biṃdumādhavāvirbhāvaḥ
skaṃda uvāca
uktā paṃcanadotpattirmitrāvaruṇanaṃdana ||
idānīṃ kathayiṣyāmi mādhavāviṣkṛtiṃ parām
||1||उक्ता पंचनदोत्पत्तिर्मित्रावरुणनंदन ॥
इदानीं कथयिष्यामि माधवाविष्कृतिं पराम्
yāṃ śrutvā śraddhayā dhīmānpāpebhyo mucyate kṣaṇāt ||
na ca śriyā viyujyeta saṃyujyeta vṛṣeṇa ca
||2||यां श्रुत्वा श्रद्धया धीमान्पापेभ्यो मुच्यते क्षणात् ॥
न च श्रिया वियुज्येत संयुज्येत वृषेण च
āgatya maṃdarādadrerupeṃdraścaṃdraśekharam ||
āpṛcchya tārkṣyarathagaḥ kṣaṇādvārāṇasīṃ purīm
||3||आगत्य मंदरादद्रेरुपेंद्रश्चंद्रशेखरम् ॥
आपृच्छ्य तार्क्ष्यरथगः क्षणाद्वाराणसीं पुरीम्
divo dāsaṃ mahīpālaṃ samuccāṭya svamāyayā ||
sthitvā pādodake tīrthe keśavākhya svarūpataḥ
||4||दिवो दासं महीपालं समुच्चाट्य स्वमायया ॥
स्थित्वा पादोदके तीर्थे केशवाख्य स्वरूपतः
mahimānaṃ paraṃ kāśyāṃ vicārya suvicārya ca ||
dṛṣṭvā paṃcanadaṃ tīrthaṃ parāṃ mudamavāpa ha
||5||महिमानं परं काश्यां विचार्य सुविचार्य च ॥
दृष्ट्वा पंचनदं तीर्थं परां मुदमवाप ह
uvāca ca prasannātmā puṃḍarīkavilocanaḥ ||
agaṇyā api vaikuṃṭha guṇā vigaṇitā mayā
||6||उवाच च प्रसन्नात्मा पुंडरीकविलोचनः ॥
अगण्या अपि वैकुंठ गुणा विगणिता मया
kva kṣīranīradhau saṃti tāvaṃto nirmalā guṇāḥ ||
yāvaṃto vijayaṃ tetra kāśyāṃ paṃcanade hrade
||7||क्व क्षीरनीरधौ संति तावंतो निर्मला गुणाः ॥
यावंतो विजयं तेत्र काश्यां पंचनदे ह्रदे
śvetadvīpepi sāmagrī kva guṇānāṃ garīyasī ||
īdṛśī yādṛśī kāśyāṃ dhūtapāpesti pāvanī
||8||श्वेतद्वीपेपि सामग्री क्व गुणानां गरीयसी ॥
ईदृशी यादृशी काश्यां धूतपापेस्ति पावनी
mude kaumodakī sparśastathā na mama jāyate ||
dhūtapāpāṃbu saṃparko yathā bhavati sarvathā
||9||मुदे कौमोदकी स्पर्शस्तथा न मम जायते ॥
धूतपापांबु संपर्को यथा भवति सर्वथा
na kṣīranīradhijayā sukhaṃ me śliṣṭagātrayā ||
tathā bhavedyathātra syātspṛṣṭayā dhūtapāpayā
||10||न क्षीरनीरधिजया सुखं मे श्लिष्टगात्रया ॥
तथा भवेद्यथात्र स्यात्स्पृष्टया धूतपापया
itthaṃ paṃcanade tīrthe kṣīranīradhijādhavaḥ ||
saṃpreṣya tārkṣyaṃ tryakṣāgre vṛttāṃtaviniveditum
||11||इत्थं पंचनदे तीर्थे क्षीरनीरधिजाधवः ॥
संप्रेष्य तार्क्ष्यं त्र्यक्षाग्रे वृत्तांतविनिवेदितुम्
ānaṃdakānanabhavaṃ divodāsa kṣamāpateḥ ||
saṃvarṇayanguṇagrāmaṃ puṇyaṃ pāṃcanadodbhavam
||12||आनंदकाननभवं दिवोदास क्षमापतेः ॥
संवर्णयन्गुणग्रामं पुण्यं पांचनदोद्भवम्
sukhopaviṣṭaḥ saṃhṛṣṭaḥ sudṛṣṭirviṣṭaraśravāḥ ||
dṛṣṭavāṃstapasā juṣṭamapuṣṭāṃgaṃ tapodhanam
||13||सुखोपविष्टः संहृष्टः सुदृष्टिर्विष्टरश्रवाः ॥
दृष्टवांस्तपसा जुष्टमपुष्टांगं तपोधनम्
sa ṛṣistaṃ samabhyetya puṃḍarīkākṣamacyutam ||
upopaviṣṭakamalaṃ vanamālāvirājitam
||14||स ऋषिस्तं समभ्येत्य पुंडरीकाक्षमच्युतम् ॥
उपोपविष्टकमलं वनमालाविराजितम्
śaṃkhapadmagadācakra caṃcatkaracatuṣṭayam ||
kaustubhodbhāsitoraskaṃ pītakauśeyavāsasam
||15||शंखपद्मगदाचक्र चंचत्करचतुष्टयम् ॥
कौस्तुभोद्भासितोरस्कं पीतकौशेयवाससम्
sunīleṃdīvararuciṃ susnigdha madhurākṛtim ||
nābhīhradalasatpadma supāṭalaradacchadam
||16||सुनीलेंदीवररुचिं सुस्निग्ध मधुराकृतिम् ॥
नाभीह्रदलसत्पद्म सुपाटलरदच्छदम्
dāḍimībījadaśanaṃ kirīṭadyotitāṃbaram ||
deveṃdravaṃditapadaṃ sanakādipariṣṭutam
||17||दाडिमीबीजदशनं किरीटद्योतितांबरम् ॥
देवेंद्रवंदितपदं सनकादिपरिष्टुतम्
divyarṣibhirnāradādyaiḥ parigītamahodayam ||
prahlādādyairbhāgavataiḥ parinaṃditamānasam
||18||दिव्यर्षिभिर्नारदाद्यैः परिगीतमहोदयम् ॥
प्रह्लादाद्यैर्भागवतैः परिनंदितमानसम्
dhṛtaśārṅgadhanurdaṃḍaṃ daṃḍitākhiladānavam ||
madhukaiṭabhahaṃtāraṃ kaṃsavidhvaṃsasūcakam
||19||धृतशार्ङ्गधनुर्दंडं दंडिताखिलदानवम् ॥
मधुकैटभहंतारं कंसविध्वंससूचकम्
kaivalyaṃ yatparaṃ brahma nirākāramagocaram ||
taṃ puṃ mūrtyā pariṇataṃ bhaktānāṃ bhaktihetutaḥ
||20||कैवल्यं यत्परं ब्रह्म निराकारमगोचरम् ॥
