kapāleśvarasaṃjñaṃ ca hyaṣṭamaṃ viddhi pārvati
śrīrudra uvāca
kapāleśvarasaṃjñaṃ ca hyaṣṭamaṃ viddhi pārvati ||
yasya darśanamātreṇa brahmahatyā praṇaśyati
||1||कपालेश्वरसंज्ञं च ह्यष्टमं विद्धि पार्वति ॥
यस्य दर्शनमात्रेण ब्रह्महत्या प्रणश्यति
purā vaivasvate kalpe tretākāle samāgate ||
mahākālavane divye yaje paitāmahe priye
||2||पुरा वैवस्वते कल्पे त्रेताकाले समागते ॥
महाकालवने दिव्ये यजे पैतामहे प्रिये
upaviṣṭeṣu vipreṣu hūyamāne hutāśane ||
veṣaṃ kāpālikaṃ kṛtvā gato'haṃ tatra saṃsadi
||3||उपविष्टेषु विप्रेषु हूयमाने हुताशने ॥
वेषं कापालिकं कृत्वा गतोऽहं तत्र संसदि
jīrṇakaṃthāvṛto devi muṃḍaḥ khaṭvāṃgadhārakaḥ ||
citābhasmaviliptāṃgo vikṛto vikṛtānanaḥ ||
kapālaṃ ca kare kṛtvā kapālakṛtabhūṣaṇaḥ
||4||जीर्णकंथावृतो देवि मुंडः खट्वांगधारकः ॥
चिताभस्मविलिप्तांगो विकृतो विकृताननः ॥
कपालं च करे कृत्वा कपालकृतभूषणः
brāhmaṇāśca tataḥ kruddhā dṛṣṭvā māṃ jālmarūpiṇam ||
kapāladhāriṇaṃ sarve dhikchabdaiśca jagarhire
||5||ब्राह्मणाश्च ततः क्रुद्धा दृष्ट्वा मां जाल्मरूपिणम् ॥
कपालधारिणं सर्वे धिक्छब्दैश्च जगर्हिरे
asakṛtpāpapāpeti gacchagaccha viḍaṃbitāḥ ||
kathaṃ ca homaḥ kriyate prāpte kāpālike puraḥ
||6||असकृत्पापपापेति गच्छगच्छ विडंबिताः ॥
कथं च होमः क्रियते प्राप्ते कापालिके पुरः
akapālāni śaucāni iti vedeṣu gīyate ||
yajñavedirna terhā tu manuṣyāsthi dharasya vai
||7||अकपालानि शौचानि इति वेदेषु गीयते ॥
यज्ञवेदिर्न तेर्हा तु मनुष्यास्थि धरस्य वै
mayā proktāstu te viprāḥ śrūyatāṃ dvijasattamāḥ ||
yūyaṃ kāruṇikāḥ sarve paraduḥkhena duḥkhitāḥ
||8||मया प्रोक्तास्तु ते विप्राः श्रूयतां द्विजसत्तमाः ॥
यूयं कारुणिकाः सर्वे परदुःखेन दुःखिताः
karttavyā ca dayā sadbhiḥ sarvadā sarvadehinām ||
sarveṣāmeva jaṃtūnāṃ mitraṃ brāhmaṇa ucyate
||9||कर्त्तव्या च दया सद्भिः सर्वदा सर्वदेहिनाम् ॥
सर्वेषामेव जंतूनां मित्रं ब्राह्मण उच्यते
ahaṃ kāpāliko vipro bhasmabhūṣitavigrahaḥ ||
kāpālavratamāsthāya carāmi pṛthivītale
||10||अहं कापालिको विप्रो भस्मभूषितविग्रहः ॥
कापालव्रतमास्थाय चरामि पृथिवीतले
ārādhayāmi satataṃ mahādevaṃ jagatpatim ||
brahmahatyāvināśāya vrataṃ dvādaśavārṣikam
||11||आराधयामि सततं महादेवं जगत्पतिम् ॥
ब्रह्महत्याविनाशाय व्रतं द्वादशवार्षिकम्
aghaghnaṃ viśrutaṃ loke prārabdhaṃ hi mayā dvijāḥ ||
prāyaścittanimittaṃ tu śuddho yāsyāmi sadgatim
||12||अघघ्नं विश्रुतं लोके प्रारब्धं हि मया द्विजाः ॥
प्रायश्चित्तनिमित्तं तु शुद्धो यास्यामि सद्गतिम्
madīyaṃ vacanaṃ śrutvā taiḥ proktaṃ dvijasattamaiḥ ||
atīva pāpiṣṭhataro yo hyevaṃ bhāṣase'dhama
