khyāto'vaṃtyāṃ caturtho'sau devo ḍamarukeśvaraḥ
śrīmahādeva uvāca
khyāto'vaṃtyāṃ caturtho'sau devo ḍamarukeśvaraḥ ||
dṛṣṭe yasmiñjagannāthe yāti pāpaṃ ca saṃkṣayam
||1||ख्यातोऽवंत्यां चतुर्थोऽसौ देवो डमरुकेश्वरः ॥
दृष्टे यस्मिञ्जगन्नाथे याति पापं च संक्षयम्
purā vaivasvate kalpe rururnāma mahāsuraḥ ||
tasya putro mahābāhurvajronāma mahābalaḥ ||
babhūva sumahākāyastīkṣṇadaṃṣṭro bhayaṃkaraḥ
||2||पुरा वैवस्वते कल्पे रुरुर्नाम महासुरः ॥
तस्य पुत्रो महाबाहुर्वज्रोनाम महाबलः ॥
बभूव सुमहाकायस्तीक्ष्णदंष्ट्रो भयंकरः
tena devāḥ svādhikārāccālitāstridaśāla yāt
||3||तेन देवाः स्वाधिकाराच्चालितास्त्रिदशाल यात्
tato nītaṃ dhanaṃ teṣāṃ brahmāṇaṃ te tato yayuḥ ||
brahmāpi bhayasaṃvigno babhūvākuliteṃdriyaḥ
||4||ततो नीतं धनं तेषां ब्रह्माणं ते ततो ययुः ॥
ब्रह्मापि भयसंविग्नो बभूवाकुलितेंद्रियः
jñātvāvadhyaṃ suraiḥ sārdhaṃ sarvaiḥ so'thamahā balaḥ ||
teṣu naṣṭeṣu ye viprā yajvāno'tha tapasvinaḥ ||
tāñjaghāna sa duṣṭātmā ye cānye dharmacāriṇaḥ
||5||ज्ञात्वावध्यं सुरैः सार्धं सर्वैः सोऽथमहा बलः ॥
तेषु नष्टेषु ये विप्रा यज्वानोऽथ तपस्विनः ॥
ताञ्जघान स दुष्टात्मा ये चान्ये धर्मचारिणः
niḥsvādhyāyavaṣaṭkāraṃ tadāsīddharaṇīta talam ||
naṣṭayajñotsavaṃ devi hāhābhūtamacetanam
||6||निःस्वाध्यायवषट्कारं तदासीद्धरणीत तलम् ॥
नष्टयज्ञोत्सवं देवि हाहाभूतमचेतनम्
tataḥ pravyathitā devāstathā sarve maharṣayaḥ ||
sametyāmaṃtrayanmaṃtraṃ vadhārthaṃ tasya durmateḥ
||7||ततः प्रव्यथिता देवास्तथा सर्वे महर्षयः ॥
समेत्यामंत्रयन्मंत्रं वधार्थं तस्य दुर्मतेः
tataḥ kāyo'bhavatsadyaḥ sarveṣāṃ puratastadā ||
teṣāṃ ciṃtayatāṃ devi tejaḥpuṃjena cāvṛtaḥ
||8||ततः कायोऽभवत्सद्यः सर्वेषां पुरतस्तदा ॥
तेषां चिंतयतां देवि तेजःपुंजेन चावृतः
tasmātkṛtyā samutpannā divyā kamalalocanā ||
dyotayaṃtī diśaḥ sarvāḥ svatejobhiḥ samaṃtataḥ
||9||तस्मात्कृत्या समुत्पन्ना दिव्या कमललोचना ॥
द्योतयंती दिशः सर्वाः स्वतेजोभिः समंततः
sābravīttridaśānsarvānkasmātsṛṣṭā hyahaṃ surāḥ ||
yatkartavyaṃ mayā karma tacchīghraṃ saṃnivedyatām
||10||साब्रवीत्त्रिदशान्सर्वान्कस्मात्सृष्टा ह्यहं सुराः ॥
यत्कर्तव्यं मया कर्म तच्छीघ्रं संनिवेद्यताम्