तं पुं मूर्त्या परिणतं भक्तानां भक्तिहेतुतः
vedāviduryadākāraṃ naivopaniṣadoditam ||
brahmādyā na ca gīrvāṇāścakre netrātithiṃ satam
||21||वेदाविदुर्यदाकारं नैवोपनिषदोदितम् ॥
ब्रह्माद्या न च गीर्वाणाश्चक्रे नेत्रातिथिं सतम्
praṇanāma mudāyuktaḥ kṣitivinyastamastakaḥ ||
sa ṛṣistaṃ hṛṣīkeśamagnibiṃdurmahātapāḥ
||22||प्रणनाम मुदायुक्तः क्षितिविन्यस्तमस्तकः ॥
स ऋषिस्तं हृषीकेशमग्निबिंदुर्महातपाः
tuṣṭāva parayā bhaktyā maulibaddhakarāṃjaliḥ ||
adhyastavistīrṇaśilaṃ balidhvaṃsinamacyutam
||23||तुष्टाव परया भक्त्या मौलिबद्धकरांजलिः ॥
अध्यस्तविस्तीर्णशिलं बलिध्वंसिनमच्युतम्
tatra paṃcanadābhyāśe mārkaṃḍeyādi sevite ||
goviṃdamagnibiṃduḥ sa stutavāṃstuṣṭamānasaḥ
||24||तत्र पंचनदाभ्याशे मार्कंडेयादि सेविते ॥
गोविंदमग्निबिंदुः स स्तुतवांस्तुष्टमानसः
agnibiṃduruvāca
oṃ namaḥ puṃḍarīkākṣa bāhyāṃtaḥ śaucadāyine ||
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt
||25||ओं नमः पुंडरीकाक्ष बाह्यांतः शौचदायिने ॥
सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात्
namāmi te padadvaṃdvaṃ sarvadvaṃdvanivārakam ||
nirdvaṃdvayā dhiyā viṣṇo jiṣṇvādi suravaṃdita
||26||नमामि ते पदद्वंद्वं सर्वद्वंद्वनिवारकम् ॥
निर्द्वंद्वया धिया विष्णो जिष्ण्वादि सुरवंदित
yaṃ stotuṃ nādhigacchaṃti vāco vācaspaterapi ||
tamīṣṭe ka iha stotuṃ bhaktiratra balīyasī
||27||यं स्तोतुं नाधिगच्छंति वाचो वाचस्पतेरपि ॥
तमीष्टे क इह स्तोतुं भक्तिरत्र बलीयसी
api yo bhagavānīśo manaḥprācāmagocaraḥ ||
samādṛśairalpadhībhiḥ kathaṃ stutyo vacaḥ paraḥ
||28||अपि यो भगवानीशो मनःप्राचामगोचरः ॥
समादृशैरल्पधीभिः कथं स्तुत्यो वचः परः
yaṃ vāco na viśaṃtīśaṃ manatīha mano na yam ||
mano girāmatītaṃ taṃ kaḥ stotuṃ śaktimānbhavet
||29||यं वाचो न विशंतीशं मनतीह मनो न यम् ॥
मनो गिरामतीतं तं कः स्तोतुं शक्तिमान्भवेत्
yasya niḥśvasitaṃ vedāḥ sa ṣaḍaṃgapadakramāḥ ||
tasya devasya mahimā mahānkairavagamyate
||30||यस्य निःश्वसितं वेदाः स षडंगपदक्रमाः ॥
तस्य देवस्य महिमा महान्कैरवगम्यते
ataṃdritamanobuddhīṃdriyā yaṃ sanakādayaḥ ||
dhyāyaṃtopi hṛdākāśe na viṃdaṃti yathārthataḥ
||31||अतंद्रितमनोबुद्धींद्रिया यं सनकादयः ॥
ध्यायंतोपि हृदाकाशे न विंदंति यथार्थतः
nāradādyairmunivarairābāla brahmacāribhiḥ ||
gīyamānacaritropi na samyagyodhigamyate
||32||नारदाद्यैर्मुनिवरैराबाल ब्रह्मचारिभिः ॥
गीयमानचरित्रोपि न सम्यग्योधिगम्यते
taṃsūkṣmarūpamajamavyayamekamādyaṃ bahmādyagocaramajeyamanaṃtaśaktim ||
nityaṃ nirāmayamamūrtamaciṃtyamūrtiṃ kastvāṃ carācara carācarabhinna vetti
||33||तंसूक्ष्मरूपमजमव्ययमेकमाद्यं बह्माद्यगोचरमजेयमनंतशक्तिम् ॥
नित्यं निरामयममूर्तमचिंत्यमूर्तिं कस्त्वां चराचर चराचरभिन्न वेत्ति
ekaikameva tava nāmaharenmurāre janmārjitāghamaghināṃ ca mahāpadāḍhyam ||
dadyātphalaṃ ca mahitaṃ mahato makhasya japtaṃ mukuṃdamadhusūdanamādhaveti
||34||एकैकमेव तव नामहरेन्मुरारे जन्मार्जिताघमघिनां च महापदाढ्यम् ॥
दद्यात्फलं च महितं महतो मखस्य जप्तं मुकुंदमधुसूदनमाधवेति
nārāyaṇeti narakārṇava tāraṇeti dāmodareti madhuheti caturbhujeti ||
viśvaṃbhareti virajeti janārdaneti kvāstīha janma japatāṃ kva kṛtāṃtabhītiḥ
||35||नारायणेति नरकार्णव तारणेति दामोदरेति मधुहेति चतुर्भुजेति ॥
विश्वंभरेति विरजेति जनार्दनेति क्वास्तीह जन्म जपतां क्व कृतांतभीतिः
ye tvāṃ trivikrama sadā hṛdi śīlayaṃti kādaṃbinī rucira rociṣamaṃbujākṣam ||
saudāmanīvilasitāṃśukavītamūrte tepi spṛśaṃti tava kāṃtimaciṃtyarūpām
||36||ये त्वां त्रिविक्रम सदा हृदि शीलयंति कादंबिनी रुचिर रोचिषमंबुजाक्षम् ॥
सौदामनीविलसितांशुकवीतमूर्ते तेपि स्पृशंति तव कांतिमचिंत्यरूपाम्
śrīvatsalāṃchanaharecyutakaiṭabhāre goviṃdatārkṣya rathakeśavacakrapāṇe ||
lakṣmīpate danujasūdana śārṅgapāṇe tvadbhaktibhāji na bhayaṃkvacidasti puṃsi
