dhṛtarāṣṭrādīnāmutpattivarṇanam
ṛṣaya ūcuḥ
śukastu paramāṃ siddhimāptavāndevasattamaḥ |
kiṃ cakāra tato vyāsastanno brūhi savistaram
||1||शुकस्तु परमां सिद्धिमाप्तवान्देवसत्तमः ।
किं चकार ततो व्यासस्तन्नो ब्रूहि सविस्तरम्
sūta uvāca
śiṣyā vyāsasya ye'pyāsanvedābhyāsaparāyaṇāḥ |
ājñāmādāya te sarve gatāḥ pūrvaṃ mahītale
||2||शिष्या व्यासस्य येऽप्यासन्वेदाभ्यासपरायणाः ।
आज्ञामादाय ते सर्वे गताः पूर्वं महीतले
asito devalaścaiva vaiśampāyana eva ca |
jaiminiśca sumantuśca gatāḥ sarve tapodhanāḥ
||3||असितो देवलश्चैव वैशम्पायन एव च ।
जैमिनिश्च सुमन्तुश्च गताः सर्वे तपोधनाः
tānetānvīkṣya putraṃ ca lokāntaritamapyuta |
vyāsaḥ śokasamākrānto gamanāyākaronmatim
||4||तानेतान्वीक्ष्य पुत्रं च लोकान्तरितमप्युत ।
व्यासः शोकसमाक्रान्तो गमनायाकरोन्मतिम्
sasmāra manasā vyāsastāṃ niṣādasutāṃ śubhām |
mātaraṃ jāhnavītīre muktāṃ śokasamanvitām
||5||सस्मार मनसा व्यासस्तां निषादसुतां शुभाम् ।
मातरं जाह्नवीतीरे मुक्तां शोकसमन्विताम्
smṛtvā satyavatīṃ vyāsastyaktvā taṃ parvatottamam |
ājagāma mahātejā janmasthānaṃ svakaṃ muniḥ
||6||स्मृत्वा सत्यवतीं व्यासस्त्यक्त्वा तं पर्वतोत्तमम् ।
आजगाम महातेजा जन्मस्थानं स्वकं मुनिः
dvīpaṃ prāpyātha papraccha kva gatā sā varānanā |
niṣādāstaṃ samācakhyurdattā rājñe tu kanyakā
||7||द्वीपं प्राप्याथ पप्रच्छ क्व गता सा वरानना ।
निषादास्तं समाचख्युर्दत्ता राज्ञे तु कन्यका
dāśarājo'pi sampūjya vyāsaṃ prītipuraḥsaram |
svāgatenābhisatkṛtya provāca vihitāñjaliḥ
||8||दाशराजोऽपि सम्पूज्य व्यासं प्रीतिपुरःसरम् ।
स्वागतेनाभिसत्कृत्य प्रोवाच विहिताञ्जलिः
dāśarāja uvāca
adya me saphalaṃ janma pāvitaṃ naḥ kulaṃ mune |
devānāmapi durdarśaṃ yajjātaṃ tava darśanam
||9||अद्य मे सफलं जन्म पावितं नः कुलं मुने ।
देवानामपि दुर्दर्शं यज्जातं तव दर्शनम्
yadarthamāgato'si tvaṃ tadbrūhi dvijasattama |
api dārā dhanaṃ putrāstvadāyattamidaṃ vibho
||10||यदर्थमागतोऽसि त्वं तद्ब्रूहि द्विजसत्तम ।
अपि दारा धनं पुत्रास्त्वदायत्तमिदं विभो
sarasvatyāstaṭe ramye cakārāśramamaṇḍalam |
vyāsastapaḥsamāyuktastatraivāsa samāhitaḥ
||11||सरस्वत्यास्तटे रम्ये चकाराश्रममण्डलम् ।
व्यासस्तपःसमायुक्तस्तत्रैवास समाहितः
satyavatyāḥ sutau jātau śantanoramitadyuteḥ |
matvā tau bhrātarau vyāsaḥ sukhamāpa vane sthitaḥ
||12||सत्यवत्याः सुतौ जातौ शन्तनोरमितद्युतेः ।
मत्वा तौ भ्रातरौ व्यासः सुखमाप वने स्थितः
citrāṅgadaḥ prathamajo rūpavāñchatrutāpanaḥ |
