ekādhikaṃ vijānīhi paṃcāśattamamīśvaram
īśvara uvāca
ekādhikaṃ vijānīhi paṃcāśattamamīśvaram ||
devaṃ śūleśvaraṃ devi sarva vyādhivināśanam
||1||एकाधिकं विजानीहि पंचाशत्तममीश्वरम् ॥
देवं शूलेश्वरं देवि सर्व व्याधिविनाशनम्
ādye kalpe pravṛtte ca rājyahetorvarānane ||
devānāṃ dānavānāṃ ca yuddhamāsītsudāruṇam ||
daityānāmīśvare jaṃbhe devānāṃ ca śacīpatau
||2||आद्ये कल्पे प्रवृत्ते च राज्यहेतोर्वरानने ॥
देवानां दानवानां च युद्धमासीत्सुदारुणम् ॥
दैत्यानामीश्वरे जंभे देवानां च शचीपतौ
tato devāḥ parābhūtā daityā vijayino'bhavan ||
aṃdhako maṃdaraṃ prāpto dūtaṃ me prāhiṇottadā
||3||ततो देवाः पराभूता दैत्या विजयिनोऽभवन् ॥
अंधको मंदरं प्राप्तो दूतं मे प्राहिणोत्तदा
sa dūto māmuvācoccaiḥ sagarvo duṣṭamānasaḥ ||
andhakenāhamādiṣṭaḥ śṛṇu śaṃkara madvacaḥ
||4||स दूतो मामुवाचोच्चैः सगर्वो दुष्टमानसः ॥
अन्धकेनाहमादिष्टः शृणु शंकर मद्वचः
gaurīṃ me dehi patnyarthaṃ maṃdarastyajyatāmayam ||
evaṃ kṛte kṛtārthastvamanyathā nāsti te gatiḥ
||5||गौरीं मे देहि पत्न्यर्थं मंदरस्त्यज्यतामयम् ॥
एवं कृते कृतार्थस्त्वमन्यथा नास्ति ते गतिः
ukto'haṃ tena dūtena tvayā saha mahāgirau ||
smitānanaḥ kṣaṇaṃ bhūtvā mayā proktamidaṃ vacaḥ
||6||उक्तोऽहं तेन दूतेन त्वया सह महागिरौ ॥
स्मिताननः क्षणं भूत्वा मया प्रोक्तमिदं वचः
gaccha dūta mamādeśādaṃdhakaṃ brūhi satvaram ||
ihābhyetyāhavaṃ kṛtvā jitvemāṃ sundarīṃ naya
||7||गच्छ दूत ममादेशादंधकं ब्रूहि सत्वरम् ॥
इहाभ्येत्याहवं कृत्वा जित्वेमां सुन्दरीं नय
ityuktaḥ prayayau dūtastenākhyātaṃ vaco mama ||
andhako'pi tadā daityaḥ samarārthī tu mandaram ||
samāyātaḥ sahāmātyo balena caturaṃgiṇā
||8||इत्युक्तः प्रययौ दूतस्तेनाख्यातं वचो मम ॥
अन्धकोऽपि तदा दैत्यः समरार्थी तु मन्दरम् ॥
समायातः सहामात्यो बलेन चतुरंगिणा
mayā saha tatastasya ghoraṃ yuddhamabhūcciram ||
andhakasya ratho ghoraśchinno bhinnaḥ samaṃ tataḥ
||9||मया सह ततस्तस्य घोरं युद्धमभूच्चिरम् ॥
अन्धकस्य रथो घोरश्छिन्नो भिन्नः समं ततः
tataḥ kuddhoṃ'dhako devi rathāttasmādavaplutaḥ ||
madrathaṃ balavāngṛhya mayā saha balotkaṭaḥ ||
yuyudhe sa mahādaityaḥ śūlena tāḍito mayā
||10||ततः कुद्धोंऽधको देवि रथात्तस्मादवप्लुतः ॥
मद्रथं बलवान्गृह्य मया सह बलोत्कटः ॥
युयुधे स महादैत्यः शूलेन ताडितो मया
mayā dhṛtontarikṣe sa śūlaproto mahāsuraḥ ||
śūlaproto'tha vai duṣṭastāvatsa bhrāmito mayā
||11||मया धृतोन्तरिक्षे स शूलप्रोतो महासुरः ॥
शूलप्रोतोऽथ वै दुष्टस्तावत्स भ्रामितो मया
susrāva tasya gātrebhyaḥ śoṇitogha stato mahān ||
bindaubindau tu raktasya tattulyā dānavāstathā
||12||सुस्राव तस्य गात्रेभ्यः शोणितोघ स्ततो महान् ॥
बिन्दौबिन्दौ तु रक्तस्य तत्तुल्या दानवास्तथा
saṃbhūtāḥ koṭiśo devi tairahaṃ punarardditaḥ ||