||37||श्रीवत्सलांछनहरेच्युतकैटभारे गोविंदतार्क्ष्य रथकेशवचक्रपाणे ॥
लक्ष्मीपते दनुजसूदन शार्ङ्गपाणे त्वद्भक्तिभाजि न भयंक्वचिदस्ति पुंसि
yairarcitosi bhagavaṃstulasīprasūnairdūrīkṛtaiṇamadasaurabhadivyagaṃdhaiḥ ||
tānarcayaṃti divi devagaṇāḥsamastā maṃdāradāmabhiralaṃ vimalasvabhāvān
||38||यैरर्चितोसि भगवंस्तुलसीप्रसूनैर्दूरीकृतैणमदसौरभदिव्यगंधैः ॥
तानर्चयंति दिवि देवगणाःसमस्ता मंदारदामभिरलं विमलस्वभावान्
yadvāci nāma tava kāmadamabjanetra yacchrotrayostava kathā madhurākṣarāṇi ||
yaccittabhittilikhitaṃ bhavatosti rūpaṃ nīrūpabhūpapadavī nahi tairdurāpā
||39||यद्वाचि नाम तव कामदमब्जनेत्र यच्छ्रोत्रयोस्तव कथा मधुराक्षराणि ॥
यच्चित्तभित्तिलिखितं भवतोस्ति रूपं नीरूपभूपपदवी नहि तैर्दुरापा
ye tvāṃ bhajaṃti satataṃ bhuviśeṣaśāyiṃstāñchrīpate pitṛpatīṃdra kuberamukhyāḥ ||
vṛṃdārakā divi sadaiva sabhājayaṃti svargāpavargasukhasaṃtatidānadakṣa
||40||ये त्वां भजंति सततं भुविशेषशायिंस्ताञ्छ्रीपते पितृपतींद्र कुबेरमुख्याः ॥
वृंदारका दिवि सदैव सभाजयंति स्वर्गापवर्गसुखसंततिदानदक्ष
ye tvāṃ stuvaṃti satataṃ divitānstuvaṃti siddhāpsaromaragaṇā lasadabjapāṇe ||
viśrāṇayatyakhilasiddhidakovinā tvāṃ nirvāṇacārukamalāṃ kamalāyatākṣa
||41||ये त्वां स्तुवंति सततं दिवितान्स्तुवंति सिद्धाप्सरोमरगणा लसदब्जपाणे ॥
विश्राणयत्यखिलसिद्धिदकोविना त्वां निर्वाणचारुकमलां कमलायताक्ष
tvaṃ haṃsi pāsi sṛjasi kṣaṇataḥ svalīlā līlāvapurdhara viriṃcinatāṃghriyugma ||
viśvaṃ tvameva paraviśvapatistvameva viśvasyabījamasi tatpraṇatosmi nityam
||42||त्वं हंसि पासि सृजसि क्षणतः स्वलीला लीलावपुर्धर विरिंचिनतांघ्रियुग्म ॥
विश्वं त्वमेव परविश्वपतिस्त्वमेव विश्वस्यबीजमसि तत्प्रणतोस्मि नित्यम्
stotā tvameva danujeṃdraripo stutistvaṃ stutyastvameva sakalaṃ hi bhavānihaikaḥ ||
tvatto na kiṃcidapi bhinnamavaimi viṣṇo tṛṣṇāṃ sadā kṛṇuhi me bhavajāṃbhavāre
||43||स्तोता त्वमेव दनुजेंद्ररिपो स्तुतिस्त्वं स्तुत्यस्त्वमेव सकलं हि भवानिहैकः ॥
त्वत्तो न किंचिदपि भिन्नमवैमि विष्णो तृष्णां सदा कृणुहि मे भवजांभवारे
iti stutvā hṛṣīkeśamagnibiṃdurmahātapāḥ ||
tasthau tūṣṇīṃ tato viṣṇuruvāca varado munim
||44||इति स्तुत्वा हृषीकेशमग्निबिंदुर्महातपाः ॥
तस्थौ तूष्णीं ततो विष्णुरुवाच वरदो मुनिम्
śrīviṣṇuruvāca
agnibiṃdo mahāprājña mahatā tapasāṃnidhe ||
varaṃ varaya suprītastavādeyaṃ na kiṃcana
||45||अग्निबिंदो महाप्राज्ञ महता तपसांनिधे ॥
वरं वरय सुप्रीतस्तवादेयं न किंचन
agnibiṃduruvāca
yadi prītosi bhagavanvaikuṃṭheśa jagatpate ||
kamalākāṃta taddehi yadiha prārthayāmyaham
||46||यदि प्रीतोसि भगवन्वैकुंठेश जगत्पते ॥
कमलाकांत तद्देहि यदिह प्रार्थयाम्यहम्
kṛtānujñotha hariṇā bhrūbhaṃgena sa tāpasaḥ ||
kṛtapraṇāmo hṛṣṭātmā varayāmāsa keśavam
||47||कृतानुज्ञोथ हरिणा भ्रूभंगेन स तापसः ॥
कृतप्रणामो हृष्टात्मा वरयामास केशवम्
bhagavansarvagopīha tiṣṭha paṃcanade hrade ||
hitāya sarva jaṃtūnāṃ mumukṣūṇāṃ viśeṣataḥ
||48||भगवन्सर्वगोपीह तिष्ठ पंचनदे ह्रदे ॥
हिताय सर्व जंतूनां मुमुक्षूणां विशेषतः
lakṣmīśe na varo mahyameṣa deyo'vicārataḥ ||
nānyaṃ varaṃ samīhehaṃ bhaktiṃ ca tvapadāṃbuje
||49||लक्ष्मीशे न वरो मह्यमेष देयोऽविचारतः ॥
नान्यं वरं समीहेहं भक्तिं च त्वपदांबुजे
iti śrutvā varaṃ tasyāgnibiṃdormadhusūdanaḥ ||
prītaḥ paropakārārthaṃ tathetyāhābdhijāpatiḥ
||50||इति श्रुत्वा वरं तस्याग्निबिंदोर्मधुसूदनः ॥
प्रीतः परोपकारार्थं तथेत्याहाब्धिजापतिः
śrīviṣṇuruvāca
agnibiṃdo muniśreṣṭha sthāsyāmyahamiha dhruvam ||
kāśībhaktimatāṃ puṃsāṃ muktimārgaṃ samādiśan
||51||अग्निबिंदो मुनिश्रेष्ठ स्थास्याम्यहमिह ध्रुवम् ॥
काशीभक्तिमतां पुंसां मुक्तिमार्गं समादिशन्
mune punaḥ prasannosmi varaṃ brūhi dadāmi te ||
atīva mama bhaktosi bhaktistestu dṛḍhā mayi