||13||मदीयं वचनं श्रुत्वा तैः प्रोक्तं द्विजसत्तमैः ॥
अतीव पापिष्ठतरो यो ह्येवं भाषसेऽधम
kapālairbhūṣito niṃdyo viśeṣeṇa tu viprahaḥ ||
nākārito mahādevo dakṣayajñamahotsave
||14||कपालैर्भूषितो निंद्यो विशेषेण तु विप्रहः ॥
नाकारितो महादेवो दक्षयज्ञमहोत्सवे
yasminyajñe samāyātā ādityā vasavastathā ||
viśvedevāśca maruto gaṃdharvāḥ kiṃnarāstathā
||15||यस्मिन्यज्ञे समायाता आदित्या वसवस्तथा ॥
विश्वेदेवाश्च मरुतो गंधर्वाः किंनरास्तथा
brahmā viṣṇuḥ sahasrākṣo varuṇo vāyureva ca ||
dhanadaḥ sāgarā nadyaḥ sarāṃsi sakalāni ca
||16||ब्रह्मा विष्णुः सहस्राक्षो वरुणो वायुरेव च ॥
धनदः सागरा नद्यः सरांसि सकलानि च
suparṇā girayo nāgāḥ sarve cākāritāḥ kratau ||
sānugāste sabhāryāśca brāhmaṇā vedapāragāḥ
||17||सुपर्णा गिरयो नागाः सर्वे चाकारिताः क्रतौ ॥
सानुगास्ते सभार्याश्च ब्राह्मणा वेदपारगाः
brahmarṣayo mahābhāgāstathā devarṣayo'malāḥ ||
evamuktvā mahādevaṃ mānuṣāsthivibhūṣitam
||18||ब्रह्मर्षयो महाभागास्तथा देवर्षयोऽमलाः ॥
एवमुक्त्वा महादेवं मानुषास्थिविभूषितम्
apavitramiti jñātvā kathaṃ tvaṃ vaktumarhasi ||
praveśo dīyatāṃ mahyaṃ viśeṣeṇāsi brahmahā
||19||अपवित्रमिति ज्ञात्वा कथं त्वं वक्तुमर्हसि ॥
प्रवेशो दीयतां मह्यं विशेषेणासि ब्रह्महा
ityukto'haṃ yadā viprairmayā proktaṃ vacastadā ||
pratīkṣyatāṃ muhūrtaṃ tu bhuktvā yāsyāmyahaṃ punaḥ
||20||इत्युक्तोऽहं यदा विप्रैर्मया प्रोक्तं वचस्तदा ॥
प्रतीक्ष्यतां मुहूर्तं तु भुक्त्वा यास्याम्यहं पुनः
ityukte vacane devi tāḍito'haṃ bhṛśaṃ tadā ||
loṣṭhairlaguḍakaiḥ pādairmuṣṭibhiśca punaḥpunaḥ
||21||इत्युक्ते वचने देवि ताडितोऽहं भृशं तदा ॥
लोष्ठैर्लगुडकैः पादैर्मुष्टिभिश्च पुनःपुनः
atha prahasya tatkṣiptvā tāṃ vediṃ darbhasaṃstṛtām ||
kapāladīpavannaṣṭo na jñāto'haṃ dvijottamaiḥ
||22||अथ प्रहस्य तत्क्षिप्त्वा तां वेदिं दर्भसंस्तृताम् ॥
कपालदीपवन्नष्टो न ज्ञातोऽहं द्विजोत्तमैः
mayi naṣṭe kapālaṃ tatkṣiptaṃ maṃḍapabāhyataḥ ||
athānyattatra saṃjātaṃ tādṛgrūpaṃ yaśasvini
||23||मयि नष्टे कपालं तत्क्षिप्तं मंडपबाह्यतः ॥
अथान्यत्तत्र संजातं तादृग्रूपं यशस्विनि
evaṃ śatasahasrāṇi prayutānyarbudāni ca ||
tatra kṣiptāni jātāni tataste vismayānvitāḥ
||24||एवं शतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥
तत्र क्षिप्तानि जातानि ततस्ते विस्मयान्विताः
athāhurjñāninaḥ sarve nedamanyasya ceṣṭitam ||
ṛte devānmahādevādgaṃgācaṃdrārddhaśekharāt
||25||अथाहुर्ज्ञानिनः सर्वे नेदमन्यस्य चेष्टितम् ॥
ऋते देवान्महादेवाद्गंगाचंद्रार्द्धशेखरात्
tato'haṃ vividhaiḥ stotraiḥ stuto vipraiḥ pṛthakpṛthak ||
homaṃ cakruśca te vahnau maṃtraiśca śatarudriyeḥ