kiṃ karttavyamiti dhyāyansthi to'haṃ tatra bhāmini
||13||संभूताः कोटिशो देवि तैरहं पुनरर्द्दितः ॥
किं कर्त्तव्यमिति ध्यायन्स्थि तोऽहं तत्र भामिनि
mayā cotpāditā durgā raktadaṃtā subhīṣaṇā ||
andhakasya tadā pītaṃ raktaṃ vahuvidhaṃ tayā
||14||मया चोत्पादिता दुर्गा रक्तदंता सुभीषणा ॥
अन्धकस्य तदा पीतं रक्तं वहुविधं तया
tasminpīte tato rakte nottasthurdevi cāpare ||
pūrvotthitāstayaivāśu nihatā dānavādhipāḥ ||
tena śūlavareṇaiva tatkṣaṇānnidhanaṃ gatāḥ
||15||तस्मिन्पीते ततो रक्ते नोत्तस्थुर्देवि चापरे ॥
पूर्वोत्थितास्तयैवाशु निहता दानवाधिपाः ॥
तेन शूलवरेणैव तत्क्षणान्निधनं गताः
sa māmuvāca hṛṣṭātmā kṛtāṃ jalipuṭoṃ'dhakaḥ ||
tvayi bhaktiḥ sadā mestu durlabhaṃ tava darśanam
||16||स मामुवाच हृष्टात्मा कृतां जलिपुटोंऽधकः ॥
त्वयि भक्तिः सदा मेस्तु दुर्लभं तव दर्शनम्
svāminā nihataścāhaṃ ko'nyo dhanyataro hi mat ||
tvacchūlena vinirbhinno hyantarikṣe tato'pyaham
||17||स्वामिना निहतश्चाहं कोऽन्यो धन्यतरो हि मत् ॥
त्वच्छूलेन विनिर्भिन्नो ह्यन्तरिक्षे ततोऽप्यहम्
saṃkalpākṣepavikṣepaṃ kalpakāryapravarttakam ||
sahasravaktraśirasaṃ tvāmahaṃ śaraṇaṃ vraje
||18||संकल्पाक्षेपविक्षेपं कल्पकार्यप्रवर्त्तकम् ॥
सहस्रवक्त्रशिरसं त्वामहं शरणं व्रजे
girīṃdratanayānāthaṃ girīṃdraśikharālayam ||
mahālayakṛtāvāsaṃ tvāmahaṃ śaraṇaṃ vraje
||19||गिरींद्रतनयानाथं गिरींद्रशिखरालयम् ॥
महालयकृतावासं त्वामहं शरणं व्रजे
evaṃ stuto'haṃ daityena śūlaprotena sundari ||
tato me karuṇā jātā kṛtoṃdhako gaṇastadā
||20||एवं स्तुतोऽहं दैत्येन शूलप्रोतेन सुन्दरि ॥
ततो मे करुणा जाता कृतोंधको गणस्तदा
sa ca śūlavaro devi mayā prokto mudā tadā ||
ehi śūla hato daityastvayā duṣṭoṃdhako mṛdhe
||21||स च शूलवरो देवि मया प्रोक्तो मुदा तदा ॥
एहि शूल हतो दैत्यस्त्वया दुष्टोंधको मृधे
parituṣṭaḥ prayacchāmi paramaṃ sthānamuttamam ||
na devairna ca gandharvairnāpi tatparamarṣibhiḥ
||22||परितुष्टः प्रयच्छामि परमं स्थानमुत्तमम् ॥
न देवैर्न च गन्धर्वैर्नापि तत्परमर्षिभिः
saṃprāpyaṃ māmanārādhya tathā vidhvastakalmaṣaiḥ ||
māmuvāca tataḥ śūlaḥ praṇamyānatakandharaḥ
||23||संप्राप्यं मामनाराध्य तथा विध्वस्तकल्मषैः ॥
मामुवाच ततः शूलः प्रणम्यानतकन्धरः
yadi prasanno bhagavankaruṇā mayi te yadi ||
kathayasva paraṃ sthānaṃ mano me yatra śuddhyati ||
duṣṭasaṃparkasaṃjātamanyatpātakamātmanaḥ
||24||यदि प्रसन्नो भगवन्करुणा मयि ते यदि ॥
कथयस्व परं स्थानं मनो मे यत्र शुद्ध्यति ॥
दुष्टसंपर्कसंजातमन्यत्पातकमात्मनः
tato mayā samādiṣṭaḥ karuṇāśliṣṭacetasā ||
mahākālavanaṃ ramyamatipuṇyaphalapradam
||25||ततो मया समादिष्टः करुणाश्लिष्टचेतसा ॥
महाकालवनं रम्यमतिपुण्यफलप्रदम्
tatrāsmatprāptidaṃ liṃgaṃ lokānugrahakārakam ||
pṛdhukeśvarapūrveṇa tadārādhaya yatnataḥ
||26||तत्रास्मत्प्राप्तिदं लिंगं लोकानुग्रहकारकम् ॥