||52||मुने पुनः प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूहि ददामि ते ॥
अतीव मम भक्तोसि भक्तिस्तेस्तु दृढा मयि
ādāveva hi tiṣṭhāsurahamatra taponidhe ||
tatastvayā samabhyarthi sthāsyāmyatra sadaiva hi
||53||आदावेव हि तिष्ठासुरहमत्र तपोनिधे ॥
ततस्त्वया समभ्यर्थि स्थास्याम्यत्र सदैव हि
prāpya kāśīṃ sudurmedhāḥ kastyajejjñānavānyadi ||
anarghyaṃ prāpya māṇikyaṃ hitvā kācaṃ ka īhate
||54||प्राप्य काशीं सुदुर्मेधाः कस्त्यजेज्ज्ञानवान्यदि ॥
अनर्घ्यं प्राप्य माणिक्यं हित्वा काचं क ईहते
alpīyasā śrameṇeha vapuṣo vyayamātrataḥ ||
avaśyaṃ gatvarasyāśu yathāmuktistathā kva hi
||55||अल्पीयसा श्रमेणेह वपुषो व्ययमात्रतः ॥
अवश्यं गत्वरस्याशु यथामुक्तिस्तथा क्व हि
vinimayya jarājīrṇaṃ dehaṃ pārthivamatra vai ||
prājñāḥ kimu na gṛhṇīyuramṛtaṃ nairjaraṃ vapuḥ
||56||विनिमय्य जराजीर्णं देहं पार्थिवमत्र वै ॥
प्राज्ञाः किमु न गृह्णीयुरमृतं नैर्जरं वपुः
na tapobhirna vā dānairna yajñairbahudakṣiṇaiḥ ||
anyatra labhyate mokṣo yathā kāśyāṃ tanu vyayāt
||57||न तपोभिर्न वा दानैर्न यज्ञैर्बहुदक्षिणैः ॥
अन्यत्र लभ्यते मोक्षो यथा काश्यां तनु व्ययात्
api yogaṃ hi yuṃjānā yogino yatamānasāḥ ||
naikenajanmanā muktāḥ kāśyāṃ muktā vapurvyayāt
||58||अपि योगं हि युंजाना योगिनो यतमानसाः ॥
नैकेनजन्मना मुक्ताः काश्यां मुक्ता वपुर्व्ययात्
idameva mahādānamidameva mahattapaḥ ||
idameva vrataṃ śreṣṭhaṃ yatkāśyāṃ mriyate tanuḥ
||59||इदमेव महादानमिदमेव महत्तपः ॥
इदमेव व्रतं श्रेष्ठं यत्काश्यां म्रियते तनुः
sa eva vidvāñjagati sa eva vijiteṃdriyaḥ ||
sa eva puṇyavāndhanyo labdhvā kāśīṃ na yastyajet
||60||स एव विद्वाञ्जगति स एव विजितेंद्रियः ॥
स एव पुण्यवान्धन्यो लब्ध्वा काशीं न यस्त्यजेत्
tāvatsthāsyāmyahaṃ cātra yāvatkāśī mune tviha ||
pralayepi na nāśosyāḥ śivaśūlāgra susthiteḥ
||61||तावत्स्थास्याम्यहं चात्र यावत्काशी मुने त्विह ॥
प्रलयेपि न नाशोस्याः शिवशूलाग्र सुस्थितेः
ityākarṇya giraṃ viṣṇoragnibiṃdurmahāmuniḥ ||
prahṛṣṭaromā provāca punaranyaṃ varaṃ vṛṇe
||62||इत्याकर्ण्य गिरं विष्णोरग्निबिंदुर्महामुनिः ॥
प्रहृष्टरोमा प्रोवाच पुनरन्यं वरं वृणे
māpate mama nāmnātra tīrthe paṃcanade śubhe ||
abhaktebhyopi bhaktebhyaḥ sthito muktiṃ sadādiśa
||63||मापते मम नाम्नात्र तीर्थे पंचनदे शुभे ॥
अभक्तेभ्योपि भक्तेभ्यः स्थितो मुक्तिं सदादिश
yetra paṃcanade snātvā gatvā deśāṃtareṣvapi ||
narā paṃcatvamāpannā muktiṃ tebhyopi vai diśa
||64||येत्र पंचनदे स्नात्वा गत्वा देशांतरेष्वपि ॥
नरा पंचत्वमापन्ना मुक्तिं तेभ्योपि वै दिश
yetu paṃcanade snātvā tvāṃ bhajiṣyaṃti mānavāḥ ||
calācalāpi dvairūpā mā tyākṣīcchrīśca tānnarān
||65||येतु पंचनदे स्नात्वा त्वां भजिष्यंति मानवाः ॥
चलाचलापि द्वैरूपा मा त्याक्षीच्छ्रीश्च तान्नरान्
śrīviṣṇuruvāca
evamastvagnibiṃdotra bhavatā yadvṛtaṃmune ||
tvannāmno'rdhena me nāma mayā saha bhaviṣyati
||66||एवमस्त्वग्निबिंदोत्र भवता यद्वृतंमुने ॥
त्वन्नाम्नोऽर्धेन मे नाम मया सह भविष्यति
biṃdumādhava ityākhyā mama trailokyaviśrutā ||
kāśyāṃ bhaviṣyati mune mahāpāpaugha ghātinī
||67||बिंदुमाधव इत्याख्या मम त्रैलोक्यविश्रुता ॥
काश्यां भविष्यति मुने महापापौघ घातिनी
ye māmatra narāḥ puṇyāḥ puṇye paṃcanade hrade ||
sadā saparyayiṣyaṃti teṣāṃ saṃsārabhīḥ kutaḥ
||68||ये मामत्र नराः पुण्याः पुण्ये पंचनदे ह्रदे ॥
सदा सपर्ययिष्यंति तेषां संसारभीः कुतः
vasusvarūpiṇī lakṣmīrlakṣmīrnirvāṇasaṃjñikā ||
tatpārśvagā sadā yeṣāṃ hṛdi paṃcanade hyaham
||69||वसुस्वरूपिणी लक्ष्मीर्लक्ष्मीर्निर्वाणसंज्ञिका ॥
तत्पार्श्वगा सदा येषां हृदि पंचनदे ह्यहम्
yairna paṃcanadaṃ prāpya vasubhiḥ prīṇitā dvijāḥ ||
āśulabhyavipattīnāṃ teṣāṃ tadvasuroditi
||70||यैर्न पंचनदं प्राप्य वसुभिः प्रीणिता द्विजाः ॥
आशुलभ्यविपत्तीनां तेषां तद्वसुरोदिति
ta eva dhanyā lokesminkṛtakṛtyāsta eva hi ||