babhūva nṛpateḥ putraḥ sarvalakṣaṇasaṃyutaḥ
||13||चित्राङ्गदः प्रथमजो रूपवाञ्छत्रुतापनः ।
बभूव नृपतेः पुत्रः सर्वलक्षणसंयुतः
vicitravīryanāmāsau dvitīyaḥ samajāyata |
so'pi sarvaguṇopetaḥ śantanoḥ sukhavardhanaḥ
||14||विचित्रवीर्यनामासौ द्वितीयः समजायत ।
सोऽपि सर्वगुणोपेतः शन्तनोः सुखवर्धनः
gāṅgeyaḥ prathamastasya mahāvīro balādhikaḥ |
tathaiva tau sutau jātau satyavatyāṃ mahābalau
||15||गाङ्गेयः प्रथमस्तस्य महावीरो बलाधिकः ।
तथैव तौ सुतौ जातौ सत्यवत्यां महाबलौ
śantanustānsutānvīkṣya sarvalakṣaṇasaṃyutān |
amaṃstājayyamātmānaṃ devādīnāṃ mahāmanāḥ
||16||शन्तनुस्तान्सुतान्वीक्ष्य सर्वलक्षणसंयुतान् ।
अमंस्ताजय्यमात्मानं देवादीनां महामनाः
atha kālena kiyatā śantanuḥ kālaparyayāt |
tatyāja dehaṃ dharmātmā dehī jīrṇamivāmbaram
||17||अथ कालेन कियता शन्तनुः कालपर्ययात् ।
तत्याज देहं धर्मात्मा देही जीर्णमिवाम्बरम्
kāladharmagate rājñi bhīṣmaścakre vidhānataḥ |
pretakāryāṇi sarvāṇi dānāni vividhāni ca
||18||कालधर्मगते राज्ञि भीष्मश्चक्रे विधानतः ।
प्रेतकार्याणि सर्वाणि दानानि विविधानि च
citrāṅgadaṃ tato rājye sthāpayāmāsa vīryavān |
svayaṃ na kṛtavān rājyaṃ tasmāddevavrato'bhavat
||19||चित्राङ्गदं ततो राज्ये स्थापयामास वीर्यवान् ।
स्वयं न कृतवान् राज्यं तस्माद्देवव्रतोऽभवत्
citrāṅgadastu vīryeṇa pramattaḥ paraduḥkhadaḥ |
babhūva balavānvīraḥ satyavatyātmajaḥ śuciḥ
||20||चित्राङ्गदस्तु वीर्येण प्रमत्तः परदुःखदः ।
बभूव बलवान्वीरः सत्यवत्यात्मजः शुचिः
athaikadā mahābāhuḥ sainyena mahatāvṛtaḥ |
pracacāra vanoddeśātpaśyanvadhyānmṛgān rurūn
||21||अथैकदा महाबाहुः सैन्येन महतावृतः ।
प्रचचार वनोद्देशात्पश्यन्वध्यान्मृगान् रुरून्
citrāṅgadastu gandharvo dṛṣṭvā taṃ mārgagaṃ nṛpam |
uttatārāntikaṃ bhūmervimānavaramāsthitaḥ
||22||चित्राङ्गदस्तु गन्धर्वो दृष्ट्वा तं मार्गगं नृपम् ।
उत्ततारान्तिकं भूमेर्विमानवरमास्थितः
tatrābhūcca mahadyuddhaṃ tayoḥ sadṛśavīryayoḥ |
kurukṣetre mahāsthāne trīṇi varṣāṇi tāpasāḥ
||23||तत्राभूच्च महद्युद्धं तयोः सदृशवीर्ययोः ।
कुरुक्षेत्रे महास्थाने त्रीणि वर्षाणि तापसाः
indralokamavāpāśu gandharveṇa hato raṇe |
bhīṣmaḥ śrutvā cakārāśu tasyaurdhvadaihikaṃ tadā
||24||इन्द्रलोकमवापाशु गन्धर्वेण हतो रणे ।
भीष्मः श्रुत्वा चकाराशु तस्यौर्ध्वदैहिकं तदा
gāṅgeyaḥ kṛtaśokastu mantribhiḥ parivāritaḥ |
vicitravīryanāmānaṃ rājyeśaṃ ca cakāra ha
||25||गाङ्गेयः कृतशोकस्तु मन्त्रिभिः परिवारितः ।
विचित्रवीर्यनामानं राज्येशं च चकार ह
