nūpureśvaramāhātmyavarṇanam
śrīdevadeva uvāca
saptādhikaṃ vijānīhi nūpureśvarasaṃjñakam ||
yasya darśanamātreṇa prāpyaṃte sarvasiddhayaḥ
||1||सप्ताधिकं विजानीहि नूपुरेश्वरसंज्ञकम् ॥
यस्य दर्शनमात्रेण प्राप्यंते सर्वसिद्धयः
purā rāthantare kalpe nūpuronāma vai gaṇaḥ ||
rudrabhaktiparonityaṃ paṃcamudrāvibhūṣitaḥ
||2||पुरा राथन्तरे कल्पे नूपुरोनाम वै गणः ॥
रुद्रभक्तिपरोनित्यं पंचमुद्राविभूषितः
sa ekadā kuberasya sabhāyāṃ prāpya saṃsthitaḥ ||
draṣṭuṃ mahotsavaṃ tatra apsarobhiḥ kṛtaṃ tadā
||3||स एकदा कुबेरस्य सभायां प्राप्य संस्थितः ॥
द्रष्टुं महोत्सवं तत्र अप्सरोभिः कृतं तदा
nanṛtuścāparāstatra hyurvaśī yoṣitāṃ varā ||
raṃbhā tilottamā menā nanṛturharṣasaṃyutāḥ
||4||ननृतुश्चापरास्तत्र ह्युर्वशी योषितां वरा ॥
रंभा तिलोत्तमा मेना ननृतुर्हर्षसंयुताः
tāsāṃ nṛtyaṃ tadā vīkṣya nūpuro gaṇapastadā ||
kāmabāṇārdito nūnaṃ tāsāṃ madhye nanartta ha
||5||तासां नृत्यं तदा वीक्ष्य नूपुरो गणपस्तदा ॥
कामबाणार्दितो नूनं तासां मध्ये ननर्त्त ह
nṛtyamānastato hṛṣṭaḥ puṣpagu cchena vakṣasi ||
urvaśīṃ tāḍayāmāsa kāmabāṇaprapīḍitaḥ
||6||नृत्यमानस्ततो हृष्टः पुष्पगु च्छेन वक्षसि ॥
उर्वशीं ताडयामास कामबाणप्रपीडितः
urvaśī tu tataḥ kruddhā puṣpagucchena tāḍitā ||
jagāma śaraṇaṃ devaṃ dhanadaṃ sarvakāmadam
||7||उर्वशी तु ततः क्रुद्धा पुष्पगुच्छेन ताडिता ॥
जगाम शरणं देवं धनदं सर्वकामदम्
uvāca dhanadastatra krodhenākulamānasaḥ
||8||उवाच धनदस्तत्र क्रोधेनाकुलमानसः
yasmāttvayā raṃgabhaṃgaḥ kṛtaḥ kāmārdditena vai ||
tasmāttvaṃ mānuṣe loke patasva pāpapūruṣa
||9||यस्मात्त्वया रंगभंगः कृतः कामार्द्दितेन वै ॥
तस्मात्त्वं मानुषे लोके पतस्व पापपूरुष
kuberasya ca śāpāttu jagāma dharaṇītalam ||
vilalāpa suduḥkhārttaḥ kiṃ kṛtaṃ pāpinā mayā
||10||कुबेरस्य च शापात्तु जगाम धरणीतलम् ॥
विललाप सुदुःखार्त्तः किं कृतं पापिना मया
vilapya subhṛśaṃ so'tha śaraṇaṃ parameśvarīm ||
jagāma manasā devi tvāṃ sa vai varadāyinīm
||11||विलप्य सुभृशं सोऽथ शरणं परमेश्वरीम् ॥
जगाम मनसा देवि त्वां स वै वरदायिनीम्
tvaṃ tuṣṭā tu tadā jātā pratyakṣā parameśvarī ||
uvāca gaṇapaṃ prītyā bhaktinamraṃ tadā bhuvi
||12||त्वं तुष्टा तु तदा जाता प्रत्यक्षा परमेश्वरी ॥
उवाच गणपं प्रीत्या भक्तिनम्रं तदा भुवि
gaccha putra mamādeśānmahākālavanaṃ śubham ||
prācīsarasvatī tatra vāpyākārā ca vidyate
||13||गच्छ पुत्र ममादेशान्महाकालवनं शुभम् ॥
प्राचीसरस्वती तत्र वाप्याकारा च विद्यते
tasyā dakṣiṇato vatsa vidyate liṃgamuttamam ||
vāpyāṃ snātvā ca talliṃgaṃ samārādhaya bhaktitaḥ
||14||तस्या दक्षिणतो वत्स विद्यते लिंगमुत्तमम् ॥
वाप्यां स्नात्वा च तल्लिंगं समाराधय भक्तितः
sā prācī sa ca deveśastvannāmnā khyātimeṣyati ||
ityukto nūpuro devi mahākālavanaṃ gataḥ
||15||सा प्राची स च देवेशस्त्वन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति ॥
इत्युक्तो नूपुरो देवि महाकालवनं गतः
tvayā ca prerito devi kīrtyarthaṃ tatra gamyatām ||
ityukto nūpuro divyo gaṇo hṛṣṭaḥ kṛtāṃjaliḥ
||16||त्वया च प्रेरितो देवि कीर्त्यर्थं तत्र गम्यताम् ॥
इत्युक्तो नूपुरो दिव्यो गणो हृष्टः कृतांजलिः
mahākālavanaṃ ramyaṃ devagaṃdharvasevitam ||