prāpya yairmama sāṃnidhyaṃ vasavo mama sātkṛtāḥ
||71||त एव धन्या लोकेस्मिन्कृतकृत्यास्त एव हि ॥
प्राप्य यैर्मम सांनिध्यं वसवो मम सात्कृताः
biṃdutīrthamidaṃ nāma tava nāmnā bhaviṣyati ||
agnibiṃdo muniśreṣṭha sarvapātakanāśanam
||72||बिंदुतीर्थमिदं नाम तव नाम्ना भविष्यति ॥
अग्निबिंदो मुनिश्रेष्ठ सर्वपातकनाशनम्
kārtike biṃdutīrthe yo brahmacaryaparāyaṇaḥ ||
snāsyatyanudite bhānau bhānujāttasya bhīḥ kutaḥ
||73||कार्तिके बिंदुतीर्थे यो ब्रह्मचर्यपरायणः ॥
स्नास्यत्यनुदिते भानौ भानुजात्तस्य भीः कुतः
api pāpasahasrāṇi kṛtvā mohena mānavaḥ ||
ūrje dharmanade snāto niṣpāpo jāyate kṣaṇāt ||
'74 ||
yāvatsvasthosti dehoyaṃ yāvanneṃdriyaviklavaḥ ||
tāvadvratāni kurvīta yato dehaphalaṃ vratam
||75||अपि पापसहस्राणि कृत्वा मोहेन मानवः ॥
ऊर्जे धर्मनदे स्नातो निष्पापो जायते क्षणात् ॥
'७४ ॥
यावत्स्वस्थोस्ति देहोयं यावन्नेंद्रियविक्लवः ॥
तावद्व्रतानि कुर्वीत यतो देहफलं व्रतम्
ekabhaktena naktena tathaivāyācitena ca ||
upavāsena dehoyaṃ saṃśodhyo śucibhājanam
||76||एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च ॥
उपवासेन देहोयं संशोध्यो शुचिभाजनम्
kṛcchracāṃdrāyaṇādīni kartavyāni prayatnataḥ ||
aśuciḥ śucitāmeti kāyo yadvratadhāraṇāt
||77||कृच्छ्रचांद्रायणादीनि कर्तव्यानि प्रयत्नतः ॥
अशुचिः शुचितामेति कायो यद्व्रतधारणात्
vrataiḥ saṃśodhite dehe dharmo vasati niścalaḥ ||
arthakāmau sanirvāṇau tatra yatra vṛṣa sthitiḥ
||78||व्रतैः संशोधिते देहे धर्मो वसति निश्चलः ॥
अर्थकामौ सनिर्वाणौ तत्र यत्र वृष स्थितिः
tasmādvratāni satataṃ caritavyāni mānavaiḥ ||
dharmasānnidhya kartṛṇi caturvargaphalepsubhiḥ
||79||तस्माद्व्रतानि सततं चरितव्यानि मानवैः ॥
धर्मसान्निध्य कर्तृणि चतुर्वर्गफलेप्सुभिः
sadā kartuṃ na śaknoti vratāni yadi mānavaḥ ||
cāturmāsyamanuprāpya tadā kuryātprayatnataḥ
||80||सदा कर्तुं न शक्नोति व्रतानि यदि मानवः ॥
चातुर्मास्यमनुप्राप्य तदा कुर्यात्प्रयत्नतः
bhūśayyā brahmacaryaṃ ca kiṃcidbhakṣyaniṣedhanam ||
ekabhaktādi niyamo nityadānaṃ svaśaktitaḥ
||81||भूशय्या ब्रह्मचर्यं च किंचिद्भक्ष्यनिषेधनम् ॥
एकभक्तादि नियमो नित्यदानं स्वशक्तितः
purāṇaśravaṇaṃ caiva tadarthācaraṇaṃ punaḥ ||
akhaṃḍadīpodbodhaśca mahāpūjeṣṭadaivate
||82||पुराणश्रवणं चैव तदर्थाचरणं पुनः ॥
अखंडदीपोद्बोधश्च महापूजेष्टदैवते
prabhūtāṃkurabījāḍhye deśe cāpi gatāgatam ||
yatnena varjayeddhīmānmahādharmavivṛddhaye
||83||प्रभूतांकुरबीजाढ्ये देशे चापि गतागतम् ॥
यत्नेन वर्जयेद्धीमान्महाधर्मविवृद्धये
asaṃbhāṣyā na saṃbhāṣyāścāturmāsya vratasthitaiḥ ||
maunaṃ cāpi sadā kāryaṃ tathyaṃ vaktavyameva vā
||84||असंभाष्या न संभाष्याश्चातुर्मास्य व्रतस्थितैः ॥
मौनं चापि सदा कार्यं तथ्यं वक्तव्यमेव वा
niṣpāvāṃśca masūrāṃśca kodravānvarjayedvratī ||
sadā śucibhirāstheyaṃ spraṣṭavyo nāvratī janaḥ
||85||निष्पावांश्च मसूरांश्च कोद्रवान्वर्जयेद्व्रती ॥
सदा शुचिभिरास्थेयं स्प्रष्टव्यो नाव्रती जनः
daṃtakeśāṃbarādīni nityaṃ śodhyāni yatnataḥ ||
aniṣṭaciṃtā no kāryā vratinā hṛdyapi kvacit
||86||दंतकेशांबरादीनि नित्यं शोध्यानि यत्नतः ॥
अनिष्टचिंता नो कार्या व्रतिना हृद्यपि क्वचित्
dvādaśasvapi māseṣu vratino yatphalaṃ bhavet ||
cāturmāsyavratabhṛtāṃ tatphalaṃ syādakhaṃḍitam
||87||द्वादशस्वपि मासेषु व्रतिनो यत्फलं भवेत् ॥
चातुर्मास्यव्रतभृतां तत्फलं स्यादखंडितम्
caturṣvapi ca māseṣu na sāmarthyaṃ vrate yadi ||
tadorje vratinā bhāvyamapyabdaphalamicchatā
||88||चतुर्ष्वपि च मासेषु न सामर्थ्यं व्रते यदि ॥
तदोर्जे व्रतिना भाव्यमप्यब्दफलमिच्छता
avrataḥ kārtiko yeṣāṃ gato mūḍhadhiyāmiha ||
teṣāṃ puṇyasya leśopi na bhavetsūkarātmanām
||89||अव्रतः कार्तिको येषां गतो मूढधियामिह ॥
तेषां पुण्यस्य लेशोपि न भवेत्सूकरात्मनाम्
kṛcchraṃ vā cātikṛcchraṃ vā prājāpatyamathāpi vā ||