mantribhirbodhitā paścādgurubhiśca mahātmabhiḥ |
svaputraṃ rājyagaṃ dṛṣṭvā putraśokahatāpi ca
||26||मन्त्रिभिर्बोधिता पश्चाद्गुरुभिश्च महात्मभिः ।
स्वपुत्रं राज्यगं दृष्ट्वा पुत्रशोकहतापि च
satyavatyatisantuṣṭā babhūva varavarṇinī |
vyāso'pi bhrātaraṃ śrutvā rājānaṃ mudito'bhavat
||27||सत्यवत्यतिसन्तुष्टा बभूव वरवर्णिनी ।
व्यासोऽपि भ्रातरं श्रुत्वा राजानं मुदितोऽभवत्
yauvanaṃ paramaṃ prāptaḥ satyavatyāḥ sutaḥ śubhaḥ |
cakāra cintāṃ bhīṣmo'pi vivāhārthaṃ kanīyasaḥ
||28||यौवनं परमं प्राप्तः सत्यवत्याः सुतः शुभः ।
चकार चिन्तां भीष्मोऽपि विवाहार्थं कनीयसः
kāśirājasutāstisraḥ sarvalakṣaṇasaṃyutāḥ |
tena rājñā vivāhārthaṃ sthāpitāśca svayaṃvare
||29||काशिराजसुतास्तिस्रः सर्वलक्षणसंयुताः ।
तेन राज्ञा विवाहार्थं स्थापिताश्च स्वयंवरे
rājāno rājaputrāśca samāhūtāḥ sahasraśaḥ |
icchāsvayaṃvarārthaṃ vai pūjyamānāḥ samāgatāḥ
||30||राजानो राजपुत्राश्च समाहूताः सहस्रशः ।
इच्छास्वयंवरार्थं वै पूज्यमानाः समागताः
tatra bhīṣmo mahātejāstā jahāra balena vai |
nirmathya rājakaṃ sarvaṃ rathenaikena vīryavān
||31||तत्र भीष्मो महातेजास्ता जहार बलेन वै ।
निर्मथ्य राजकं सर्वं रथेनैकेन वीर्यवान्
sa jitvā pārthivānsarvāṃstāścādāya mahārathaḥ |
bāhuvīryeṇa tejasvī hyāsasāda gajāhvayam
||32||स जित्वा पार्थिवान्सर्वांस्ताश्चादाय महारथः ।
बाहुवीर्येण तेजस्वी ह्याससाद गजाह्वयम्
mātṛvadbhaginīvacca putrīvaccintayankila |
tisraḥ samānayāmāsa kanyakā vāmalocanāḥ
||33||मातृवद्भगिनीवच्च पुत्रीवच्चिन्तयन्किल ।
तिस्रः समानयामास कन्यका वामलोचनाः
satyavatyai nivedyāśu dvijānāhūya satvaraḥ |
daivajñānvedaviduṣaḥ paryapṛcchacchubhaṃ dinam
||34||सत्यवत्यै निवेद्याशु द्विजानाहूय सत्वरः ।
दैवज्ञान्वेदविदुषः पर्यपृच्छच्छुभं दिनम्
kṛtvā vivāhasambhāraṃ yadā vai bhrātaraṃ nijam |
vicitravīryaṃ dharmiṣṭhaṃ vivāhayati tā yadā
||35||कृत्वा विवाहसम्भारं यदा वै भ्रातरं निजम् ।
विचित्रवीर्यं धर्मिष्ठं विवाहयति ता यदा
tadā jyeṣṭhāpyuvācedaṃ kanyakā jāhnavīsutam |
lajjamānāsitāpāṅgī tisṝṇāṃ cārulocanā
||36||तदा ज्येष्ठाप्युवाचेदं कन्यका जाह्नवीसुतम् ।
लज्जमानासितापाङ्गी तिसॄणां चारुलोचना
gaṅgāputra kuruśreṣṭha dharmajña kuladīpaka |
mayā svayaṃvare śālvo vṛto'sti manasā nṛpaḥ
||37||गङ्गापुत्र कुरुश्रेष्ठ धर्मज्ञ कुलदीपक ।
मया स्वयंवरे शाल्वो वृतोऽस्ति मनसा नृपः
vṛtāhaṃ tena rājñā vai citte premasamākule |
yathāyogyaṃ kuruṣvādya kulasyāsya parantapa
