवक्त्रे च दद्याद्विप्राय सीदते
tameva dharmavaktāraṃ pūjayedvibhavaiḥ svakaiḥ ||
ityādiṣṭaḥ sunandena tathā rājā cakāra ha
||62||तमेव धर्मवक्तारं पूजयेद्विभवैः स्वकैः ॥
इत्यादिष्टः सुनन्देन तथा राजा चकार ह
sa nītvā cāyuṣaḥ śeṣaṃ bhuktvā bhogānyathepsitān ||
putrapautrādibhiryukto jagāma harimaṃdiram
||63||स नीत्वा चायुषः शेषं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् ॥
पुत्रपौत्रादिभिर्युक्तो जगाम हरिमंदिरम्
vaikuṇṭhasthe nṛpe tasminveno rājā'dhamo'bhavat ||
sarve dharmāśca vaiśākhadharmā api viśeṣataḥ
||64||वैकुण्ठस्थे नृपे तस्मिन्वेनो राजाऽधमोऽभवत् ॥
सर्वे धर्माश्च वैशाखधर्मा अपि विशेषतः
durātmanā ca tenaiva luptā eva babhūvire ||
na prakhyātāḥ punarbhūmau bhūriśo mokṣahetavaḥ
||65||दुरात्मना च तेनैव लुप्ता एव बभूविरे ॥
न प्रख्याताः पुनर्भूमौ भूरिशो मोक्षहेतवः
yaḥ kaścinnaiva jānāti vaiśākhoktānimāñcchubhān ||
bahujanmārjite puṇyaparipāka upāgate
||66||यः कश्चिन्नैव जानाति वैशाखोक्तानिमाञ्च्छुभान् ॥
बहुजन्मार्जिते पुण्यपरिपाक उपागते
vaiśākhokteṣu dharmeṣu matirātyantikī bhavet ||
maithila uvāca ||
pūrvamanvaṃtarastho hi veno rājā durātmavān
||67||वैशाखोक्तेषु धर्मेषु मतिरात्यन्तिकी भवेत् ॥
मैथिल उवाच ॥
पूर्वमन्वंतरस्थो हि वेनो राजा दुरात्मवान्
ayaṃ vaivasvatastho hi rājā cekṣvākunaṃdanaḥ ||
iti śrutaṃ mayā pūrvamidānīṃ cocyate tvayā
||68||अयं वैवस्वतस्थो हि राजा चेक्ष्वाकुनंदनः ॥
इति श्रुतं मया पूर्वमिदानीं चोच्यते त्वया
ayaṃ vaikuṇṭhagaḥ paścādveno rājā bhaviṣyati ||
ityetaṃ saṃśayaṃ chiṃdhi śrutadeva mahāmate
||69||अयं वैकुण्ठगः पश्चाद्वेनो राजा भविष्यति ॥
इत्येतं संशयं छिंधि श्रुतदेव महामते
śrutadeva uvāca
purāṇeṣu ca vaiṣamyaṃ yugakalpavyavasthayā ||
na cāprāmāṇyaśaṃkā te kathāyā vyatyaye kvacit
||70||पुराणेषु च वैषम्यं युगकल्पव्यवस्थया ॥
न चाप्रामाण्यशंका ते कथाया व्यत्यये क्वचित्
gate dainaṃdine kalpe yathaiṣā śāśvatī śubhā ||
mārkaṇḍeyena me proktā sā coktā tava bhūpate
||71||गते दैनंदिने कल्पे यथैषा शाश्वती शुभा ॥
मार्कण्डेयेन मे प्रोक्ता सा चोक्ता तव भूपते
tasmānna khyātimāyānti dharmā vaiśākhasaṃbhavāḥ ||
kaścideva hi jānāti virakto viṣṇutatparaḥ
||72||तस्मान्न ख्यातिमायान्ति धर्मा वैशाखसंभवाः ॥
कश्चिदेव हि जानाति विरक्तो विष्णुतत्परः
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe vaiśākhamāsamāhātmye nāradāṃbarīṣasaṃvāde yamaduḥkhasāṃtvanaṃ nāma trayodaśo'dhyāyaḥ || 13 ||