saṃprāpte kārtike māsi kuryācchaktyāti puṇyavān
||90||कृच्छ्रं वा चातिकृच्छ्रं वा प्राजापत्यमथापि वा ॥
संप्राप्ते कार्तिके मासि कुर्याच्छक्त्याति पुण्यवान्
ekāṃtaraṃ vrataṃ kuryāttrirātra vratameva vā ||
paṃcarātraṃ saptarātraṃ saṃprāpte kārtike vratī
||91||एकांतरं व्रतं कुर्यात्त्रिरात्र व्रतमेव वा ॥
पंचरात्रं सप्तरात्रं संप्राप्ते कार्तिके व्रती
pakṣavrataṃ vā kurvīta māsopoṣaṇameva vā ||
norjo vaṃdhyo vidhātavyo vratinā kenacitkvacit
||92||पक्षव्रतं वा कुर्वीत मासोपोषणमेव वा ॥
नोर्जो वंध्यो विधातव्यो व्रतिना केनचित्क्वचित्
śākāhāraṃ payohāraṃ phalāhāramathāpi vā ||
caredyavānnāhāraṃ vā saṃprāpte kārtike vratī
||93||शाकाहारं पयोहारं फलाहारमथापि वा ॥
चरेद्यवान्नाहारं वा संप्राप्ते कार्तिके व्रती
nityanaimittikaṃ snānaṃ kuryādūrje vratī naraḥ ||
brahmacaryaṃ caredūrje mahāvrataphalārthavān
||94||नित्यनैमित्तिकं स्नानं कुर्यादूर्जे व्रती नरः ॥
ब्रह्मचर्यं चरेदूर्जे महाव्रतफलार्थवान्
bāhulaṃ brahmacaryeṇa yaḥ kṣipecchucimānasaḥ ||
samastaṃ hāyanaṃ tena brahmacaryakṛtaṃ bhavet
||95||बाहुलं ब्रह्मचर्येण यः क्षिपेच्छुचिमानसः ॥
समस्तं हायनं तेन ब्रह्मचर्यकृतं भवेत्
yastu kārtikikaṃ māsamupavāsaiḥ samāpayet ||
apyabdamapi teneha bhavetsamyagupoṣitam ||
śākāhārapayohārairūrjoṃ yairativāhitaḥ ||
akhaṃḍitā śarattena tadāhāreṇa yāpitā
||97||यस्तु कार्तिकिकं मासमुपवासैः समापयेत् ॥
अप्यब्दमपि तेनेह भवेत्सम्यगुपोषितम् ॥
शाकाहारपयोहारैरूर्जों यैरतिवाहितः ॥
अखंडिता शरत्तेन तदाहारेण यापिता
patrabhojī bhavedūrje kāṃsyaṃ tyājyaṃ prayatnataḥ ||
yo vratī kāṃsyabhojī syānna tadvrataphalaṃ labhet
||98||पत्रभोजी भवेदूर्जे कांस्यं त्याज्यं प्रयत्नतः ॥
यो व्रती कांस्यभोजी स्यान्न तद्व्रतफलं लभेत्
kāṃsyasya niyame dadyātkāṃsyaṃ sarpiḥ prapūritam ||
ūrje na bhakṣayetkṣaudramatikṣudragatipradam
||99||कांस्यस्य नियमे दद्यात्कांस्यं सर्पिः प्रपूरितम् ॥
ऊर्जे न भक्षयेत्क्षौद्रमतिक्षुद्रगतिप्रदम्
madhutyāge ghṛtaṃ dadyātpāyasaṃ ca saśarkaram ||
abhyaṃge'bhyavahāre ca tailamūrje vivarjayet
||100||मधुत्यागे घृतं दद्यात्पायसं च सशर्करम् ॥
अभ्यंगेऽभ्यवहारे च तैलमूर्जे विवर्जयेत्
bhūyātsa nārakī dehī tatrābhyaṃgādyatonagha ||
tailatyāge tilāndadyāddroṇamātrānsa kāṃcanān
||1||भूयात्स नारकी देही तत्राभ्यंगाद्यतोनघ ॥
तैलत्यागे तिलान्दद्याद्द्रोणमात्रान्स कांचनान्
kārtike matsyabhojī yaḥ sa taimīṃ yonimṛcchati ||
bāhule māṃsabhojī yaḥ sa kṛmiḥpūyaśoṇite
||2||कार्तिके मत्स्यभोजी यः स तैमीं योनिमृच्छति ॥
बाहुले मांसभोजी यः स कृमिःपूयशोणिते
māṃsāśinopi ye bhūpāstyajeyustepi kārtike ||
matsyamāṃsāni saṃtyajya kārttike vratatatparaḥ
||3||मांसाशिनोपि ये भूपास्त्यजेयुस्तेपि कार्तिके ॥
मत्स्यमांसानि संत्यज्य कार्त्तिके व्रततत्परः
matsyamāṃsādanāddoṣādbahirbhavati niścitam ||
niyame matsyamāṃsānāṃ dadyātkārtikike vratī ||
kūśmāṃḍāni samāṣāṇi daśasvarṇayutānyapi
||4||मत्स्यमांसादनाद्दोषाद्बहिर्भवति निश्चितम् ॥
नियमे मत्स्यमांसानां दद्यात्कार्तिकिके व्रती ॥
कूश्मांडानि समाषाणि दशस्वर्णयुतान्यपि
kārtike mīnabhojī yaḥ sośnātyamṛtamevahi ||
sughaṃṭāṃ satilāṃ maunī sahiraṇyāṃ pradāpayet
||5||कार्तिके मीनभोजी यः सोश्नात्यमृतमेवहि ॥
सुघंटां सतिलां मौनी सहिरण्यां प्रदापयेत्
kārtike lavaṇaṃ tyaktaṃ yena vratabhṛtā satā ||
tyaktāḥ sarve rasāstena tattyāgī gāṃ pradāpayet
||6||कार्तिके लवणं त्यक्तं येन व्रतभृता सता ॥
त्यक्ताः सर्वे रसास्तेन तत्त्यागी गां प्रदापयेत्
bhūśayyāṃ kārtike kurvanna bhuvaṃ saṃspṛśedvratī ||
paryaṃkaṃ bhūśayo dadyātsatūlaṃ sopadhānakam
||7||भूशय्यां कार्तिके कुर्वन्न भुवं संस्पृशेद्व्रती ॥
पर्यंकं भूशयो दद्यात्सतूलं सोपधानकम्
dīpaṃ yaḥ kārtike dadyādakhaṃḍaṃ ghṛtavartikam ||
mohāṃdha tamasaṃ prāpya sa na gacchati durgatim