tatastu tridaśāḥ sarve śrutvā tasyāḥ śubhā giraḥ ||
ācakhyuḥ sakalaṃ tasyai tadā vajrasya ceṣṭitam
||11||ततस्तु त्रिदशाः सर्वे श्रुत्वा तस्याः शुभा गिरः ॥
आचख्युः सकलं तस्यै तदा वज्रस्य चेष्टितम्
śrutvā jahāsa sā devī sāṭṭahāsaṃ muhur muhuḥ ||
tasyā hasaṃtyā niḥsasruḥ kanyāḥ kamalalocanāḥ
||12||श्रुत्वा जहास सा देवी साट्टहासं मुहुर् मुहुः ॥
तस्या हसंत्या निःसस्रुः कन्याः कमललोचनाः
pāśāṃkuśadharā raudrā jvālāmālāvṛtānanāḥ ||
phetkāreṇa ca saṃnādaiścālayaṃtyaścarācaram
||13||पाशांकुशधरा रौद्रा ज्वालामालावृताननाः ॥
फेत्कारेण च संनादैश्चालयंत्यश्चराचरम्
gatāḥ sarvā mahādevi yatra vajro mahāsuraḥ ||
yuddhaṃ tu tumulaṃ jātaṃ tābhistasya bhayāvaham
||14||गताः सर्वा महादेवि यत्र वज्रो महासुरः ॥
युद्धं तु तुमुलं जातं ताभिस्तस्य भयावहम्
śastrāstrairbahudhā muktairvyāptaṃ caiva digaṃtaram ||
saṃnaddhākhilasainyāste yuyudhuḥ samare bhṛśam
||15||शस्त्रास्त्रैर्बहुधा मुक्तैर्व्याप्तं चैव दिगंतरम् ॥
संनद्धाखिलसैन्यास्ते युयुधुः समरे भृशम्
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tayā devyā suradviṣām ||
tato mātṛgaṇaṃ kruddhaṃ marddayantaṃ mahāsu rān ||
parāṅmukhaṃ balaṃ dṛṣṭvā vajro māyāmathāsṛjat
||16||ततः प्रववृते युद्धं तया देव्या सुरद्विषाम् ॥
ततो मातृगणं क्रुद्धं मर्द्दयन्तं महासु रान् ॥
पराङ्मुखं बलं दृष्ट्वा वज्रो मायामथासृजत्
tāmasīṃnāma duḥsādhyāṃ yayā muhyati kanyakāḥ
||17||तामसींनाम दुःसाध्यां यया मुह्यति कन्यकाः
tamobhūte tatastasminsā devī bhayavihvalā ||
tābhiḥ sārddhaṃ samāyātā mahākālavanottamam
||18||तमोभूते ततस्तस्मिन्सा देवी भयविह्वला ॥
ताभिः सार्द्धं समायाता महाकालवनोत्तमम्
kapālavānharo yatra liṃgākāreṇa saṃsthitaḥ ||
jñātvā mātṛgaṇaṃ naṣṭaṃ tato māyāprabhāvataḥ
||19||कपालवान्हरो यत्र लिंगाकारेण संस्थितः ॥
ज्ञात्वा मातृगणं नष्टं ततो मायाप्रभावतः
vajro'pi tridaśāñjñātvā devyā sārddhamathopi(ṣi?)tān ||
ājagāma tamuddeśaṃ svasainyaparivāritaḥ
||20||वज्रोऽपि त्रिदशाञ्ज्ञात्वा देव्या सार्द्धमथोपि(षि?)तान् ॥
आजगाम तमुद्देशं स्वसैन्यपरिवारितः
mahākālavane divye rathakoṭiśatairvṛtaḥ ||
samaṃtācca vanaṃ devi tatkruddho vākyamabravīt
||21||महाकालवने दिव्ये रथकोटिशतैर्वृतः ॥
समंताच्च वनं देवि तत्क्रुद्धो वाक्यमब्रवीत्