||38||वृताहं तेन राज्ञा वै चित्ते प्रेमसमाकुले ।
यथायोग्यं कुरुष्वाद्य कुलस्यास्य परन्तप
tenāhaṃ vṛtapūrvā'smi tvaṃ ca dharmabhṛtāṃ varaḥ |
balavānasi gāṅgeya yathecchasi tathā kuru
||39||तेनाहं वृतपूर्वाऽस्मि त्वं च धर्मभृतां वरः ।
बलवानसि गाङ्गेय यथेच्छसि तथा कुरु
sūta uvāca
evamuktastayā tatra kanyayā kurunandanaḥ |
apṛcchat brāhmaṇānvṛddhānmātaraṃ sacivāṃstathā
||40||एवमुक्तस्तया तत्र कन्यया कुरुनन्दनः ।
अपृच्छत् ब्राह्मणान्वृद्धान्मातरं सचिवांस्तथा
sarveṣāṃ matamājñāya gāṅgeyo dharmavittamaḥ |
gaccheti kanyakāṃ prāha yathāruci varānane
||41||सर्वेषां मतमाज्ञाय गाङ्गेयो धर्मवित्तमः ।
गच्छेति कन्यकां प्राह यथारुचि वरानने
visarjitātha sā tena gatā śālvaniketanam |
uvāca taṃ varārohā rājānaṃ manasepsitam
||42||विसर्जिताथ सा तेन गता शाल्वनिकेतनम् ।
उवाच तं वरारोहा राजानं मनसेप्सितम्
vinirmuktāsmi bhīṣmeṇa tvanmanasketi dharmataḥ |
āgatāsmi mahārāja gṛhāṇādya karaṃ mama
||43||विनिर्मुक्तास्मि भीष्मेण त्वन्मनस्केति धर्मतः ।
आगतास्मि महाराज गृहाणाद्य करं मम
dharmapatnī tavātyantaṃ bhavāmi nṛpasattama |
cintito'si mayā pūrvaṃ tvayāhaṃ nātra saṃśayaḥ
||44||धर्मपत्नी तवात्यन्तं भवामि नृपसत्तम ।
चिन्तितोऽसि मया पूर्वं त्वयाहं नात्र संशयः
śālva uvāca
gṛhītā tvaṃ varārohe bhīṣmeṇa paśyato mama |
rathe saṃsthāpitā tena na grahīṣye karaṃ tava
||45||गृहीता त्वं वरारोहे भीष्मेण पश्यतो मम ।
रथे संस्थापिता तेन न ग्रहीष्ये करं तव
parocchiṣṭāṃ ca kaḥ kanyāṃ gṛhṇāti matimānnaraḥ |
ato'haṃ na grahīṣyāmi tyaktāṃ bhīṣmeṇa mātṛvat
||46||परोच्छिष्टां च कः कन्यां गृह्णाति मतिमान्नरः ।
अतोऽहं न ग्रहीष्यामि त्यक्तां भीष्मेण मातृवत्
rudatī vilapantī sā tyaktā tena mahātmanā |
punarbhīṣmaṃ samāgatya rudatī cedamabravīt
||47||रुदती विलपन्ती सा त्यक्ता तेन महात्मना ।
पुनर्भीष्मं समागत्य रुदती चेदमब्रवीत्
śālvo muktāṃ tvayā vīra na gṛhṇāti gṛhāṇa mām |
dharmajño'si mahābhāga mariṣyāmyanyathā hyaham
||48||शाल्वो मुक्तां त्वया वीर न गृह्णाति गृहाण माम् ।
धर्मज्ञोऽसि महाभाग मरिष्याम्यन्यथा ह्यहम्
bhīṣma uvāca
anyacittāṃ kathaṃ tvāṃ vai gṛhṇāmi varavarṇini |
pitaraṃ svaṃ varārohe vraja śīghnaṃ nirākulā
||49||अन्यचित्तां कथं त्वां वै गृह्णामि वरवर्णिनि ।
पितरं स्वं वरारोहे व्रज शीघ्नं निराकुला
tathoktā sā tu bhīṣmeṇa jagāma vanameva hi |
tapaścakāra vijane tīrthe paramapāvane
||50||तथोक्ता सा तु भीष्मेण जगाम वनमेव हि ।
तपश्चकार विजने तीर्थे परमपावने