||8||दीपं यः कार्तिके दद्यादखंडं घृतवर्तिकम् ॥
मोहांध तमसं प्राप्य स न गच्छति दुर्गतिम्
yaḥ kuryātkārtike māse rajanyāṃ dīpakaumudīm ||
tāmisraṃ cāṃdhatāmisraṃ na sa paśyetkadācana
||9||यः कुर्यात्कार्तिके मासे रजन्यां दीपकौमुदीम् ॥
तामिस्रं चांधतामिस्रं न स पश्येत्कदाचन
pāpāṃdhakārasaṃkruddhaḥ kārtike dīpadānataḥ ||
krodhāṃdhakāritamukhaṃ bhāskariṃ sa na vīkṣate
||110||पापांधकारसंक्रुद्धः कार्तिके दीपदानतः ॥
क्रोधांधकारितमुखं भास्करिं स न वीक्षते
sa uddyotamayaṃ paśyettrailokyaṃ sacarācaram ||
prabodhayenmamāgre yo dīpaṃ sojvalavartikam
||11||स उद्द्योतमयं पश्येत्त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥
प्रबोधयेन्ममाग्रे यो दीपं सोज्वलवर्तिकम्
paṃcāmṛtānāṃ kalaśairūrje māṃ snāpayennaraḥ ||
kṣīrābdhitaṭamāsādya vasetkalpaṃ sa puṇyavān
||12||पंचामृतानां कलशैरूर्जे मां स्नापयेन्नरः ॥
क्षीराब्धितटमासाद्य वसेत्कल्पं स पुण्यवान्
pratikṣapaṃ kārtikike kurvañjyotsnāṃ pradīpajām ||
mamāgre bhaktisaṃyukto garbhadhvāṃtaṃ na saṃviśet
||13||प्रतिक्षपं कार्तिकिके कुर्वञ्ज्योत्स्नां प्रदीपजाम् ॥
ममाग्रे भक्तिसंयुक्तो गर्भध्वांतं न संविशेत्
ājyavartikamūrje yo dīpaṃ megre prabodhayet ||
buddhibhraṃśaṃ na cāpnoti mahāmṛtyubhaye sati
||14||आज्यवर्तिकमूर्जे यो दीपं मेग्रे प्रबोधयेत् ॥
बुद्धिभ्रंशं न चाप्नोति महामृत्युभये सति
kārtike māsi me yātrā yaiḥ kṛtā bhaktitatparaiḥ ||
biṃdutīrthe kṛtasnānaisteṣāṃ muktirna dūrataḥ
||15||कार्तिके मासि मे यात्रा यैः कृता भक्तितत्परैः ॥
बिंदुतीर्थे कृतस्नानैस्तेषां मुक्तिर्न दूरतः
vratinaḥ kārtike māsi snātasya vidhivanmama ||
dāmodaragṛhāṇārghyaṃ danujeṃdraniṣūdana
||16||व्रतिनः कार्तिके मासि स्नातस्य विधिवन्मम ॥
दामोदरगृहाणार्घ्यं दनुजेंद्रनिषूदन
snāne naimittike kṛṣṇa kārtike pāpaśoṣaṇe ||
gṛhṇātvarghyaṃ mayā dattaṃ rādhayā sahito bhavān
||17||स्नाने नैमित्तिके कृष्ण कार्तिके पापशोषणे ॥
गृह्णात्वर्घ्यं मया दत्तं राधया सहितो भवान्
imau maṃtrau samuccārya yorghyaṃ mahyaṃ prayacchati ||
suvarṇaratna puṣpāṃbu yujā śaṃkhena puṇyavān
||18||इमौ मंत्रौ समुच्चार्य योर्घ्यं मह्यं प्रयच्छति ॥
सुवर्णरत्न पुष्पांबु युजा शंखेन पुण्यवान्
suvarṇapūrṇapṛthivī saṃkalpodakapūrvakam ||
tena dattā bhavetsamyaksupātrāya suparvaṇi
||19||सुवर्णपूर्णपृथिवी संकल्पोदकपूर्वकम् ॥
तेन दत्ता भवेत्सम्यक्सुपात्राय सुपर्वणि
ekādaśīṃ samāsādya prabodhakaraṇīṃ mama ||
biṃdutīrthakṛtasnāno rātrau jāgaraṇānvitaḥ
||120||एकादशीं समासाद्य प्रबोधकरणीं मम ॥
बिंदुतीर्थकृतस्नानो रात्रौ जागरणान्वितः
dīpānprobodhya bahuśo mamālaṃkṛtya śaktitaḥ ||
tauryatrikavinodena purāṇaśravaṇādibhiḥ
||21||दीपान्प्रोबोध्य बहुशो ममालंकृत्य शक्तितः ॥
तौर्यत्रिकविनोदेन पुराणश्रवणादिभिः
mahāmahotsavaṃ kṛtvā yāvatpūrṇā tithirbhavet ||
tatrānnadānaṃ bahuśaḥ kṛtvāmatprītaye naraḥ
||22||महामहोत्सवं कृत्वा यावत्पूर्णा तिथिर्भवेत् ॥
तत्रान्नदानं बहुशः कृत्वामत्प्रीतये नरः
mahāpātakayuktopi na viśetpramadodaram ||
biṃdumādhavanāmānaṃ yo māmatra samarcayet
||23||महापातकयुक्तोपि न विशेत्प्रमदोदरम् ॥
बिंदुमाधवनामानं यो मामत्र समर्चयेत्
biṃdutīrthakṛtasnāno nirvāṇaṃ sa hi viṃdati ||
ādimādhavanāmāhaṃ pūjyaḥ satyayuge mune
||24||बिंदुतीर्थकृतस्नानो निर्वाणं स हि विंदति ॥
आदिमाधवनामाहं पूज्यः सत्ययुगे मुने
anaṃtamādhavo jñeyastretāyāṃ sarvasiddhidaḥ ||
śrīdamādhavasaṃjñohaṃ dvāpare paramārthakṛt
||25||अनंतमाधवो ज्ञेयस्त्रेतायां सर्वसिद्धिदः ॥
श्रीदमाधवसंज्ञोहं द्वापरे परमार्थकृत्
kalau kalimaladhvaṃsī jñeyohaṃ biṃdumādhavaḥ ||
kalau kalmaṣasaṃpannā na māṃ viṃdaṃti mānavāḥ
||26||कलौ कलिमलध्वंसी ज्ञेयोहं बिंदुमाधवः ॥
कलौ कल्मषसंपन्ना न मां विंदंति मानवाः
mamaiva māyayā mūḍhā bhedavādaparāyaṇāḥ ||
mama bhaktiṃ prakurvāṇā ye viśveśaṃ dviṣaṃti vai