adya devānhaniṣyāmi tayā sākaṃ suduṣṭayā ||
kanyābhiḥ saha yā naṣṭā tamomāyābalena tu
||22||अद्य देवान्हनिष्यामि तया साकं सुदुष्टया ॥
कन्याभिः सह या नष्टा तमोमायाबलेन तु
etasminnaṃtare kāle nārado munisattamaḥ ||
sotsukastu samāyāto maṃdare cārukaṃdare
||23||एतस्मिन्नंतरे काले नारदो मुनिसत्तमः ॥
सोत्सुकस्तु समायातो मंदरे चारुकंदरे
kathayāmāsa devanāṃ vajrāddevaparābhavam
||24||कथयामास देवनां वज्राद्देवपराभवम्
mahākālavane deva tāḍitāsttridaśāḥ prabho ||
vajreṇa ruruputreṇa tasmādyāhi maheśvara
||25||महाकालवने देव ताडितास्त्त्रिदशाः प्रभो ॥
वज्रेण रुरुपुत्रेण तस्माद्याहि महेश्वर
nāradasya vacaḥ śrutvā tato'haṃ parameśvari ||
maṃdarādāgatastūrṇaṃ kṛtvā rūpaṃ subhairavam
||26||नारदस्य वचः श्रुत्वा ततोऽहं परमेश्वरि ॥
मंदरादागतस्तूर्णं कृत्वा रूपं सुभैरवम्
sarpairlasadbhiratyugrairbhīṣaṇairgaṇasaṃvṛtaḥ ||
agre dṛṣṭaṃ mahatsainyaṃ dānavānāṃ bhayāvaham
||27||सर्पैर्लसद्भिरत्युग्रैर्भीषणैर्गणसंवृतः ॥
अग्रे दृष्टं महत्सैन्यं दानवानां भयावहम्
mahākālavanaṃ ruddhaṃ samaṃtādasureṇa tu ||
vajreṇa ruruputreṇa duḥsahena yaśasvini
||28||महाकालवनं रुद्धं समंतादसुरेण तु ॥
वज्रेण रुरुपुत्रेण दुःसहेन यशस्विनि
tadāgatya mayā tāḍya raudraṃ ḍamarukaṃ tathā ||
mohitaṃ sahasā sainyaṃ vajrasyaiva durātmanaḥ
||29||तदागत्य मया ताड्य रौद्रं डमरुकं तथा ॥
मोहितं सहसा सैन्यं वज्रस्यैव दुरात्मनः
ḍamarukasya nādena hyutthitaṃ liṃgamuttamam ||
vidārya vasudhāṃ devi jvālāmālākulaṃ tadā
||30||डमरुकस्य नादेन ह्युत्थितं लिंगमुत्तमम् ॥
विदार्य वसुधां देवि ज्वालामालाकुलं तदा
tasya liṃgasya ca tadā mahājvālā vinirgatā ||
ekadeśādvarārohe brahmāṃḍavyāpinī tathā
||31||तस्य लिंगस्य च तदा महाज्वाला विनिर्गता ॥
एकदेशाद्वरारोहे ब्रह्मांडव्यापिनी तथा
liṃgasyānyapradeśāttu vāyuḥ samabhavanmahān
||32||लिंगस्यान्यप्रदेशात्तु वायुः समभवन्महान्
tejojvālāsamūhena vātena preritena ca ||
saha cakreṇa tatsainyaṃ dagdhaṃ bhasmatvamāgatam
||33||तेजोज्वालासमूहेन वातेन प्रेरितेन च ॥
सह चक्रेण तत्सैन्यं दग्धं भस्मत्वमागतम्
tato devagaṇāḥ sarve harṣanirbharamānasāḥ ||
namaścakrurha te tasminruruputre mahābale
||34||ततो देवगणाः सर्वे हर्षनिर्भरमानसाः ॥