पृधुकेश्वरपूर्वेण तदाराधय यत्नतः
madīyaṃ vacanaṃ śrutvā sa jagāma tvarānvitaḥ ||
dadarśa tatra talliṃgamanekaphaladāyakam
||27||मदीयं वचनं श्रुत्वा स जगाम त्वरान्वितः ॥
ददर्श तत्र तल्लिंगमनेकफलदायकम्
liṃgena ca punardṛṣṭaḥ śūlaḥ śaṃkaravallabhaḥ ||
saṃbhūto'nekavaktrastu harṣādvismitamānasaḥ
||28||लिंगेन च पुनर्दृष्टः शूलः शंकरवल्लभः ॥
संभूतोऽनेकवक्त्रस्तु हर्षाद्विस्मितमानसः
snehātsaṃśleṣito'tyarthaṃ pṛṣṭastu kuśalaṃ punaḥ ||
kathitaṃ tena śūlena duṣṭāṃdhaka vadhaṃ tadā
||29||स्नेहात्संश्लेषितोऽत्यर्थं पृष्टस्तु कुशलं पुनः ॥
कथितं तेन शूलेन दुष्टांधक वधं तदा
prabhuṇā prerito'tyarthaṃ śuddhyarthaṃ bhavatoṃtike ||
tvaddarśanena pūto'haṃ yāsyāmi śivasaṃnidhau ||
adyaprabhṛti bhūloke mannāmnā khyā timeṣyasi
||30||प्रभुणा प्रेरितोऽत्यर्थं शुद्ध्यर्थं भवतोंतिके ॥
त्वद्दर्शनेन पूतोऽहं यास्यामि शिवसंनिधौ ॥
अद्यप्रभृति भूलोके मन्नाम्ना ख्या तिमेष्यसि
tato bhaviṣyatyadhikaṃ darśanātte vṛṇomyaham ||
kiṃ tīrthairvividhaiḥ snātaiḥ kiṃ dānairvividhaiḥ kṛtaiḥ
||31||ततो भविष्यत्यधिकं दर्शनात्ते वृणोम्यहम् ॥
किं तीर्थैर्विविधैः स्नातैः किं दानैर्विविधैः कृतैः
te prāpsyaṃti phalaṃ sarvaṃ ye tvāṃ drakṣyaṃti bhaktitaḥ
||32||ते प्राप्स्यंति फलं सर्वंं ये त्वां द्रक्ष्यंति भक्तितः
yaḥ kariṣyati te pūjāṃ bhaktiyukto'pi mānavaḥ ||
aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ dine bhaumasya bhaktitaḥ
||33||यः करिष्यति ते पूजां भक्तियुक्तोऽपि मानवः ॥
अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां दिने भौमस्य भक्तितः
vimānavaramāsthāya kāmagaṃ ratnabhūṣitam ||
uditādityasaṃkāśaṃ sa mudā vicariṣyati
||34||विमानवरमास्थाय कामगं रत्नभूषितम् ॥
उदितादित्यसंकाशं स मुदा विचरिष्यति
tvannāma ye grahīṣyaṃti sarvadā bhayapīḍitāḥ ||
vyādhibhiḥ pīḍitā nityaṃ duḥkhairvā kleśitā bhṛśam ||
na bhaviṣyati bhīsteṣāṃ ghorasaṃsārasāgare
||35||त्वन्नाम ये ग्रहीष्यंति सर्वदा भयपीडिताः ॥
व्याधिभिः पीडिता नित्यं दुःखैर्वा क्लेशिता भृशम् ॥
न भविष्यति भीस्तेषां घोरसंसारसागरे
ye tvāṃ drakṣyaṃti puruṣā bhāvahīnāḥ prasaṃgataḥ ||
na patiṣyaṃti saṃsāre narake cātidāruṇe
||36||ये त्वां द्रक्ष्यंति पुरुषा भावहीनाः प्रसंगतः ॥
न पतिष्यंति संसारे नरके चातिदारुणे
ityuktaṃ tena śūlena liṃgamāśliṣya yatnataḥ
||37||इत्युक्तं तेन शूलेन लिंगमाश्लिष्य यत्नतः
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
śūleśvarasya devasya athoṃkāreśvaraṃ śṛṇu
||38||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
शूलेश्वरस्य देवस्य अथोंकारेश्वरं शृणु
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvaṃtyakhaṇḍe caturaśītiliṅgamāhātmye śūleśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmaikapañcāśattamo'dhyāyaḥ || 51 ||