||27||ममैव मायया मूढा भेदवादपरायणाः ॥
मम भक्तिं प्रकुर्वाणा ये विश्वेशं द्विषंति वै
vidviṣo mama te jñeyāḥ piśācapadagāminaḥ ||
paiśācīṃ yonimāpyāpi kālabhairavaśāsanāt
||28||विद्विषो मम ते ज्ञेयाः पिशाचपदगामिनः ॥
पैशाचीं योनिमाप्यापि कालभैरवशासनात्
triṃśadvarṣa sahasrāṇi uṣitvā duḥkhasāgare ||
viśveśānugrahādeva tato mokṣamavāpnuyuḥ
||29||त्रिंशद्वर्ष सहस्राणि उषित्वा दुःखसागरे ॥
विश्वेशानुग्रहादेव ततो मोक्षमवाप्नुयुः
tasmāddveṣo na kartavyo viśveśe paramātmani ||
viśveśa dveṣiṇāṃ puṃsāṃ prāyaścittaṃ yato nahi
||130||तस्माद्द्वेषो न कर्तव्यो विश्वेशे परमात्मनि ॥
विश्वेश द्वेषिणां पुंसां प्रायश्चित्तं यतो नहि
manasāpi hi viśveśaṃ vidviṣaṃtīha ye'dhamāḥ ||
adhyāsateṃdhatāmisraṃ mṛtāstenyatra saṃtatam
||31||मनसापि हि विश्वेशं विद्विषंतीह येऽधमाः ॥
अध्यासतेंधतामिस्रं मृतास्तेन्यत्र संततम्
śivaniṃdāparā ye ca ye pāśupataniṃdakāḥ ||
vidviṣo mama te jñeyā patato narake'śucau
||32||शिवनिंदापरा ये च ये पाशुपतनिंदकाः ॥
विद्विषो मम ते ज्ञेया पततो नरकेऽशुचौ
aṣṭāviṃśati koṭīṣu narakeṣu krameṇa hi ||
kalpaṃ kalpaṃ vaseyuste ye viśveśvaraniṃdakāḥ
||33||अष्टाविंशति कोटीषु नरकेषु क्रमेण हि ॥
कल्पं कल्पं वसेयुस्ते ये विश्वेश्वरनिंदकाः
viśveśānugrahaṃ prāpya munehamapi muktidaḥ ||
madbhaktaistadviśeṣeṇa sevyo viśveśvaro'niśam
||34||विश्वेशानुग्रहं प्राप्य मुनेहमपि मुक्तिदः ॥
मद्भक्तैस्तद्विशेषेण सेव्यो विश्वेश्वरोऽनिशम्
iyaṃ vārāṇasī jñeyā mune pāśupatasthalī ||
tasmātpaśupatiḥ sevyaḥ kāśyāṃ niśreyasārthibhiḥ
||35||इयं वाराणसी ज्ञेया मुने पाशुपतस्थली ॥
तस्मात्पशुपतिः सेव्यः काश्यां निश्रेयसार्थिभिः
atra paṃcanade tīrthe snāti viśveśvaraḥ svayam ||
ūrje sadaiva sagaṇaḥ saskaṃdaḥ saparicchadaḥ
||36||अत्र पंचनदे तीर्थे स्नाति विश्वेश्वरः स्वयम् ॥
ऊर्जे सदैव सगणः सस्कंदः सपरिच्छदः
brahmā savedaḥ samakho brahmāṇyādyāśca mātaraḥ ||
saptābdhayaḥ sasaritaḥ snāṃtyūrje dhūtapāpake
||37||ब्रह्मा सवेदः समखो ब्रह्माण्याद्याश्च मातरः ॥
सप्ताब्धयः ससरितः स्नांत्यूर्जे धूतपापके
sacetanā hi yāvaṃtastrailokye dehadhāriṇaḥ ||
tāvaṃtaḥ snātumāyāṃti kārtike dhūtapāpake
||38||सचेतना हि यावंतस्त्रैलोक्ये देहधारिणः ॥
तावंतः स्नातुमायांति कार्तिके धूतपापके
yairna paṃcanade snātaṃ prāpya kārtikikaṃ śubham ||
jalabududavatteṣāṃ vṛthājanma śarīriṇām
||39||यैर्न पंचनदे स्नातं प्राप्य कार्तिकिकं शुभम् ॥
जलबुदुदवत्तेषां वृथाजन्म शरीरिणाम्
ānaṃdakānanaṃ puṇyaṃ puṇyaṃ pāṃcanadaṃ tataḥ ||
tatopi mama sānnidhyamagnibiṃdo mahāmune
||140||आनंदकाननं पुण्यं पुण्यं पांचनदं ततः ॥
ततोपि मम सान्निध्यमग्निबिंदो महामुने
anenaivānumānena viddhi paṃcanadasya vai ||
mahimānaṃ mahāprājña sarvatīrthottamottamam
||41||अनेनैवानुमानेन विद्धि पंचनदस्य वै ॥
महिमानं महाप्राज्ञ सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम्
śrutvāpi yaṃ mahāprājño mahāpāpaiḥ pramucyate ||
viṣṇormukhāditi śrutvā sognibiṃdurmahāmuniḥ
||42||श्रुत्वापि यं महाप्राज्ञो महापापैः प्रमुच्यते ॥
विष्णोर्मुखादिति श्रुत्वा सोग्निबिंदुर्महामुनिः
punaḥ praṇamya papraccha biṃdumādhavamacyutam
||43||पुनः प्रणम्य पप्रच्छ बिंदुमाधवमच्युतम्
agnibiṃduruvāca
bhagavañchrotumicchāmi biṃdumādhava tadvada ||
katidhā tava rūpāṇi kāśyāṃ saṃti janārdana
||44||भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि बिंदुमाधव तद्वद ॥
कतिधा तव रूपाणि काश्यां संति जनार्दन
bhaviṣyāṇyapi kānīha tāni me kathayācyuta ||
yāni saṃpūjyate bhaktāḥ prāpsyaṃti kṛtakṛtyatām
||145||भविष्याण्यपि कानीह तानि मे कथयाच्युत ॥
यानि संपूज्यते भक्ताः प्राप्स्यंति कृतकृत्यताम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ caturthe kāśīkhaṃḍa uttarārdhe biṃdumādhavāvirbhāvonāma ṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ || 60 ||