नमश्चक्रुर्ह ते तस्मिन्रुरुपुत्रे महाबले
asya devasya māhātmyāddagdho vajro mahābalaḥ ||
sasainyobhūttatastasmādeṣa ḍamarukeśvaraḥ ||
khyātiṃ yāsyati lokesminsarvakāmaphalapradaḥ
||35||अस्य देवस्य माहात्म्याद्दग्धो वज्रो महाबलः ॥
ससैन्योभूत्ततस्तस्मादेष डमरुकेश्वरः ॥
ख्यातिं यास्यति लोकेस्मिन्सर्वकामफलप्रदः
ḍamarukasya tu nādena jāto yasmānmahītale ||
ataḥ pūjyavaro devo bhaviṣyati na saṃśayaḥ
||36||डमरुकस्य तु नादेन जातो यस्मान्महीतले ॥
अतः पूज्यवरो देवो भविष्यति न संशयः
dṛṣṭvā ye pūjayiṣyaṃti devaṃ ḍamarukeśvaram ||
te sarve duḥkhanirmuktā bhaviṣyaṃti gatajvarāḥ
||37||दृष्ट्वा ये पूजयिष्यंति देवं डमरुकेश्वरम् ॥
ते सर्वे दुःखनिर्मुक्ता भविष्यंति गतज्वराः
cāṃdrāyaṇānāṃ vidhivacchatānāmatha yatphalam ||
tatphalaṃ samavāpnoti ḍamarukeśvarapūjanāt
||38||चांद्रायणानां विधिवच्छतानामथ यत्फलम् ॥
तत्फलं समवाप्नोति डमरुकेश्वरपूजनात्
asminsthāne sthitaṃ liṃgaṃ bhaktyā ḍamarukeśvaram ||
prasaṃgādapi paśyaṃti hyapi pāpaparā narāḥ
||39||अस्मिन्स्थाने स्थितं लिंगं भक्त्या डमरुकेश्वरम् ॥
प्रसंगादपि पश्यंति ह्यपि पापपरा नराः
te'pyavaśyaṃ tu yāsyaṃti rudralokaṃ sanātanam ||
bhaktāḥ stoṣyaṃti ye liṃgaṃ khyātaṃ ḍamarukeśvaram
||40||तेऽप्यवश्यं तु यास्यंति रुद्रलोकं सनातनम् ॥
भक्ताः स्तोष्यंति ये लिंगं ख्यातं डमरुकेश्वरम्
mānasaiḥ pātakairmuktā yāsyaṃti paramaṃ padam ||
aśvamedhasahasraṃ tu vājapeyaśataṃ bhavet ||
gosahasraphalaṃ cātra dṛṣṭvā prāpsyaṃti mānavāḥ
||41||मानसैः पातकैर्मुक्ता यास्यंति परमं पदम् ॥
अश्वमेधसहस्रं तु वाजपेयशतं भवेत् ॥
गोसहस्रफलं चात्र दृष्ट्वा प्राप्स्यंति मानवाः
yo yāti saṃgare dhīro dṛṣṭvā ḍamarukeśvaram ||
jayedripūnathāṃte sa rudraloke mahīyate
||42||यो याति संगरे धीरो दृष्ट्वा डमरुकेश्वरम् ॥
जयेद्रिपूनथांते स रुद्रलोके महीयते
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
stutastu kīrtitaścaiva sarvābhīṣṭaphalaprada
||43||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
स्तुतस्तु कीर्तितश्चैव सर्वाभीष्टफलप्रद
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe caturaśītiliṅgamāhātmye ḍamarukeśvarūmāhātmyavarṇanaṃnāma caturtho' dhyāyaḥ || 4 ||