dadarśa tatra talliṃgaṃ suragandharvasevitam
||17||महाकालवनं रम्यं देवगंधर्वसेवितम् ॥
ददर्श तत्र तल्लिंगं सुरगन्धर्वसेवितम्
prācī sarasvatī tatra vāpyākārā ca saṃsthitā ||
tasyāṃ snātvā tato devaṃ pūjayāmāsa nūpuraḥ
||18||प्राची सरस्वती तत्र वाप्याकारा च संस्थिता ॥
तस्यां स्नात्वा ततो देवं पूजयामास नूपुरः
tato devaḥ prasannātmā pratyuvācātha nūpuram ||
sādhu nūpura bhadraṃ te svasti prāpnuhi sarvadā
||19||ततो देवः प्रसन्नात्मा प्रत्युवाचाथ नूपुरम् ॥
साधु नूपुर भद्रं ते स्वस्ति प्राप्नुहि सर्वदा
bhavitā vallabho devyāḥ pārvatyāḥ śaṃkarasya ca ||
ityuktastena liṃgena tatkṣaṇānnūpuraḥ priye
||20||भविता वल्लभो देव्याः पार्वत्याः शंकरस्य च ॥
इत्युक्तस्तेन लिंगेन तत्क्षणान्नूपुरः प्रिये
uditādityasaṃkāśo vibhāvasusama dyutiḥ ||
tejorāśiśca saṃjāto durnirīkṣyastriviṣṭapaiḥ
||21||उदितादित्यसंकाशो विभावसुसम द्युतिः ॥
तेजोराशिश्च संजातो दुर्निरीक्ष्यस्त्रिविष्टपैः
prabhāvaṃ tādṛśaṃ dṛṣṭvā devairuktaṃ varānane ||
aho liṃgasya māhātmyaṃ dṛśyatetyadbhutaṃ bhuvi
||22||प्रभावं तादृशं दृष्ट्वा देवैरुक्तं वरानने ॥
अहो लिंगस्य माहात्म्यं दृश्यतेत्यद्भुतं भुवि
prāptā ca kāmikī siddhirnūpureṇa ca darśanāt ||
ato devo'dyaprabhṛti vikhyāto bhūtale'bhavat
||23||प्राप्ता च कामिकी सिद्धिर्नूपुरेण च दर्शनात् ॥
अतो देवोऽद्यप्रभृति विख्यातो भूतलेऽभवत्
sarvakāmaprado nityaṃ nūpureśvara nāmataḥ ||
darśanaṃ ye kariṣyaṃti snātvā vāpyāṃ samāhitāḥ
||24||सर्वकामप्रदो नित्यं नूपुरेश्वर नामतः ॥
दर्शनं ये करिष्यंति स्नात्वा वाप्यां समाहिताः
nūpureśvararudrasya te yāṃti paramaṃ padam ||
ye ca pūjāṃ kariṣyaṃti bhaktibhāvasama nvitāḥ ||
vasaṃti muditāḥ sarve yāvadābhūtasaṃplavam
||25||नूपुरेश्वररुद्रस्य ते यांति परमं पदम् ॥
ये च पूजां करिष्यंति भक्तिभावसम न्विताः ॥
वसंति मुदिताः सर्वे यावदाभूतसंप्लवम्
janmamṛtyujarārogaduḥkhāni vividhāni ca ||
prayāṃti vilayaṃ sadyaḥ pūjite nūpureśvare
||26||जन्ममृत्युजरारोगदुःखानि विविधानि च ॥
प्रयांति विलयं सद्यः पूजिते नूपुरेश्वरे
vāpī gaṃgāsamā sā tu svayameva śubhekṣaṇe ||
saṃgamastu vitastāyāṃ yamunāyāstu suvrate ||
prayāgametajjānīhi bhūdhareṃdrāṃgasaṃbhave
||27||वापी गंगासमा सा तु स्वयमेव शुभेक्षणे ॥
संगमस्तु वितस्तायां यमुनायास्तु सुव्रते ॥
प्रयागमेतज्जानीहि भूधरेंद्रांगसंभवे
somatīrthaṃ tadā devi sarvapātakanāśanam ||
tatra snātvā pumāndevi vājapeyaphalaṃ labhet
||28||सोमतीर्थं तदा देवि सर्वपातकनाशनम् ॥
तत्र स्नात्वा पुमान्देवि वाजपेयफलं लभेत्
kṛṣṇāṣṭamyāṃ ca yaḥ snātvā pūjayennūpureśvaram ||
kulaṃ vai tārayetsopi mātṛkaṃ pitṛkaṃ śatam
||29||कृष्णाष्टम्यां च यः स्नात्वा पूजयेन्नूपुरेश्वरम् ॥
कुलं वै तारयेत्सोपि मातृकं पितृकं शतम्
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
nūpureśvaradevasya śrūyatāmabhayeśvaram
||30||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
नूपुरेश्वरदेवस्य श्रूयतामभयेश्वरम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe caturaśītiliṃgamāhātmye nūpureśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma saptacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ || 47 ||