dve bhārye cātirūpāḍhye tasya rājño babhūvatuḥ |
ambālikā cāmbikā ca kāśirājasute śubhe
||51||द्वे भार्ये चातिरूपाढ्ये तस्य राज्ञो बभूवतुः ।
अम्बालिका चाम्बिका च काशिराजसुते शुभे
rājā vicitravīryo'sau tābhyāṃ saha mahābalaḥ |
reme nānāvihāraiśca gṛhe copavane tathā
||52||राजा विचित्रवीर्योऽसौ ताभ्यां सह महाबलः ।
रेमे नानाविहारैश्च गृहे चोपवने तथा
varṣāṇi nava rājendraḥ kurvan krīḍā manoramām |
prāpāsau maraṇaṃ bhūyo gṛhīto rājayakṣmaṇā
||53||वर्षाणि नव राजेन्द्रः कुर्वन् क्रीडा मनोरमाम् ।
प्रापासौ मरणं भूयो गृहीतो राजयक्ष्मणा
mṛte putre'tiduḥkhārtā jātā satyavatī tadā |
kārayāmāsa putrasya pretakāryāṇi mantribhiḥ
||54||मृते पुत्रेऽतिदुःखार्ता जाता सत्यवती तदा ।
कारयामास पुत्रस्य प्रेतकार्याणि मन्त्रिभिः
bhīṣmamāha tadaikānte vacanaṃ cātiduḥkhitā |
rājyaṃ kuru mahābhāga pituste śantanoḥ suta
||55||भीष्ममाह तदैकान्ते वचनं चातिदुःखिता ।
राज्यं कुरु महाभाग पितुस्ते शन्तनोः सुत
bhrāturbhāryāṃ gṛhāṇa tvaṃ vaṃśañca parirakṣaya |
yathā na nāśamāyāti yayātervaṃśa ityuta
||56||भ्रातुर्भार्यां गृहाण त्वं वंशञ्च परिरक्षय ।
यथा न नाशमायाति ययातेर्वंश इत्युत
bhīṣma uvāca
pratijñā me śrutā mātaḥ pitrarthe yā mayā kṛtā |
nāhaṃ rājyaṃ kariṣyāmi na cāhaṃ dārasaṃgraham
||57||प्रतिज्ञा मे श्रुता मातः पित्रर्थे या मया कृता ।
नाहं राज्यं करिष्यामि न चाहं दारसंग्रहम्
sūta uvāca
tadā cintāturā jātā kathaṃ vaṃśo bhavediti |
nālasāddhi sukhaṃ mahyaṃ samutpanne hyarājake
||58||तदा चिन्तातुरा जाता कथं वंशो भवेदिति ।
नालसाद्धि सुखं मह्यं समुत्पन्ने ह्यराजके
gāṅgeyastāmuvācedaṃ mā cintāṃ kuru bhāmini |
putraṃ vicitravīryasya kṣetrajaṃ copapādaya
||59||गाङ्गेयस्तामुवाचेदं मा चिन्तां कुरु भामिनि ।
पुत्रं विचित्रवीर्यस्य क्षेत्रजं चोपपादय
kulīnaṃ dvijamāhūya vadhvā saha niyojaya |
nātra doṣo'sti vede'pi kularakṣāvidhau kila
||60||कुलीनं द्विजमाहूय वध्वा सह नियोजय ।
नात्र दोषोऽस्ति वेदेऽपि कुलरक्षाविधौ किल
pautraṃ caivaṃ samutpādya rājyaṃ dehi śucismite |
ahaṃ ca pālayiṣyāmi tasya śāsanameva hi
||61||पौत्रं चैवं समुत्पाद्य राज्यं देहि शुचिस्मिते ।
अहं च पालयिष्यामि तस्य शासनमेव हि
tacchrutvā vacanaṃ tasya kānīnaṃ svasutaṃ munim |
jagāma manasā vyāsaṃ dvaipāyanamakalmaṣam
||62||तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कानीनं स्वसुतं मुनिम् ।
जगाम मनसा व्यासं द्वैपायनमकल्मषम्
smṛtamātrastato vyāsa ājagāma sa tāpasaḥ |
kṛtvā praṇāmaṃ mātre'tha saṃsthito dīptimānmuniḥ