||26||ततोऽहं विविधैः स्तोत्रैः स्तुतो विप्रैः पृथक्पृथक् ॥
होमं चक्रुश्च ते वह्नौ मंत्रैश्च शतरुद्रियेः
ahaṃ tuṣṭastadā devi dvijānāmanukaṃpayā ||
vriyatāṃ brāhmaṇāḥ sarve varaṃ yanmanasepsitam
||27||अहं तुष्टस्तदा देवि द्विजानामनुकंपया ॥
व्रियतां ब्राह्मणाः सर्वे वरं यन्मनसेप्सितम्
tadā te brāhmaṇāḥ procuryadajñānādvadhastava ||
kṛtastena kṛtāsmābhirbrahmahatyā jagatprabho
||28||तदा ते ब्राह्मणाः प्रोचुर्यदज्ञानाद्वधस्तव ॥
कृतस्तेन कृतास्माभिर्ब्रह्महत्या जगत्प्रभो
brahmahatyāvināśāya prasādaṃ kuru naḥ prabho ||
varayāmo varaṃ hyenaṃ nānyaṃ varamabhīpsitam
||29||ब्रह्महत्याविनाशाय प्रसादं कुरु नः प्रभो ॥
वरयामो वरं ह्येनं नान्यं वरमभीप्सितम्
dvijānāṃ ca tadā teṣāmagre kathitavānidam ||
yatra rāśiḥ kapālānāṃ bhavadbhirvihito bhuvi
||30||द्विजानां च तदा तेषामग्रे कथितवानिदम् ॥
यत्र राशिः कपालानां भवद्भिर्विहितो भुवि
anādiliṃgaṃ tatrāsīcchannaṃ kālaviparyaye ||
paśyaṃtu viprāstalliṃgaṃ brahmahatyāvimocanam
||31||अनादिलिंगं तत्रासीच्छन्नं कालविपर्यये ॥
पश्यंतु विप्रास्तल्लिंगं ब्रह्महत्याविमोचनम्
kṛtā mayāpi vipreṃdrā brahmahatyā svayaṃ purā ||
chiṃdatā brahmaṇaḥ śīrṣaṃ pañcamaṃ tejasotkaṭam
||32||कृता मयापि विप्रेंद्रा ब्रह्महत्या स्वयं पुरा ॥
छिंदता ब्रह्मणः शीर्षं पञ्चमं तेजसोत्कटम्
brahmahatyā tato jātā mamātīva suduḥsahā ||
kapālaṃ ca kare lagnaṃ tathā cātīva duḥsaham
||33||ब्रह्महत्या ततो जाता ममातीव सुदुःसहा ॥
कपालं च करे लग्नं तथा चातीव दुःसहम्
dahyamānastataścāhaṃ vyāpto vai brahmahatyayā ||
nāśāya satvaraṃ tasyāḥ svārthayātrāmahaṃ gataḥ
||34||दह्यमानस्ततश्चाहं व्याप्तो वै ब्रह्महत्यया ॥
नाशाय सत्वरं तस्याः स्वार्थयात्रामहं गतः
gataḥ sarveṣu tīrtheṣu naiva muktastu hatyayā ||
tato duḥkhī susaṃtapto naiva lebhe sukhaṃ kvacita
||35||गतः सर्वेषु तीर्थेषु नैव मुक्तस्तु हत्यया ॥
ततो दुःखी सुसंतप्तो नैव लेभे सुखं क्वचित
etasminnaṃtare daivī vāguvācāśarīriṇī ||
gacchāvantīṃ svayaṃ nātha kimarthaṃ khidyate vṛthā
||36||एतस्मिन्नंतरे दैवी वागुवाचाशरीरिणी ॥
गच्छावन्तीं स्वयं नाथ किमर्थं खिद्यते वृथा
mahākālavanaṃ puṇyaṃ tvayā nātha vinirmitam ||
kapālakarasaṃsthānaṃ rudramadbhutadarśanam ||
na jānāsi kathaṃ kṣetraṃ mahāpātakanāśanam
||37||महाकालवनं पुण्यं त्वया नाथ विनिर्मितम् ॥
कपालकरसंस्थानं रुद्रमद्भुतदर्शनम् ॥
न जानासि कथं क्षेत्रं महापातकनाशनम्
tasminkṣetre mahalliṃgaṃ gajarūpasya saṃnidhau ||
vidyate paśya deveśa brahmahatyā praṇaśyati
||38||तस्मिन्क्षेत्रे महल्लिंगं गजरूपस्य संनिधौ ॥
विद्यते पश्य देवेश ब्रह्महत्या प्रणश्यति
tato'hamāgatastūrṇa vākyaṃ śrutvā tadottamam ||
mahalliṃgaṃ mayā dṛṣṭaṃ(?) kapālakarasaṃsthitam
||39||ततोऽहमागतस्तूर्ण वाक्यं श्रुत्वा तदोत्तमम् ॥
महल्लिंगं मया दृष्टं(?) कपालकरसंस्थितम्
mama hastāttadā viprāḥ kapālamapatadbhuvi ||
kapāleśvaradevo'yamiti nāma mayā kṛtam
||40||मम हस्तात्तदा विप्राः कपालमपतद्भुवि ॥
कपालेश्वरदेवोऽयमिति नाम मया कृतम्
paśyaṃtu viprāstaṃ devaṃ kapāleśvarasaṃjña kam ||
yasya darśanamātreṇa niṣkalaṃkā bhaviṣyatha
||41||पश्यंतु विप्रास्तं देवं कपालेश्वरसंज्ञ कम् ॥
यस्य दर्शनमात्रेण निष्कलंका भविष्यथ
liṃgaṃ dṛṣṭaṃ tadā taistu kapālairbahubhivṛtam ||
kṛtārthāste tadā jātāstasya liṃgasya darśanāt
||42||लिंगं दृष्टं तदा तैस्तु कपालैर्बहुभिवृतम् ॥
कृतार्थास्ते तदा जातास्तस्य लिंगस्य दर्शनात्
ato'sau bhuvi vikhyātaḥ kapāleśvarasaṃjñakaḥ ||
ye'rcayanti mahādevi kapāleśvarasaṃjñakam
||43||अतोऽसौ भुवि विख्यातः कपालेश्वरसंज्ञकः ॥
येऽर्चयन्ति महादेवि कपालेश्वरसंज्ञकम्
kṛtapuṇyā narā devi te yāṃti paramaṃ padam ||
kṛtvāpi pātakaṃ ghoraṃ brahmahatyādikaṃ naraḥ
||44||कृतपुण्या नरा देवि ते यांति परमं पदम् ॥
कृत्वापि पातकं घोरं ब्रह्महत्यादिकं नरः
tatpāpaṃ vilayaṃ yāti liṃgasyāsya ca darśanāt ||
karmaṇā manasā vācā yatpāpaṃ samupārjitam ||
tatkṣapayati devo'yaṃ caturddaśyāṃ samarcitaḥ
||45||तत्पापं विलयं याति लिंगस्यास्य च दर्शनात् ॥
कर्मणा मनसा वाचा यत्पापं समुपार्जितम् ॥
तत्क्षपयति देवोऽयं चतुर्द्दश्यां समर्चितः
prasaṃgādapi ye pūjāṃ kariṣyaṃti varānane ||
te'pi kāmānavāpsyaṃti yāṃśca kāṃścitsudurlabhān ||
aiśvaryadharmamatulaṃ dīrghamāyurarogatām
||46||प्रसंगादपि ये पूजां करिष्यंति वरानने ॥
तेऽपि कामानवाप्स्यंति यांश्च कांश्चित्सुदुर्लभान् ॥
ऐश्वर्यधर्ममतुलं दीर्घमायुररोगताम्
niḥsapatnatvamatulaṃ yaccānyattadavāpnuyāt ||
atīva pāpino ye ca krūrakarmaratā narāḥ
||47||निःसपत्नत्वमतुलं यच्चान्यत्तदवाप्नुयात् ॥
अतीव पापिनो ये च क्रूरकर्मरता नराः
vipāpmāno bhaviṣyaṃti gaṇeśāśca mama priye ||
niyamena prapaśyaṃti ye devaṃ vatsaraṃ priye ||
te paśyaṃti tanuṃ tyaktvā madīyaṃ bhavanaṃ priyam
||48||विपाप्मानो भविष्यंति गणेशाश्च मम प्रिये ॥
नियमेन प्रपश्यंति ये देवं वत्सरं प्रिये ॥
ते पश्यंति तनुं त्यक्त्वा मदीयं भवनं प्रियम्
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
kapāleśvaradevasya svargadvāreśvaraṃ śṛṇu
||49||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
कपालेश्वरदेवस्य स्वर्गद्वारेश्वरं शृणु
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe caturaśītiliṃgamāhātmye kapāleśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭamo'dhyāyaḥ || 8 ||