||63||स्मृतमात्रस्ततो व्यास आजगाम स तापसः ।
कृत्वा प्रणामं मात्रेऽथ संस्थितो दीप्तिमान्मुनिः
bhīṣmeṇa pūjitaḥ kāmaṃ satyavatyā ca mānitaḥ |
tasthau tatra mahātejā vidhūmo'gnirivāparaḥ
||64||भीष्मेण पूजितः कामं सत्यवत्या च मानितः ।
तस्थौ तत्र महातेजा विधूमोऽग्निरिवापरः
tamuvāca muniṃ mātā putramutpādayādhunā |
kṣetre vicitravīryasya sundaraṃ tava vīryajam
||65||तमुवाच मुनिं माता पुत्रमुत्पादयाधुना ।
क्षेत्रे विचित्रवीर्यस्य सुन्दरं तव वीर्यजम्
vyāsaḥ śrutvā vaco māturāptavākyamamanyata |
omityuktvā sthitastatra ṛtukālamacintayat
||66||व्यासः श्रुत्वा वचो मातुराप्तवाक्यममन्यत ।
ओमित्युक्त्वा स्थितस्तत्र ऋतुकालमचिन्तयत्
ambikā ca yadā snātā nārī ṛtumatī tadā |
saṅgaṃ prāpya muneḥ putramasūtāndhaṃ mahābalam
||67||अम्बिका च यदा स्नाता नारी ऋतुमती तदा ।
सङ्गं प्राप्य मुनेः पुत्रमसूतान्धं महाबलम्
janmāndhaṃ ca sutaṃ vīkṣya duḥkhitā satyavatyapi |
dvitīyāṃ ca vadhūmāha putramutpādayāśu vai
||68||जन्मान्धं च सुतं वीक्ष्य दुःखिता सत्यवत्यपि ।
द्वितीयां च वधूमाह पुत्रमुत्पादयाशु वै
ṛtukāle'tha samprāpte vyāsena saha saṅgatā |
tathā cāmbālikā rātrau garbhaṃ nārī dadhāra sā
||69||ऋतुकालेऽथ सम्प्राप्ते व्यासेन सह सङ्गता ।
तथा चाम्बालिका रात्रौ गर्भं नारी दधार सा
so'pi pāṇḍuḥ suto jāto rājyayogyo na sammataḥ |
putrārthe prerayāmāsa varṣānte ca punarvadhūm
||70||सोऽपि पाण्डुः सुतो जातो राज्ययोग्यो न सम्मतः ।
पुत्रार्थे प्रेरयामास वर्षान्ते च पुनर्वधूम्
āhūya ca tato vyāsaṃ samprārthya munisattamam |
preṣayāmāsa rātrau sā śayanāgāramuttamam
||71||आहूय च ततो व्यासं सम्प्रार्थ्य मुनिसत्तमम् ।
प्रेषयामास रात्रौ सा शयनागारमुत्तमम्
na gatā ca vadhūstatra preṣyā sampreṣitā tayā |
tasyāṃ ca viduro jāto dāsyāṃ dharmāṃśataḥ śubhaḥ
||72||न गता च वधूस्तत्र प्रेष्या सम्प्रेषिता तया ।
तस्यां च विदुरो जातो दास्यां धर्मांशतः शुभः
evaṃ vyāsena te putrā dhṛtarāṣṭrādayastrayaḥ |
utpāditā mahāvīrā vaṃśarakṣaṇahetave
||73||एवं व्यासेन ते पुत्रा धृतराष्ट्रादयस्त्रयः ।
उत्पादिता महावीरा वंशरक्षणहेतवे
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ tasya vaṃśasamudbhavam |
vyāsena rakṣito vaṃśo bhrātṛdharmavidānaghāḥ
||74||एतद्वः सर्वमाख्यातं तस्य वंशसमुद्भवम् ।
व्यासेन रक्षितो वंशो भ्रातृधर्मविदानघाः
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ || prathamaskandhe dhṛtarāṣṭrādīnāmutpattivarṇanaṃ nāma viṃśo'dhyāyaḥ || 20 ||